Жамбыл облысының су экологиясы


1 ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫНЫҢ СУ ЭКОЛОГИЯСЫ
2 Пайдаланған әдебиеттер:
Қазіргі таңда тұрғындарды сапалы ауыз суымен қамтамасыз ету, келеңсіз жағдайлар туғызуда, оның ішінде ауыл тұрғындарын қамту 185 су тасымалдау жүйесінің санитарлық- техникалық қағидаларға сай істейтіні 75. Соңғы жылдары ауыз суының сапасы күрт төмендеп кетті. Халықты таза ауыз суымен қамтамасыз ету төменгі дәрежеде, айта кетер болсақ: Байзақ ауданында 7 %, Жамбыл ауданында 21%, Шу ауданында 20,2%, Мойынқұм ауданында 14 % дейін ғана таза ауыз суымен қамтамасыз етілген. Жамбыл облысындағы негізгі ірі үш өзендер: Шу, Талас және Аса. Негізінен өзендердің көбі Арал бассейініне жатады. Тек Іле Алатауының шығыс беткейінен өтетін кішігірім өзендер ғана Балқаш бассейініне жатады. Бұл Жамбыл облысындағы барлық өзендер Қазақстандағы басқа да өзендер сияқты ластанудың өте жоғары деңгейінде тұр. Соңғы уақытта Шу - Талас бассейіндерінің су ресурстарын тиімді пайдаланудың жолдары және экологиялық жағдайларының алдын алу шаралары жүзеге асырылуда.
Жамбыл облысының географиялық орналасуы, континенттың ішінде болғандықтан (айнала қоршаған мұхиттан қашықтығына байланысты) климаты біршама құрғақ, өзен торлары облыс территориясына шаққанда сирек болып келеді . Мұның өзі өндірістің қалдықтары мен тағы да ластағыш заттардың өзін-өзі биологиялық тазалануына өзінің кері әсерін тигізеді. Екіншіден - климаттың құрғақ болуы биологиялық ластануға да өз септігін тигізеді. Батысы мен солтүстігінде аридті, құмды аудан болғандықтан, одан көтерілген шаң-тозаң мен атмосфераға көтерілген тұздар атмосфералық жауын-шашындар арқылы жер бетіне қайта түседі(әсіресе Арал теңізінен көтерілген тұздар). Жамбыл облысының жер беті және жер асты суларының экологиялық әсерін қарастыратын болсақ, негізінен өзен торлары тау аймағында жиі. Өзен торының тау алдында жиі болуы, техногенді және ауылшаруашылығынан жиналған зиянды затттар мен ластануына себеп болады.
1. Жамбыл облысының энциклопедиясы. А., 2003.
2. Достаев Ж.. Табиғат суларын ластанудан және сарқылудан қорғау. А., 1993.
3. География және табиғат // 2001 № 3.
4. Абралиев О. Табиғатты пайдалану экономикасы. Тараз, 2002.
5. Мамбетказиев Е., Сыбанбеков К. Табиғатты қорғау. А., 1990.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫНЫҢ СУ ЭКОЛОГИЯСЫ

Қазіргі таңда тұрғындарды сапалы ауыз суымен қамтамасыз ету,
келеңсіз жағдайлар туғызуда, оның ішінде ауыл тұрғындарын қамту 185
су тасымалдау жүйесінің санитарлық- техникалық қағидаларға сай
істейтіні 75. Соңғы жылдары ауыз суының сапасы күрт төмендеп
кетті. Халықты таза ауыз суымен қамтамасыз ету төменгі дәрежеде,
айта кетер болсақ: Байзақ ауданында 7 %, Жамбыл ауданында 21%, Шу
ауданында 20,2%, Мойынқұм ауданында 14 % дейін ғана таза ауыз суымен
қамтамасыз етілген. Жамбыл облысындағы негізгі ірі үш өзендер:
Шу, Талас және Аса. Негізінен өзендердің көбі Арал бассейініне
жатады. Тек Іле Алатауының шығыс беткейінен өтетін кішігірім өзендер
ғана Балқаш бассейініне жатады. Бұл Жамбыл облысындағы барлық
өзендер Қазақстандағы басқа да өзендер сияқты ластанудың өте
жоғары деңгейінде тұр. Соңғы уақытта Шу - Талас бассейіндерінің су
ресурстарын тиімді пайдаланудың жолдары және экологиялық жағдайларының
алдын алу шаралары жүзеге асырылуда.
Жамбыл облысының географиялық орналасуы, континенттың ішінде
болғандықтан (айнала қоршаған мұхиттан қашықтығына байланысты) климаты
біршама құрғақ, өзен торлары облыс территориясына шаққанда сирек
болып келеді . Мұның өзі өндірістің қалдықтары мен тағы да ластағыш
заттардың өзін-өзі биологиялық тазалануына өзінің кері әсерін
тигізеді. Екіншіден - климаттың құрғақ болуы биологиялық ластануға да
өз септігін тигізеді. Батысы мен солтүстігінде аридті, құмды аудан
болғандықтан, одан көтерілген шаң-тозаң мен атмосфераға көтерілген
тұздар атмосфералық жауын-шашындар арқылы жер бетіне қайта
түседі(әсіресе Арал теңізінен көтерілген тұздар). Жамбыл облысының жер
беті және жер асты суларының экологиялық әсерін қарастыратын
болсақ, негізінен өзен торлары тау аймағында жиі. Өзен торының тау
алдында жиі болуы, техногенді және ауылшаруашылығынан жиналған
зиянды затттар мен ластануына себеп болады.
Шу, Талас, Аса өзендері көршілес Қырғызстан Республикасы
жерінен басталып, орта және төменгі ағысында Жамбыл облысы жеріне
кіреді. Облыс жерінде суармалы егістік жерлер су қорының 76,5%
Қырғызстандағы қалыптасқан ағыстардан алады. Бұл өзендерді
экологиялық зиянды заттарды тасымалдайтын каналдар ретінде қарастыруға
болады. Жыл сайын Қырғызстан Республикасы аумағынан келетін сулардың
сапасын бақылау көрсеткіштердің жоғары деңгейін көрсетеді, себебі
Қырғызстан Республикасының өнеркәсіптік аймақтарындағы шайынды сулар
өзенге құйылуда. Мысалы, облыс көлемінде жоғарғы қабат суларының
сапасын зертханалық талдау жасағанда 2005 жылмен салыстырғанда 2006
жылы трансшекаралық Талас өзенінде ластану индексінің біршама
өскендігі байқалады, 1,7-ден 1,5 бірлікке дейін. Шу өзені бойынша
ластанғыш заттар қоспалардың молайғаны яғни, фенол, мұнай
шикізаттары, ниттраттар, аммоний азат ластағыш заттары бойынша
шектеулі рауалы концентрациясының (ШРК) мөлшері жоғары екендігі, сол
сияқты Талас, Аса өзендері суларының сапалық құрамына бақылау
жасағанда да, мұндай шикізаттары, аммоний, азот, нитраттар бойынша
шектеулі рауалы концетрациясының (ШРК) артықтығы байқалған.
Жер асты су көздерінің жағдайына келетін болсақ, Жамбыл
облысының жер асты тұщы сумен қамтамасыз етілгендердің бірі болып
табылады. Төрт қала, он аудан орталықтары және жекеленген елді
мекендері жер асты суларының есебінен сумен қамтамасыздандырудың
сенімді көздеріне ие. Облыс аумағында жер асты сулары фтор мен
полифосфат қосылыстарымен ластанған. Оның негізгі көздері
жергілікті жердегі химия, жеңіл және тамақ өнеркәсібінің өндіріс
орындары. Облысымыздағы тағы бір басты мәселелерінің бірі - лол
шайынды сулар болып отыр. Кәсіпорындарда шайынды сулардың оқшауланған
немесе қарапайым су тазалағыш құралдардың жоқтығынан, олар
тазаланбастан сүзгі алаңдарына түсуде. Сүзгі алаңына түскен шайынды
сулар өзен жағасындағы елді - мекендер пайдалану нәтижесінде күрделі
экологиялық жағдай туғызып және аймақта эпидемиологиялық жағдайды
күрделендіріп отыр. Осыған байланысты ішек аурулары көбеюде.
Су-ішек ауруларына шалдықтыратын бірден-бір көздің бірі. Санитар-
эпидемиологтардың байқауынша әр-түрлі ауруларға тек лас суды ішкенде
ғана емес, сонымен қатар лас сумен ыдыс жуғанда, қол жуғанда, лас
суды тамақ пісіру үшін пайдаланғанда да жұғады. Тағы да бір кең
таралған аурулардың бірі - су холерасы. Ең бірінші холера
эпидемиясы 1854 жылы Лондонда тіркелген. 1892 жылы Гамбург тұрғындары
нашар тазаланған сумен қамтамасыз етілген. Соның арқасында су
холерасы кең өріс алды.
Жамбыл облысы Қазақстан Республикасындағы жер асты тұщы су қорымен
қамтамасыз етілген облыстардың бірі. Барлық 4 қала, 10 аудан орталағы және
2 қалалақ типтегі поселкелер жер асты су есебінен өздерінің сумен
қамтамасыздандыратын қондырғылары бар. Болжамды эксплуатацияның жер асты су
ресурстары облыс территориясында 13969 мың м3 тәу. Соның ішінде
минерализацияланған тұщы су 1 гп 1144 мың тәу. Облыстағы шын мәніндегі жер
асты горизонтынан суды пайдалануы 61,86 млн.м3 жыл немесе 169,4 м3 тәу.
Осы ауыз суға және қаланың көптеген қажеттіліктеріне пайдаланып отырған жер
асты сулары да жоғары дәрежеде ластануға ұшырап отыр. Оған себеп суды дұрыс
пайдаланбау.
Өндіргіш күштердің дамуының қазіргі кезеңінде су қорын қорғау,
сарқылтпай тиімді пайдалану, оны ластамау, қоғамдық өндірістің тиімділігін
арттырудың ең маңызды жақтарының бірі. Су қоры ұлттық байлық болып
табылады, сондықтан қатаң есепке алынады. Суды пайдалану қарқыны артуымен
байланысты олардың сапалық өзгерістері зерттеліп, қорғау шаралар жер
бетіндегі, жер астындағы суларды ластамау шаралары белгіленіп жүзеге
асырылады. Су қорын қорғау және тиімді пайдалану шаралары белгіленіп жүзеге
асырылады. Су қорын қорғау және тиімді пайдалану шаралары масштабы және
техникалық шешімдері бойынша әр түрлі, оның барлығы кешенді шараларды
жүзеге асыруды талап етеді. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жамбыл облысының экологиялық жағдайлары
Топырақтың қазіргі экологиялық жағдайлары
Қарағанды облысының экологиялық-экономикалық жағдайы
Топырақтың сіңіру қасиеті
Балқаш көлінің физикалық географиялық сипаттамасы
Өндірістік қалдықтардың қоршаған ортаға әсері
Топырақтың азуы немесе эрозиясы
Қазақстанның физикалық географиялық жағдайы
Ақсуат өңірінің жартылай қаттықанаттыларының экологиясы
Қазақстан және Орта Азияға Аралдың маңызы
Пәндер