Кәсіпкерлік қызметтегі лизинг операцияларын дамыту жолдары

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

I. Лизингтің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1. Лизинг түсінігі, мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Лизингтің түрлері мен жіктемелік белгілері ... ... ... ... ... ..
1.3. Лизингтік қатынастарды нормативтік құқықтық реттеу ... ...

II. «Алекс» ЖШС .ң шаруашылық қызметін және лизинг пайдалану тиімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1. Қазақстандағы лизингтің дамуының қазіргі жағдайын талдау ...
2.2. «Алекс» ЖШС.ң экономикалық қуатын талдау ... ... ... ... ... ...

III ..Кәсіпорынның қызметін дамытуда лизингтік жүйені пайдалануды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.1Лизингті пайдалану бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Пайдаланған әдебиет көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе

Қазіргі Қазақстан жағдайында кәсіпкерлік қызметтің өркендеп дамуында шешілмей жатқан мәселелердің бірі қаржы ресурстар жеткіліксіздігі. Шағын және орта кәсіпкерлікті несиелендіруде қаржы институттары негізгі құралдарды уақытша пайдалануға белгілі бір төлеммен ұсынуда – лизинг.
Елімізде қабылданған индустриалды-инновациялық сратегиясында негізгі қорларды тездетіп жаңарту, өндірістік секторды дамытуға басты назар аударылған. Шағын және орта бизнес саласында аталған мәселелер шешімінің басты механизмі – лизинг болып табылады. Қазақстандағы негізгі құралдардың 80 пайызға жуығы тозған және тез арада жаңартуды талап етеді. Моральдік, физикалық тозған құрал жабдықтар мен сапалы бәсекелі өнім өндіру мүмкіндігі төмен. Сонымен бірге нарықта жаңадан жұмыс жасап жатқан шағын кәсіпорындар, кәсіпкерлер қызметін жандандыруға лизинг маңызды орын алады. Бұрынғы постсоциалистик елдердің барлығында дерлік қазіргі таңда кәсіпорында, өндіріс орындарында ескірген негізгі құралдарды жаңарту мәселесі өзектілердің бірі. Өндірісте жоғары ғылыми техникалық құрал жабдықтарды негізге ала отырып, шығаратын өнім сапасын , оның бәсекелестік қабілетін арттырамыз. Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіру қарсаңында, отандық өндіріс орындары мен кәсіпорындардың өндірген өнімдері, халықаралық сапа талаптарына жоғары бәсекеге төтеп беруі қажет. Міне бұл мәселелерді шешудің бірден бір тиімді жолы – лизинг арқылы шешуге болады.
Еліміздегі лизингтік қызметпен айналысушыларға мемлекет көптеп қолдау жасауда. Ол бір жағынан лизингтік компания өз қызметін жандандыру арқылы кәсіпкерлікті дамытуға, жұмыс бастылық мәселелерін шешсе, екінші жағынан лизинг беруші компаниялардың қызметін пайдалану арқылы, еліміздің көптеген кәсіпорындары өз құрал жабдықтарын жаңартуға және сол арқылы өз қызметін дамытуға мүмкіндік алды.
Лизингке әр түрлі салықтық жеңілдіктер жасалған. Лизинг беруші мен импортталған негізгі құрал мүліктері қаржы лизингі үшін, және оны лизинг алушыға жалға беру, қосымша құн салығынан босатылады. Лизинг алушы өзіне қажетті құрал жабдықтарды біршама арзан бағамен импорттауға мүмкіндік алды. Тікелей өзі импорт жасайтын болса, онда қосымша құн салығы қосылады. Импорт кезінде қосымша құн салығы салынбайтын негізгі құрал тізімі тікелей Қазақстан Республикасында Үкіметімен бекітілген. Сондай-ақ лизинг бойынша сыйақы да қосымша құн салығынан босатылады.
Лизингік қатынас дамыған және дамушы елдерде қолдану аясы кеңейуде. АҚШ және Европа елдеріндегі лизинг ең тиімді, жоғары икемді қаржы механизмі ретінде қарастырылады. Лизинг шағын және орта бизнес субьектісінің дамуына әсер етеді, яғни өз негізгі құралдарын жаңартуға қосымша қаржысы болмаған жағдайда .
1 Лизинг ұзақ мерзімді қаржыландырудың бір түрі болғандықтан, капиталға салымдар көлемін көбейтеді.
2 Лизинг негізгі құралдарды тез арада жаңартудың бір түрі (қосымша қаражаттар тарту мүмкіндігі арқасында )
3 Лизинг қаржылық қызмет көрсету нарығында қосыша бәсекелестік туғызады . Лизингтің пайда балуы мен қаржыландыру бағасы төмендейді, қаржылық қызмет нарығы кеңейеді. Лизинг көбінесе банк несиесінің баламасы болып табылады. Кәсіпорындарға банк алдындағы міндеттемесінің көбеймеуіне жол береді.
4 Сондай-ақ лизинг , өндірушілер үшін өндірген өнімдерін өткізудің бір жолы болып табылдаы.
Лизинг қосымша қасиеттерінің артықшылығы бұрынғы Аристотель кезінде де мойындалған, яғни оның айтуы бойынша : «Байлық пайдаланудан құралады, оған меншік құқығынан емес » , басқаша айтқанда пайда табу үшін міндетті түрде меншігінде болуы қажет емес, тек пайдалну құқығы болуы қажет. Ал пайдалану құқығы - бұл лизингтің басты қасиетінің бірі .
Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі өнеркәсіптік кәсіпорындар алдына бірқатар мәселелер қойды. Олар жоғары бәсекелестік жағдайға үйрену, төлемдердің уақтылы жүрмеуі, тауарға бағаның жоғарылануынан өткізу нарығының қысқаруы, шикізат материалдарды жабдықтаушыларды іздеудегі қиындықтар және қаржы ресурсатарының шектеулілігі. Мұндай жағдайда кәсіпорындардың өміршеңдігін сақтап қалу мақсатында мынадай қасиеттерге ие болуы керек: жоғары икемділік, ассортиментінің тез өзгеру қабілеттілігі. Қазақстан нарықтық экономикаға өте дағдарысты жағдайда өтті. Яғни , олар инвестициялық белсенділіктің төмендеуі, бағаның өсуі және инфляцияның жоғары қарқыны, өндіріс көлемінің төлемдері, сондай- ақ сауда экономикалық байланыстың үзілуі.
Ең басты мәселелердің бірі, негізгі құралдардың физикалық, моральдік тұрғыдан тозуы, оның ішінде Қазақстанның басты салаларындағы негізгі құралдардың тозуы. Қазіргі кезде Қазақстан кәсіпорындары жақын және алыс шет елден жаңа техникамен жарақтануға мүдделі болып отыр. Жоғары сапалы,
бәсеке қабілетті өнім шығаруға техникалық құрал жабдықтары ескірген. Кәсіпорндар да оны жаңартуға қаржы тапшылығын сезінуде.
Бұл мәселердің ең тиімді жолдарының бірі лизинг болып табылады. Экономикамыздың барлық салаларында физикалык- моральдік тозған негізгі құралдарды тез арада жаңарту қажеттілігі туындап отыр. Халықаралық Қаржы корпорациясының қабылдаған «Лизингті дамыту» бағдарламасының негізінде шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту мәселесін шешуде лизинг маңызды роль ойнайды.
Пайдаланған әдебиет көздері:

1) ҚР «Қаржы лизинг туралы» заңы, 2004 ж. 10- наурыз
2) ҚР азаматтық кодексі және салық кодексі
3) ҚР Президенті мен Үкіметінің актілер жинағы 2004 ж., №9
4) ҚР Президенті мен Үкіметінің актілер жинағы 2002 ж.,№26
5) Егеменді Қазақстан 2004ж., 16 наурыз
6) Ресми газет, 2004 ж., наурыз
7) Промышленность Казахстана, 2004 ж.,№12
8) Промышленность Казахстана, 2004ж., №6
9) Бухгалтер Бюллетень «МФСО» 2004ж., №1-6
10)Аль Пари, 2004 ж., №4
11) Транзитная Экономика 2004ж., №6
12) Бухгалтер Бюлетень 2004 ж.,№21
13) Қаржы қаражат 2004 ж., №2
14) Қаржы қаражат, 2003 ж., №6
15) Аграрлық нарық проблемалары 2004 ж., апрель-июнь
16) Лизинг как механизм развития инвестиций и предринемательство
Василев Н.М, М: Дека, 1999 г
17) Газман В.Д. Финансовый лизинг: Учеб. пособ. М.: ГУВШЭ; 2003г
18) Гормешыкин В.А. , Оснавы технологий лизинговых операции , М.: Ось-
89, 2000 г.
19) Джуха В.М . Лизинг- Ростов Н/Д : Феникс, 1999г.
20) Лешенко М.Н. Основы лизинга: Учеб. пособ. – М.: 2001г.
21) Анализ финансовый состояни и инаестиционной привлекательностьи,
М.:Финансый и статистика 2003г
22) Лизинг: Экономические правовые и организционые основы под редакции Тавасиева23) Горемыкин В.А. Лизинг: Учеб. – М.: Дашков 2003 г.
        
        ТАҚЫРЫБЫ: КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ ЛИЗИНГ ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ДАМЫТУ
ЖОЛДАРЫ
Мазмұны
Кіріспе...................................................................................................
I. Лизингтің теориялық
негіздері....................................................
1.1. ... ... мәні ... ... ... мен ... ... қатынастарды нормативтік құқықтық реттеу.......
II. «Алекс» ЖШС –ң шаруашылық қызметін және лизинг пайдалану
тиімділігін
талдау....................................................
2.1. Қазақстандағы лизингтің дамуының қазіргі жағдайын
талдау....
2.2. ... ... ... ... ..Кәсіпорынның қызметін дамытуда лизингтік жүйені
пайдалануды жетілдіру
жолдары......................................................................
3.1Лизингті пайдалану бойынша
ұсыныстар.....................................................................................
Қорытынды..................................................................................
Пайдаланған әдебиет
көздері...................................................
Қосымшалар................................................................................
Кіріспе
Қазіргі ... ... ... ... ... ... жатқан мәселелердің бірі қаржы ресурстар
жеткіліксіздігі. Шағын және орта кәсіпкерлікті несиелендіруде
қаржы институттары негізгі құралдарды уақытша пайдалануға
белгілі бір ... ...... ... ... ... ... тездетіп жаңарту, өндірістік секторды
дамытуға басты назар аударылған. Шағын және орта бизнес
саласында аталған мәселелер шешімінің басты механизмі –
лизинг болып ... ... ... ... ... жуығы тозған және тез арада жаңартуды талап ... ... ... құрал жабдықтар мен сапалы
бәсекелі өнім өндіру мүмкіндігі төмен. Сонымен бірге
нарықта жаңадан жұмыс жасап ... ... ... ... ... лизинг маңызды орын
алады. Бұрынғы постсоциалистик елдердің барлығында дерлік
қазіргі таңда кәсіпорында, өндіріс орындарында ескірген
негізгі құралдарды жаңарту мәселесі өзектілердің бірі.
Өндірісте ... ... ... құрал жабдықтарды негізге
ала отырып, шығаратын өнім сапасын , оның бәсекелестік
қабілетін арттырамыз. Бүкіләлемдік сауда ... ... ... ... ... мен ... ... халықаралық сапа талаптарына жоғары
бәсекеге төтеп беруі қажет. Міне бұл ... ... бір ... жолы – ... ... ... болады.
Еліміздегі лизингтік қызметпен айналысушыларға мемлекет көптеп
қолдау жасауда. Ол бір жағынан лизингтік компания өз қызметін
жандандыру арқылы кәсіпкерлікті дамытуға, жұмыс бастылық
мәселелерін ... ... ... ... ... ... пайдалану арқылы, еліміздің
көптеген кәсіпорындары өз құрал жабдықтарын ... ... ... өз ... ... мүмкіндік алды.
Лизингке әр түрлі салықтық жеңілдіктер жасалған. Лизинг беруші
мен ... ... ... ... ... лизингі үшін,
және оны лизинг алушыға жалға беру, қосымша құн салығынан
босатылады. Лизинг алушы өзіне қажетті құрал жабдықтарды
біршама ... ... ... ... алды. Тікелей
өзі импорт жасайтын болса, онда қосымша құн салығы қосылады.
Импорт кезінде қосымша құн салығы салынбайтын негізгі құрал
тізімі ... ... ... ... ... лизинг бойынша сыйақы да қосымша
құн салығынан босатылады.
Лизингік қатынас дамыған және дамушы елдерде қолдану аясы
кеңейуде. АҚШ және ... ... ... ең ... ... қаржы механизмі ретінде қарастырылады. Лизинг
шағын және орта бизнес субьектісінің дамуына әсер етеді, яғни
өз негізгі құралдарын жаңартуға ... ... ... ... ұзақ мерзімді қаржыландырудың бір түрі болғандықтан,
капиталға салымдар ... ... ... ... тез ... ... бір ... қаражаттар тарту мүмкіндігі арқасында )
Лизинг қаржылық қызмет көрсету нарығында қосыша бәсекелестік
туғызады . Лизингтің пайда ... мен ... ... ... ... ... ... Лизинг
көбінесе банк несиесінің баламасы болып табылады.
Кәсіпорындарға банк алдындағы міндеттемесінің көбеймеуіне
жол береді.
Сондай-ақ лизинг , өндірушілер үшін өндірген өнімдерін
өткізудің бір жолы ... ... ... ... ... ... ... де мойындалған, яғни оның айтуы бойынша : «Байлық
пайдаланудан құралады, оған меншік құқығынан емес » , ... ... табу үшін ... ... ... ... қажет
емес, тек пайдалну құқығы болуы қажет. Ал пайдалану құқығы -
бұл лизингтің басты қасиетінің бірі .
Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі өнеркәсіптік
кәсіпорындар алдына ... ... ... ... ... ... ... төлемдердің уақтылы
жүрмеуі, тауарға бағаның жоғарылануынан өткізу нарығының
қысқаруы, шикізат материалдарды жабдықтаушыларды іздеудегі
қиындықтар және қаржы ресурсатарының шектеулілігі. ... ... ... ... қалу ... қасиеттерге ие болуы керек: жоғары икемділік,
ассортиментінің тез өзгеру қабілеттілігі. Қазақстан
нарықтық экономикаға өте дағдарысты ... ... Яғни ... ... ... ... ... өсуі
және инфляцияның жоғары қарқыны, өндіріс көлемінің
төлемдері, сондай- ақ сауда экономикалық байланыстың
үзілуі.
Ең басты мәселелердің бірі, негізгі құралдардың физикалық,
моральдік тұрғыдан тозуы, оның ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде
Қазақстан кәсіпорындары жақын және алыс шет елден жаңа
техникамен ... ... ... ... ... сапалы,
бәсеке қабілетті өнім шығаруға техникалық құрал жабдықтары
ескірген. Кәсіпорндар да оны жаңартуға ... ... ... ең ... ... бірі лизинг болып табылады.
Экономикамыздың барлық салаларында физикалык- моральдік тозған
негізгі ... тез ... ... ... ... ... Қаржы корпорациясының қабылдаған «Лизингті дамыту»
бағдарламасының негізінде шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту
мәселесін шешуде лизинг маңызды роль ... ... ... ... ... мәні мен маңызы
«Лизинг» түсінігі шет ел және отандық әдебиеттерде де
кәсіпкерлік қызмет тәжрибесінде де кең ... ... ... дұрыс түсінбеудің арқасында және әр түрлі көз
қарастар мен ... ... ... ... ... ... ... Лизингтің қаржы-коммерциялық, құқықтық
және техникалық аспектілері бар. Жобамен қазіргі экономикалық,
қаржылық ... ... ... ... бар. ... ... отырып, біз лизингті тар және кең
мағынада түсіндіре аламыз, келесі белгілеріне сүйеніп:
лизинг келісім шарттарының экономикалық-құқықтық мазмұны,
келісім мерзімі, лизинг ... ... ... ... қатысушылардың саны мен құрамы .
Лизингтік қызмет біздің елде инвестициялық ... бір ... ... яғни ... ... ... алып, оны
лизингке беру. Басқаша айтқанда лизинг- бұл лизинг беруші
тарапынан уақытша бос қаржысын лизинг алушы эканомикасына салу,
яағни инвестициалау болып табылады . ... ... ... ... ... ... сатушыдан сатып алып, оны
лизинг алушыға құнын айлап өтеу негізінде пайдалану құқығы
мен кәсіпкерлік мақсатына қолдануға беріледі. ... ... ... сатып ала отырып , сол құралдардың
болашақта лизинг ... ... ... ... өз ... лизингтік төлемдер арқылы толтырып отырады.
Нәтижесінде лизинг берушінің инвестициялық қызметі негізінде
лизинг алушының негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... қызмет инвестициялық
бағытталғандығымен сипатталады. Лизинг механизмінің мәнін
түсінуде әр елде түрліше өзгешліктер бар. Көп ... ... ... ... ... ... ,көлік
құралдарының, өндіріс обьектілерінің ұзақ мерзімді
арендасы ретінде түсінеді. Бұлай лизингке анықтама беру оның
мән мағынасын ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Лизинг алушы – бұл ұзақ мерзімге
пайдалануға тек құрал жабдықты ғана емес, сонымен бірге
меншік құқығымен байланысты ... ... ... ... кездейсоқ бүлінуіне байланысты өтемдер, оларды
сақтандыру мен техникалық қызмет көрсетуге төлемдер. Лизинг
затына меншік құқығы лизинг берушіде қалады. Лизинг алушы
арендатор сияқты әр айда оны ... үшін ... ... ... өтеу үшін ... ... ... алынған
заттың бүлінуі немесе жойылуы лизинг алушы міндеттерінен
босатпайды. Сонымен бірге арендаға алғанда екі жақты келісім
шарт жасалады, ал ... ... екі ... ... көп
жақты келісім шарт жасалады. (№1-2 сызба )
Экономикалық қарым-қатынаста лизингті көп жағдайда қаржылық
операция түрінде қарастырып, қор ... бір түрі ... Кез ... ... ... негізгі өзегі
–қаржылық, несиелік операциялар болып табылады.
1-сызба. Аренда келісім –шартының сызбасы
Аренда беруші аренда келісімі Аренда алушы
2 –сызба. Лизинг келісімінің сызбасы
Жабдықтаушы сатып алу ... ... ... ... келісімі
Лизинг алушы
«Лизинг» термині ағылшынның «to leasе» деген етістігінен шыққан
, мағынасы «арендаға алу». Лизинг терминінің көптеген анықтамасы
бар, бірақ ол ... ... ... ... ... алмайды. Лизинг қаржы – коммерциялық , құқықтық,
техникалық аспектілерге ие.
Әртүрлі саладағы мамандар ( юристтер, коммерсанттар мен
кәсіпкерлер, маркетолог, ... ... ... ... ) лизингті инвестициялық - банктік немесе
аренделық кейде ... ... ... ... ... ... бір түрі, өйткені лизинг
шаруашылық тәжрибеге нақты енген өнім өткізудің,
инвестициялаудың басты формасы. Мұндай тар және
біржақты анықтамалар мен ... бұл ... ... ... ... ... лизингтің көп
жақты табиғаты мынадай жаңа жұптардың құрылуына себепші
болып отыр. Олар: лизинг –несие , несие –аренда, аренда
–сату, лизинг ... алу , ... ... алу, сату ... ... алу- ... ... жағдайда лизинг сауда – қаржылық немесе
қаржылық – экономикалық операция ретінде жүреді.
Австралиялық бизнесмен Вольфганг Хойлер ... ... ... ... ... деген
кітабында мынадай сұрақ қойған: «Лизинг – аренда
келісім шарты ма, әлде несие келісімі ме?» - жауап:
«Жалпы лизинг ерекше келісім, жоғарыда ... ... ... ... Е. ... В. Перов сияқты «Лизинг» түсінігін
кеңінен талқылаушылардың көзқарасы бойынша, лизинг – бұл
күрделі, кешенді келісімдік қатынас, өйткені онда екі немесе
одан да көп ... ... ( сату ... алу және ... беру ... ... тұжырымы бойынша: мүлікті жалға беру – лизинг
мәнінің өзегі ... ... Ал ... ... мүлікті
сату – сатып алу қатынастары атқарады. Экономикалық мәні
бойынша лизинг – қаржылық операцияның жаңа түрі ... Егер ... ... бір ... қайтару
негізінде арендаға алатын болсақ, онда біз оны негізгі
құралдарға жасалған тауарлық кредит ... ... ... ... ... мен банктік несиенің баламасы
ретінде, лизинг – капиталға салымды қаржыландырудың өзіндік
ерекше ... ... ... Бұл ... ... бірденнен көп қаржылық шығындалмай ақ қажетті
мүлікті сатып алуға және ... ... ... жаңартып
отыруға мүмкіндік береді.
1.2 Лизингтің түрлері мен жіктемелік белгілері
Лизинг түрлерінің жіктелуі отандық және шет елдік тәжрибе мен
теорияда айтарлықтай салмақты зерттеліп ... ... ... оның ... ... ... жататындар:
келісімге қатысушылар құрамы
лизингке берілетін мүлік түрі
оның өтімділік деңгейі
амортизация жағдайы
қызмет көрсету көлемі
операция өтететін нарық секторы
салықтық және амортизациялық жеңілдік қатынасы
лизингтік төлемдер ... ... ... ... ... ... екі ... ішкі және халқаралық.
Ішкі лизингті жүзеге асырғанда лизинг беруші және алушы, сатушы
(жабдықтаушы) ҚР резиденттері болуы керек. Ішкі лизинг ҚР
заңымен реттеледі. Халықаралық ... ... ... беруші немесе алушы ҚР бейрезиденті болуы мүмкін.
Егер, лизинг беруші ҚР резиденті болса, онда лизинг заты ҚР
резидентінің меншігі ... ... ... ... шарт ... ... Ал керісінше жағдайда халықаралық
келісім шарт сыртқы экономикалық қызмет аясында реттеледі.
Қазіргі ауқытта дамыған елдердің шаруашылық ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерімен сипатталады.
Кеңінен тарағандары:
оперативті (қызметтік) лизинг
қаржылық (капиталды) лизинг
қайтарымды лизинг
іскерлік лизинг (үшінші жақтың қатысуымен)
тікелей лизинг
сублизинг
Аталған келісімдердің барлығы лизингтің негізгі екі ... ... ... ... ... және қаржылық. ҚР «
Қаржылық лизинг» туралы заңына сәйкес ... ... ... ... оперативті, қаржылық, қайтарымды (мәні
бойынша қаржылық лизинг бір түрі болып табылады). Аталған
лизинг түрлерінің кең тараған түрлерін ... ... ... – бұл ағымдағы аренда келісімі, әдетте
мұндай келісім мерзімі, алынған мүліктің амортизация
мерзімінен аз болып келеді. ... ... ... ... ... ... толық құнын өтей
алмайды, нәтижесінде мүлікті бірнеше рет лизингке беруге
тура келеді. Оперативті лизингтің негізгі ерекшелігі – ... ... ... бұрын тоқтатуға құқығы бар.
Сонымен бірге мұндай келісім мен алынған мүліктің
ағымдағы жөндеу жұмыстарын және орнату, тағы да басқа
қызмет түрін көрсетуі мүмкін. ... ... бұл ... ... деп ... Оперативті лизинг үшін
5
Жалға беруші Өндіруші
(Лизингтік компания) 2
4
1 3
Арендатор
(Жалдаушы)
құрал жабдықтарды ... ... ... ... төлем
құрал жабдық
жалгерлік төлемдер
келісім мерзімінің аяқталуымен құрал жабдықты қайтару
Оперативті лизинг обьектілері болып тез ескіретін
құрал-жабдықтар (компьютер, ... ... ... ... ... ... оперативті лизинг талаптары
лизинг алушыға тиімді, өйткені лизинг алушының келісімді
мерзімінен бұрын тоқтату құқығы оған ескірген, тозған
негізгі ... жаңа ... ... ... ... : ... лизинг түрлеріне қарағанда айтарлықтай
жоғары арендалық төлем, алдын ала аванс төлеу талабы,
арендалық келісім шартта келісімді мерзімінен бұрын
тоқтатқан жағдайда айып пұл ... ... ... ... ... – ұзақ ... келісім, мұнда жалдау
төлемінің есебінен мүліктің амортизациялық төлемдері
толық төленеді. Мұнда келісімді мерзімінен бұрын тоқтатуға
болмайды, сондай ақ ... ... алу, ... және ... қамтиды. Лизингтің бұл түрінде
орнату, жалдаушыға техникалық қызмет көрсету жалдаушыға
жүктеледі. Бұл келісімде мерзімі ... ... ... ... қалдық сомасы бойынша сатып алу қарастырылған.
Оперативті лизингке қарағанда қаржылық лизинг мүлік иесінің
тәуекелін төмендетеді. Мәміле бойынша банктің ұзақ ... ... ... яғни ... ... толық
құнын төлеу, мерзімдік төлемдер (негізгі және пайыздық
жағы, яғни ... құны мен ... ... ... алмай
жатса, жалдаушыны «банкрот» деп жариялау құқының болуы және
т.б.
Қаржы лизинг обьектісіне тұрғын үй (жер ... ... ұзақ ... ... ... Қаржы лизингі
қайтарымды және іскерлік лизинг түрлерінің негізі болып
табылады.
4-сызба. Қаржы лизинг механизмі
Жалға ... ... ... ... ... алуға өтініш
құрал жабдыққа төлем
құрал жабдық
жалгрлік төлем
III.Қайтарымды лизинг – екі келісімді білдіретін жүйеден тұрады.
Мұнда құрал жабдық иесі өз ... ... жақ ... ... бір мезгілде сатып алушыдан ұзақ мерзімді жалға алу
келісім шартын жасайы. Әдетте сатып алушы ... ... , ... , ... ... ... Мұндай операциялардың
нәтижесінде құрал жабдықтың иесі ғана өзгереді, ал
оны пайдаланушы бұрынғысынша өзгермейді, тек қосымша
қаржыландыруға ие болады. ... шын ... ... ... несиелендіреді, нәтижесінде мүлікке меншік
құқығын алады. Мұндай операциялар көбінесе кәсіпорын
қаржылық жағдайын тұрақтандыру мақсатында іскерлік
құлдырау ... ... ... лизинг процесі үшін
1
Лизингтік компания Кәсіпорын
2
Құрал жабдық құны
Арендалық төлем
IV.Іскелік лизинг - лизингтік келісімде үшінші жақтың
(инвестордың) ... ... ... ... ... сақтандыру, инвестициялық компаниялар болады. Бұл
жағдайда лизингтік компания құрал жабдықтарды жалға алу
туралы келісім ... ... ала қол қоя ... ... ... ... өз ... алады. Алынған қарызды
қамтамасыз етуші болып, алынған мүлік жүреді (ереже
бойынша оған кепіл зат ... және ... ... ... бір ... ... тікелей инвестицияға
төленіп отырады. Сөйтіп лизингтік фирма салық ... яғни ... ... ... және
міндеттемелерін өтеу процесінде туындайтын қарыздар.
Лизингтің бұл формасының негізгі обьектілері – жоғары
бағалы активтер, пайдалы қазба кен орындары , өңдіруші
салалардың құрал жабдықтары және ... ... ... ... ... ... ... қаражат көздері
1
3
6 4 Өндіруші
5
Жалға алушы
V.Тікелей лизинг - мұнда жалгер, лизингтік фирма мен сатып ... ... ... ... оны ... ... Мұндай жалгерлік келісім шарт көбіне тікелей
өндіруші фирмамен жасалады. Өз өнімдерін лизинг арқылы
ұсынатын ірі өндірушілер, яғни: IBM, XEROX, ... ақ ... кеме ... және автокөлік жасаушы
ірі компаниялар жатады. Мысалға автокөлік нарығының лидері
«Драймлер-Крайслер» концерні және BMW концерні ... ... ... ... ... Сол компаниялар арқылы дүние жүзінің көптеген
елдері өз өнімдерін өткізеді.
7-сызба. Тікелей лизинг процесі үшін
1
Өндіруші Жалға алушы
(Лизингтік бөлімше) ... ... ... - бұл ... түрі ... құрал жабдықты лизинг
алушы ( сублизинг беруші) үшінші жаққа береді (сублизинг
алушыға) кәсіпкерлік мақсатта уақытша ... ... ... шартымен, әр айда төлеу міндетімен.
ҚР «Қаржы лизингі туралы» заңына сәйкес, құрал жабдықты
сублизингке беру үшін жазбаша түрде лизинг берушінің
келісімі болуы ... ... ... ... бір түрі ... Ол да ҚР «Қаржы лизингі туралы» заңымен
реттеледі. Халықаралық сублизингтің айрықша ерекшелігі
болып, лизинг затының ҚР шекарасынан ары –бері лизинг ... ... өтіп ... ... ... артықшылығы
, ол жалға беруші жалгерлік төлемдерді талап ету құқықығына ие.
Әдетте келісім шартта ескертіледі, үшінші жақтың банкроттық
жағдайында ... ... ... ... ... сызба. Сублизингтік процесі үшін
1 1
Жалға беруші Делдал Тұтынушы
2 2
Құрал жабдық
Жалгерлік төлемдер
1.3. Лизингтің субьектілер үшін артықшылықтары мен ... - ... ... ... ... ... яғни олар: құрал жабдықты алушы, инвестор,
лизингтік компания, мемлекетке( экономиакның басымды
саласына инвестиция салу мәселесі бойынша) және ... ... ұзақ ... ... кіріс алу
мәселесі бойынша).
Лизинг артықшылықтары негізінен қазіргі елімізде қалыптасқан
жағдайға байланысты маңыздылығы келесі мәселелерде
айқындалады:
а) Мемлекет үшін.
Қалыптасқан экономикалық жағдайда ... ... ... даму ... мемлекет үшін ең
өзекті мәселелердің бірі.
бұл қаржы құралы, инвестициялық қызмет үшін барлық қаржы
қаражатын жұмылдыруға мүмкіндік береді
өз ... ... ... ресурстардың өндірісті қайта
жабдықтауға жұмсалуына кепілдік береді.
мемлекет лизингтік қызметті ... ... ... ... инвестициялауды қаржыландыруға бюджеттік
шығындарды айтарлықтай азайтады. Әсіресе шағын кәсіпорын
лизингті пайдалану арқылы өз кәсіпкерлік қызметінің ... ... ... ... және тағы сол ... ...... мәселелердің
шешілуіне ықпалын тигізеді.
б) лизинг алушы үшін.
тиімді, рентабельді жобасы бар ... ... көп ... ... ... ... алып, өз өндірісін бастауға
мүмкіндік береді.
кәсіпорын мүлкіне салынатын салықты азайтады, яғни ... ... ... ... көп жағдайда жалға
берушінің балансында тіркеледі.
ҚР « Қаржы лизингі туралы» заңына сәйкес барлық жылжымалы мүлік
құралына жататын, лизинг обьектісі болып табылатын ( ... ... ... қатысты) 3 коэффицент бойынша
негізгі құралдарға жеделдетілген амортизациялық әдіс
қолдануға рұқсат етілген.
лизинг алушының бухгалтерлік есебі жеңілдетіледі.Өйткені
негізгі құралдар бойынша амортизациялық ... ... және ... ... ... ... компаниямен
жүргізіледі.
келісім шартта қарызды өтеудің ыңғайлы және икемді схемасын
қарастыруға болады.
жоғарыда аталғандарға қоса банктегі лизинг алушының жағдайын
қарастырайық. Бұл банк үшін тиімді, ... банк ... ал ол өз ... ... ... оң ... ... Мысалға
аяқталмаған өндіріс құны лизингке алғанда бірте-бірте
өз құны құрамына енгізіледі де, ал ол «капитал» категориясына
кері әсер етпейді.
в) ... ... үшін ... ... ... ... ... салған салымы үшін
лизингтік кіріс алады. Мұнда тәуекелдік әдеттегі несие беруге
қарағанда төменірек болады.
төлемдер толық өтеліп ... ... ... ... иесі болып
табылады. Төлемді төлеу тәртібі бұзылған жағдайда құрал
жабдықты қайтарып алуға құқығы бар.
лизинг алушының банкроттық жағдайында да ... ... ... ... ... өз ... өтеуге болады.
лизинг беруші лизинг алушыға ақшалай қаражат бермейді , оған
бақылау жасау мүмкіндігі төмен. Керісінше оған ... ... ... ... (3 ... кем ... ... алған кірісіне салық
төленбейді.
лизинг беруші кеден баждарын төлеуден босатылады, ҚР
территориясына алыпкелінетін лизингке беру
мақсатындағы құрал жабдықтар салықтан босатылады.
г) лизингтік мүлікті сатушы ... ... тек ... алушылар ғана емес, сонымен бірге ірі
өндірушілер де мүдделі, өйткені лизинг арқылы олардың өнімдерін
өткізу нарығының шығындары кеңейіп жатыр. Лизингке берілген
құрал ... ... ... сату ... ... ... жұмыстары арқылы кіріс көбейеді.
Сонымен қатар лизингтің обьективті кемшіліктері бар. Олардан
келесілерді атап ... ... ... өзгерісі жағдайында лизинг алушыға құрал
жабдықты қалдық құн боиынша стып алу тиімсіз болуы мүмкін.
Қаржылық лизингті алғанда ҒТП ... ... ... ... ... ... келісім шарт мерзімі
біткенше төленеді.
Лизингтік келісімге қатысушылар санының көп ... ... ... ... ... яғни ... мен ... келісімді дайындауға кететін уақыт
шығыны.
Лизинг берушіге құрал жабдықтың моральді тозу тәуекелі
жүктеледі(әсіресе лизингтік келісім ... ... ... аз болса), ал лизинг алушы үшін
лизинг арқылы алған мүлік құны оны сатып алған кездегі құнынан
жоғары болады.
Егер, лизингке алынған құрал ... ... ... ... ... сыну) лизингтік төлемдер толығымен төленеді.
Банк кредитімен салыстырғанда лизингтің қымбаттылығы. Бұл
жағдайды былай түсіндіруге болады, яғни лизинг беруші
жоғары ... ... ... ... оған ... ... тозу ... жүктеледі. Сонымен бірге
лизинг алушы келісімді бұзған жағдайда ескірген құрал
жабдықпен қалу тәуекелі де бар. Ал ... ... ... рет лизингке беру мүмкіндігі төмен.
1.4. Қазақстан Республикасында лизингтік қатынастарды
нормативтік –құқықтық реттеу
Лизинг пайдаланудың тиімділігінде оның ...... ... роль ... яғни ... ... ... есеп жүесі, салықтық жеңілдіктер деңгейі .
ҚР лизингтік қатынастарды реттеудің нормативтік – құқықтық
базасы келесілерді қамтиды:
Азаматтық – ... ... ... ... « ... ... туралы» заңы.
ҚР «ҚР қаржы лизингі туралы заңына кейбір өзгерістер мен
толықтырулар енгізу туралы» заңы.
Салықтық реттеу:
ҚР Салық кодексі.
ҚР Үкіметінің « ... ... мен шет ... ... ... құрал жабдықтың (қаржылық лизингке беру
мақсатында) немесе негізгі құралдарды қосымша құн
салығынан босатылатындардың тізімін бекіту туралы
қаулысы.
Кедендік реттеу
Лизингтік операциялардың бухгалтерлік есебінің ... ... ... оның ... ... 2004 жылы ... ... жасалды.
Ол біріншіден ҚР Салық кодексі және Қаржы лизингі туралы заңға
2004 жылы 10 наурызда енгізілген өзгерістер мен толықтырулар.
Нәтижесінде Қазақстан ... ... ... ... ... жол ашатын заңға өзгерістер енгізілді.
Бұл өзгерістер мен толықтыруды енгізуді талқылауға
атсалысқандар: Қазақстан қаржыгерлер Ассоциациясы,
Ауыл шаруашылық ... , ҚР ... ... сондай-ақ Қазақстанның лизингті дамыту қоры.
Қазақстанның жеке меншік секторын лизингтік қатынастарға
ынталандыруға бағытталған пресс-конференцияда 2004
жылдың 26 ақпанда өткен Қазақстан Қаржыгерлер
Ассоциациясы кеңесінің ... ... ... қабылданған жаңа заңдық актілер мен өзгерістер
бұрынғы Кеңес Одағы елдері ішіндегі ең икемді болып
табылады.
Нәтижесінде негізгі құралдарға жасалған ... ... ... ... елдердегі көрсеткішке жеткізеді.
Қазіргі лизингтің құқықтық базасы өзіне қаржылық лизингтің
дәстүрлі анықтамаларын қамтиды. Қаржылық ... ... мен ... ... ... ... ... банк институттың( International Finance Corporation)
жорамалы бойынша 2004 жылы лизингтік инвестиция Q 170 млн.$,
ал 2006 жылы 550 млн. $ ... ... ... өсулердің барлығы
қабылданған заң мүмкіндігіне байланысты.
Лизингтік заңдылықа енгізілген толықтырулардың маңыздылығы:
қаржылық есептің халықаралық ... ... ... ... ... ... 36 ай ... лизинг мүлігін
талап еткен жағдайда салықтық жоғалтудан қорғау.
бір клиенттен екінші клиентке құралдарды қайта жалға беру
мүмкіндігі
сублизинг пен ... ... ... ... ... алушыдан құралдарды талап етудің соттық
емес, қарапайым тәртібі.
Қазақстанда лизингті дамыту бағдарламасының жетекшісі Амангелді
Омаровтың айтуы бойынша жаңа қабылданған заңның ең ... ... ... лизингтің пайдалану аясын
кеңейтеді.
Заңның бұрынғы редакциясы бойынша аренда қаржы ... ... ... бір мезгілде екі талапқа жауап берсе. Олардың
ең бастысы қаржы лизингінің мерзімі алынған құрал жабдықтың
пайдалану мерзімінің 80 %-нан асуы қажет. Лизинг ... ... ... ... ... кері ... ҚР қабылданған амортизация нормасы бойынша компьютердің
пайдалы қызмет ету мерзімі 10 жыл, онда ... ... 8 ... керек. Ал бұл лизинг алушыға да лизинг берушіге де
тиімді емес. ... ... ... ... ... Тағыда ұқсас жағдай ғимарат лизингісінде , мұнда
лизинг мерзімі 40-50 жыл болуы керек, ал ондай кең көлемді
инвестициялар ... елде кең ... ... ... ... Жаңа ... ... бұл шектеулер алынып лизингтің
мерзімі минималды 3 жыл болып өзгертілді.
ҚР «Қаржылық инвестициясы туралы» заңына сәйкес келісімге
қатысушы кәсіпкер, жеке тұлғалар және заңды ... ... ... ... – бұл лизинг келісіміне қатысушы, яғни өз
қаржысына немесе тартылған қаржысына құрал жабдық сатып ала
отырып , оны келісім шарт негізінде ... ... ... лизинг келісімінде лизинг беруші бір мезгілде оның екінші
қатысушысы бола ... ... ... бір ... ... ... де ... алады (қайтарымды лизингте).
Лизинг алушы – лизинг келісімінің қатысушысы, кәсіпкерлік
мақсатта келісім шарт негізінде құрал ... ... . ... шарт ... ... жабдықты лизингке беру үшін
мына үш жағдайдың бір немесе бірнешеуіне жапуап беруі қажет.
Біріншіден, негізгі құралдарды лизингке алушының жеке меншігіне
беру ... сол ... ... ... ... ... ... алуға құқығын беру.
Екіншіден, қаржылық лизинг мерзімі негізгі құралдардың
пайдалану мерзімінің 75 %-нан ... ... ... ... ... ... құны толық лизинг
мерзіміндегі негізгі құрал құнының 90%-нан көп болуы
тиіс. Лизинг затына заң ... ... ... ... ... ... жер учаскелері және тағы да
басқа тұтынылмайтын заттар жатады. Құнды қағаздар мен,
табиғи ресурстар лизинг ... ... ... ... түлеріне де өзгертулер енгізілген.
Ескі редакция бойынша келесідей түрлерге жіктелген.
Қайтарымды лизинг – бұл лизингтің бір ... ... ... лизинг
затын лизинг берушіге сатады, мүлікті лизинг алушы ретінде
өзіне қайтару талабымен.
Банктік лизинг – мұнда ... ... ... банк ... ...... ... жөндеу жұмыстары лизинг
берушімен жүргізіледі.
Таза лизинг – ағымдағы техинкалық жөндеу жұмыстары лизинг
алушымен ... ... тағы да ... ... ... лизинг – лизингтің бір түрі, келісім шарт уақытысының
бітуімен немесе оны ... ... ... ... ... ... қайтару.
Сублизинг – бұл лизингтің түрінде алынған құрал ... ... ... ... ... ... ... алушыға)
кәсіпкерлік мақсатта уақытша пайдалануға. Сублизинг келісім
шартымен, әр айда төлем төлеу міндеттемесі мен уақытша
пайдалану құқығымен.
Сондай-ақ лизинг ... ... ... ... ... , ... ... лизинг алушының банкроттық
жағдайында лизинг затына иелік ету құқығы да
өзгеріске ұшырады. Лизинг ... ... ... ... ... ... қайтаруы тиіс. Бұл жағдайда
лизинг затына арест салуға, конфискелеуге жол берілмейді.
Сонымен заңға енгізілген толықтырулар қайтарымды, қайтара,
сублизинг және т.б. сұрақтарға нақты жауап ... ... ... оң өзгерістерге қарамастан
мүдделі жақтар(лизингтік компаниялар, банктер мен
инвесторлар) лизинг дамуына кері әсер ететін
факторларды жою мақсатында, заң ... ... ... көздеп отыр.
2. «Алекс» ЖШС –ң шаруашылық қызметін және лизинг пайдалану
тиімділігін талдау
2.1. Қазақстандағы лизинг дамуының қазіргі жағдайына талдау
Қазақтанда лизингтің қалыптасуы мен ... 15 ... ... Оны біз ... ... ... ... болады.
Бірінші этап (1989-1992). Ішкі нарықта лизингтің туылуы. Бұл
кезде көптеген лизингтік компаниялар құрылды. Олар бір
реттік ... көп ... ... ... Олар ... – лизинг» 1989ж., «Казтех лизинг»
1990ж., «Инвестлизинг» , «Техника Лизинг», Туран банктің
еншілес кәсіпорны «Туранлизинг» 1991ж. және т.б.
Атап кететін жайт Қазақстан лизингінің ... ... ... Еуропадағы сияқты Қазақстанның да алғашқы лизинг
компаниялары жобаларды қаржыландыруға артық қаражаттары
бар банктерде құрылды. 1992 жылдың орта кезінде Қазақстанда
коммерциялық банк құрамында 120 ... ... ... жуық лизинг фирмалары жұмыс жасады.
Олар келесі бағыттар бойынша лизингтік қызмет көрсетті:
Аймақтық көтерме делдалдық ... мен ... ... аудандық агроөнеркәсіптік кешеніндегі жабдықтаушы
кәсіпорынның пунктерінің иелігіндегі техникалық құралдарды
уақытша пайдалануға беру.
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары.
Шет ел фирмалары мен ... ... , ... -ақ шет ... ... экспорт импорт және т.б. Бірінші
этапта лизингтік компанияның негізгі ... ... ... жатады.
Екінші этап (1992-1994). Қазақстан эконмикасындағы қолайсыз
жағдайдың туындауына байланысты лизингтік ... ... 1992 ... ... ... баға ... ... жағдайында көптеген маманданған
лизингтік кәсіпорындар өз қызметтерін тоқтатты немесе
делдалдық саудаға көшті.
Үшінші этап (1995-2000) – қазақстандағы лизингтік ... ... ... яғни ... ... ... кең көлемді дамуы 1995 жылдан бастау
алды. Тұрақты лизинг компаниялары құрыла бастады. Мұндай
нәтижелер ҚР Үкіметімен қабылданған ... ... ... ...... ... болды. Олардың негізгісі 1994 жылы
қабылданған №266 «Шетел инвестициясы» туралы заңы.
Онда отандық ... ... ... ... ... ... көрсету жағы қарастырылған.
Негізгі бағыты болып, ауыл шаруашылық техниаксы нарығы
болды. 1995 жылы Америкалық және Батыс Германиялық
фирмалар мен ауыл ... ... ... ... жылы ... бойынша өндіруші және өңдеуші өнеркәсіптерге
қызмет көрсететін «Азия лизинг» аймақтық компаниясы ... –ақ ҚР Ауыл ... ... ... ... ... «Кең Дала» АҚ 1995ж., «Агро-лизинг» АҚ 1995ж., «Cenral
Asia Leasing» БК 1997ж., «КазАгроФинанс» 1999ж. 100% ... ... ... ... ... ... ... 1996-2000 ж.ж.
лизингтік операцияларға мемлекет есебінен 4,5млрд. тенге
қаржы жұмсалған. Лизингтік операцияларға мемлекеттің
қатысуының оң және теріс жақтары болды.Оң жағы ... ... 36-40 %-дан 12-15 %-ға ), ... ... сапасын төмендетті. Техниканың негізгі бөлігі
қайтарымдылығы төмен ауыл шаруашылығы ұжымдарына берілді.
Олар облыстық әкімшіліктердің заңдық құқығы жоқ кепілдіктермен
берілді. Жаппай қайтарымсыздықтың ... ... қор ... оның ... ... ... компаниясы «КазАгроФинанс» ЖАҚ берілді.
2000 жылы 5 шілдеде қабылданған «Қаржылық лизинг» туралы заң
лизингтік қатынастардың дамуының төртінші кезеңі банктік
этаптың дамуының бастамасы болды. Бұл ... ... ... ... ... , ... (сатушы)
құқықтары мен міндеттері нақты көрсетілген. Лизинг
алушының құқығын қорғауға көп көңіл бөлінген.
Қабылданған заң көптеген банктерде еншілес лизингтік
компаниялардың ашылуына түрткі болды. Статистикаға
жүгінсек 2000 жылы ... ... ... ... әлі де ... ... яғни ... 100%
қаржыландыруымен құрылған компанияларда. Бұл компаниялар
Үкіметтің ауыл әлеуетін көтеру мақсатында құрылған еді. Жаңа
қабылданған заң еліміздің алдыңғы қатарлы коммерциялық
банктері мен ... ... ... ... ... ... 9 лизингтік компания құрылды. Бұл
этаптағы негізгі оқиға – 2003 жылы қаңтарда құрылған АҚШ-тың
халықаралық даму агенттігі (ЮСАИД) мен Халықаралық ... ... ... ... ... ... бағдарламаның мақсаты
еліміздегі шағын және орта бизнеске лизинг арқылы
инвестиция алуына мүмкіндік жасау және олардың
қатысуымен жасалатын лизингтік келісімдер ... ... ... ... ... дамытуда
дамушы және дамыған елдерде көшбасшы болып табылады. Ол 35
елде лизингтік ... ... ... ... ... 50 ... ... секторына 1млрд. АҚШ доллар
қаражат жұмсаған.
Әлемдік тәжірибеге сүйене отырып, Қазақстанның лизингтік даму
бағдарламасы келесілерді қамтиды:
лизингтің құқықтық – ... ... ... ... қызмет нарығы қатысушыларын, банк мамандарын ,
лизингтік компания мамандарын оқыту және лизинг алушы
кәсіпорындарға кеңес беру.
шет ... те ... де ... байланыс орнату.
Лизингтің артықшылықтарын түсіндіре отырып, БАҚ арқылы
жариялау, ... ... ... жағдай туғызу үшін мемлекеттік
органдармен тығыз байланыста жұмыс жасау керек. Шет елдік
инвесторлар мен жергілікті ... ... ... ... ... мен ... оқыту үшін кең көлемді білімдік
компаниялар жүргізу керек. Мамандардың бағалауы
бойынша Халқаралық қаржылық ... 2003 ... ... компаниясымен бірге 440
лизингтік келісімді қаржыландырған, ол 2002 жылмен
салыстырғанда 2 есе көп. Келісімдердің жалпы құны 84 млн. ... оның 70 % ... және орта ... ... ... ... ауыл шаруашылығын қолдау
мақсатында мемлекеттің қатысуымен құрылды. Лизингке
берілген ауыл шаруашылығы техникасының 60 %-ға жуығы
«ҚазАгроФинанс» , 27 % «Астана Финанс» ЖАҚ ... ... ... ... бұл ... ... ... техникасын ұсынушы «Агромашлизинг» ЖАҚ қызмет
жасайды.
Ал егер тек коммерциялық лизингтік компанияларды қарастыратын
болсақ, лизингке тартылған құралдар ішінде 50% ... жол ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте өндірістің
жоғары өтімді құралдарын қаржыландырады. Бұл лизинг
берушінің тәуекелін төмендетумен түсіндіріледі. Қазіргі
біздің нарықта құрал жабдық пен ... ... және шет ... ... ... ... ... бастан Қазақстан Республикасының лизингтік дамуы 5
этабына көшті. Бұл ... ... ... қарау, яғни
лизингтік заңдарды жетілдіру.
Еліміздегі лизингтік компанияларының басым бөлігі Алматы
қаласында орналасқан: Альфа ... ... ... ... БТА ... , Казтранслизинг, Медикал лизинг Груп,
Нуринвест.
Агромашлизинг, Астана –Финанс, Зерновая , КазАгроФинанс
лизингтік компанияларының басты офистері Астанада
орналасқан.
Еліміздегі лизинг компанияның көбеюі лизингтік индустрияның
нақты ... және ауыл ... мен ... ... мол ... ... қызметтің негізгі тұтқалары болып отын энергетикалық,
металлургиялық, көлік, ... ауыл ... ... жатады.
2004 жылы лизингтік келісімдер көлемін 2-есеге көбейтуді көздеп
отыр. Аталған компаниялардың ... ... ... ... ... ... жалпы ұқсас, бірақ кейбір ерекшеліктер
бар: аванстық төлемнің көлемінде, пайыздық ставкаларында,
лизингтік обьектінің минималды және максималды ... ... ... ... мың $-ға ... түрленуі мүмкін, ал бірқатар компаниялар
ірі келісімдерді ( 2-4 млн.$ дейін) қаржыландырады. Лизингтің
жылдық пайыздық ставкасы 18-22 % ... ... ... ... мемлекеттік субсидия алатын кейбір
компаниялар, ауыл шаруашылық секторы үшін ... ... ... ... ... корпарациясының
жорамалы бойынша лизингтік нарықтың кеңеюі коммерциялық
лизингтік компаниялардың жылдық пйыздық ставкаларын 15-17%
дейін төмендетеді. Яғни Ресейлік лизингтік ставкаларына
сәйкес келеді. Халықаралық ... ... ... ... 2006 жылы ... ... ... 500-600 млн. $-ға көбейеді деген
жорамал бар. Лизингтік нарықта көптеген жаңа ... ... ... келісімдерді тікелей
қаржыландыра бастайды. Қазақстанның лизингтік
саласының дамуы басқа Орта Азия елдерінің
көрсеткіштерінен кем ... тек ... ... ... ... Өзбекстаннан кейінгі орында. Бұрынғы
постсоциалистік елдермен салыстырғанда еліміздің заңдық
актілері лизингтің дамуына қолайлы болып табылады.
Соңғы жылдары ... ... ... мен ... ... қызметтің қарқынды дамуына мүмкіндік
жасап отыр.
Сондай -ақ 2004 жылы 10 наурызда қабылданған №532-11 «ҚР
Қаржылық лизинг туралы» заңының ... ... ... ... жаңа ... туындады. Лизингтік
қызметті құқықтық қамтамасыз етуіміз қажет, бірақ ол
лизингтің дамуына ... ... ... ... ... ... ... дамуы ол жұмыс
істейтін экономиканың жағдайына байланысты. Бірінші
кезекте шағын және орта бизнесті қаржыландыратын қаржы
институттарына тәуелді. Соңғы жылдардағы экономикалық өсу
жағдайында Қазақстандағы кәсіпкерлікті ... ... ең ... механизмі болып табылады.
Қазіргі уақытта лизингтік компаниялардың алдында өз
портфельдерін барынша көп қатысушыларға ... ... ... және орта ... ... ... ал ол ... төмендеуіне көмектеседі. Қазақстанның лизингтік
қызмет нарығының дамуының айтарлықтай ... ... ... ... және жоғары пайдалы экономикалық тетік, яғни
еліміздің басымды салаларына инвестиция тарту құралы,
отандық өндіріс ... ... ... ... көрсету және
коммерциялық банктер үшін сенімді кіріс көзі болып отыр.
Азаматтық –құқықтық ... ҚР ... ... құқықтық реттеу 1999 жылы қабылданған.
Азаматтық кодекстің 29 бабы ... ... ... ... жылы ... қабылданған ҚР «Қаржылық лизинг» туралы
заңымен реттеледі. Азаматтық кодекске 2004 жылы 18
наурызда өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... лизинг (бұдан былай
лизинг) – инвестициялық қызметтің бір түрі, лизинг беруші
сатушыдан жабдықты лизинг алушыға кәсіпкерлік мақсатта
уақытша пайдалануға 3 ... кем емес және ... ... ... Лизинг затын келісім бойынша лизингке беру
келесі талаптардың біреуіне болса да ... ... ... ... ... алушының меншігіне беру немесе келесім
шартта белгіленген баға бойынша ... алу ... ... ... ... алынған заттың пайдалану мерзімінің
75%-нан асуы қажет.
жалпы лизинг мерзімі үшін төлемдердің ағымдағы құнының 90%-нан
асуы қажет.
Халықаралық лизинг. Заңда көрсетілгендей халықаралық лизинг
болып ... егер ... ... ... ... алушы
тұлғаның біреуі ҚР резиденті болмаған жағдайда.
Халықаралық лизингті валюталық реттеу заңнамаға
сәйкес, лизинг затын еліміз ... ... ... ҚР ... кіргізген жағдайда 100 мың $ эквиваленттен
асса және 180 күннен асатын келісім жасаса, онда ҚР Ұлттық
банкінде ... ... ... ... ... ... ... келісімі бұзылған
немесе мерзімі біткен жағдайында, лизинг затын қайталама
лизингке беру мүмкіндігі бар. Қайтара лизингке берген
жағдайында , лизинг беруші сатушыны жазбаша ... ... ... заты жаңа ... алушыға берілгені жөнінде және
берілген уақыт мерзімі көрсетілуі тиіс. Қайтара лизингте
сатушымен және лизинг заты, лизингке берушімен таңдалған
болып есептелінеді.
Лизингтік төлемдер. Заңда анықталғандай ... ... ... ... лизингтік келісім шарт
мерзіміндегі жалпы лизингтік төлемдер жиынтығын
көрсетеді. Бұл төлемде лизинг затының келісім шарт жасау
кезіндегі құны мен лизингтік келісім шарт 2003 ... ... ... ... қаржылық есептің халықаралық стандарттары
бойынша жұмыс жүргізіп жатыр. Бүгінгі таңда ҚР Қаржылық
жүйесі дамыған, ашық және ... ... ... ... ... ... ... жүйесі жұмыс
жасайды. Ал банктік жүйеміз халықаралық банктік қызмет
стандарттарына жауап береді. 2004 жылдың 1 қаңтарындағы
көрсеткіштер бойынша ... 35 банк ... ... 3 ... және 15 шет ... ... құралған
. Банктердің меншікті капиталының жиынтығы 38.6% өсіп, 223,4
млрд. тенгені құраған ... ... 1,5 ... $
асады)
Банк активтерінің жиынтығы 39,3%-ға өсіп, 1,6 трлн. тенге(
валюталық эквиваленті- 10,9млрд$) .
Қазақстан лизингтік қызмет нарығы 2000 ... дами ... ... келісімдердің негізгі бөлігі мемлекеттің
100 % қатысуы мен құрылған «Қазагрофинанс» компаниясына тиесілі
еді. Бұл компания ауылдағы әлеуметтік мәселелерді шешу
мақсатында ... ... ... аясында
Үкіметпен құрылған еді. (кесте 7 бетте)
Қазақстандық коммерциялық банктер лизингтік қызметпен айналысу
үшін, ... ... ... құру арқылы жұмыс жасағанды жөн
санайды.
Бүгінгі таңда Қазақстанда 20 –ға жуық лизингтік компания жұмыс
жүргізіп жатыр, оның 8-і жергілікті ... ... ... ... Олардың үлесіне еліміздегі
лизингтің 51% -дан көбі тиесілі, ал 26 % «КазАгроФинанс»
компаниясының еншісінде. Негізгі құралдарға жасалған
жалпы инвестицияның ... ... 1% ғана ... ... ... ... 4 есе жоғары
1-кесте. Негізгі құралдарға жасалған инвестиция бойынша
Көрсеткіштер
жыл
жыл
ауытқу+/-%Негізгі құралдарға жасалған инвестиция млн долл. АҚШ
Инвестиция көлемі, млн долл АҚШ
Лизингтік келісім ... ... ... орташа есеппен 2003 жылы 168,9 мың $
құраған, лизингке берілген мүліктің ең төменгі құны 1,4 мың ... Ал ... ... мүліктің сол кездегі максималды
құны 5,873 мың $ тең болды.
Проценттік ставкалары. Атап кетуіміз керек 2003-2004 жылдары
лизинг нарығында ... ... ... ... жылы ... пайыздық ставкасы 13 % , ал 2004 ... жаңа ... ... мен бұл пайыздық
көрсеткіш 9 %-ға төмендеді. Сонымен ... ... ... 2003 ... ... 2004 ... % ... берілген мүлік құны мен мерзімі. Лизинг келісім
мерзімдері бойынша негізінен 3-4 жылдық келісімдер
жасалған( КазАгроФинанс пен Астана ... ... ... ... ауыл шаруашылық техникасын 6-7
жыл мерзімге лизингке берілген) . 2004 жылы орташа лизингтік
келісім 133,1 мың $ болып, 2003 жыл ... 13% ... ... жылы ... ... құны 500$ ... ... құны 4
млн.$ болды. Лизингтік компаниялар клиент бизнесінің
түрлеріне ешқандай шектеу қоймайды. 2004 ... ... ... ... ... ... 95%
шағын және орта бизнес кәсіпорындары құрайды. Лизингтік
келісімдерді негізгі қаржыландыру көздері коммерциялық
банктердің кредиті лизингтік келісімдердің 85% құрайды. Ал
қалған бөлігі өз қаражаттары мен ... ... ... өз ... ... ... ... шектеулері бойыша өзінің меншікті капиталының
10% көлемінде ғана қаржыландыра алады.
2004 жылы Қазақстанның 6 лизингтік компаниясы 60 млн.$ ... ... ... өсуімен ҚЕХС(МСФО)-ға өтуіне
байланысты 2005 жылы таға басқа лизингтік компаниялар
сыртқы нарыққа шығару потенциалды мүмкіндіктер алады.
Лизингтік операциялардың басым бөлігі ... ... мен ... ... ... ... аймақтар
бойынша тең емес, аймақтық экономикалық дамуына сәйкес.
2004 жылы жағдай біршама өзгерді Алматы қаласы мен Алматы
облыстарында келісімдер ... ... ... Астана
қаласы мен Солтүстік Қазақстан облыстарында көбейген.
Солтүстік Қазақстан, Астана қаласында ірі келісімдер жасалған.
Оңтістік ... ... ... ... басым бөлігі жасалған.
Лизингтік қызмет нарығында шешімін таппай жатқан мәселелер бар.
2004 жылы лизингке берілген мүліктердің құрылымында өндірістік
құрал жабдықтардың ... ... Бұл өсім ... ... ... құн салығын төмендетуіне байланысты.
Лизингтік компания жетекшілері айтуы бойынша ... ... құн ... ... мүліктердің тізімінде
Қазақстанда қажетті позициялардың барлығы
қамтылмаған, яғни шектеулі. Келесі ... бірі ... ... ... ... ... дамуы.
«Қаржылық лизинг» туралы заңда сублизингті қаржылық лизингтің
бір түрі ретінде нақты көрсетілген. Бірақ та қаржылық
лизингтің салық ... ... ... ... және оның ... ... заты және көлік құралдарына меншік құқығын бөлу мәселесі
де өзектілердің бірі. Қаржы лизингінің ерекше белгілерінің
бірі, ол ... ... ... ... ... лизинг
берушіде, ал лизинг алушыға тек пайдалану құқығы ғана
беріледі. Тәжрибеде күнделікті лизинг заты болып
табылатын көлік құралдарын тікелей лизинг ... ... ... де ... Екі ... да ... лизинг алушы көлік құралдарын есептен шығару тәуекелі
немесе тіркеу процесінің қиындығы. Бұл мәселенің шешімі ҚР
көлік құралдарымен оларға тіркемелерді есепке тіркеуге ... ... ... ... ... ... даму келешегі бүгінгі таңда қаржылық
лизинг анықтамасы Қаржылық есептің ... ... ... ... акционерлік компаниялардың
Қаржылық есептің халықаралық стандартына (МСФО) өтуі
компания жұмысы айқындылығын көрсетеді. Ал мұндай қызмет
айқындылығы инвесторларды ... ... Бұл ... шешу ... ... инвестиция тарту арқылы біз
негізгі құралдарды тез жаңартуға мүмкіндік ... ... ... және орта ... ... ... ... бірі. Сәйкесінше лизингке сұраныс
жақын жылдары жоғарлауы тиіс. Лизинтік компаниялар жорамалы
бойынша Қазақстанда 2-3 жылда лизингтің көлемі 600 млн. ... Бұл ... ... ... ... ... Лизинг көлемінің ұлғаюы, дамуы лизингтік
компаниялар арасында бәсекелестердің жоғарылауына, ал
ол өз кезегінде лизингтік қызметтің ... ... ... алып ... Лизингтік қызмет нарығы, инвесторлар
және өндірушілер үшін де басты мәселе болып келе ... ... ... ... ... ... ... шектеулі серіктестігі негізінен минералды
табиғи экологиялық таза су шығарумен айналысады. Шығарған
өнімдері көптеген халықаралық ... ... ... ... 2003-2004жж. Негізгі техника экономикалық
көрсеткіштері
№Негізгі көрсеткіштеріөлшем бірлігі2003 жыл2004
жылауытқулар1Өткізілген өнімнен түскен табысмың
тг.6020639,06103870,083231,0101,02Өткізілген өнімнің өзіндік
құнымың тг.5114009,04983124,0-13088597,03Жалпы табысмың
тг.906630,0913453,06823,0100,74Кезең ... ... ... ... Таза ... ... орташа
құнымың тг.793210,01847632,010544222есе8Қор
қайтарымдылығы%759,0330,0-429,0 -9Қор
сыиымдылығы%13,030,017,0 -10Персоналдың орташа
тізімдік саныАдам1013,01048,035,0103,011Еңбек ақы қоры
мың тг.162355,5182955,620600,1112,012Орташа айлық еңбек ақы
мөлшерімың тг.13,414,51,2108,013Еңбек
өнімділігімың.тг5943,35824,3-119,097,014Сату
рентабельділігі %4,54,70,2 -15Өнімнің
рентабельділігі%5,75,90,2 -16Қормен қорланумың
тг.783,01763,0980,02есе
Жоғарыда келтірілген көрсеткіштер арқылы ... ... ... ... ме, әлде ... бе екенін анықтай
аламыз. Егер тиімсіз болса, оған қандай іс шараларды жүзеге
асыруға болатындығын анықтауымыз қажет. Яғни кәсіпорын
қызметінің тиімсіз ... әсер ... ... ... ... ең 1- ... көрсетілген негізгі көрсеткіштерді
талдап, оның өсуі мен төмендеуінің негізгі себептерін анықтап
білуге тырысамыз.
Кестені қарастыратын балсақ 2 жыл ... ... ... айырмашылықтардың бар екендігін байқаймыз.
Енді сол өзгерістердің себебін анықтап талдап ... ... ... - ... ... түскен табыс деп аталады,
және ол 2003 жылы 6020639 мың тг. құраса, 2004 жылы 6103870
мың ... ... ... оның ... 2004 жылы ... ... ұлғайған және жаңа технологияларды
қолдану арқылы өнімнің өзіндік құны төмендеп отыр.
2-ші көрсеткіш өткізілген өнімнің өзіндік құны. ... жылы ... мың ... ... есепті жылы бұл көрсеткіш
49833124мың теңгеге дейін төмендеп отыр. Өзіндік құнның
төмендеуінің себебі жаңа технологияларды қолдануы болуы
мүмкін. Сонымен ... ... ... ... ... де әсер етуі ... ... – бұл жалпы табыс. 2003-жылы 906630 мың теңге
болған болса, 2004 жылы мың 913453 ... ... ... ... 6823 мың ... өскен. Жалпы табыстың
өсуінің негізгі себептерінің бірі өнімді шығаруға кеткен
шығындарды азайтуы, өткізілген өнімнен түсетін табыстың
өсуі болуы мүмкін.
4-ші көрсеткіш-кезең шығындарына тоқталатын ... ... ... жылы 443919 мың ... ... ... жылы 421312 мың ... дейін төмендеп отыр. Есепті
жылы шығындар 22607 мың теңгеге дейін ... ... ... 2004 жылы ... ... және ... бойынша
шығындардың төмендеуі болуы мүмкін.
5-ші көрсеткіш – негізгі қызметтен түскен пайда. Бұл ... ... жылы ... ... салыстырғанда пайда
1,13есе, яғни 62003 мың теңгеге өсіп отыр. 2003 жылы ... ... ... 462711 мың ... ... 2004 жылы ... теңгеге жетіп отыр. Себебі табыс өсіп отыр.
6-шы көрсеткіш таза ... деп ... ... көріп
отырғанымыздай базалық жылмен салыстырғанымызда,
есепті жылы таза пайда 1,01есе өсіп яғни ауытқушылық 4776
мың ... ... ... ... себебі өткізілген өнімнен
түскен табыс пен жалпы табыс 2004 жылы өсіп ... ...... ... ... құны. Бұл көрсеткіштің
сапасы 2003 жылы 793210 мың теңгені құраса, ал 2004 жылы бұл
сома 1847632 мың ... ... ... ... ... ... теңгені құрап отыр. Көрсеткіш сапасының бұлай ауытқуының
басты себебі есепті жылы ... ... ... ... игеру,
яғни жаңа ғылыми техналогияларға сай техникаларды сатып ... ... ... – қор ... ... жылы бұл көрсеткіш
759 %-ға тең болған болса, есепті 2004 жылы ол 330 %-ды ... Бұл ... ... 0,43 есе ... ... Оның себебі
негізгі қорлардың орташа құнының өсуі болып табылуы мүмкін.
9-шы көрсеткіш – қор ... деп ... Бұл ... ... 13%-ды ... 2004 ... жылы 30 %-ға өсіп отыр, ауытқу
17%-ға тең. Көрсеткішке негізгі қорлардың орташа құны мен
өткізілген өнімнен түскен табыс әсер етіп ... ... ... ... ... ... құны ... есептік жылмен салыстырғанда есепті жылы ол 2,30есе
өсіп отыр. Қор сыйымдылығының даа өсуіне осы себеп былуы
мүмкін
10-шы көрсеткіш – қызметкерлердің ... ... ... ... қызметкерлердің саны 1013 адам болды, ал есепті жылы
бұл көрсеткіш 35 адамға өсіп, 1048 адамға жетті. Бұның басты
себебі өндіріс ... ... ... жаңа ... күші
керек болады, сонымен қатар жаңадан сатып алынған
техникалар ... да ... ... мамандар жұмысқа
алынды.
11-ші көрсеткіш – еңбек ақы қоры. Еңбекақы қоры 2003 жылы
162355,5 мың теңге болған болатын, ал 2004 жылы ол ... ... ... теңгені құрап отыр. Бұл
ауытқудың басты себебі 2004 жылы кәсіпорын
қызметкерлерілің саны өскен болатын. Осы
көрсеткіштің еңбекақы қорының өсуіне әсері мол.
12-ші көрсеткіш – ... ... ... ... Есепті жылы бұл
көрсеткіш 13,356 мың теңге болған болса, 2004 жылы ол 1192
теңгеге жоғарылап, 14,548 мың теңгеге дейін ... ... ... ... жұмыстары көп әсерін тигізді, яғни
жұмысты жақсы істеген жұмысшыға жалақы деңгейін бір шама ... ...... ... ... жылы бұл ... мың теңге болса, есепті жылы 5824,3 мың теңгеге тең
болып, есепті жылы 0,97есе өсіп отыр. Бұған әсер ...... ... ... болып отыр.
14-ші көрсеткіш – сату рентабельділігі болып табылады. 2003 жылы
бұл көрсеткіш 4,5%-ға тең ... 2004 ... жылы ол ... ... ... құрап отыр. Оның себебі өткізген
өнімнен түскен табыстың өсіуіне байланысты болып келеді.
15-ші көрсеткіш - өнімнің рентабельділігі. Базалық жылы бұл
көрсеткіш ... ... ... 2004 жылы ол ... өсу ... тең ... ... бұлай
өзгеруіне әсер еткен факторларға жалпы табыстың өсуі мен
2004 жылы өнімнің өзіндік құнының төмендеуін жатқызуға болады.
16-шы көрсеткіш – қор ... деп ... Бұл ... ... 783 мың ... тең ... ... жылы ол 2,25 есе өсіп
1763 мың теңгені құрады. Оған әсер еткен 2004 жылы ... ... ... 1054422 мың ... ... ... тізімдік санының ұлғаюы болып табылады.
VIII . Біз жоғарыда кәсіпорынның техника экономикалық негізгі
көрсеткіштерін ... ... Ал енді ... » ... ... жеке-жеке талдап, есептеп көрсетейін.
I. Төлем қабілеттілік коэффиценттері:
Қарызды абсолютті ақша ... ... = ... ... 58644
2003 жылы = =0,02 ; 2004жылы =
2809671 1020754
Оңтайлы мәні: ... ... ... ақша ... + қар. мін. ... ... ... коэфф-ті =
ағымдағы міндеттемелер
Оңтайлы мәні: 0,7-0,8
64325+808536
2003 жылы = = ... + ... жылы = = ... ... ... ... ... міндеттемелер
4728152
2003 жылы = = 1,6
2809671
1859157
2004 жылы = = 1,8
1020754
3-кесте. «Алекс » ЖШС міндеттемелері ... ... ... коэфициенті0,7-0,80,30,80,520,0Төлем
коэфициентері2-2,51,61,80,225,0
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау тек белгілі-бір уақыт
аралығындағы кәсіпорынның қандай жағдайда тұрғанын ғана
емес, сонымен бірге кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын
қамтамасыз ету мақсатында ... ... үшін де ... ... ... яғни қарызды абсолютті жою коэффиценті
бойынша көрсеткіш мәні оңтайлы емес. Себебі, 2003жылы да,
2004 жылы да көрсеткіш мәні оңтайлы мәннен төмен болып ... ... ... коэффиценті бойынша көрсеткіш мәні 2003 жылы
0,8-ге тең болып, оңтайлы мәнге тең болып ... ... ... ... мәні ... ... жылы да,
базалық жылы да оңтайлы мәннен төмен болып ... ... ... ... ... ... мен мен- ... жиынтығы
шіктік капитал қатынасы = меншікті капитал
Оңтайлы мәні: 1-ден жоғары емес.
2905927
2003 жылы = =1,5;
1822225
1020754
2004 жылы = = ... ... ... ... ... ... ( ... сом)
Оңтайлы мәні; 0,7-ден жоғары.
1822225
2003 жылы = =0,3
4728152
1760175
2004 жылы = = 0,6
2780929
3) Қарыз капиталының қарыз капиталының ... ... ... ... 0,3-тен төмен.
2905927
2003 жылы = = 0,6
4728152
1020754
2004 жылы = = 0,3
2780929
4-кесте. «Алекс»ЖШС-ң негізгі экономикалық көрсеткіштер
№КөрсеткіштерОңтайлы ... ... ... ... ... жоғары емес1,50,5-1,02Меншіктік
коэффицент0,7-ден жоғары0,30,60,33Қарыз капиталының
үлесі0,3-тен төмен0,60,3-0,3
ІІІ. Іскерлік белсенділік көрсеткіштері.
1) Капитал айналымының Өнімді өткізгеннен түскен табыс
жалпы коэффиценті =
Баланс соммасы
6020639
2003жылы = = ... жылы = = ... ... ... ... өткізгеннен түскен табыс
айналымдық коэффиценті =
Меншіктік капитал
6020639
2003 жылы = = 3,3
1822225
6103870
2004 жылы = = ... ... ... ... ... ... табыс
айналымдық коэффиценті =
Кезеңдегі дебиторлық мәнінің орт мәні
2003 жылы = 6020639 = 3,1
1915212,5
2004 жылы = 6103870 = ... ... ... 365 ... ... ... ... мән-дің айналым коэфф-ті
365 күн
2002 ж = =117
3,1
365 күн
2003 ж = = 44
8,2
5-кесте. ... ... ... ... ... - ... ... коэффиценті+0,91,22,12Меншіктік копиталдың
айналымдықкоэффиценті+0,13,33,43Дебиторлық
міндеттемелердің айналымдық
коэффиценті+5,13,18,24Дебитордық
міндеттемелердің айналымдық орташа мерзімі-
73,0117,044,0
1-ші көрсеткіш капитал айналымының жалпы коэффиценті. Бұл
көрсеткіш 1 – жыл ішінде ... рет ... ... цикл
мен айналым жасалатындығын көрсетеді. Менің кәсіпорным бойынша
2003 жылы 1,2 рет ... ... жылы 2,1 рет ... ... ... ... капиталын пайдалану
тиімділігі жоғарылағанын көрсетеді. Егер активтің 2003
жылы ақшалай бірлігі 1 теңге 2 тиын әкелсе, 2004 жылы
ол 2 теңге 1 тиынға ... ... ... ... меншікті капиталдың айналым коэффиценті. Бұл
көрсеткіш қызметтің әртүрлі ... ... ... жағынан сату артықшылығын
немесе олардың қажеттілігін анықтайды; қаржылық жағынан
салынған меншікті капиталдың айналым жылдамдығын, ал
экономикалық жағынан кәсіпорынның меншіктік ... ... ақша ... бепсенділігін анықтайды. Менің
кәсіпорыным бойынша бұл көрсеткіш өскен, 2003 жылы
меншікті капитал 3,3рет айналса, 2004 жылы 3,4 ... ... Бұл ... ... ... тиімді
пайдаланғанын көрсетіп отыр.
3-ші көрсеткіш дебиторлық міндеттемелердің айналым коэффиценті.
Бұл көрсеткіш дебиторлық міндеттемелердің сапасын бағалау үшін
қолоданылады, ... ... ... ... ... ... ... Оның өсуі
сатылатын несиенің қысқартылуын, ал төмендеуі – берілетін
несиенің көлемінің өскенін ... 2003 жылы ол ... ... 2004 жылы 8,2 рет болды, яғни несие көлемінң
қысқарғанын көрсетіп отыр.
4-ші көрсеткіш дебиторлық міндеттемілердің айналымының орташа
мерзімі. Ол ... ... ... төлем уақытын
көрсетеді. Бұл көрсеткіштердің төмендеуі – тура, ал өсуі –
кері әсер береді. 2003жылы ол 117 күн ... 2004 жылы ... ... яғни тура әсер болып отыр.
ІV. Кәсіпорынның рентабельділігін бағалау көрсеткіштері.
1). Кәсіпорын мүлкінің таза пайда
рентрбельділігі. = х ... ... ... ... ж = х 100 = ... ж = х 100 = ... Меншіктік капиталдың таза пайда
рентабельділігі = х 100
меншіктік капиталдың
орташа құны
291787
2003ж = х 100 = ... = х 100 ... ... ... ... ... мүлкінің
рентабельділігі-20,036,016,02Меншікті капиталдың
рентабельділігі-2,018,016,01-ші көрсеткіш – кәсіпорын
мүлкінің рентабельділгі. Ол кәсіпорын рентабельділігі
деңгейін көрсетеді. Базалық жылы ол 36%-ды ... ... жылы 16%-ға ... ... ... көрсеткіш –меншікті капиталдың рентабельділігі. Ол
кәсіпорынның рентабельділігін бағалау көрсеткіші. Ол
2003 жылы 18%-ды құрады, ал 2004 жылы 2%-ға ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері
кәсіпорынның нақты бір уақытта несие берушілермен өзінің
қаражат көмегімен қысқа мерзімде өтеу мүмкіндігін
сипаттайды. Қаржылық тұрақтылық көрсеткіштері
тартылған ... ... ... Кәсіпорынның қызметін дамытуда лизингтік жүйені пайдалануды
жетілдіру жолдары
3.1. Лизингті пайдалану бойынша ұсыныстар
Жасыратыны жоқ, әсіресе ауылдағы ағайынның шаруаны өрге ... ... ... арба ... ... ... - өгіз өліп»
дегендей, дінкесі құрығанына да біраз ... ... ... ... ... ... күні сонау кеңес
заманынан мұраға қалған жамау –жасқаулы ескі ... ... ... қалды. Бірқатар шаруалардың тек айыр мен
күрекке сүйеніп қалғандары да бар. Ал, ... ... ... ... ... қия ... ... несие
алайын десе, кепілге қояр жөні түзу мүлкі жоқ.
Бұл тек ауыл ... ... ... ғана ... ... алғанда, республикадағы өндіріс орындарының орта
есеппен алғанда 60-80 % негізгі қорлары азып тозып кетті.
Бұл ... ... ең ... ... ... ... кәсіпкерге пайдалануға берген мүліктің меншік
құқығын қанағат тұтады. Яғни, сіздің шаруашылық жүргізу
үшін құрал жабдық сатып алуыңызға ... ... ... оны ... ... қаржыңыз жетіспейді. Сіз лизинг компаниясына
барасыз да, лизинг беруші мен шартқа ... ... ... 20-30% төлейсіз, алған
жабдығыңыздың не техникаңыздың қалған құнын келісімді
өсім пайызымы мен бірнеше жыл ішінде бірте-бірте төлеп
құтыласыз. Міне, содан кейін ... ... ... соң, ... ... ... лизингтік қызмет нарығы 2000 жылдан бастап белсенді
дами бастады. Соның ... ... ... ... үлесі
мемлекеттің 100% қатысуы мен «Казагрофинанс» лизинг
компаниясына тиеді. Ол ауылдағы әлеуметтік өзекті
мәелелерді шешу үшін ... агро ... ... ... бастамасы мен
құрылған болатын. Коммерциялық банктер лизингі мен өздерінің
арнайы құрылған еншілес компаниялары арқылы айналысуды лайық
көреді. Бүгінгі таңда республикамызда 20-ға ... ... ... ... оның ... банктердің еншілес компнииялары, олардың еліміздегі
жалпы лизинг көлеміндегі үлесі 51% , ал 26% -ы ... ... ... жылы ... ... инвестицицялар көлеміндегі лизинг
үлесі 1% төңірегінде болды. Бұл, әлі болса тым аз, дегенмен
2003 жылдың көрсеткіші мен ... 4 есе ... ... мемлекеттің қолдауымен, негізінен ауыл шаруашылығы
құрылымдарына трокторлар мен комбайынарды, басқа ауыл
шаруашылығы құрал жабдықтарын сатып алуға көптеп беріле
бастады. Оның мерзімі де ... бұл ... ... ... ... берілді. Атап айтқанда, үш жылдан 7
жылға дейін алуға болады. Лизингіге берілген мүліктердің
жалпы құрылымында жол құрылыс техникасы екінші орын ... ... ... ... ... ... ірі
бағдарламалардың жүзеге асырыла бастағандағыжәне «Астана- жаңа
қала» еркін экономикалық аймақ шегіндегі құрылыстың қарышты
дамуы.
Соңғы ... ... ... ... мен артықшылықтарын
түсіне бастады. Оған 2002 жылы -291, ал 2003 жылы 722 ... ... ... жылы ... мәмілелердің орта
мөлшері 169 мың долларды құрады. 2004 жылдың тоғыз
айында ... ... ... 47 ... ... техникасы құрады. Лизингке берілген ауыл
шаруашылығы техникасының 60 пайызын «Казагрофинанс»
акционерлік қоғамы ... ... ... ... (IFC) ... ... бойынша, 2003 жылы
лизинг көлемі 85 миллион долларға жетті. Ал биыл бұл цифр
дәлелделген мәліметтер бойынша 257 ... ... ... ... жатыр.
Бұдан бес жыл бұрын ауыл шаруашылығында лизинг агробизнестің
ажырамас бөлігіне айналатындығын ешкім тап ... айта ... ... ... фермерлерге төрт пайызға
дейінгі жылдық өсіммен үш жылдан жеті ... ... ... ... ... ... бел ... алатындай арзан болуы
мемлекеттің қолдау көрсетуінің арқасында болып отыр.
Бюджеттік көтермелеудің нәтижесінде республикамыздың 700-ден
астам шаруа қожалықтары 5,3 мыңнан астам агротехникаларға ие
болды. «Казагрофинанс» қол ... ... ете ... ... ... ... ... лизингтік қолдау
көрсетпекші.
Лизингтің артықшылықтарын шығыс қазақстандық фермерлер бағалай
білді. Үкіметтің ... ... ... 3,5 ... ... олар лизинг арқылы ауыл шаруашылығы техникаларын сатып
алуға жұмсады. Осы ... ... ... ... жылы ... олар небәрі 10 миллион теңгенің көлемінде ауыл
шаруашылығы техникаларын жаңартқан болса, биыл неғұрлым
қымбат тұратын техникаларға тапсырыс берді. Төрт ... ... ... ... техникалар бойынша бірде бір шағым
түске жоқ. «Казагрофинанстың » Шығыс Қазақстандық филиалы
да олардың өтініштерін ескере отырып, лизинг бойынша төлем
мерзімін 8 жылға ... ... ... ... ... 3-4 ... ... Ал келесі жылдан бастап ауыл
шаруашылығы өнімдерін өңдейтін жабдықтарға сұраныс
ұлғаймақ . ... ... ... ... 2005 жылы ... тапсырыстар портфелі
милиард теңгеден асып түсетін болады .
2005 жылы республика бюджетінінен ... ... ... мал
шаруашылығы кәсіпорындарына технологиялық жабдықтарсатып алуға
500 миллион теңге қаржы бөлінбек. ... ... ... ... лизинг компаниясы ҚР ауыл шаруашылығы
Министрлігінің мал шаруашылығы департаментінің директоры Совет
Сәтіғұлдың ... ... шара ... орта және ... мал ... ... ... ететін болады,
сондай-ақ осы салада жұмыс істейтін қазақстандық
кәсіпорындардың технологиялық ... ... ... ... ... бойынша
жабдықтар сатып алуға әр түрлі бағыттағы мал
шаруашылығы кешендері мен құс фабрикалары ... ... С. ... ... бойынша, 2004 жылы
еліміздің ауыл шаруашылығы кәсіпорындары лизинг
бағдарламасы бойынша 400 млн. тенгеге жуық қаржыға
ауыл шаруашылығы техникаларын ... ... ... осы ... жүзеге асыру жолында бірқатар
заңнамалық шаралар жүзеге асырылды. Айталық, «Қаржылық
лизинг туралы» ҚР ... ... ... ... қосымша құн салығынан босатылды.
«БанкЦентрКредит» акционерлік қоғамының 2002 жылдың қаңтарынан
бері өз ... ... ... ... ... да кез ... ... лизингтік жобаларды
жүзеге асыркға бел шешіп кірісті. Копания ... ... ... қарамастан Қазақстанның кез келген
аумағында қызмет көрсетеді. Оның талаптары ... ... ең ... мөлшері 35мың
доллордан кем болмауы керек («БанкЦентрКредит» АҚ
клиенттеріне жеңілдік жасалады). Лизинг мерзімі-37 айдан
7жылға дейін, лизинг өсімі ... ... 23%-ға ... ... ... ... 30%-ы ... ала
төленеді, лизингке қойылған тауар міндетті түрде тауар
алушының есебінен сақтандырылуы тиіс.
«ЦентрЛизинг» ЖШС өзінің тауаржеткісушілнрініңаяасын ... ... ... ... ... ... жабдықтар мен
техникаларды өндіретін» «VOLVO Truck Corporation» «METEKC»
ЖАҚ, «Ивановская Марка Центральная Азия», «Спецтехника»
сауда үйі, Италияның ... ... ... ... S.p.А» ... ... ... мен компаниялар бар.
Лизинг бағдарламасына көптеген шетелдік банктер мен қаржы
институттары ынта білдіріп отыр. ҚР Үкіметі ... ... ... ... үшін ... лизингтік
несиелеу» бағдарламасы бойынша зайым беретін банктерді
белгіледі. Олардың ... ... ... ... бар. Бұл банктер конкурс шарттары
бойынша ет өңдеу, майлы дақылдарды, тнрі ... ... ... 7жылға 0,5 пайыз жылдық өсіммен лизинг
несиелерін беретін ... ... ... ... «Ауыл шаруашылығы өнімдерін
өңдеу кәсіпорындарыүшін жабдықтар лизинг несиесі»
бағдарламасы бойынша бйылдың өзінде 675 млн.теңге
қаржы бөлініп отыр. Ал, оны кімдер алып, қалай пайдаланады,
бұл ... ... бір ғана ... ... осынау өміршең әдісінің
барлық қыр сырын тігісін жатқызып түгендеп шығу мүмкін
емес. Ең бастысы, біз ... ... ... ... мен ... туралы таратып айтуға тырыстық. Ендігі
әңгіме, осынау әдіс мүделері ауылдағы ағайынның құлағына
шалынып, ... ... ... ... ... ... тигізсе нұр үстіне нұр. Бұл орайда,
әсіресе, ауыл шаруашылшғы мамандары мен жергілікті
жерлердегі ... ... ... ... ... туралы кеңінен насиқаттауға ат салысқаны абзал.
Өйткені, ауыл шаруашылығын өрге ... ... ... ... ... ауылға
арналған үш жылдың міндеттері де осыған меңзейді. «Елде болса,
ерінге тиеді» дегендей, мал өсіріп, егін ... ... ... ел ... пен ... аса зәру болып отыр.
Қорытынды
Сонымен, лизингтік қызмет нарығы, лизингтік қатынастар жағдайын
зерттеп, талдау жасау арқылы біз лизингтің еліміздегі
кәсіпкерлік қызмет саласын, ... ел ... ... ... көз ... Әлемдік
тәжрибеге сүйене отырып, лизингтің жалпы қаржық
қатынастардағы үлесінің басымдылығын көруімізге
болады, ал ол лизингтің жоғары тиімді және икемді қатынас
екендігіне айқын ... ... ... ... дамуына қолайлы жағдай жасауымыз керек.
2000 жылы Қазақстан Республикасында 5 лизингтік компания жұмыс
жасады. Олардың ... ... ... ... де ... ... лизинг нарығында 20 шақты компания бар, олардың
15-і лизингттік компания ғана емес, сонымен бірге коммерциялық
банктер болып табылады. Олар ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері бойынша 2002
жылы негізгі құралдарға жасалған инвестиция көлеміндегі
лизингтің үлесі 0,3 ... ... 2003 жылы бұл ... ... ... өсіп 85 млн. АҚШ долларын құраған. Ал осы жылы
Халықаралық қаржы корпарациясының мамандарының айтуы бойынша
бұл көсеткіш 170 млн. АҚШ ... ... ... ... ... нетижесінде 257 млн. долларды құрайды.
Бұл айтылған өсімдер тек ... ... ... ... ... ... ... қолдауы мен
жасалады ( Дүние жүзілік банк IFC және АҚШ-тың Халықаралық
даму агентігінің USAID ).
Бұл инвестициялық құралмен көптеп кәсіпкелер пайдалануда ,
өйткені ... ... ... ... жабдықты, сыртқы ұзақ
мерзімді қаржылндыру
есебінен алады.
Лизинг артықшылықтарын кәсіпкерлер көптеп түсіне бастады. Егер
2002 жылы 291 келісім жасалған болса, ал 2003 жылы ... саны 722 –ге ... 2004 жылы ... ... ... дейін жеткен. 2003 жылы орташа лизингтік келісім 169
мың АҚШ долларын құраған. Лизингке ... ... ... 1,4 мың АҚШ ... ал ... құны ... доллор.
Лизингтік қызметті пайдаланушы кәсіпкерлер осыған дейін
пайыздық сыйақылардың жоғарылығы және лизинг ... ... ... ... ... ... ... лизинг» туралы заңына 2004 жылы, 10-наурызда
жасалған толықтырулармен өзгерістер, аталғам мәселелер
шешімін тапты. Яғни (пайыздың және ... ... ... лизинг алушының да, лизинг
берушінің де қажетін бір шама қанағаттандырады.
Қазақстан Республикасының «Қаржылық лизингі» туралы
заңы ТМД ... ... ... ... дамыуына ең
тиімді заңнамалық актісі болып табылады.
2003 жылдың ... ... ... Орта ... даму бағдарламасы жұмыс жасайды. Бұл
бағдарламаның басты мақсаты лизинг алушы, беруші заңды
немесе жеке ... ... ... ... оқыту, сонымен бірге
қаржыландыру болып табылады.
Лизингтік қызымет нарығындағы шешілмеген мәселе лизингтің
Республикамыз аймақтарында, облыстарда бірдей дамымау,
мәселесі. Лизингтік қатынастар ... ... ... төңіріндегі басым. Лизингтідамыту бағдарламасы
аясында сол аймақтарда түсіндіру, оқыту жұмыстарын жүргізу,
лизингтік ... ... ... ашу ... қажет.
Атап кетуіміз қажет елімізде лизинг дамуына қолайлы жағдай
жасалған. Ол аз кезегінде лизингтік қызмет саласында
бәсекелестерді ... ... ... ... ... ... Лизингтік қызмет нарығы
инвесторларға да, өндірушілерге де тартымды, қызықты болып
отыр.
Елімізде қабылданған индустриалды-инновациялық сратегиясында
негізгі қорларды ... ... ... ... ... ... ... Шағын және орта бизнес
саласында аталған мәселелер шешімінің басты механизмі –
лизинг болып табылады. Қазақстандағы негізгі ... ... ... тозған және тез арада жаңартуды талап етеді.
Моральдік, физикалық тозған құрал ... мен ... өнім ... ... ... ... бірге
нарықта жаңадан жұмыс жасап жатқан шағын кәсіпорындар,
кәсіпкерлер қызметін жандандыруға лизинг ... ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда кәсіпорында, өндіріс
орындарында ескірген негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ғылыми техникалық құрал
жабдықтарды негізе отырып, шығаратын өнім сапасын , оның
бәсекелестік ... ... ... ... сауда
ұйымына кіру қарсаңында, отандық өндіріс орындары мен
кәсіпорындардың өндірген өнімдері, халықаралық сапа
талаптарына жоғары бәсекеге төтеп беруі ... Міне ... ... ... бір ... жолы – ... арқылы
шешуге болады.
Еліміздегі лизингтік қызметпен айналысушыларға мемлекет көптеп
қолдау жасауда. Ол бір жағынан лизингтік компания өз қызметін
жандандыру арқылы ... ... ... ... ... ... ... лизинг беруші
компаниялардың қызметін пайдалану арқылы, еліміздің
көптеген кәсіпорындары өз құрал жабдықтарын жаңартуға және
сол арқылы өз ... ... ... ... әр түрлі салықтық жеңлдіктер жасалған. Лизинг беруші
мен мпортталған негізгі құрал мүліктері қаржы лизингі үшін,
және оны лизинг алушыға жалға беру, ... құн ... ... ... өзіне қажетті құрал жабдықтарды
біршама арзан бағамен импортауға мүмкіндік ... ... ... жасайтын болса, онда қосымша құн салығы қосылады. ... ... құн ... ... негізгі құрал тізімі
тікелей Қазақстан республикасында Үкіметімен бекітілген.
Сондай-ақ лизинг бойынша сыйақы да қосымша құн салығынан
босатылады.
Лизингік қатынас дамыған және ... ... ... ... АҚШ және ... ... ... ең тиімді,
жоғары икемді қаржы механизмі ретінде қарастырылады. Лизинг
механизімінде өзіндік артықшылықтар бар. Лизингтік қатынастың
дамуы жалпы экономиканың дамуына ... ... әсер ... ... және орта ... ... ... сәер етеді,
яғни өз негізгі құралдарын жаңартуға қосымша қаржысы болмаған
жағдайда .
Лизинг ұзақ мерзімді қаржыландырудың бір түрі ... ... ... ... ... ... тез арада жаңартудың бір түрі
(қосымша қаражаттар тарту мүмкіндігі арқасында )
Лизинг қаржылық қызмет көрсету нарығында қосыша бәсекелестік
туғызады . Лизингтің ... ... мен ... ... ... ... нарығы кеңейеді. Лизинг көбінесе
банк несиесінің баламасы болып табылады. Кәсіпорындарға банк
алдындағы міндеттемесінің көбеймеуіне жол береді.
Сондай-ақ лизинг , өндірушілер үшін өндірген ... бір жолы ... ... ... ... ... ... Аристотель
кезіндеде мойындалған, яғни оның айтуы бойынша : «Байлық
пайдаланудан құралады, оған меншік құқығынан емес » ,
басқаша айтқанда пайда табу үшін ... ... ... ... емес, тек пайдалну құқығы болуы
қажет. Ал пайдалну құқығы - бұл лизинг бастысы қасиетінің бірі
.
Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі ... ... ... мәселелер қойды. Олар
жоғары бәсекелестік жағдайға үйрену, төлемдердің уақтылы
жүрмеуі, тауарға бағаның жоғарлануынан өткізу нарығының
қысқаруы, шикізат ... ... ... және ... ... шектеулілігі. Мұндай
жағдайда кәсіорындардың өміршеңдігін сақтап қалу мақсатында
мынадай қасиеттерге ие болуы керек: жоғары икемділік,
ассортиментінің тез өзгеру ... ... ... өте ... ... өтті. Яғни , олар
инвестициялық белсенділіктің төмендеуі, бағаның өсуі және
инфлияциялың жоғары қарқыны, өндіріс көлемінің ... ақ ... ... ... үзілуі.
Ең басты мәселелердің бірі, негізгі құралдардың физмкалық,
моральдік тұрғыдан ... оның ... ... ... негізгі құралдардың тозуы. Қазіргі кезде
Қазақстан кәсіпорындары жақын және алыс шет елден жаңа
техникамен жарақтануға мүдделі болып отыр. Жоғары ... ... өнім ... техникалық құрал жабдықтары
ескірген. Кәсіпорндар да оны жаңартуға қаржы тапшылығын
сезінуде.
Бұл мәселердің ең тиімді ... бірі ... ... ... ... салаларында физикалык- моральдік тозған
негізгі құралдарды тез арада жаңарту қажеттілігі туындап отыр.
Халықаралық ... ... ... «Лизингті дамыту»
бағдарламасының негізінде шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту
мәселелсін шешуде лизингтің маңызды роль ойнайды.
Пайдаланған әдебиет көздері:
ҚР «Қаржы лизинг туралы» ... 2004 ж. 10- ... ... ... және ... кодексі
ҚР Президенті мен Үкіметінің актілер жинағы 2004 ж., №9
ҚР Президенті мен Үкіметінің актілер жинағы 2002 ж.,№26
Егеменді Қазақстан 2004ж., 16 ... ... 2004 ж., ... ... 2004 ... ... 2004ж., ... Бюллетень «МФСО» 2004ж., №1-6
10)Аль Пари, 2004 ж., №4
11) Транзитная Экономика 2004ж., №6
12) Бухгалтер Бюлетень 2004 ... ... ... 2004 ж., ... ... қаражат, 2003 ж., №6
15) Аграрлық нарық проблемалары 2004 ж., апрель-июнь
16) Лизинг как механизм развития ... и ... Н.М, М: ... 1999 г
17) Газман В.Д. Финансовый лизинг: Учеб. пособ. М.: ГУВШЭ; 2003г
18) Гормешыкин В.А. , Оснавы технологий ... ... ... ... 2000 ... ... В.М . Лизинг- Ростов Н/Д : Феникс, 1999г.
20) Лешенко М.Н. Основы лизинга: Учеб. пособ. – М.: ... ... ... ... и ... и ... ... Лизинг: Экономические правовые и организционые основы под
редакции Тавасиева23) Горемыкин В.А. Лизинг: Учеб. – ... 2003 г.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістік кәсіпорында лизингті пайдалану тиімділігі33 бет
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
Кәсіпкерлік қызметті басқару31 бет
Сын және оның этикалық аспектiлерi4 бет
«Казагрофинанс» акционерлік қоғамының қаржы лизингін талдау57 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
Ақша және есеп айырысу операцияларының есебі17 бет
Ақша қаражаттар операцияларын есепке алудың мәнi мен мақсаты22 бет
Банк операцияларының аудиті6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь