Спорт – денсаулық кепілі. Адам денесінің дамуы


Адам денесінің дамуына биологиялық, әлеуметтік, экологиялық, географиялық жағдайлар әсер етеді. Мысалы, балалар ата-анасының дене бітіміне ұқсап (биологиялық тұқым қуалаушылық) өседі деген түсінік бар. Ауа райының жағдайы (географиялық) дененің дамуына әсер етеді.
Әлеуметтік жағдайға тұрмыстық жағдай, еңбек, оқу ісі, дене тәрбиесі және жалпы тәрбие мазмұны жатады. Дененің дамуында өлеуметтік жағдай басты орынды иеленеді және ол биологиялык, географиялық жағдайларға белгілі бір дәрежеде ықпал етеді. Мысалы, тұрмыстық жағдайдың жаксы болуы бойдың, кеуденің өсуіне, салмақтың артуына т. б. әсерін тигізеді. Ауа райының қолайсыздығына қарамастан, арнайы іріктеліп алынған дене жаттығуларының кемегімен денені жалпы жетілдіріп, жекелеген дене мүшелерінің қызметін жақсартуға болады.
Дененің қаншалықты дамығандығын денені және дене мүшелерін (бойдың биіктігі, дененің салмағы, кеуденің аумағы, аяқ-қолдарының ұзындығы т. б.) өлшеу арқылы анықтайды. Сыртқы көрініс балалар мен жас өспірімдерде басты кәрсеткіш болып табылады.
Жас өспірімдік кезең деп аталатын 12 жастан 15 жасқа дейінгі аралық организмнің едәуір жылдам өсуімен сипатталады. Бұл кезеңде дененің даму көрсеткіштері барлық жағынан да тез өзгеріп отырады.
Мысалы, қыз балалардың салмағы жыл сайын 2 кг-нан 5 кг-ға дейін өссе, ер балалардың салмагы 7 кг-ға дейін өседі. Бір жылда қыз бала-лардың бойы 4 см-ден 6 см-ге дейін, ал ер балалардың бойы 9 см-ге дейін өседі. Дене жогары қарқынмен дами бастайды. Бірақ дененің дамуы барлық балада біркелкі болмайды. Сонан соң жоғары қарқынмен даму қыз балаларда 9-12 жас аралығында (өсіресе, 12 жас шамасында), ер балаларда 11 мен 14 жас аралығында (әсіресе, 14 жас шамасында) болады. Қыз балалардың денесінің тез өсуі ер балаларға қарағанда 1-2 жыл ерте басталады. 11 мен 12 жас арасында (5-сынып оқушылары) қыз балалардың салмағы, бойы, кеудесінің аумағы ер балалармен бірдей болады. Бұдан кейінгі кезеңде қыз балалардың бойының өсуі баяулайды да, ер балалар денесінің барлық өсу көрсеткіштері қыз балаларды басып оза бастайды. Қыз балалардың 13 жастан 14 жасқа дейінгі дене дамуының баска да керсеткіштері, мысалы, олардың бұлшық еттерінің даму көрсеткіштері ер балалардыкіне жуық болады. 14 жастан кейінгі кезеңде қыз балалардың бойы жоғары қарқынмен өсетін болады.

Пән: Спорт
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Спорт – денсаулық кепілі

Адам денесінің дамуына биологиялық, әлеуметтік, экологиялық,
географиялық жағдайлар әсер етеді. Мысалы, балалар ата-анасының дене
бітіміне ұқсап (биологиялық тұқым қуалаушылық) өседі деген түсінік бар. Ауа
райының жағдайы (географиялық) дененің дамуына әсер етеді.
Әлеуметтік жағдайға тұрмыстық жағдай, еңбек, оқу ісі, дене тәрбиесі және
жалпы тәрбие мазмұны жатады. Дененің дамуында өлеуметтік жағдай басты
орынды иеленеді және ол биологиялык, географиялық жағдайларға белгілі бір
дәрежеде ықпал етеді. Мысалы, тұрмыстық жағдайдың жаксы болуы бойдың,
кеуденің өсуіне, салмақтың артуына т. б. әсерін тигізеді. Ауа райының
қолайсыздығына қарамастан, арнайы іріктеліп алынған дене жаттығуларының
кемегімен денені жалпы жетілдіріп, жекелеген дене мүшелерінің қызметін
жақсартуға болады.
Дененің қаншалықты дамығандығын денені және дене мүшелерін (бойдың
биіктігі, дененің салмағы, кеуденің аумағы, аяқ-қолдарының ұзындығы т. б.)
өлшеу арқылы анықтайды. Сыртқы көрініс балалар мен жас өспірімдерде басты
кәрсеткіш болып табылады.
Жас өспірімдік кезең деп аталатын 12 жастан 15 жасқа дейінгі аралық
организмнің едәуір жылдам өсуімен сипатталады. Бұл кезеңде дененің даму
көрсеткіштері барлық жағынан да тез өзгеріп отырады.
Мысалы, қыз балалардың салмағы жыл сайын 2 кг-нан 5 кг-ға дейін өссе, ер
балалардың салмагы 7 кг-ға дейін өседі. Бір жылда қыз бала-лардың бойы 4 см-
ден 6 см-ге дейін, ал ер балалардың бойы 9 см-ге дейін өседі. Дене жогары
қарқынмен дами бастайды. Бірақ дененің дамуы барлық балада біркелкі
болмайды. Сонан соң жоғары қарқынмен даму қыз балаларда 9-12 жас аралығында
(өсіресе, 12 жас шамасында), ер балаларда 11 мен 14 жас аралығында
(әсіресе, 14 жас шамасында) болады. Қыз балалардың денесінің тез өсуі ер
балаларға қарағанда 1-2 жыл ерте басталады. 11 мен 12 жас арасында (5-сынып
оқушылары) қыз балалардың салмағы, бойы, кеудесінің аумағы ер балалармен
бірдей болады. Бұдан кейінгі кезеңде қыз балалардың бойының өсуі баяулайды
да, ер балалар денесінің барлық өсу көрсеткіштері қыз балаларды басып оза
бастайды. Қыз балалардың 13 жастан 14 жасқа дейінгі дене дамуының баска да
керсеткіштері, мысалы, олардың бұлшық еттерінің даму көрсеткіштері ер
балалардыкіне жуық болады. 14 жастан кейінгі кезеңде қыз балалардың бойы
жоғары қарқынмен өсетін болады.
Жасөспірімдік кезеңде, әсіресе, организмнің жекелеген бөліктері біркелкі
өспейтіні белгілі. Бойдың тігінен өсуі дененің көлденең өсуінен басым
болады, аяқ-қол да тез өседі. Осының нәтижесінде денеде елеулі өзгерістер
болады.
Жасөспірімдік кезеңде сүйек тез өсу жағдайында болады. Жасөспірімдердің
қолы мен аяғы ұзын болып келетіні сондықтан. Бел омыртқа да тез ұзарып
өседі. 11-15 жас арасындағы оқушыларға жүргізілген тәжірибелік бакылаулар
бұл жас шамасында дененің өзгеріске ұшырауы (деформация) бәсеңдемей,
керісінше, үлғая түсетіндігін көрсетті. Өсіресе, бойлары тез өсетін
балалардың омыртқасы қисайып, мүсіндері бүзылып кетуі мүмкін.
Бұл кезеңде бұлшық ет жүйесі одан әрі дами береді. Бұлшық еттердің
массасы мен күші бір-бірімен шамалас өседі. Ал дене мен бұлшық еттің
өсуінде айырмашылық болады: бұлшық еттің өсуі дененің жалпы өсуінен кейін
қалып қояды. Жасөспірімдік кезеңде балалар тез шаршағыш болып, осы кезеңнің
соңына қарай өсу көрсеткіші уақытша баяулайды.
Бұл кезеңде балалар өз күштері мен мүмкіндіктерін асыра бағалайтын
жағдайы жиі кездеседі. Бұл үшқары түсінік спортпен шүғылдану кезінде кері
әсерін тигізуі мүмкін. Ал қыз балалар дене жаттығуларын орындаған кезде
жасқаншақ болатыны және олар өз күшіне сенбейтіні жиі байқалады.
Оқушылар күнделікті өмірде, сабақта болған, үй тапсырмасын орындаған
кездерінде көптеген қимыл-өрекеттер, қозғалыстар жасайды. Осының бәрі
дененің жоғарыда айтылған жекеле-ген мүшелерінің қалыптасып, жетілуіне өз
әсерін тигізеді.
Әдетте организм өз шамасы келетін жаттығу мен дұрыс үйымдастырылған
жұмыстарды орындағанда ғана өсіп-жетіледі. Себебі дененің қалыптасуы мен
адамның жеке ба-сының ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Спорт - денсаулық кепілі!
Салауаттылық –денсаулық кепілі
Адам денесінің пропорциясы
Табиғат тазалығы – денсаулық кепілі
ТАМАҚТЫ ШИКІЛЕЙ ЖЕУ - ДЕНСАУЛЫҚ КЕПІЛІ
Бір жасар балалардың денесінің дамуы
Адам денесінің сыртқы көрінісінің сипаттамасы
Қазақстан Республикасында спорт дамуы
Денсаулық – адам организмінің қалыпты формасы
Денсаулық – адам организмінің қалыпты жағдайлары
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть