Жасөспірімдер арасындағы қылмыстық іс-әрекет мәселесі


1 Жасөспірімдер арасындағы қылмыстық іс.әрекет мәселесі
2 Құрбы.құрдастарының әсері
3 Қылмыстың психологиялық факторы
4 Қылмыстың биологиялық факторы
5 Алдын алу үшін жасалатын шаралар
Жасөспірім кезеңі – балалық шақтан ересектікке өткір өтетін, үнемі қиын, критикалық қақтығыстық деп сипатталатын адам онтогенезінің күрделі периоды.
Л. Ф. Обухова психологиялық зерттеулерінде жасөспірім тұлғасының ерекшелігі психологиялық жаңа құрылымдардың түп тамыры, жеткіншек жаста қалыптасып қойған туындысы болып табылады. Өзіндік жеке тұлғасына деген қызығушылықтың күшейуі, сыншылдықтың көрінуі – бұлардың барлығы ерте жеткіншек жаста сақталады, бірақ, олар мәнді өзгерістерге ұшырап, саналы түрде бейнеленеді. Ең негізгі мәнді өзгеріс тұлғаның өзіндік дамуында болады. Оның айрықша ерекшелігі болып, өзіндік рефлексиясының күштілігі табылады.
Н. Кречмер мен Конорадта осыған байланысты жеткіншектерді циклоидқа, ал жасөспірімдерді шизоидқа жатқызады. Жасөспірімнің мінез-құлқы ең алдымен жағдайды моральдылық қарастырумен. Баланың әлемінің ересекке ауысуында. Жасөспірім толығымен алдыңғысына да соңғысына да жатпайды. Бұл ең негізгі қоғам жағдайы мен психикасынан көрінеді. Ашушаң, ұялшақ, ішкі қарама-қайшылықтар. Бұл қысым мен қақтығыс көп болған сайын балалық пен ересектік шекарасының әртүрлі айырмашылықтарына байланысты ойыстай бастайды.
Қазіргі заманда жасөспірім психодинамикалық теорияның басталуы өкілі танымал американ психологы Э. Эриксон философия-методологиялық ұстамын Фрейдтік психоанализ дамуының жалғасын жасаған. З. Фрейд ойынша дамудың ең негізгі қозғалыс күші тұлғаның биологиялық жыныстың қызығушылығы (либидо) дәлірек айтқанда психосексуалды қақтығыстың тууы.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жасөспірімдер арасындағы қылмыстық іс-әрекет мәселесі
Жасөспірім кезеңі – балалық шақтан ересектікке өткір өтетін, үнемі
қиын, критикалық қақтығыстық деп сипатталатын адам онтогенезінің күрделі
периоды.
Л. Ф. Обухова психологиялық зерттеулерінде жасөспірім тұлғасының
ерекшелігі психологиялық жаңа құрылымдардың түп тамыры, жеткіншек жаста
қалыптасып қойған туындысы болып табылады. Өзіндік жеке тұлғасына деген
қызығушылықтың күшейуі, сыншылдықтың көрінуі – бұлардың барлығы ерте
жеткіншек жаста сақталады, бірақ, олар мәнді өзгерістерге ұшырап, саналы
түрде бейнеленеді. Ең негізгі мәнді өзгеріс тұлғаның өзіндік дамуында
болады. Оның айрықша ерекшелігі болып, өзіндік рефлексиясының күштілігі
табылады.
Н. Кречмер мен Конорадта осыған байланысты жеткіншектерді циклоидқа,
ал жасөспірімдерді шизоидқа жатқызады. Жасөспірімнің мінез-құлқы ең алдымен
жағдайды моральдылық қарастырумен. Баланың әлемінің ересекке ауысуында.
Жасөспірім толығымен алдыңғысына да соңғысына да жатпайды. Бұл ең негізгі
қоғам жағдайы мен психикасынан көрінеді. Ашушаң, ұялшақ, ішкі қарама-
қайшылықтар. Бұл қысым мен қақтығыс көп болған сайын балалық пен ересектік
шекарасының әртүрлі айырмашылықтарына байланысты ойыстай бастайды.
Қазіргі заманда жасөспірім психодинамикалық теорияның басталуы өкілі
танымал американ психологы Э. Эриксон философия-методологиялық ұстамын
Фрейдтік психоанализ дамуының жалғасын жасаған. З. Фрейд ойынша дамудың ең
негізгі қозғалыс күші тұлғаның биологиялық жыныстың қызығушылығы (либидо)
дәлірек айтқанда психосексуалды қақтығыстың тууы.
Нақты шарттарда жеткіншектің іс-әрекеті үлкендермен ұйымдасады. Олар
жасөспірімдердің міндеттері мен құқықтарының шеңберін қалыптастырады,
қатынастарын қалыптастырады, яғни психологтар жасөспірімдердің дамуында
оның тұлғалық қалыптасуын анықтайтын әлеуметтік ситуациясы деп атайтын
қатынастарды тудырады (7, 201 б. ).
Өтпелі кезеңнің психологиялық ерекшеліктері мінез-құлық модельдерін
анықтайды. Кіші жасөспірімдік кезеңде балаларға тән мінез-құлықтың
жағдайлық бұзылуы кездеседі. Ол психикалық инфантилизм құбылысы және мидың
резидуалды-органикалық бұзылуы тән жасөспірімдерге де қатысты. Мінез-
құлықтың арнайы және жасөспірімдік формалары бөлінеді.
Балаларға тән мінез-құлық формаларына гиперкомпенсация, компенсация,
имитация, протест, қайтару реакциялары жатады. жасөспірімдік мінез-құлық
формалары: қызығу, топтасу, эмансипация реакциялары, сонымен қатар суицидті
мінез-құлық, транзиторлы сексуалды девиация, қаңғыбастық. Реакцияны мінез-
құлықтың тепе-тең типі деп атау бізге ыңғайсыз, сондықтан реакция
терминін қолданамыз (7, 201 б. ).
Адам өмірінде өзгермелі кезеңдері болады. Соның бірі,ең бастысы мен
ауыр болып келетіні – ересектік кезеңі. Бұл уақытта адам 13-17 жаста
аралығында болады, бала емес, бірақ әлі ересек адам болмайды. Бұл жас-
“қоғамдық импритинг” кезеңі – барлық нәрселер адамдарға ерекше әсерлі болып
келеді. Бұл адамға есеюге мүмкіндік береді. Жасөспірімдердің қылмысы деген
термин, жасөспірімдердің заңды бұзуына қатысты іс-әрекеттер жасауы дегенді
білдіреді. Бұл терминді, ересек адамдар жасаған қылмыстан бөліп алып
қарастыру, олармен салыстыру үшін енгізген. Қылмыс жасаған жасөспірімдерді,
арнайы сотта, арнайы судья соттап, әрқашан жеңілірек үкім шығаруға
тырысады.
М. И. Еникеев сипаттамасы бойынша жасөпірімге заңды бұзған көптеген
қылмысты артуға болады. Олар, сабақтан қашу, бармаудан бастап - адам
өліміне дейінгі қылмыстар.
Бұл жасында жасөспірімдердің бойында кездестін келесідей мінездер тән:

1. Қарсыластық реакциясы.
Жасөспірімнің іс-әрекетіне, тәртібіне үлкендер тарапынан шек қоюына
қарсылықты білдіреді. Бұл іс-әрекеттер – үйден қашумен, шулы серуендермен
сипатталады.
2. Имитация реакциясы.
Нақты образға, жеке дамға еліктеу. Кейде бұл белгілі “кейіпкер” болуы
мүмкін. Мысалы, жасөспірімдерге “қылмыскер-суперменнің ”үлкен ықпалды екені
белгілі. Соңғы кездегі детективті әдебиеттер кейіпкерлерге еліктеу
жасөспірімдердің өзін-өзі бағалауына кері әсерін тигізеді.
3. Компенсация реакциясы.
Бір саладағы сәтсіздік енді бір салада дұрыс берілуі. (Мысалы,мектепте
сәтсіздік болса, ”батыл” іс-әректтермен орын толтыру)
4. Гиперкомпенсация реакциясы.
Жасөспірімге қиын түсетін салада табандылықпен талпынып, жетістіктерге
жетуге тырысу. Көбінде өз-өзіне сенімсіз, ұялшақ жасөспірім, ерекше спорт
түрлерін таңдайды (Мысалы, бокс, карате, т. б. ).
5. Топтасу реакциясы.
Бірдей жастағы жасөспірімдердің топтасауы. Жасөспірімдік топтар, ортақ
мақсаттылығымен, жинақылықтармен, ортақ бағыттылықтармен ерекшеленеді (1,
103-104 б. ).
Жасөспірімдердің арасында қылмыстың көптеп таралуы зерттеушілердің
көңілін алаңдатып отыр. Бұл қылмыстың таралуының себептерін анықтау
мақсатында арнайы зерттеу жұмысын жүргізуге итермеледі. Негізгі себептерін
үлкен үш топқа бөлуге болады:
- Социологиялық фактор: Қоғам және мәдениет құрылымдарына байланысты;
- Психологиялық фактор бойынша: Белгілі адамның мінезінің ерекшелігімен
қарым-қатынас ерекшелігіне байланысты;
- Биологиялық фактор: Физикалық және органикалык элементтерінің әсерінен;
- Социологиялық фактор: Қылмысқа әсер ететін, социологиялық факторлардың
ішінде, зерттеу нәтижесінде, келесі себептер көп кездескен:
- Төменгі экономикалық – қоғамдық статус;
- Мәдениеттегі зорлық және бұқаралық ақпарат құралдары;
- Алкоголь және наркотикалық заттар;
- Құрдастарының әсері;
- Отбасындағы психологиялық және атмосфералық жағдай.
Төменгі экономикалық-қоғамдық деңгей және кедейшілік әсер етеді.
Көбінде қылмысқа, жұмыс және білім алатын жағдайлары жоқ, өз өміріндегі
жағдайларға көңілі толмайтындар барады. Сонымен қатар қылмысты жоғарғы
өкілдердің (бизнесмен, бай адамдардың) балалары жасайды. Себебі, олар
материалды жағдайдан қиыншылық көрмейді. Тек орташа тұратындардың
жасөспірім балалары қылмысқа сирек барады. Бай өкілдердің балаларын көбінде
айып төлеп босатса, кедей балалардың ата-аналары айып төлеп, шығара
алмағандықтан, олады тұтқынға алып жазалайды.
Байлық, мәдени құндылықтар, өмір стилі:
Қазіргі жасөспірімдердің көбінде автокөлігі, қалталы ақшасы болады.
Яғни, осы ақшаға жасөспірім шылым,алкоголь,наркотикалық заттар сатып алуына
мүмкіндігі бар. Олардың өмірі біршама белсенді өтеді – кездесулер; ойын-
сауық, би кештері; рок-концерттер; достарымен көкке, табиғатқа барады.
Бірақ, бұлардың көбі кешке, түнде болып тұрады. Бұл кезде көшеде көп адам
кездеспегендіктен, оларды бақылаушылар аз болғандықтан, жеткіншектер
бұзақылық жасап, кейде ойын-сауық үшін қылмыс жасауға шейін барады.
Жасөспірімнің жан дүниесі нәзік,сезімтал болып келеді. Үлкендердің
айтқан сөздерін, іс-әрекеттерін, бұқаралық ақпарат құралдарынан (теледидар,
газет, журналдардан т.б.) көргенінің барлығын тез қабылдап, шындық көреді.
Міне, сондықтан да лас ақпарат көздері мен телехабарларда үнемі беріліп
отыратын қылмыс хроникасындағы жағымсыз мәлеметтер жастардың нәзік
көңіліне, жан дүниесіне қатыгездікпен жүгенсіздік ұрығын себуде. Ақпарат
құралдары қатігез қылмыскердің іс-әрекетінің егжей - тегжейін жазып,
жасөспірімдерге сабақ болар десе, кейбір жасөспірімдер, осы қылмысты
жасаған қылмыскер қандай сезімде болды екен деп, сол қылмысты қайталайтыны
кездесіп жатады.
Өткен ғасырдың сексенінші жылдары, қандай-да бір қылмыс түріне
қатыстықтары болмаса да, айғай – шулы әрекеттерімен түнгі тыныштықты
бұзатындары үшін үлкендерді жиі дүркілендіретін ”хипперлер”, “металистер”,
“мотоциклистер” сияқты бейресми топтардың жағымсыз қылықтары баспа сөз
беттерінде әртүрлі пікірталастарын туғызып, олар туралы белгілі бір
қоғамдық пікірді қалыптастырып жататын. Яғни, жағымсыз қылықтарына
жасөспірімдердің тәртібі, мінез-құлқы, тұлға ретінде қалыптасу мәселелері
көпшілікті ойландыратын. Көп болып, олардың жаман жолға салынып кетпеуіне
ат салысатын (5, 148-151 б.).
Қылмысты ішімдік және наркотикалық заттар әсерінен жасайтындар көптеп
кездестіндіктен, арнайы зерттеу жұмысын жүргізген. Олардың біреуінің
нәтижесі бойынша, егер жасөспірім бұрын тұтқынға алынса, наркоман
адамдармен қарым-қатнаста болса, қылмысты ішімдік, есірткі ықпалын жасайды.
Яғни, есірткі қабылдау мен қылмыстық іс-әрекеттер бір-бірімен тығыз
байланыста болады.
Құрбы-құрдастарының әсері. Жасөспірімдерді заң бұзуға, қылмыс жолына
итермелейтін фактордың бірі. Заң бұзу мен есірткі қабылдау кезінде,
жасөспірімнің антиқоғамдық тәрбиесімен құрдастарының арасында тығыз
байланыс байқалады. Социализациялану үрдісі кезінде жеткіншектер арасында
қылмыстық іс-әректке даярлану басталады. Жеткіншектерге құрбы –
құрдастарының айтқан ойы, әсері үлкен, себебі бұл кезде олар бір-біріне
еліктегіш болып келеді.
Әсер етуші келесі фактор – тұрғылықты специфика әсері. Арнайы
территорияларда, белгілі бір аудандарда, қылмыскерлердің деңгейі ерекше
жоғары болады. Бірақ сол жерде өскен жасөспірімдердің барлығы қылмыскер
болмаса да, бұл жердегі жас балалардың заңды бұзу, қылмыс жасау пайызы
басқа аудандарға қарағанда бірнеше есе жоғары болады.
Жасөспірімдер қазіргі кезеңде тез өзгермелі мәдениетте, хаос және
тұрақсыз, құбылмалы ортада өмір сүреді. Мұның өзі қылмыстың жоғарылауына
әсер етеді. Бұрынғы баға жетпес құндылықтар күмәндану, сенімсіздік
сезімдерін тудыра бастады. Мысалы, отбасы ертеректе, сенімді, қауіпсіз ошақ
болса, қазіргі кезде, жанұядағы келіспеушілік, түсініспеушілік әсерінен
үлкен мәселелерге (өз-өзіне қол жұмсау, қылмысқа бару, т.б.), итермелуші
себептерінің ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жасөспірімдер арасындағы құқықбузушылық пен қылмыстық
Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстық
Психологиядағы іс-әрекет мәселесі
Ұйымдасқан қылмыс және қылмыстық іс – әрекет
Жасөспірімдер арасындағы қылмыстың таралуының негізгі себептері, факторлары
Жасөспірімдер арасындағы әлеуметтік ауытқушылық, оның факторлары
Қылмыстық іс
Жасөспірімдер қылмысы
Іс-әрекет психологиясын қалыптастыру
Жарнамалық іс-әрекет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь