Несие формалары және түрлері

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. Несие туралы ұғым, оның пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 Несие қатынастары, оның пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2. Екінші деңгейдегі банктерде депозиттік саясатты қалыптастыруы және даму мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

2. БӨЛІМ. Несиенің қажеттілігі мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
2.1 Несиелік операцияларға талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
2.2 Кіші бизнес субъектілерін несиелендіру бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ...8

3. БӨЛІМ. Несие формалары және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
3.1 Коммерцялық несие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
3.2 Банктік несие ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
3.3 Несие түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Кіріспе
Нарықтық экономикада несие банк жүйесінде маңызды рөл атқарады. Несиенің экономикадағы алатын орны елеулі екендігіне ешбір күмән жоқ. Олай болса, бұл тақырыптың өзекті екеніне көз жеткізуге болады. Жұмыстың мақсаты капиталдың, яғни қарызға берілген ақша капиталының жүру формасын несие, ақша капиталының ақша айналуын және несие берушінің қарыз алушы арасындағы қатынастарды көрсетеді. Оның көмегі арқылы жеке және заңды тұлғалардың мемлекеттің бос ақша қаражаттарын шоғырландырып, қарыз капиталына айналуы және белгілі уақытқа қолдануға ақылы түрде беріледі.
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдау аясы елдің экономикалық жағдайына байланысты үнемі өзгеріп тұрады. Айталық, экономиканы орталықтанған жоспарлы түрде басқарудан нарықтық экономикаға өтуге байланысты біздің елімізде коммерциялық және ипотекалық, лизингтік, трастылық қаржылық банктік операцияларды пайдалану жаңғыртылады, сонымен бірге несие қатынастары мен несиенің көлемі, несие ставкасы де өзгереді.
Сонымен қатар несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары мен түрлері сипаттайды. Несиенің негізгі екі формасы: коммерциялық және банктік несие болады. Бұл екі несие бір-бірінен несие субъектілері, құрамы, қарыз объектісі, динамикасы, пайыз мөлшері және қызмет ету аясы бойынша ажыратылады. Несиенің түрлері бұл белгілі бір түрдегі экономикалық қатынас ретіндегі несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, оның ішінде несиелі ақша жүйесінде үлкен өзгерістер болып отыр. Несие толығымен экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. Сондықтан да бүгінгі таңда Қазақстанда күрделі өзгерістер болуда, яғни елдің экономикасының дамуы мемлекеттің несие саясатымен тікелей байланысты. Осы жерден байқайтынымыз несие қазіргі уақыттағы экономиканың тірегі болып табылады. “Несие” деген сөздің өзі, латын тілінен аударғанда “сенім” деген мағынада, ол белгілі - бір тұлғаның мойнына алған міндетін орындауға сенім көрсетуге дегенді білдірсе, екінші жағынан, несие, банктердің филиалдарымен несиелік мекемелердің қанат жаюымен ұштасып, сол арқылы қазақ даласының қойнауының капиталын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Осы жұмысымда несиенің мәні мен қажеттілігін, формалары мен түрлерін, жеке және заңды тұлғалар үшін несиенің өте қажеттігін, олардың
төлем қабілеттілігін, қайтарымдылығын, тиімділігін қарастырамын. Сондай-ақ ауыл шаруашылығына берілетін несиенің мемлекет үшін қажеттілігі, мәні мен маңызы және шет ел тәжірибелері салыстырылып ұсынылып қарастырылған.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1.« Ақша, несие, банктер »: оқу құралы/ Сейтқасымов Г.С. – екінші басылым.- Алматы: « Экономика », 1999.- 432 бет.

2. Бикеева Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. « Кәсіби экономика тілі », оқулық./ - Астана: « Таным », 2003.- 272 бет.

3. « Жас қазақ » ақпаратты – сараптамалық апталық газеті, № 17 (17) 26 – ақпан 2004 ж. 7 - бет, таратылымы - 10000 дана.

4. Қазақстанның « Өмір » атты қоғамдық журналы, № 4 (5), сәуір 2004 , 6 – бет, 2.1., таратылымы 12000 дана.

5. Көшенова Б.А. « Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары »: оқу құралы./ - Алматы: « Экономика », 2000. – 328 бет.

6.Мақыш С.Б.
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ
............................................................................
.....................................3
1. Несие туралы ұғым, оның пайда болуы
......................................................4
1.1 Несие қатынастары, оның пайда болу
тарихы...............................................4
1.2. Екінші деңгейдегі банктерде депозиттік саясатты қалыптастыруы және
даму мәселелері
............................................................................
..........................6
2. ... ... ... ... ... операцияларға талдау……………………………………………..7
2.2 Кіші бизнес субъектілерін несиелендіру
бағдарламасы...............................8
3. БӨЛІМ. Несие формалары және
түрлері...................................................11
3.1 Коммерцялық
несие.......................................................................
.................11
3.2 ... ... ... ... ТІЗІМІ
..............................................28
Кіріспе
Нарықтық экономикада несие банк жүйесінде маңызды рөл атқарады. Несиенің
экономикадағы алатын орны ... ... ... ... жоқ. Олай ... тақырыптың өзекті екеніне көз жеткізуге болады. ... ... яғни ... ... ақша ... жүру формасын несие,
ақша капиталының ақша айналуын және ... ... ... ... ... ... Оның көмегі арқылы жеке және заңды тұлғалардың
мемлекеттің бос ақша қаражаттарын шоғырландырып, ... ... ... ... ... ... ... түрде беріледі.
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдау аясы ... ... ... ... ... тұрады. Айталық, экономиканы
орталықтанған ... ... ... нарықтық экономикаға ... ... ... ... және ... ... қаржылық банктік операцияларды пайдалану жаңғыртылады, сонымен
бірге несие ... мен ... ... ... ... де ... ... несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары
мен түрлері сипаттайды. Несиенің негізгі екі формасы: коммерциялық ... ... ... Бұл екі ... ... ... ... құрамы,
қарыз объектісі, динамикасы, пайыз мөлшері және қызмет ету аясы бойынша
ажыратылады. Несиенің ... бұл ... бір ... ... ... несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Қазақстан Республикасының қазіргі ... ... ... ... ... ақша ... ... өзгерістер болып отыр. Несие толығымен
экономикамен және оның жеке секторларымен ... ... ... ... таңда Қазақстанда күрделі ... ... яғни ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Осы
жерден байқайтынымыз несие қазіргі уақыттағы экономиканың ... ... ... ... ... өзі, ... тілінен аударғанда “сенім” деген
мағынада, ол белгілі - бір тұлғаның мойнына алған міндетін орындауға сенім
көрсетуге дегенді ... ... ... несие, банктердің филиалдарымен
несиелік мекемелердің қанат жаюымен ұштасып, сол ... ... ... капиталын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Осы жұмысымда несиенің мәні мен ... ... мен ... және заңды тұлғалар үшін несиенің өте қажеттігін, олардың
төлем қабілеттілігін, қайтарымдылығын, тиімділігін қарастырамын. Сондай-ақ
ауыл ... ... ... ... үшін ... мәні ... және шет ел ... салыстырылып ұсынылып қарастырылған.
1 Бөлім. Несие тұралы ұғым және оның пайда болуы
1.1 ... ... оның ... болу ... қай ... ... да, ... алуан түрлі экономикалық және
қоғамдық ойшылдардың назарын аудартатын. Экономика ғылымы, өзінің пайда
болған күнінен бастап несиенің ... ... ... Ал, ... кезіңде несиеге, экономикалық санат ретінде, аса көп көңіл бөлініп
отыр. өйткені, нарық кезінде ... ...... ең ... ... ... несие, төңірегіндегі алуан түрлі практикалық
және теориялық сауалдардың шиеленіскен түйініне айналады.
Несиенің түпкі тамыры тауарлық өндірістің пайда ... ... ... ... ... даму сатыларының әрқайсысында да несиенің маңызы
зор болды. Тарихтың өткен дәуірлерінің бәрінде де дамытпалы ... ... ... – қатынасты жаңартудың және ... ... күші ... Ол жеке ... ... ... ... ақиқат
байланыс орнатты, олардың мүдделерін қосып бекітті және қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... болашақ экономисттерге несиенің арғы негізін,
қазіргі жағдайда оны пайдаланудың керегі неде ... ... ... Оның
үстіне, әр түрлі деректерде несиенің экономикадағы маңызы әр ... ... ... ... несие өнімсіз шығынды көбейтіп
( әңгіме төленетін ... ... ), ... ... дамуына кедергі
келтіреді, нарықтық экономикаға тән қарама – қайшылықтарды шиеленістіре
түседі, сондықтан ... ... ... ... ... оған ... себепші болады деген пікір айтады. Басқалары,
керісінше, несие экономиканың тұрақты, үздіксіз дамуына мүмкіншілік ... ... ...... ... орын ... жағдайда істің жәйін
түсіну үшін алдымен несиенің қажеттілігі қайдан шығады деген ... ... ... [ ] Бұл сауалдың жауабын жұмысымның келесі ... ... ... несиені ойлап шығару – адамзаттың данышпандық табысы.
Себебі несиені пайдаланудың нәтижесінде ... ... және ... өтеу уақыты қысқарады. Қарыз алушы кәсіпорынның несие алу
арқылы өз өндірісін кеңейтуге, ал жеке ... өз ісін ... ... ... ... болашақта емес, қазір алуға мүмкіндік туады. Мен
осы ... ... ... ... қол ... ... жүрген ісіңе
немесе қандай да болмасын ... ... ... ... ... алға ... ... банктер тарапынан үлкен жәрдем көрсетіліп жатыр.
Әзірше, қазақстандықтардың бәрі бірдей несие алып оны өтеуге қол жеткізе
алмайды. Бірақ, жұмыс жасап жүрген әр адам ... ... ... ... та көп кешікпей келетін болады деген сенімдемін.
Несие қатынастары алғашқы ... ... ... ... нәтижесінде бір қауымның бай отбасы және кедей отбасы ... ... ... ... ... оны кейін қайтарып беруге келісіп,
екіншісі өз мұқтажын өтеуге алуынан пайда болды. Бұл кейінірек өсімқорлық ... ) ... деп ... ... тән ... несие берушілер – көпестер,
саудагерлер, салық жинаушылар, шіркеу иелері мен үлкен діни ... ... – ұсақ өнім ... құл ... мен феодалдар. Шаруалар
мен кәсіпкенрер несиені ағымдағы тұтыну мұқтажын өтеуге ғана алса, билеуші
топтар қанаушылық, ... іс - ... ... Бұл ... үшін ... ... өте ... ұсақ өнім өндірушілер мен кәсіпкерлерді өз
шаруашылығын жабуға мәжбүр етті.
Мысалы, феодализм ... ... әр ... ... несие үшін төленетін ақының деңгейін 21 %- дан 43 %- ға ... ал кей ... 100 - 200 % -ға ... ... ... ... әдістері ыдырап, жаңа әдістер пайда болуына негіз дайындалды.
Сөйтіп, несинің нышандары алғашқы қауымдық ... ... ... ... капиталисттік тауарлы өндіріс тұсында дамуының жоғары сатысына
жетті. [98-99] ...... ... тірегі ретінде экономикалық дамудың
ажырамас элементі.
Оны барлық шаруашылық субъектілерімен қатар, мемлекет те, үкімет те,
сондай – ақ жеке ... да ... ... ... ... өндіру сферасынан емес, олардың
айырбас ... ... ... ... – бұл ... бір қолдан екінші қолға өтуін
білдіреді десе, ... де ... ... кезінде несиеге байланысты
қатынас туындайды.
Құнның қозғалысы – бұл ... ... ... ... қатынастардың пайда болатын ... ... ... жатқызуға болады.
Көбіне несиені ақша ретінде түсінеді. Бір жағынан қарағанда бұған да
негіз бар сияқты. ... ... ... қарыз көбінесе ақшалай түрде
берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен несиенің әр түрлі ұғымды білдіріп, ... ... ... ... шығармайық. Сонымен қатар, несие
мен қаржы ... бір ... да аз ... ... – бұл ... екі ... ... яғни қаражаттың уақытша берілуін және
уақыт өткен соң ... ... ал ... – сол ... бір ... ... яғни ... дотация, субвенция, субсидия түрінде
берілсе, олар ... ... ... – бұл ... ... және ... ... уақытша пайдалануға,
яғни қарызға берілетін ссудалық капитал қозғалысы.
Несие ақшалай капиталдың ... ... ... ... ете
отырып, несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы несиелік ... ... ... ... және жеке ... ... ... мен табыстары экономикалық жүйе төңірегінде жинақтала отырып,
уақытша және ақылы ... ... ... ... ... Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылықтар бар:
Несие – бұл ... ... ... көзі ... ... ... ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын және сондай – ақ
олардың жұмсалымдарының бір формасын ... кең ... ... – бұл ... шот ... ... қалыптасатын несиелік
қатынастарды ұйымдастырудың бір ғана ... ... ...... ... ... категория ретінде, несие – кәсіпорындар, ұйымдар және
бірлестіктер, сондай – ақ халық арасындағы ... ... құру және ... ... ... шартында белгілі – бір мерзімге уақытша ... ... ... ... ... ... заты ... несие құрылымы бір – бірімен өзара байланысты
элементтерден тұрады. Мұндай элементтерге ең алдымен ... ... ... ... ... бойынша несиелік қатынастар
субъектісіне қарыз ... және ... ... ... ...... ... несиелік қатынастың бір жағы. Қарыз
беруші – бұл уақытша ... ... ... ... ... ... берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, ... ... және де ... ... ... – бұл ... ... және оны қайтаруға міндетті, несиелік
қатынастың екінші жағы.
Борышқор және ... ... бір – ... ... ... ... ... түсініктері екі түрлі. Мысалға, кәсіпоын немесе жеке азаматтардың
коммуналдық ... ... т.б. ... ... кешігуі мүмкін,
бірақ бұл жерде ешқандай да несиелік қатынас туындамайды. Борыш тек қана
экономикалық қатынасты ... ... – ақ ... ... жағдайын
сипаттайды. Борыш – бұл тек ауқымды ұғым. Ал ... ... – бұл ... ... ... бар тұлға.
Қарыз беруші және қарыз алушымен қатар ... ... ... ... де ... Беру объектісі – бұл құнның ерекше бөлігі,
яғни қарызға ... ... ... ... ... ... және мәні
2.1 Несиелік операцияларға талдау
Жоғарыда айтылғандай, несиенің түбірін тауарлы өндірістің пайда болған
кезінен іздеу керек. Тікелей айтқанда, тауар айырбастау, оның бір ... ... ... ... ... дәл шыққан жері деуге болады.
Қоғам дамуының кейінгі кезеңдерінде, несиелік қатынастың ... ... ... ... ... ... ... айналымы мен
ауыспалы айналымы құрайды.
Өндіріс құрал – ... ... ... дәл бір ... ... күштері және тауарлық нысанында бола алады. Өндіріс пен айналым
процесінде, олар бір нысанна екінші нысанға ... ... яғни ... айналымда жүреді. Осы ауыспалы айналым 3 сатыдан тұрады:
І – саты: құнның ақшалай нысаны өндіргіш күші ... ... ... ... ...... сатылып алынады.
ІІ – саты: адамның, өндіріс құрал – жабдықтарды пайдаланып істеген
әрекеттерінің нәтижесінде ... өнім ... ... Енді ... ... құн ... нысанға ауысады. Осы сатыда өндіргіш құралдарының
құнына, адам ... ... яғни ... ... болған құн қосылады.
ІІІ – саты: дайындалған өнім ақшаға сатылады. ... ... ... қайтадан, өзінің бастапқы нысаны – ақша нысанына ауысады, тек
бұрыңғыдан өскен ... ( ... таза ... ... ... қатар, өндіру мен өткізу процесінде басқа да, айналымды
жеңілдететін немесе бәсеңдететін, кездейсоқ қозғаушы ... ... ... ... мен материалдардың түсуінің бір қалыпты болмауы;
- тасымалдау жағдайының қиындылығынан дайын өнімді ... ... өнім үшін ... ... ... ... ... т.с.с.
осы сияқты күштердің салдарынан пайда болатын, өндіру мен ... ... ... бір ... ... бір ... аяқталмайтындығынан олардың
кебіреуінде уақытша бос қаржы ... ... ал ... ... ... үшін, қосымша қаржы керек болады.
Дәлірек айтқанда, уақытша бос ақша мынадай жағдайлардан шығады:
- әрбір шаруашылық, жұмысшы – қызметкерлерге еңбек ақыны екі ... 15(30) ... ... ал ...... ... күн ... жасайды. Сондықтан да соңғы
еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... 15(30) күн ішінде күн сайын өсіп отыратын қаржы
резерві пайда ... ... ... ... ... таза пайдасын бір сәтте
жұмсап жібермейді. Ол керекті кезіне дейін ... бос ... ... ... ... түсімнің ішінде өндірістің негізгі
құрал – жабдықтарының ... ... ... үшін ... ақша бар – ... Сол ақша да ... ... жүргізетін кезге дейін бос қаржы ... есеп ... ... ... ... жоғарыда айтылған себептерге байланысты
уақытша бос ақшаның пайда болу кезі мен оны ... мен ... ... ... мақсатына жұмсау кезінің арасында салыстырмалы қарама –
қайшылықтар туып ... ... ...... ... ... бірден – бір экономикалық құрал осы несие болып табылады.
Сөйтіп, несие тауарлы өндірістің сөзсіз ... ... Кез – ... ... ... ... ... пайда түсірмей « өлі капитал »
болып жатқанына құмар ... ... ... ... ... ... ауқымда дамуына ынталы.
2.2 Кіші бизнес субъектілерін несиелендіру бағдарламасы
Кіші және орта кәсіпкерлік Республиканың әлеуметтік-экономикалық жән
саяси ... ... ... ... ... Кіші және орта бизнестің
субъектілерінің дамуы көптеген мәселелерді шешуге ықпалын тигізеді. ... ... ... ... жаңа жұмыс орындарының пайда ... ... ... ... ... және тағы
басқа. Экономиканың осы сегментінде ... ... ... ... техникалық ресурстар, венчурлық капитал шоғырланған. Бұлар
үлкен бизнесті дамытатын ... ... ... Қазақстандағы жағдайға
келетін болсақ, кіші бизнес жалпы ішкі ... 17% - ын ... ... 11% - ы осы ... ... төлемдерінен құрылады. 2005
жылы ЖІӨ - дегі кіші ... ... 30% - ға ... ... ... кіші ... сауда делдалдық және қызмет көрсету салаларында
жақсы дамуда. Ал анқты сектор мүлдем дамымай жатыр десе де ... ... және ... министрлігінің мәліметі бойынша кіші және
орта бизнеспен өндірілген өнім 3% -ды құрайды. Ал кіші және орта ... ... ... деңгейі өте төмен.Сондықтан да кіші және орта
бизнестің инновациялық техникалық саладағы жаңалықтарды ... ... өте ... Шағын инновациялық бизнес ерекше орын алып мемлекеттің
экономикалық дамуына көп әсерін тигізеді. Олар ... ... ... ... инновациялық кәсіпкерлік бір ... ... ... ... ... ... Ірі өнеркәсіптер қызметі шектелген және ... ... ... ... аз ... ... ... айналыспайтын салаларда
өз мүмкіндіктерін қолдану.
6) Ірі фирмалар ғылыми ... ... ... әлде ... көп ... да ... басқару пирамидалары себебінен
инновациялық процесс баяу атқарылады. Сондықтан да ірі фирмалар сыртқы орта
әсеріне икемсіз болып ... Ал ... ... ... ... тез икемделіп, жауап қайтарып процесс бағытын жылдам ... ... ... ірір ... ... ғылыми техникалық
зерттеулер нәтижелерін инновацияларды өндіріс пен өнеркәсіпте ... ... ... ... ... бойынша ірі компанияларға
қарағанда шағын фирмалар 2,5 есе көп ... ... ... 50%-ы ... ... ... ... ал соңғы
өнеркәсіпке енгізу процесі шағын кәсіпкерлікте 1 жылға ... ... ... бәрі ... ... ... маңыздылығын арттыра
түседі.
АҚШ, Батыс Еуропа елдері, Оңтүстік ... және тағы ... кіші ... және ... ... ... қолдау саясаты мынадай бағыттарды ұсынады: барлық мәселелерді
жүйелі шешу; қаржы-несиелік қодаудың ... және ... ... ... ... кіші ... субъектілерін несиелендірудің
мемлекеттік кепілдемесі; аймақтарда кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... қаржы-несие және салық саласындағы
жеңілдіктер; ірі компаниялар мен кіші ... ... ... ... жаңа ... саласында инновациялық қызметті
қолдау; қаржы-несие институттарының дамыған инфрақұрылымы; инновациялық
жобаларды несиелендіруде жеңілдіктерді беру.
Қазақстанда тіркелген 135,1 мың ... 70%-ы ... ... ... ... ... ... жатқандар, оның ішінде инновациялық шағын
кәсіпорындар үлесі 6%-ды құрайды.Олардың ... ... ... ... және ... ... Ал енді осы несие ... ... ... ... ... көбіненсе сауда,
өндіріс және ауыл шаруашылығында шоғырланған. Соңғы ... ... кіші және орта ... ... жағдайын мына кестеден
көруге болады.
Кесте 1.
ҚР-дағы дәрежелі банкттермен кіші бизнес субъектілерін
Несиелендіру (1999-2003ж.ж.) млрд. тенге.
Көрсеткіштер 1999 2000 ... ... 148,8 276,2 ... 825,6
несиелердің жалпы
көлемі млрд. теңге
Оның ішінде КОБ 39,9 74,2 ... ... ... 26,9 26,9 ... 22,6
үлесінде ҚОБ
несиелерінің үлесі
Кестеден көріп отырғандай, кіші және орта ... ... ... ... жалпы несие үлесінде 1999 жылға қарағанда 2003 ... ал ... ... бұл аралықта өскен, яғни 39,9 млрд-тан
167,5 млрд-қа өскен. Бұл жалпы экономикамызды несиелендірудің жылдан ... ... өсіп келе ... көрсетеді бірақ та, оған қарамастан үлес
салмағы ... ... Бұл ... ... кіші және орта ... ... ... несиелердің басқа салаларда өскенін
көрсетеді.
3 Бөлім. Несиенің формалары және түрлері
3.1 Коммерцялық несие
Несие экономикалық категория ... ... ие. ... әр уақытта
қандай да бір объектілерге тән тұрақты, ... ... ... ... ... байланыстардың жиынтығын білдіреді. Несиеге
қатысты оның формасы бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың әр ... және ішкі ... ... ... негізгі қасиеттерінің
көрінісі. Қарызға берілген құнға қатысты ... мен ... ... ... қалай өзгерсе де, несиенің формасы оның бүтін ретіндегі
мазмұнын білдіреді.
Несиенің формалары, оның ... және ... ... ... мәнімен тығыз байланысты. Несие берушілер мен қарыз
алушылар арасындағы байланыстар ... ... де, ... ... ... сақталады.
Несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары мен ... ... ... мен түрі ... бірлікте болады.
өндірістік қатынастардың өзгеруі несиенің мазмұны мен оның ... ... ... бұл ... қатынастар құрылымының, олардың негізгі
қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі өзгерістер барысында толық
сақталатын көрінісі. ... ... ... ... негізгі екі
формасы қарастырылады: коммерциялық және банктік. Тауар түрінде берілетін
несиені – коммерциялық, ал ақша ... ... ... деп ... Бұл
екі несие бір – бірінен несие субъектілері, құрамы, қарыз ... ... ... және ... ету аясы ... ... ... көптеген жарияланымдарда несие ... ... ... ... ... және т.б. жатқызады. Олар
осы екі форманың тәжірибеде қолдануынан туады.
Коммерциялық несие- бұл жеткізушінің сатып алушыға ... ... ... ... үшін ... кейінге қалдыруы.
Мұнда қарыз алушы да және оны берушілер ретінде ... мен ... бола ... ... ... ... ... сатып алушыда
нақты ақшаның болмай қалуы барысында туындайды. Мұндай жағдайда ... ... ... ... көрсетілген қарызын уақытында төлейтіндігін
куәландыратын арнайы қарыздық міндеттеме, яғни вексель қолданылады. Ол ... ... – бір ... өткенне кейін, борышқордан векселде көрсетілген
ақшалай соманы талап етуге құқығы бар. Несиенің бұл ... ... ... ... ... атқарады.
Коммерциялық несиенің ерекшелігі мынада: қарыз капиталы өнеркәсіптік
капиталмен біріккен, ал оның ...... ... жылдамдату.
Әр түрлі тауарларды өндіру және өткізу ... ... ... және
белгілі – бір маусымға сәйкестендіруді талап етеді. Қандай да бір тауар
өндіруші, өз ... ... ... кезде осы тауарды қажет етіп тұрған
басқа өндірушінің қолма-қол ақшалай қаражаты ... ... ... ... сату ... ... ... несиенің
шектелген деңгейі бар. Біріншіден, ол жұмыс істеп тұрған капиталисттердің
резервтік ... ... ... ... ... несие өзінің бағыты бойынша шектелген:
оны өндіріс құралдарын шығаратын салалар осы құрал – ... ... ... ... керісінше емес. Мысалы, машина құрылыс
кәсіпорнының иесі тоқыма станоктарын несиеге тоқыма фабрикасына сата алады,
ал тоқыма фабрикасы ... ... ... ... несие бере
алмайды, өйткені маталар машина құрылысында өндіріс құрал – ... ... ... ... кезеңінде коммерциялық несие өндіріс
пайызының және ... ... ... ... ете отырып,
несиелік жүйенің негізі болды.
Қазіргі уақытта фирмалар өз ... ... бұл ... ... ... ... ... белсенді қолданады. Бұл ұсақ және орта
фирмалардың төлем қабілеттілігінің шамалылығымен, тауарлар ... ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
Коммерциялық несие Жапонияда және Францияда кең ... ... ... ... ... ... ... мен
міндеттемелердің үлесі орта есеппен 30 % -ға жетеді, француз фирмаларынікі
20-25 %. Олардан кейінгі орында ... ... және ... Төлеуді кейінге қалдыруды тек қаржылық мүмкіндігі шектеулі
ұсақ фирмалар ғана пайдаланбайды, сонымен қатаркредитор және ... ... бола ... ... қаражаттарды және банктік несие ала алатын ... да ... ... ... ... бірі – ... жеткізілуін талп ететін кәсіпорындардың экономикалық байланыстарының
үнемі ұлғаюы және жетілдірілуі болып табылады.
Басқа да несие формаларының жедел өсуіне ... ... ... мен оның көмегінің абсолютті шамада ұлғаюына қарамастан ... ... ... ... несие” терминімен
банктің коммерциялық мақсаттарға беретін қарыздары түсіндіріледі. Жұмыс
істеп ... ... бір – ... ... ... кейінге
қардыру шарттарымен сатуы коммерциялық фирмааралық несие деп аталады. ... ... ... ... ... ... ... капиталист “ бір қолымен
несие береді және ... ... ... ... Сондықтан жекелеген
кәсіпорын тұрғысынан алғанда, коммерциялық несие төлеуді ... ... ... алушыларға қоылған тауарлар және осындай ... ... ... ... ... ... анықтауға
болады. Кейбір экономисттер несие көлемін анағұрлым анықтау үшін таурларды
жеткізу кезінде қолданылатын аванстық ... де ... ... деп
есептейді.
Коммерциялық несиенің ерекшелігі мынада: қарыз келісімі – аясы тар мақсат
емес, ол сатып алу – сату ... ... ... Қарыз келісімі
тауарлардың өткізілуін жеңілдетеді. ... ... ... ... мен сатып алушы арасындағы сауда келісімі ... ... ... ... ... қалдырудың ең жоғары мерзімі 90 күнге
белгіленеді. Төлемді ... ... ... ... және басқа
факторларға ( ... азық – ... ... төлеу қысқа мерзім ішінде
жүзеге асырылады ) байланысты. ... ... ... ... ... ... ... сай келеді, оны өткізілетін тауарлар ... ... ... бұл ... ... ... ... бәсекелестік кезінде
мәнді рөл атқаратын оның құны ... ... ... ... бойынша
мөлшерлеме ақша нарығының мөлшерлемелеріне ілесіп отырады, бірақ анағұрлым
жоғары деңгейде белгіленеді. Коммерциялық несие қазіргі уақытта ... ... жеке өмір ... ... ... екі ... ... қарыз міндеттемелерін есептеу мысалында көрінеді. Тауар
өткізуді мақсат еткен алғашқы мәміле вексель ... ... ... ... ... айналады, оның негізінде қарыз капиталының қозғалысы
жатыр. Банкте вексельдерді есептеу ... ... ... ... жабдықтаушылар банкте вексельді оның төлем мерзімі
жеткенге дейін қиындықсыз есептете алатынын біле отырып, өз ... ... ... кейін жүргізуді ұсынады, яғни вексельді ... ... ... ... ... ... ... шектелген мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Соңғы он жылдықта несиенің екі формасының арасындағы өзара байланыс
нығайып ... ... ... ... ... ... ... түсуде. Коммерциялық несие көбіне бағынышты рөл атқаруда,
өйткені онда ... ... ... ету ... өзгерістері
көрінеді.
Коммерциялық несиенің артықшылықтарымен қатар, кемшіліктері де ... ... ... ... ... ... белгілі кемшіліктерден
басқа төлемді белгілі – бір дәрежеде кейінге қалдыру мәжбүрлік ... ... ... ... ... жиі ... ... сатып
алушылардың қаржылық жағдайы туралы әр уақытта жақсы хабардар болмайды, ал
бұл олардың шаруашылық ... үшін ... – бір ... ... ... ... – банктік сфераның ықпалынан күшті әсер ... ... ... ол ... оңай ... ... вексельді қаншалықты
есептете алатынына байланысты ). ... ... ... ... ... ... банктік несиеден айырмашылығы:
- қарыз беруші рөлінде банктік мекемелер емес, яғни тауар ... ... ... кез – келген заңды тұлға бола
алады
- коммерциялық несие тек қана тауар формасында ... ... ... өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен байланысты
- коммерциялық несиенің орташа қүны сол кезеңдегі ... ... ... ... болады
- қарыз беруші мен қарыз алушы арасындағы несиелік ... ... ... ... бұл ... үшін төленетін ақы
тауар бағасының құнына қосылады.
Коммерциялық банктер ... ... әр ... ... ... ... ... байланысты жіктеледі:
І. Қарыз алушылар категорияларына қарай:
1. Қаржылық институттарға берілетін несиелер:
- мақсатты қорларға
- банктерге
- қаржы – несиелік мекемелеріне
2. Қаржылық емес агенттерге ... ... ... салаларына
- ауыл шаруашылығына
- саудаға
- дайындау ұйымдарына
- жабдықтау – сату ... ... жеке ... Тұтыну мақсатына берілетін несиелер.
ІІ. Мерзіміне қарай:
- ... ... ( 1 ... дейін )
- орта мерзімді ( 1 жылдан 3-5 жылға дейін )
- ұзақ ... ( 3-5 ... ... ... ... және ... сипатына қарай
- негізгі қорға жұмсалатын
- айналым қаражатына жұмсалатын
IV. Қамтамасыз дәрежесіне қарай:
1. Стандартты несие – ... ... ... ... ... ... жоқ ... Күмәнді несиелер - қайтарылу уақыты ... ... және банк үшін ... ... ... Соңғы
қабылданған активтердің жіктеу ережесіне сәйкес, күмәнді несиелер
ішінара бөлінеді: 1 – ... ... 2 – ... ... 3 –
санатты күмәнді, 4 – ... ... 5 – ... ... Үмітсіз несиелер – қайтару уақыты кешіктірілген, мерзімі ... ... ... ... ... берілуіне қарай:
- ұлттық валютамен
- шетел валютасымен
VI. Қайтарылу дәрежесіне қарай:
Қамтамасыз етілген:
- кепілхатпен
- ... ... ... ... ... ... ... – бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып
алу үшін және тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін ... ... ... – бұл ... ... кепілге ала
отырып, ұзақ мерзімге берілетін несие.
3. Овердравт несиесі – клиенттің шотынан ... ... ... бойынша берілетін қысқа мерзімді несие формасы
4. Овернайт несиесі - өтімділікті қолдау мақсатында бір ... ... ... ... ... ...... алғашқы талабы бойынша өтелетін
қысқа мерзімді несие.
6. Банкаралық несие – банктердің бір – біріне беретін ... ... ... – тз іске ... ... ... немесе
бағалы қағаздарды кепілге алып, берілетін несие.
8. Лизингтік несие – құрал – жабдықтарды жалға алумен ... ... ... ...... ішке алып кіру және жартылай
фабрикат пен дайын өнімдерді сыртқа ... ... ... ... ... – банктің сеніміне кірген төлем қабілеті жоғары
клиенттерге берілетін несие.
11. Маусымдық несие – ... ... ... ... алу ... арасындағы уақыт бойынша алшақтықты жабуға
арналған несие.
VIII. Несиелеу объектісіне қарай:
- меншікті ... ... ... ... ... жиынтығы мен өндіріс шығындарына
- сыртқы экономикалық қызметке байланысты тауарларды экспорттау
мен импорттауға
- азаматтардың жеке ... үшін ... ... және т.б. ... ... ... – бұл ... тұтыну тауарларын сатып алу ... ... ... үшін ... және ... ... ... несиесінің негізгі міндеті – тұрғындарға тауарларды сатуға
қолдау көрсету. Бұл несие бөлшек саудамен тығыз ... бір ... ... айналымының ұлғаюымен несиенің көлемі де өседі, өйткені тауарларға
болған сұраныс несиеге де ... ... ... ...... өсуі ... қабілетіне сұранысты күшейтеді. Бұл тәуелділік,
әсіресе ... ... ... тауарлармен толығу жағдайында көрінеді.
Несиенің бұл түрін әр түрлі ... ... оның ... әр түрлі
деңгейін көрсетеді. Италия мен Жапонияда ... ... ... ... осы ... ЖІӨ - не 10 % ... ГФР және Францияда 30 %, ал
Ұлыбритания мен АҚШ – та 60 % астам. ... ... ... ... тауарларды сатып алу кезінде: автомобильдерді, электр тұрмыстық
құралдарды, жихаздарды және т.б. пайдаланылады. Тауар бағасы ... ... ... несиесі де жиі қолданылады. Капиталисттік елдерде несие
көлемінің жартысынан көбі ... ... ... ... ... ... қолма – қол төлеу шартымен сатылады.
70 жылдардан бастап, бірқатар елдерде жеке тұлғаларға тұрақты несиелер
ашу тәжірибесі кең ... Бұл ... ... ... ... сырттай
каталогтардың көмегімен немесе ірі ... ... ... алушылар
туралы болып отыр. Тұтыну несиесінің бұл түрінің мақсаты – клиенттерді
жоғалтпай ... қалу және ... ... ... қатар сәйкесінше
фирманың сауда айналымын ұлғайту.
КСРО – да ... ... 60 – 70 ... ... ... ... ... заттарды сатып алу үшін 1 – 2 % ... 6 – 24 айға ... ... жеке ... ұзақ ... ... қарыз формасында
тұрғын үй алуға және салуға берілуі мүмкін. ... осы ... ... ... үй ... ... ... тұрғын үй саясатының Мемлекеттік бағдарламасына ... ... ... үшін ... ... үй ... банкінде
қарыз – жинақ шоттары ашылады. Қарыз – жинақ шоттарын құрылысты бастауға,
аяқталмаған құрылысты жалғастыруға, ... ... мен ... үй ... және осы ... ... несиелерін беру үшін пайдаланылады.
Ипотекалық несие – жылжымайтын мүліктерді : жерді, тұрғын үй және
өндірістік ғимараттарды ... ала ... ... ... ... беру – тұрғын үй саласына инвестициялар тартудың ең
тиімді тәсілдерінің бірі. Дәл осы ипотека, ... ... үй ... ... тиімді және пайдалы жұмыс істеу, құрылыс кешенінің
өндірісті ырғақты жұмыспен жүктеу және халыққа ипотекалық несие ... ... ... экономикалық өсуге ынталы мемлекеттің мүдделерін
үйлестіруге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... банктер 1998
жылдан бастап жүзеге асыруда. ... ... ... ... ... жылына 20 %, бастапқы жарна мөлшері 40 - 50 %- ға ... ... 5 – 10 ... ... ... берілді.
Алайда, ипотекалық несие беру жүйесінің осындай дамуы кезінің өзінде
қызметтер көрсетудің бұл түрі ҚР ... аз ... ғана ... ... ... ... бірі ... сыйақы төлеу мен бастапқы
жарна үшін жеткілікті ... ... ... ... ... ... Қазақстандық Ипотекалық Компания » ЖАҚ ( бұдан әрі – ҚИК ) ... ... ... ... ... 2,5 млрд. теңгені құрайды.
Екінші деңгейдегі банктердің ипотекалық несие беру көлемін ұлғайту
үшін ипотекалық ... ... ... ету ... ... алу ... екінші
деңгейдегі банктерді қайта қаржыландыру ҚИК ... ... ... – тің ... ипотекалық несие беру жүйесінде 8 банк ... ... ... ... ... ... 2 ұйым ... ҚИК – тің бағдарламасы бойынша ипотекалық несие беру жөніндегі өз
қызметін ... ... « ... », « ...... » банкі, « Центр –
Кредит » банкі, « АСҚ », « БТА – ... » ... « ... », ... ... банкі », « Техака банк », « Альянс банкі », « ... » ... ... ... банктер мен қаржы ұйымдары ҚИК – ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердің
бірқатары тұрғын үй құрылысына ... ... ... ... ... ... 1 – наурыздағы жағдай ... ҚИК ... ... 10 млрд. теңгеден астам сомаға ипотекалық несиелер бойынша талап
ету құқықтарын сатып алды.
Ипотекалық ... ... беру ( ... ) ... ... ... атап ... жөн. Ипотекалық несиелерге кепілдік беру (
сақтандыру ) ... ... ... ... мен ... ... ... арасындағы несие бойынша несиелік тәуекелдерді бөлу
жолымен ... ... ... ... үшін ... ... ... байланысты ҚР – да 2003 жылы Қазақстандық ипотекалық ... беру қоры ( ... ) ... Ипотекалық несиелерге кепілдік беру
( сақтандыру ) жүйесін құру ҚР – на ... ... ... және ... ... береді.
Тұрғын үй саласының ипотекалық несиелеу мәселесі қазіргі таңда ... ең ... ... бірі ... ... ... мәлім.
Республикамыздың елбасы да ипотекалық несиелеу қызметіне көп көңіл бөлуде.
Президентіміз өзінің халыққа ... ... ... ... атап ... Мен осы ... жұмысымда, ипотекалық несие
мәселесін жалғастыра отырып, президенттің 19 – ... 2004 жылы ... ... ... 2.1. « Тұрғын үй құрылысының жаңа саясаты »
бөлімін жеке атап кеткенді жөн ... ... ... ... үй ... ... ... жолдары
туралы көп айтылуда. Мемлекеттік қайтарымсыз тұрғын үй салудың идеясы әлі
күнге дейін ... ... Бар ... мынаны атаймын, кейбір
жекеленген топтар болмаса, тұрғын үйді тегін беру деген ... ... ...... болып табылады, демек, адамның өзінің жауапкершілігінде ... ... де ... ... үй қорындағы жеке – меншік үйдің үлесі 97 %-
ға жуық. Бұл бұдан әрі ... ... ... үй ... ... болып қалып отыр. 2003 жылы Қазақстанда 2 млн. – нан ... ... ... үй ... Бұл 2002 жылы ... берілген үй санынан 30 %- ға
артық. ... бұл ... өзі ... ... ... жыл ... кем ... 4 млн. шаршы метр үй салу керек. ... ... ... ... дамуымыздың жетекші саласының ... ... ... ... ... ... түсінесіздер ме, тұрғын
үйлерді жаппай салу өзімен ... ... ... ... ... ... ... дамытады. Осыған байланысты ... 2005 ... ... ... үй ... жаңа саясатты
іске асыру басталатыны жөнінде үлкен қанағаттанған сезіммен айта ... Бұл ... мән – ... оның құнының арзандауы, тұрғын үйді
несиеге алудың мерзімінің ұзаруы, алғашқы төлемдік ... және ... ... ... ... ... бөлігінің қолы жететін
тұрғын үймен ... ... ... ... несиелер үшін қайтарым мерзімі бүгінгі 10 ... ... ... ... ... ... жарнасы үй бағасының 20% - дан
10 %- ға дейін төмендетіледі, бұл жағдайда несие ставкасы 13 – тен 10 %- ... ... ... үй құрылысы қаражаты жүйесі туралы айтсақ, онда
алғашқы төлемақы жарнасы 50 – ден 25 %-ға ... ... ... ... қалған сома бойынша 15 – тен 25 – ке дейін ұлғайтылады. Бұл
жағдайда үлкен қалалардағы аз ... ... ... ... тұрғын жайдың бір шаршы метрінің құны бүгінгі әр шаршы метрі үшін
700 доллардан 350 долларға ... ... ... үй ... жүзеге асыру нәтижесінде еліміз бойынша жобаланып отырған ЖІӨ
өсімі 2 %- ға жуық өседі деп ... ...... және ... ... ... қарыз
алушы немесе кредитор ретінде мемлекет және жергілікті билік органдары
болатын несиелік қатынастар ... ... ... ... – мемлекеттік займдар, сонымен
қатар ... ... ... міндеттемелер, тұрғындардың жинақ
кассасындағы салымдар болып табылады. Қысқа ... ... ... вексельдер және де т.б. несиелік міндеттемелер ) ресми ... ... ... ... жабу ... ... іс ... бюджет тапшылығына
байланысты шығарылады. Қазақстанда 1994 жылдың сәуір айынан ... ... ... ... өткізіледі.
Халықаралық несие – валюталық және тауарлық ресурстарды қайтарымдылық
және пайздар төлеу ... беру ... ... ... ... ... ... капиталының қозғалыс формасы.
Кредиторлар және қарыз алушылар ретінде ... жеке ... ... мекемелер, сонымен қатар халықаралық ... ... ... – ң ... ... ... ұымдарға мүше болуы, экономикалық
реформалар жүргізу үшін қосымша қаржылық көздерге қол жеткізуге мүмкіндік
берді.
Халықаралық валюта қорымен 185,6 млн. СДР ( ... ... ... ... « ... - бай » несиесі шеңберіндекелісімге қол қойылды.
« Стенд – бай » - ... ...... ... ... жағдайда
және көрсетілген талаптар орындалған кезде ( бұл ... сөз ... ... ... ... ХВК – мен келісімнің шарттары
орындалуы туралы болып отыр ) ... ... ... – бір сомасы
келісілген уақыт аралығында несиеге ... ... ... ... ... барлық кезеңі бойында ХВҚ миссиясымен « стенд
- бай » бағдарламасының жүзеге асуының ... ... ... және
кредитор зайымның кезекті траншын бөлу туралы шешім қабылданды.
Қысқа мерзімді бағдарламаның жетістікті орындалуы ХВҚ – ның 1996 ... ... орта ... ... ... келісім жасауға мүмкіндік
береді.
1993 жылы Халықаралық қайта құру және даму ... 1993 ... ... ... ... қолдауға бағытталған 180
млн. АҚШ доллары сомасында ... займ бөлу ... және ... ... әлеуметтік қорғау, денсаулық сақтау, ... ... ... ... ... ... ... 38
млн. АҚШ доллары сомасында тезникалық көмек қарызын бөлу туралы ... ... ... ... құру және даму ... « Қазақстанғда шағын
және орта кәсіпорындарды дамыту » бағдарламасына 100 млн. ЭКЮ ... ... Бұл ... экономиканың төмендегідей секторларындағы
жобалар кіргізілді: қонақ үй шаруашылығы, алтыны бар ... ... ... ... ... ... ... және медицина саласындағы
жобалар.
Жапонияның экспорт – импорт банкі ХҚДБ – мен ... қоса ... ... даму ... мен ҚР ... 1994 жылы 40 млн. АҚШ доллары
сомасында арнайы көмек займы туралы ... қол ... ... ... екінші деңгейдегі банктер де
белсенді қолдануда.
Банктік мекемелер ... ... ... қосылған. АҚШ – пен
Ұлыбританияның коммерциялық банктері жеке тұлғаларға « ... ... ... аталатын несиелерді беруді қолдана бастады. Бұл несиелерді ... бір түрі деп ... ... ... ... ... ... мәнді айырмашылықтары бар. Біріншіден, дербес
несиелер – бұл жеке ... ... ... ... банктік қарыздар;
екіншіден, бұл несиелер нақтылы коммерциялық мәмілеге бекітілген, ... ... ... ... үшін төлемді кейінге қалдыруға қарағанда анағұрлым
икемді болып табылады; ... ... ... ... ... ... ... және қарапайым етеді, өйткені оған тек банк пен қарыз
алушы қатысады.
Дербес ... ... ... ... алу мен ...... алу үшін пайдаланылады. Бұл несиелерді көбінесе жас жанұялар
және білім алудың бүкіл кезеңіне қарыздарын 5 жыл ... өтеу үшін ... ... ... ... ... несиенің сомасы қарыз алушының 3
айлық еңбекақы мөлшерімен шектеледі, өтелу мерзімі 36 ай.
Қазіргі уақытта дербес несиені ... ... ... ... ... төлем карточкаларының көптеген түрлері бар. Олардың
барлығын ортақ сипат біріктереді, яғни ... ... ... төлеу
бойынша сатып алу мүмкіндігі туады.
3.2 Банктік несие
Банктік ... – бұл ... ... несие – қаржылық мекемелерінің
қарыз алушыларға ақшалай қарыз ... ... ... ... ... ... шектеулерін жояды. Бос ақшалай капиталдар кез ... ... ... беріледі және банктік несие арқылы кез – ... ... ... ... ... иесі өзінің бос ақшалай
капиталын банкке орналастыра алады, ал банк бұл ... ... ... ... ... несиенің коммерциялық несие аясына қарағанда қолдану өрісі кең.
Коммерциялық несие тек ... ... ... ... ал ... несие
қоғамның барлық топтарының ақшалай табыстарынан және жинақтарын капиталға
айналдыра отырып, капиталдың қорлануына қызмет етеді.
Банктік және ... ... ... әр түрлі. Коммерциялық
несиенің көлемі өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... Өнеркәсіптің дамуы кезеңінде оған ұсыныс және
сұраныс жоғарлайды, ал дағдарыстар кезінде азаяды. ... ... ... ... мен ... де қысқарады, ал қарыздарды
төлеу үшін ... ... ... ... өседі. Өндірістің жанданып,
жоғарылаған кезінде нағыз капиталдың көлемі өседі өндірістік мақсаттар ... ... ... ... ... ... капиталдың ұдайы
өндірілуі тұрғысынан банктік несие қарыз капиталына ( ... ... ... ... ... капиталдың көлемін ұлғайту үшін
пайдаланғанда ) және ақшалай қарызға ( қарыз алушылар ... ... ... өтеу үшін ... ) ... Жеке капиталды ұдайы
өндіріс тұрғысынан алғанда бұл бөліну қарыздың қамтамасыз ... және ... ... ... ... несиенің әр түрлі әсерін
көрсетеді. Несие алу кезінде тауарларды, бағалы қағаздарды кепілдікке ... ... ... ... капитал алмайды. Оның көзқарасы тұрғысынан
бұл – ақша қарызы. Банктік несие әмбебап болып келеді, өйткені банк ... ... ... ... ... ... салаларындақолданыс
табады. Бұл ерекшелік оның жедел даму себебі қызметін ... ... ... ... бар, онда ... ... өнеркәсіптік капиталдан
бөлектенген. Кредитордың мақсаты – пайыз түрінде табыс алу. Қарыз алушыға
қайтарымдылық, мерзімділік және пайыз төлеу ... ... ... банктік мекеме кредитор ретінде көрінеді.
Банктік несие өзінің ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерге ұшырайды. Олардың біреуі қарыз мәмілесінің
қатысушыларымен байланысты. ... ... ол ... ... ... және жұмыс істеп жүрген капиталисттермен шектеліп
қалмайды. Бір жағынан, қарыз капиталын беруді банктерден ... ... ... ( ... ... ... банктік несиелер ) жүзеге
асырады. Қарыз капиталымен мәміле жасаушы жаңа ... ... ... ... емес ” деген атқа ие, ал бұл жағдай олардың мәнін өзгертпейді ... ... ... ... ... ... тұрғын үй несисін
берумен байланысты ). Екінші жағынан, ... ... ... ... ... ... ... басқа ( акционерлік компаниялар ... ... ) ... ...... - ... ... үкімет және жергілікті үкімет органдары болып табылады. Банктік
мекемелерде қарыз алушыларға ... ... ... әр ... ... мүмкіндіктер ғана емес, сонымен қатар берілген қарыздардың
көлемдері де өзгереді. Несиелік ... ... ішкі және ... әсер етеді. Біріншеге банктің қолында бар ресурстардың көлемі
жатады. Ресурстардың өсуіне сәйкес оның ... ... әсер ... ... ... ұлғаюына жағдай жасайды.
Банктің белгілі – бір шетке капитал шығару және оны ... ... ... бар. ... ... ... ... ресурстардың бірден –
бір көзі ... ... ... ... ... ... ... қағазға алады, сонымен қатар көрсетілген мақсатқа
облигациялық қарыздарды да белсенді пайдаланады.
Банктік ... ... ... – чектік эмиссиямен толтырылған нақтылы
ресурстардың көлемі ғана ... оған ... ... жеке ... мемлекеттік мекемелер тарапынан қарыз қаражаттарына деген ... әсер ... ... экономикалық төмендеу кезінде қарыз ... ... ... ... ... болып, банктердің
ресурстары емес, несиеге деген әлсіз сұраныс ... ... жүйе ... тарапынан болатын ықпалға ұшырайды. Мемлекеттік
органдар және орталық банктер ... ... ... ... ... жасанды түрде қысқарылуын тудырады. Осылайша,
несиенің экономикалық ғана емес, оның ... те ... ... өз саясатын қайта қарастыра отырып және несиенің берілуі мен
қызметтің ... ... ... ... ара – ... табуға тырысады.
Мысалы, қаржылық инженеринг жүйесі - әр түрлі экономикалық кеңес ... ... ... ... ... толық кешенін ұсынады.
Кредитор ретінде банктердің рөлі біршама төмендегеніне қарамастан, ол
едәуір ... ... ... деп ... ... жоқ. ... көптеген
кәсіпорынның қосымша қаражаттарға деген қажеттіліктері, бірінші кезекте,
банктік несие ... ... ... ол ... ... жеке ... үшін де ... қаражаттарын алудың
анағұрлым ыңғайлы формасы болып келеді. Осылайша, несиелік жүйенің негізін
ірі банктер құрайды, ал ... ... ... басымдық жағдайында қалады.
3.3 Несие түрлері
Несие түрлері – бұл белгілі – бір түрдегі экономикалық қатынас ретінде
несиеден келіп шығатын белгілі – бір ... ие оның бір ... ... ... – түр ... категориясы болып табылмайды,
ол несиені ерекше түрдегі экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... түрлері төмендегідей жіктеледі:
1. мерзімдері бойынша:
а) қысқа мерзімді ( 1 жылға дейін );
ә) орта мерзімді ( 1 ... 3-5 ... ... ... ұзақ мерзімді ( 3-5 жылдан жоғары );
2. несиелеу объектілері бойынша:
а) негізгі қорларға берілетін несие;
ә) айналым қорларына ... ... ... ... бойынша:
а) қалдық бойынша несиелеу;
ә) айналым бойынша несиелеу;
Айналым бойынша сауда және жабдықтаушы - өткізуші ұйымдар несиеленеді, ал
қалғандарында айналым бойынша да, қалдық ... да ... ... ... ... ... ... және ақшалай болуы мүмкін,
ал халықаралық несиені төмендегідей жіктеуге болады:
1) несиелеу объектісі бойынша: тауарлы және қаржылық ... ... ... ... ... ... операцияларымен
байланысты коммерциялық және қаржылық, кез – келген мақсат ... ( ... ... бағалы қағаздарға инвестициялау );
3) несие субъектілері бойынша: жеке, үкіметтік және ... ... ... ... ... ... ... орта мерзімді, ұзақ мерзімді.
Шетелдік әдебиеттрде несиелердің келесі жіктеулері кездеседі:
Несиелердің категориялары:
а) қарызалушының типі бойынша:
• тұтыну
• бөлшек ( көтерме ... ауыл ... ... ( ... ... ... мүлік
• энергия
• үкімет - федералдық
ә) мақсаты бойынша:
• тұтыну ( мысалы, тұтыну тауарлары, көлік т.с.с.
• айналым капиталы
• құрылғылар
• ғимараттар
• жобалар
• лизингтік ... ... ету ... бойынша:
• қысқа мерзімді ( 1 жылға дейін )
• орта мерзімді ( 1 жылдан 4 жылға дейін )
• ұзақ мерзімді ( 5 ... ... ... өтелу кестесі бойынша:
• бірдей төлемдермен ( тұтыну несиесі үшін ай ... ... ... ... ( ... ... жарты жыл сайын, жеңілдікті
кезеңді немесе жеңілдіксіз кезеңді, модификацияланған несие – «
шар », яғни ... ... ... жүргізілген төлемдерге
қарағанда анағұрлым көп ... ... ... ... ... бір рет ... ( қысқа, орта және ұзақ мерзімді несие – « ... ... ... ... қамтамасыз етілмеген
• кепілмен қамтамасыз етілген ( қолма – қол ... ... ... ... ... жерлер мен ғимараттар )
• кепілдендірілген
• басқа да қамтамасыз етілулер ( міндеттеме, ... ... хат ... ... келесі түрлері дамыған:
1) Ұлттық банктің несиелері:
- аукциондық - Ұлттық банктің ақша – несие саясатының уақытша
құралы ... ... және ... деңгейдегі банктерге
аукциондық негізде, республика банктерінің 1 ... 3 ... ... мерзімді несиелерге деген қажеттіліктерін
қанағаттандыру мақсатындағы берілетін несие
- ломбардтық - Ұлттық банктің мемлекеттік бағалы қағаздарды
кепілге ала ... ... ... ... ... ... ... - Ұлттық банк Қазақстан Республикасы Қаржы
министрлігіне қайтарымдылық ( нарықтық ) шартымен ... ... ... бюджетті несиелеуі қысқарып және бұл 1998
жылдан бастап бюджет ... ... емес ... ... ... ... ... банктердің несиелері:
- өз айналым қаражаттарының жеткіліксіздігін уақытша
толықтыруға
- күрделі жұмсалымдарды ... ... ... ... ... үшін ... ... несиелік желі негізінде – қарыз алушының бірінші талап етуі
бойынша және белгілі – бір кезең бойында келісілген лимит
шегінде оған ... беру ... ... ... ... ...... кепілдік немесе басқа да банктік
операцияларды бірігіп жүзеге асыру үшін қандай да бір ... ... ... ... екі немесе одан да
көп банктер беретін ... бұл ... бір ... ... да бір ... ... бұл
функцияларды дербес жүргізуге жетпеуі мүмкін
- тұтыну мақсаттарына
- банкаралық
Банкаралық несиелердің ... ... ... ... ... сату ... ... Негізгі кредиторлар ретінде ірі
банктер ( Халықтық банк, Казкоммерцбанк ) болады.
4. ... ... ... және ... ... ... ... келетін шығындарды жабу үшін резервтер (
провизиялар ) құру ... ... ... ... ... ... ... бойынша олардың келесі бөлінулерін ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикадағы мәні мен мазмұнын, оның қажеттілігін,
формалары мен түрлерін, төлем қабілеттілігін жан – ... ... ... ... ... ... ... өндіріс процесі фазаларының бірлігі мен
өзара әсерін қамтамасыз ететін тауар-ақша қатынастарының, құнының тауарлай
және ақшалай ... бар ... ... ... және ... ... сәйкес несиенің екі негізгі
формалары қарастырылады – коммерциялық және ... Егер ... ... ... ... ... онда банктік несие ақшалай формада
беріледі. Банктік несие әмбебап болып табылады, өйткені банк ... ... ... ... ... ... қаражаттар
экономиканың барлық салаларында қолданылады.
Несиенің түрлері - бұл ... - бір ... ... қатынас
ретіндегі несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Төлем қабілеттілігін талдау деп ... ... ... тұтыну ссуда есебіне күнделікті өтеудің қаржылық мүмкіндіктерін
талдау.
Несие жүйесі кең ... – бұл ... ... ... ... ... мекемелер жиынтығы, ал тар мағынада – елдегі ... ... ... ұйымдастырушы, ақша айналысын реттеуші және басқа
қаржылық қызмет көрсетуші несиелік мекемелер торабы.
Банктік ... ... үшін және ... құрылымға деген өндіріс
жағынан ұсыныс болуы керек және банктің тағайындалған пайыздық ставкасының
деңгейі, қайтару мерзімі және ... да ... ... Айта ... ... ... ... банктің негізгі несиелік қызметі болып несиелік саясат саналады;
– несие жоспарланған салада ғана ... ... беру банк ... ғана тәуелді емес, сонымен бірге
клиенттің мүмкіндіктеріне де тәуелді;
– несиелеу жүйесі несиелеу ... ... ... және ... ету);
– несие қабілеттілігі нақты дұрыс нәтиже береді;
– бүгінгі таңда клиенттердің мүмкіншілігі ол ... ... ... ... ... келе менің ұсынысым келесідей:
1. жеке заңды тұлғаларға несие берген кезде банктер пайыздық мөлшерін
неғұрлым төмендетсе, соғұрлым оған ... ... ... заңды және жеке тұлғаларға берілетін ипотекалық несиені дамытуға
көңіл, үлес қосу;
3. еліміздің несиенің даму ... ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан ауыл шаруашылығына
белгілі - бір мөлшерде несие берумен қамтамасыз ... ... ... өз ... ... нық тұра ... ауыл
шаруалығын қолдау, банктер арқылы ұзақ мерзімді несиелендіру ... ... ... ... қай сала үшін ... өте зор ... ... да несие арқылы заңды және жеке тұлғалардың материалдық
жағдайы жақсарып, мемлекеттің ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1.« Ақша, несие, банктер »: оқу құралы/ Сейтқасымов Г.С. – ... ... « ... », 1999.- 432 ... ... Н.Ж., ... Қ.И. « Кәсіби экономика тілі », оқулық./ -
Астана: « Таным », 2003.- 272 ... « Жас ... » ... – сараптамалық апталық газеті, № 17 (17) 26 ... 2004 ж. 7 - бет, ... - 10000 ... Қазақстанның « Өмір » атты қоғамдық журналы, № 4 (5), сәуір 2004 , 6 ... 2.1., ... 12000 ... Көшенова Б.А. « Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары »: оқу
құралы./ - ... « ... », 2000. – 328 ... С.Б.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Оқытуды ұйымдастыру формалары және әдістемесі16 бет
«МULTIMEDIA LED» ЖШС--жалпы сипаттамасы. Кәсіпорынның қаржылық қамтамассыз ету қызметінің әдістері, қайнар көздері және формалары38 бет
Адам болмысы мен ойлауының жалпы формалары29 бет
Алабұта тұқымдасына сипаттама. Тіршілік формалары, гүлдері, жемістері27 бет
Арнайы пәндер оқытушыларының кәсіптік білімін жетілдіру формалары мен мазмұны22 бет
Ақша айналысы және формалары31 бет
Ақшаның формалары мен түрлері22 бет
Ақшаның формалары мен түрлері, атқаратын қызметтері46 бет
Балабақшадағы әдістемелік жұмыстардың формалары5 бет
Баланың музыкалық қызметінің мазмұны, түрлері мен формалары23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь