Автомобильдің сыртқы пассивті қауіпсіздігі


1.1 Автокөліктің құрылымдық қауіпсіздігінің түрлері
1.2 Автокөліктің сыртқы пассивті қауіпсіздігін бағалау
1.3 Автокөлікді сыртқы пассивті қауіпсіздікпен қамтамасыз ету
Қорытынды
Автокөліктің құрылымдық қауіпсіздігі күрделі сипатта болады. Жеке аспектілерді зерделеу қолайлығы үшін оны активті, пассивті, апаттан кейінгі және экологиялық деп бөледі (сурет 1.1).
Автокөліктің активті қауіпсіздігі – автокөліктің жол-көлік оқиғасының алдын алу, оның туындау ықтималдылығын төмендететін автокөліктің қасиеті. Активті қауіпсіздік жүргізуші автокөліктің қозғалыс сипатын өзгерте алатын жағдайда, яғни ЖКО бастапқы фазасында пайда болады. [5]
шараларын қабылдағанына қарамастан, автокөлік қозғалысының сипатын өзгерте алмаған және жол-көлік оқиғасының алдын алу мүмкіндігі болмаған (ЖКО шарықтау фазасы) жағдайларда басталады. Жүргізушінің, жолаушылардың жарақаттануын азайтатын және автокөлікпен тасымалданатын жүктердің сақталуын қамтамасыз ететін ішкі пассивті қауіпсіздікті, сондай-ақ қозғалыстың басқа қатысушыларына зақым келтіру мүмкіндігін азайтатын сыртқы қауіпсіздікті ажыратады.
Автокөліктің пассивті қауіпсіздігін іс жүзінде аппат кезінде оның деформацияларын есептемегенде жолаушы салонының жоғары шыдамдылығы, қауіпсіздік белдігі, үрленетін қауіпсіздік жастықтары, қауіпсіз рульдік басқарушылық, басқа арналған қорғаныштар, соққы болған жағдайда шыны ұсақ бөлшектерге ұсақталып, адамға қауіпсіз болатындай етіп жобаланған арнайы шынылар, жүргізушінің және жолаушының зақымдалуын төмендететін кузовтың мықты құрылысы, жаяу жүретін жолдың бұзылуын азайтатын кузовтың ішкі пішіні құрайды.
Автокөліктің апаттан кейінгі қауіпсіздігі – автокөліктің жол-көлік оқиғасы орындалғаннан кейін (ЖКО соңғы фазасы) оның зардаптарын азайту қасиеті. Автокөліктің экологиялық қауіпсіздігі – автокөліктің оны қалыпты пайдалану кезінде қозғалыс қатысушысына және қоршаған ортаға келтірген залалды азайтуға негізделген қасиеті. [2]
1. Т.С. Ынтықов, М.К. Ибатов – Жол қозғалысын ұйымдастыру және қауіпсіздік. Оқу құралы, Қарағанды: ҚарМТУ, 2000. – 25 б.
2. В.И. Коноплянко. Организация и безопасность дорожного движения. М.:Транспорт, 1991. – 20 б.
3. Н.Н. Вишняков, В. К. Вахламов, А.Н. Нарбут – Автомобиль. Основы конструкции, М.: Машиностроение, 2010.
4. http://livesave.narod.ru/passivnayabezopasost.html – электрондық ресурс.
5. http://zakon-auto.ru/info/safecar.php – электрондық ресурс.
6. http://tezister.net/index.php?newsid=65376 – электрондық

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 10 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






1 Автомобильдің сыртқы пассивті қауіпсіздігі

1.1 Автокөліктің құрылымдық қауіпсіздігінің түрлері

Автокөліктің құрылымдық қауіпсіздігі күрделі сипатта болады. Жеке аспектілерді зерделеу қолайлығы үшін оны активті, пассивті, апаттан кейінгі және экологиялық деп бөледі (сурет 1.1).
Автокөліктің активті қауіпсіздігі - автокөліктің жол-көлік оқиғасының алдын алу, оның туындау ықтималдылығын төмендететін автокөліктің қасиеті. Активті қауіпсіздік жүргізуші автокөліктің қозғалыс сипатын өзгерте алатын жағдайда, яғни ЖКО бастапқы фазасында пайда болады. [5]

Сурет 1.1 - Автокөліктің конструктивті қауіпсіздігінің құрылымы

Автокөліктің пассивті қауіпсіздігі - автокөліктің ЖКО салдарының ауырлығын азайту қасиеті. Пассивті қауіпсіздік жүргізуші қауіпсіздік шараларын қабылдағанына қарамастан, автокөлік қозғалысының сипатын өзгерте алмаған және жол-көлік оқиғасының алдын алу мүмкіндігі болмаған (ЖКО шарықтау фазасы) жағдайларда басталады. Жүргізушінің, жолаушылардың жарақаттануын азайтатын және автокөлікпен тасымалданатын жүктердің сақталуын қамтамасыз ететін ішкі пассивті қауіпсіздікті, сондай-ақ қозғалыстың басқа қатысушыларына зақым келтіру мүмкіндігін азайтатын сыртқы қауіпсіздікті ажыратады.
Автокөліктің пассивті қауіпсіздігін іс жүзінде аппат кезінде оның деформацияларын есептемегенде жолаушы салонының жоғары шыдамдылығы, қауіпсіздік белдігі, үрленетін қауіпсіздік жастықтары, қауіпсіз рульдік басқарушылық, басқа арналған қорғаныштар, соққы болған жағдайда шыны ұсақ бөлшектерге ұсақталып, адамға қауіпсіз болатындай етіп жобаланған арнайы шынылар, жүргізушінің және жолаушының зақымдалуын төмендететін кузовтың мықты құрылысы, жаяу жүретін жолдың бұзылуын азайтатын кузовтың ішкі пішіні құрайды.
Автокөліктің апаттан кейінгі қауіпсіздігі - автокөліктің жол-көлік оқиғасы орындалғаннан кейін (ЖКО соңғы фазасы) оның зардаптарын азайту қасиеті. Автокөліктің экологиялық қауіпсіздігі - автокөліктің оны қалыпты пайдалану кезінде қозғалыс қатысушысына және қоршаған ортаға келтірген залалды азайтуға негізделген қасиеті. [2]

1.2 Автокөліктің сыртқы пассивті қауіпсіздігін бағалау

Автокөліктің пассивтік қауіпсіздігін бағалау үшін бірнеше өлшегіштер ұсынылды. Анағұрлым қарапайым өлшегіш -- ауырлық факторы: ЖКО кезінде кайтыс болғандар санынын - Nк жаралылар санына - Nж катынасы болып табылады.

Ға = Nқ Nж (1)

Ресми есеп деректері бойынша Ға ауырлык факторы әр елдерде 1:5-1:40 шегінде болады. Қазакстан Республикасында 2005-2009 жылдар аралығында Ға орташа есеппен 1:6,5 кұрады. Кейде ЖКО ауырлыгын Nаж ауыр жаракаттанғандар мен қайтыс болғандар санының ЖКО жалпы санына қатынасы бойынша анықтайды.

Ғт = (Nаж + Nқ)Nжко (2)

Ауырлық факторы қозғалыс жылдамдығы V 14 мс кезінде 0,05 бастап V=35 мс кезінде 0,4 дейін артқан сайын нашарлайды.
Көптеген елдерде ЖКО ауырлығын бағалау үшін түрлі көрсеткіштерді қолданады, оның ішінде, апат салдарынан халық шаруашылық шығынын ескеретін экономикалық көрсеткіштерді қолданады. Сонымен, проффесор Коршаков жол-көлік оқиғалары кезінде оның әрбір қатысушысы үшін өлім-жітім ықтималдығын сипаттайтын қауіптілік коэффициентін ұсынды:

KK=KжNж+KаNа+KоNо+KөNөNж+Nа+Nо+Nө dydx (3)

мұнда, Nж, Nа, Nө, Nо - жеңіл, ауыр, өлімге апаратын жарақат алған және жарақат алмаған адамдар саны;
Кж, Ка, Кө Ко - ауырлық салдарының коэффициенттері (осы түрдегі жарақаттану өлім-жітім жағдайымен салыстырғанда қанша есе аз залал әкелетінін көрсететін).
ЖКО ауырлық салдарының коэффициенттері әр түрлі залалдан келетін шығын шамасымен сәйкес анықталады. Өлім-жітім жағдайында ауырлық коэффициентін Кө=1 қабылдап, Ка=0,36; Кж=0,015 аламыз. Сонымен, ЖКО зардап шеккендер мен олардың алған зақымдарының санын білген соң, қауіптілік коэффициентінің көмегімен түрлі ЖКО ауырлығын анықтауға, түрлі автокөліктердің пассивті қауіпсіздігін салыстыруға және сол немесе басқа конструкциялық шешімдердің жетілгендігін бағалауға болады. Қауіпсіздік коэффициенті көп болған сайын, өлім-жітім шығыны соншалық ықтимал және апаттан болатын шығын маңыздырақ.
Біршама ауыр ЖКО процесінде (соқтығысу жылжымайтын кедергілерді басып кету және аударылу) біріншілік, екіншілік және үшіншілік соққылар орын алады.
Біріншілік соққыда шанақтың деформациясы болады. Автокөліктің кинетикалық энергиясы осыған орай тетіктерінің сынуына және майысуына кетеді. Автокөлік жылдамдығы байланыс аймағында шанақтың майысуы кезінде соққының кинетикалық энергиясын жұтуға сәйкес азаяды. Осыған орай туатын баяулаулар көлік құралының беріктік сипаттарына тәуелді болады. Адам автокөлік бөлшектерімен - руль доңғалағымен, жел жақ шынысымен, аспап панельдерімен және т.б. айналысқан кезде екіншілік соққы орын алады. Екіншілік соққы параметрлері автокөліктің жылдамдығы мен баяулауына, адам денесінің жылжу траекториясына, ол соғылатын бөлшектердің пішіндері мен механикалық қасиеттеріне тәуелді. Жоғары жылдамдықтар мен ауыр ЖКО кезінде үшіншілік соққы, яғни адамның ішкі ағзаларына (ми бөлігіне, жүрек, байыр, бүйрек), қаңқасының қатты бөлігіне тиетін соққы болуы мүмкін. Осыған орай пайда болатын артық жүктер ішкі органдардың айталық зақымдануына және қан тамырлары мен жүйке талшықтарының зақымдануына алып келеді. Біздің жолдарымызда таралған жылдамдықтарда жүргізушілер мен жолаушылар жаракаттың көп бөлігін екіншілік соққы кезінде алады.
Жүргізушілер мен жолаушылар алған жарақаттар жеңіл, ауыр және өлімге апаратын болып бөлінеді. Жеңілдерге ауыру ұзақтығы 28 күнге дейін созылатын зақымдану жатады. Ауыр жарақаты деп, ауыру ұзақтығы 28 күннен артық немесе 35% -дан асатын еңбек жарамдылығын жоғалтатын дене жарақатын атаймыз. Өлімге әкелетін зақымдануға, зардап шегушінің өлімі ЖКО орнында немесе ЖКО кезінен бастап 7 тәуліктен кеш болмай белгіленген жағдай жатады. Жарақат сипаты мен ауырлығы көптеген себептерге: ЖКО түріне, автокөліктің қозғалыс жылдамдығы мен конструкциясына, қорғаныш кондырғыларының болуына, адамның жасы мен денсаулығына байланысты. Орташа алғанда адам 40 -- 50g қысқа мерзімді артық жүкті көтере алады (0,01- 0,1 с ішінде). Автокөліктердің қарама-қарсы соқтығысуы кезінде жүргізуші мен алдыңғы жолаушы көтеретін артық жүктер 150-200g жетеді. Дененің жеке бөліктеріне әсер етуші күштер 10 кН артуы мүмкін, бұл кейбір ЖКО кезінле жоғары өлім-жітіммен түсіндіріледі.
Ішкі пассивті қауіпсіздік үшін көлік құралдарының соқтығысуы және олардың жылжымайтын кедергілерді басып кетуі, ал сыртқы пассивті қауіпсіздік үшін жолаушыларды басып кету ең үлкен мәнге ие болады.
Статистика бойынша, автокөлікте ең қауіпті орын - алдыңгы оң жақ, себебі жүргізуші инстинкт бойынша соққыны өзінен алып кетеді, екінші орында -жүргізушінің орны. Үшінші орында - артқы оң жақ. Американдық Буффало университетінің, 2000-2003 жылдар аралығындағы ЖКО статистикасына талдау жургізген ғалымдарының зерттеулері бойынша ең қауіпсіз орын - артқы ортанғы орын. Алдыңғы жолаушылар үшін - аспаптар панелі мен жел жақ шыны, ал арттағылар үшін - алдыңгы орындықтардың арқалары қауіп тудырады. [1]

1.3 Автокөлікді сыртқы пассивті қауіпсіздікпен қамтамасыз ету

Сыртқы пассивті қауіпсіздік негізі ЖКО-ның жағымсыз салдарын азайту болып табылады. Сыртқы пассивті қауіпсіздік, жүргізуші, қауіпсіздіктің қабылданған шараларына карамастан, автокөліктің қозғалыс сипатын өзгерте алмайтын және ЖКО болдырмауға шамасы келмейтін кезеңде байқалады.
Көліктің пассивті қауіпсіздігін қамтамасыз ету шаралары: автокөлік шанағының және есіктерінің беріктігін көтеру, гидравликалық немесе пластикалық амортизаторлары бар күшті бамперлер, таңу белдіктері, үрілгіш жастықтар, қауіпті үдеулер мен адамның шанаққа ұрылуынан сақтайтын басқа да құрылғылар.
Автокөлікті пассивтік қауіпсіздікпен қамтамасыз ету ауыр ЖКО - соғылыскан, аударылған, жылжымайтын кедергілерді басып кету кезінде қажет екені айкын көрінеді. ЖКО статикалык деректерін талдау, қозғалыстың жоғары қарқындылығы мен тығыздығы кезінде соктығысу, аударылу және жылжымайтын кедергіге соғылу саны ұлғаятынын көрсетеді. Осыған орай автокөліктің пассивті қауіпсіздігінің мәні артады.
Көліктің сыртқы беттері мен элементтерін, осы элементтермен ЖКО-сы болған жағдайда адамға мүмкіндігінше ең аз зақым келетіндей етіп, жобалау сыртқы пассивті қауіпсіздіктің негізі талабы болып табылады.
Инерциялық жүктің төмендеуі немесе баяулау кезеңінің ұлғаюына бөлшектердің деформацияларының ұзақтығын арттыру арқылы, жүргізуші мен жолаушының айналасында, шанақтың жеңіл ауыстырылатын алдыңғы және артқы бөліктерінің үйлесімінде қатты қаңқасын құру арқылы қорғаныс аймағын орнату жолымен қол жеткізуге болады. Суреттен автомобиль қаңқасының көрінісін көріп тұрмыз, онда сұр түспен - жұмсақ болат, көк түспен - берік болат, сарғылт түспен - ерекше берік болат және қызыл түспен - аса берік болат бейнеленген (Сурет 1.2).
Лонжерондар мен көлденең жақтауды, нашар жүктелген жерлерінде тесікгерді қарастыра отырып, олардың қабырғаларының кескінін немесе қалыңдығын азайта отырып, әлсіретеді. [6]
Деформацияланатын аймақтарда күш құрылымының әлсіреуі қатты орталық бөлігінің артуымен үйлеседі, онда деформациялар соншалық қажетсіз. Соңғы жылдары алдыңғы тіректер анағұрлым массивті бола бастады, оның үстіне, көбінесе, шолғыштыққа зиян келтіреді. Күш құрылымының көптеген басқа элементтерінің құрылымы шектік қаттылықты және соққы энергиясын шашырауын бағыттардың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Автомобильдің тұрақтылығы мен басқарылымдығы және қозғалыс қауіпсіздігі
Автомобильдің беріліс қорабы
Пассивті операциялар
Коммерциялық банктердің пассивті операциялары
Автомобильдің майлау және май құю қондырғылары
Автомобильдің тұтандыру жүйесі. Автомобильдің тұтандыру процесі
Автомобильдің қозғалысы
Автомобильдің сенімділік теориясы
Коммерциялық банктердің пассивті операциялары туралы
Автомобильдің тартуын есептеу
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть