Адам түйсігі және түрлері


1 Сезгіштік арқылы түйсіну
2 Түйсіктің түрлері
Адамның жан-жағында толып жатқан заттар бар, үнемі түрлі құбылыстар болып тұрады. Олардың жеке қасиеттерін бейнелендіретін қарапайым психикалық процесті мамандар түйсік, кейде түйсіну деп атайды.
Иә, біз өзіміздің түй сігіміз арқылы айнала-мыздағы заттардың қа сиеттерін, қатты, жұм-сақтығын, олардың бе тінің тегіс немесе ке-дір-бұдыр екенін, сал-мағын, температурасын, иісін, дәмін, түсін, дыбыс шығаратынын, шығармайтынын, қоз ғалатын, қозғалмайты-нын біле аламыз. Мұ ның сыртында түйсік арқылы өз денеміздегі
өзгерістерді, оның мү шелерінің қозғалысын, қалпын, ішкі мүшелері-міздің жұмысын, оның бұзылуын, тағы да бас қа жағдайларды біліп, қабылдаймыз. Сол се бепті психолог-маман дар «Түйсік - әлем жа-йындағы біздің барлық біліміміздің бұлағы, қа-былдау, елестеу, еске
түсіру, ойлау секілді
күрделі тану процесте рі үшін материал осы
түйсік арқылы беріле-ді...», - дейді.
Сезгіштік арқылы түйсіну
Адамның түйсіне алу қабілеті – сезгіштік бол са, ол абсолюттік және айыру сезгіштік деп екіге бөлінеді. Абсолют тік сезгіштік деп жүйке саласының өте әлсіз тітіркендіргіштерді түй-сіне алуын атайды. Ал тітіркендіргіштердің түй-сік туғызатын ең аз шамасы – оның абсолюттік табалдырығы. Жалпы,
адам баласының сезім мүшелерінің абсолют тік сезгіштігі өте үлкен. Алайда абсолют сезгіштік те, айыру сезгіш-тігі де тұрақты емес, түрлі жағдайларға бай ланысты олар өзгеріп отырады. Осы өзгеру лер үш себептен: 1. Се зім мүшелерінің әсер
еткен тітіркендіргішке
бейімделуіне қарай.
2. Бір мезгілде пайда болатын түйсіктердің бір-біріне ықпалына қарай. 3. Адамның тұрмыс жағдайына, әсіресе, іс-әрекетінің, кәсібінің талабына қарай.
Бұл сезгіштіктің өз-геруінің бірінші себептен пайда болатын жағ дайы – адаптация, екінші себептен пайда болатын жағдайы – сексибилизация.
Түйсіктің түрлері
Психолог – мамандар
көбінесе түйсікті үш
топқа бөліп қарасты-рады. Біз енді соған тоқталсақ:
1. Өзімізден тыс-қары заттардың, құ былыстардың қаси еттерін сәулеленді-ретін түйсінулер. Бұл түйсінудің мүшелері де ненің бетінде, оған жа-қын жерде.
2. Денеміздің, ішкі
мүшелеріміздің кү йін (жағдайын) сәу лелендіретін түйсі нулер. Бұл түйсіну-лердің мүшелері ұлпа лардың ішінде (бұлшық еттерінде), яғни, ішкі мүшелердің бетінде (қа рынның, тыныс жолда рының қабырғаларын-да) орналасқан.
3. Дене мүшелері-нің қозғалысы мен
бір қалыпты жағ-дайын білдіретін түй сінулер.

Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Адам түйсігі, оның түрлері

Автор: Мақсұтбек СҮЛЕЙМЕН

Адамның жан-жағында толып жатқан заттар бар, үнемі түрлі құбылыстар болып
тұрады. Олардың жеке қасиеттерін бейнелендіретін қарапайым психикалық
процесті мамандар түйсік, кейде түйсіну деп атайды.
Иә, біз өзіміздің түй сігіміз арқылы айнала-мыздағы заттардың қа сиеттерін,
қатты, жұм-сақтығын, олардың бе тінің тегіс немесе ке-дір-бұдыр екенін, сал-
мағын, температурасын, иісін, дәмін, түсін, дыбыс шығаратынын,
шығармайтынын, қоз ғалатын, қозғалмайты-нын біле аламыз. Мұ ның сыртында
түйсік арқылы өз денеміздегі
өзгерістерді, оның мү шелерінің қозғалысын, қалпын, ішкі мүшелері-міздің
жұмысын, оның бұзылуын, тағы да бас қа жағдайларды біліп, қабылдаймыз. Сол
се бепті психолог-маман дар Түйсік - әлем жа-йындағы біздің барлық
біліміміздің бұлағы, қа-былдау, елестеу, еске
түсіру, ойлау секілді
күрделі тану процесте рі үшін материал осы
түйсік арқылы беріле-ді..., - дейді.
Сезгіштік арқылы түйсіну
Адамның түйсіне алу қабілеті – сезгіштік бол са, ол абсолюттік және айыру
сезгіштік деп екіге бөлінеді. Абсолют тік сезгіштік деп жүйке саласының өте
әлсіз тітіркендіргіштерді түй-сіне алуын атайды. Ал тітіркендіргіштердің
түй-сік туғызатын ең аз шамасы – оның абсолюттік табалдырығы. Жалпы,
адам баласының сезім мүшелерінің абсолют тік сезгіштігі өте үлкен. Алайда
абсолют сезгіштік те, айыру сезгіш-тігі де тұрақты емес, түрлі жағдайларға
бай ланысты олар өзгеріп отырады. Осы өзгеру лер үш себептен: 1. Се зім
мүшелерінің әсер
еткен тітіркендіргішке
бейімделуіне қарай.
2. Бір мезгілде пайда болатын түйсіктердің бір-біріне ықпалына қарай. 3.
Адамның тұрмыс жағдайына, әсіресе, іс-әрекетінің, кәсібінің талабына қарай.

Бұл сезгіштіктің өз-геруінің бірінші себептен пайда болатын жағ дайы –
адаптация, екінші себептен пайда болатын жағдайы – сексибилизация.
Түйсіктің түрлері
Психолог – мамандар
көбінесе түйсікті үш
топқа бөліп қарасты-рады. Біз енді соған тоқталсақ:
1. Өзімізден тыс-қары заттардың, құ былыстардың қаси еттерін сәулеленді-
ретін түйсінулер. Бұл түйсінудің мүшелері де ненің бетінде, оған жа-қын
жерде.
2. Денеміздің, ішкі
мүшелеріміздің кү йін (жағдайын) сәу лелендіретін түйсі нулер. Бұл түйсіну-
лердің мүшелері ұлпа лардың ішінде (бұлшық еттерінде), яғни, ішкі
мүшелердің бетінде (қа рынның, тыныс жолда рының қабырғаларын-да)
орналасқан.
3. Дене мүшелері-нің қозғалысы мен
бір қалыпты жағ-дайын білдіретін түй сінулер.
Бірінші топтағы түйсінулер:
Оған көру, есту, иіс, дәм, тері түйсінулері жатады. Біз енді оған жеке-жеке
талдау жасалық.
Көру түйсінулері. Біздің көз алдымыздағы нәрсенің қай-қайсының де белгілі
түсі бар. Түс сіз зат – мөлдір, көзге көрінбейді. Біздің түс-терді
түйсінуіміз – көру түйсінуі болып табыла ды. Негізінен, көру мү-шесін жарық
тітіркендіреді, өмірде ұзындығы 390-800 миллимикронға дейінгі (миллимикрон
ми-лиметрдің миллиондық үлесі, М.С.) электромагнит толқындары болады, бұл
ғылым дәлелдеген ақиқат.
Барлық түстер екі үл кен топқа бөлінеді: ах-роматикалық түстер, хро
матикалық түстер. Ах роматикалық түстер: ақ,
қара, сұр түстер. Ай наламыздағы түстердің қалғандарының бәрі де –
хроматикалық түстер. Олар: қызыл, сары, жасыл және көк түстердің барлық
реңктері.
Есту түйсінулері. Ды быс шығатын орыннан
жан-жаққа ауа бөлшек-терінің бойлық тербелістері тарайды да, дыбыс
толқындары адамның ес ту мүшесін тітіркендіре-ді. Осы құбылыс – есту
түйсінулері болып са налады.
Мамандардың пайым дауынша, дыбыс толқын-дарын айыру тербелудің жиілігіне,
оның амплитудасына, яғни, тербелудің түріне қарай жүзеге асы рылады. Сол
себепті, ес ту түйсінуінің мынандай
үш жағы бар: дыбыстың жоғарылауы, бұл тербелу
жиілігінің сәулеленуі; ды быстың қаттылығы, бұл тербелу амплитудасының
сәулеленуі; дыбыс тембірі, бұл тербеліс түрінің сәулеленуі. Біздегі
деректер бойынша, адам баласының құлағы бір секунд ішінде 16 тербе-лістен
20000 тербеліс шегіндегі тербелістерді сезеді. Тек адам құла-ғы жиілігі бір
секундта 20000-нан асатын тербе лістерді шала алмайды.
Мұндай тербеліс маман-дардың тілінде ультра дыбыс деп аталады.
Әрбір дыбыс әр қилы түйсіну туғызады. Соған
сәйкес оларды музыка-лық дыбыстар (ән-музы ка аспаптарының үні), айқай –
шулар, сан алуан сықырлар, тықыр, дүр-сіл, тарсыл, гүрілдеу деп
жіктейді.
Тері түйсінулері. Мамандар тері және ауыз бен мұрының кілегей қа бығының
төрт түрлі түй сінулерді білдіруі мүмкін екендігін айтады. Олар: 1. Тигенді
түйсіну – тактиль түйсінулері; 2. Сал қынды білдіретін түйсіну-лер; 3.
Жылыны білдіре тін түйсінулер; 4. Ауыр ғанды білдіретін түйсіну-лер.
Терінің нүктелері мы нандай:
Тию нүктелері –
тек тактиль түйсінулерді, салқын нүктелері –
салқынды, жылу нүкте лері – тек жылыны, ауыру нүктелері – тек ауырғанды
білдіретін нүк телер.
Терінің түрлі алаптары ның түйсінудің осы ай тылған төрт түрін түр-ліше
сезетінін біз жақсы білеміз. Бір нәрсе тигенде оны тілдің ұшы, саусақтардың
ұшы, яғни
ең қозғалғыш мүшелер жақсы айырады. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Дəм түйсіктері
Түйсік пен қабылдау
Түйсіктің жалпы заңдылықтары
Түйсік және оның негіздері
Түйсік туралы ақпарат
Психология эмоцияны басқарып үйренейік..
Түйсік бейнелеудің алғашқы процесі және қоршаған болмысты тану
Түйсік жайлы
Түйсiктің рефлекторлық табиғаты
Адам түйсіктерінің түрлері мен рөлі
Пәндер