Turbo Pascal программалау тілі туралы жалпы түсінік

Мазмұны.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1. Turbo Pascal программалау тілі туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ..4
1.1. Қызметші сөздер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 . Тілдің қарапайым объектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.3 . Мәліметтік типтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

2. Программа құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.1 Программа бөлімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.2 Стандартты функциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.3 Арифметикалық өрнектер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
Кіріспе.
Бұл курстық жұмыстың тақырыбы «Turbo Pascal программалау тілі туралы жалпы түсінік». Turbo Pascal – жоғары деңгейлі программалау жүйесі. Оның тұңғыш нұсқасы 1970 жылы швейцария физигі Никлаус Вирт (Niklaus Wirth) ұсынған. Афтор тілді алғашқы арифметикалық есептеу машинасы жасаған француздың ұлы ғалымы Блез Паскальдің құрметіне Паскаль деп атап, тіл атауын үнемі бас әріппен жазылуын сұраған.
Кейіннен тілдің көптеген нұсқалары жарық көреді. Солардың ішінде, 1983 жылы Borland корпорациясының талантты қызметкері Андерсон Хейлсбергтің жасаған жаңа үлгісі – Turbo Pascal программалаушылар арасында үлкен сұранысқа ие болды. Оның бұл нұсқасы CP/M операциялық жүйесіне негізделген. 1984 жылдың басында MS DOS жүйесіне ауыстырылғалы бері пайдалану қарқыны бұрынғыдан да арта түсті. Turbo Pascal – дің жоғарғы деңгейлі логикалық құрлымы әр түрлі есептерді дәл шешуге көмегін тигізеді. Turbo Pascal жүйесінде қарапайым есептерді шешудің программасынан бастап, күрделі мәліметтер қорын құрудың сан қырлы жұмыстары жүргізіледі.
Бұл тілде жазылған программа компьютерде орындалу барысында алдымен трансляцияланады (машина тіліне аударылады), объектік программаға түрлендіріледі де, содан кейін ғана орындалады. Осы сәтте компьютерде прогрммманың екі нұсқасы болады, оның біріншісі – алгоритмдік тілдегі алғашқы түпнұсқасы, ал екіншісі – объектік кодтағы жазылған программа. Есеп нәтижесі машиналық кодта жазылған программа арқылы аламыз, ал программаны түзету қажет болғанда, оның алгоритмдік тілде жазылған алғашқы нұсқасы өңделеді.
        
        Мазмұны.
Кіріспе....................................................................
..........................................3
Негізгі
бөлім.......................................................................
.............................4
1. Turbo Pascal ... тілі ... ... ... . ... ... . ... ... ... ... ... ... жұмыстың тақырыбы «Turbo Pascal программалау тілі туралы
жалпы түсінік». Turbo Pascal – ... ... ... ... ... ... 1970 жылы ... физигі Никлаус Вирт (Niklaus Wirth)
ұсынған. Афтор тілді ... ... ... машинасы жасаған
француздың ұлы ғалымы Блез Паскальдің құрметіне Паскаль деп ... ... ... бас әріппен жазылуын сұраған.
Кейіннен тілдің көптеген нұсқалары жарық көреді. Солардың ішінде, 1983
жылы Borland корпорациясының талантты қызметкері ... ... жаңа ... – Turbo Pascal программалаушылар арасында ... ие ... Оның бұл ... CP/M ... ... ... жылдың басында MS DOS жүйесіне ауыстырылғалы бері пайдалану ... да арта ... Turbo Pascal – дің ... ... логикалық
құрлымы әр түрлі есептерді дәл шешуге көмегін тигізеді. Turbo ... ... ... ... ... ... ... қорын құрудың сан қырлы жұмыстары жүргізіледі.
Бұл тілде жазылған программа компьютерде орындалу ... ... ... ... ... объектік программаға
түрлендіріледі де, содан кейін ғана ... Осы ... ... екі нұсқасы болады, оның біріншісі – алгоритмдік тілдегі
алғашқы ... ал ...... ... жазылған программа. Есеп
нәтижесі машиналық кодта жазылған программа арқылы аламыз, ал программаны
түзету қажет болғанда, оның ... ... ... ... ... Pascal ... тілі туралы жалпы түсінік.
Кез келген тілдің үйрену оның алфавитінен басталады. Turbo ... ... де ... ... ... ... тән ... бар.
Программаның элементтерін жазуда қолдануға болатын ... ... ... ... Turbo Pascal тілінің алфавиті мына ... ... ... 26 (баспа және жазба) әріптері:
A,B,C,D,…,W,X,Y,Z, a,b,c,d,…,w,x,y,z;
2) Орыс алфавитінің 32 (баспа және жазба) әріптері программада түсіндірме
мәтіндері жазуда ... Арап ... ... ... ... Оларды белгілі бір функцияларды атқаруына сәйкес
төмендегі топтарға жіктеуге болады:
а) Айыру (тыныс) белгілері:_(бос ... . ... ... ... : (қос нүкте), ( ) (ашылған және ... жай ... [ ] ... ... ... жақша), ‘(апостроф), #(тор),т.б.
ә) Арифметикалық амалдар таңбалары: + (қосу), - (азайту), * ... ... div ... ... mod ... ... анықтау);
б) Қатынас таңбалары: < (кіші), > (үлкен), = (тең), := (меншіктеу), (тең
емес), = (үлкен немесе ... ... ... белгілер.
|Белгі |Қолданылуы |
| 1 |2 |
| { } ... ... ... |
| (* *) ... ... ... |
| [ ] ... ... ... |
| (..) ... ... жолдың өлшемін белгілеуде |
| ‘ ... мен ... ... ... |
| := ... ... ... |
| ; ... ... ... ... |
| ... |
| : ... ... ... ... мен |
| ... ... |
|= ... оның ... ... ... |
|, ... элементтерінің арасын айыруда ... ... ... беруде |
|. ... ... |
|^ ... типін анықтауда |
|@ ... ... ... ... белгілеуде |
|# ... оның коды ... ... |
|$ ... ... белгілеуде ... ... ... Pascal тілінде алдын ала қызметі тағайындалған сөздер тобы
қолданылады. Олардың Turbo Pascal – дің қызметші сөздері деп аталады. Бұл
сөздер ағылшын тілінде ... ... ... іс - ... Program – сөзі программаның тақырыбын, begin – программаның
басын, end – ... ... ... ... ... ... ... және олардың мағынасы көрсетілген.
Қызметші сөздер.
|Қызметші сөз |Мағынасы |Қызметші сөз ... |
| 1 | 2 | 3 | 4 ... ... |Label ... ... ... |Library ... |
|Array ... |Mod ... ... ... ... |Nil |бос ... ... |басы |Not ... ... ... |Object ... |
|Const ... |Of |тип ... ... ... |Or ... ... ... |Packed ... ... ... бөлу ... |процедура ... ... |Program ... ... ... |Record ... |
|Else ... |Repeat ... ... ... |Set ... ... ... |String |жол ... ... |Then ... ... ... |To ... ... ... |Type |тип ... ... |Unit ... ... ... |Until ... дейін |
|Goto ... |Uses ... ... ... |Var ... ... |құрамында |While ... ... ... |With ... басы ... |интерфейс |Xor ... кері ... ... ... ... қарапайым объектілеріне «сан», «идентификатор», «тұрақты»,
«айнымалы», «функция» және ... ... ... ... ... ... ... сандық, логикалық немесе
символдық (литерлік) мәндері болады. Олармен жұмыс ... ... болу ... ... ... ... ... ... Бұл ... әр ... ... (сандық мән, символдық
мән т.б.) қабылдауы мүмкін, сондықтан оның типі ... ұғым ... ... мен ... бүтін және нақты болып бөлінеді. бүтін
сандар: +4, -100, 15743, 0 т.б. ... 16 ... ... ... үшін ... бүтін сандар (ағылшынша INTEGER) -32768-ден
+32767 дейінгі аралықта ғана жазылады, бұдан үлкен сандар ... ... ... ... және оны ... ... ... пайдаланылады. Он
алтылық сандардың алдына $ белгісі қойылады. Мысалы, $ABC немесе $8B2.
Нақты сандар кәдімгі табиғи аралас ... ... ... ... ... нүкте арқылы бөлген күйде жазылады. Мысалы: 2.65, 0.5, ... өте ... ... өте кіші ... ... ... бар экспоненциал
сандар ретінде mE±p түрінде жазылады да, олардың диапазоны әлдеқайда кең
болады, мұндағы m – ... ... деп ... E – оның ... ... p – ... сандық мәні. Мысалы:
|Кәдімгі жазылуы ... ... ... ... |145 |
|1 F |$1F ... |147.125 ... |-6.045 ... |12E+14 ... |0.52E4 ... |5.2E-12 ... |-45E6 ... бүтін және нақты сандарды синтаксистік ... ... ... Бүтін санның диаграммасы 1-суретте көрсетілген.
Таңбасыз бүтін сан
| цифрлар |
1-сурет. Бүтін ... ... ... ... ... 2 – ... көрсетілген.
2 – сурет. Нақты санның диаграммасы.
Дербес компьютерде нақты сандар (REAL) 2.9E – ... ... ... алады. Мәндері бұл аралықта болмайтын сандар үшін арнайы тәсілдер
қолданылады.
Атау – ... ...... ... ... ... сәйкестігін бекіту) программаны және программадағы
тұрақтылардың, типтерді, ... ... ... т.б.
белгілеп жазу үшін қажет.
Идентификаторлар тұрақтыларды, айнымалыларды, олардың ... ... ... ... т.б. ... ... үшін ... Идентификатор – міндетті түрде
әріпте басталатын сандар мен әріптердің ... ... ... ... өте ... етудің қажеті жоқ, өйткені атауларды теру және ... ... ... ... пен жады көлемі қажет етеді. Бірақ оларды өте
қысқартпай, мағынасына сәйкес атау беру ... ... X, X1, ... DT54AS, ALFA, baga2, ... ... және ... ... берген атау) болып
бөлінеді. Бейстандартты атауды тұтынушы (компьютерді пайдаланушы адам) өзі
тағайындайды.
Тілді ... ... ... ... ... тіл ... шамалардың (тұақты, айнымалы), стандартты функциялардың,
процедуралардың аттарын алдын ала ... ... етіп ... ... ... тек сол өз мағынасында қолдануымыз керек. Мысалы, REAL
(нақты сан), INTEGER ... сан), VAR ... CONST ... SIN, ... ... EXP, LOG (математикалық функциялар), FALSE,
TRUE (логикалық мәндер) т.б. ағылшын тілінің қысқартылған сөздері. ... ... ... ... басқа да түйінді сөздер жай атаулар
ретінде қолданылмайтын стандартты идентификаторлар ... ... ... ARRAY, BEGIN, END, CASE, CONST, VAR, PROGRAM, IF ... тұрақтыларға және айнымалыларға беретін ... ... ... болуы тиіс, мысалы: L12, BAGA, CYT,
F105, MATA. Біз мысал келтіріп, қарастырып ... тіл – ... ... ... ... компьютерге арналған Паскаль программалау тілінің бір
нұсқасы, мұнда идентификаторлар тек ... ... ... не кіші
әріптері және цифрларды ғана пайдалануға рұқсат етілген.
Тұтынушылар қойған бейстндарт ... ... өз ... шама ... яғни ... кірмейтін идентификатор жатады.
Олар төмендегі талаптарға сай құрылуы қажет.
1) Атау тек латын ... ... сызу «_» ... де әріп ... ... тиіс. Тек белгілер (label) атауы ғана цифрдан ... де ... ... ... ... ... ... әріптерден, цифрлардан
немесе астын сызу белгісінен тұруы мүмкін.
3) Қатар орналасқан екі атау арасында кем дегенде бір бос орын ... ... ... ... саны 127 – ден аспауы қажет.
5) Атауда бас әріптер мен кіші әріптерді қатар ... ... ... ішкі ... әр ... ... транслятор үшін
ешбір айырмасы жоқ болып саналады. Бірақ мұны да ұтымды пайдаланған
жөн, ... ... ... ... атаудың құрастырылуы диаграмасы 3 – ... ...... ... яғни ... ... - ... атау саннан басталмауы тиіс.
Айлық - қате, атауда қазақ ... ... ... ... ... ... деп программаның орындалу барысында мәндері
өзгеріссіз қалатын шамаларды айтады.
Тұрақтыға программаның орындалу барысында бірден сандық мән ... ... оны ... сипаттау бөлімінде идентификатор
түрінде ... алып мән ... те ... Олар сандық, символдық,
логикалық және тіркестік (integer6 real, Boolean, char,string) мәндерді
қабылдай алады.Логикалық түрдегі тұрақтылар – true ... ... ... ... ... ие бола алады.
Синволдық және тіркестік (строковый – string) ... үшін ... ... ... және кез ... символдарды пайдалануға болады. Олар
апостороф ішіндегі таңбалармен (литерлермен) жазылады, ... ... ... ... `y=` және т.б.
Тұрақтыларға мысалдар:
бүтін – x=-25; y=1936; z=123;
нақты – x=2.14; y=4E15; ... ... – s=`c`; s1=`h`; s2=`9`; s3=` ... – B1=true; ... – C=`Turbo ... ... ... атау ретінде берілуі тиіс.
Егер программада оны ... ... аты ... рет ... ... оны ... ... берген жөн, өйткені бұл ат кейіннен өзгеріске
ұшырамайды. ... ... ... 4 – ... ...... Тұрақтыны сипаттау диаграммасы
Ал 5 – сурет ішіндегі тұрақтыны анықтау диаграммасы:
5 – сурет. Тұрақтының анықтау диаграммасы
Барлық тұрақтылар программаның сиппаттау ... const ... ... ... көрсетілуі тиіс. Оның жазылу пішімі (форматы)
төмендегідей:
const
Mening_atim=`Бақыт Бөрібайұлы`;
Max=1000;
Min=0;
Mektep_nomiri=121;
Паскаль тілінің қордағы түйінді сөздерімен алдын ала ... ... бар, ... ... ... ... көрсетілген.
|Идентификатор |Типі |Мәні ... ... |boolean |True ... ... |boolean |False ... ... |integer |32767 |Ең ... ... сан мәні ... деп ... ... ... әр түрлі мәндерді
қабылдай алатын шамаларды айтады. Олар ... ... ... әр ... мәнге ие бола алады. Айнымалылардың белгіленулері: ... X3, KOSINDI, BAGA, A1B8 т.б. ... ... оның ... міндетіне
сәйкес түсінікті және қарапайым болғаны жөн. Айнымалылар атауы сипаттау
бөлімінде var ... ... ... ... да, атауынан кейін қос нүкте
қойылып, айнымалының типі көрсетіледі. Оның жазылу пішіні:
var :
Мысалы:
var A,B: ... baga: ... ... және ... ... мүмкін. Қарапайым
айнымалылар өз атаулары бойынша жазылады. Мысалы, delta, x,y, ... ... ... ... ... ... дегеніміз –
бір атаумен ... бір ... ... шамалардың реттелген
тізбегі. Массив элементтерінің барлығы да бір ... ... ... ... ... нөмірін көрсетеді де, тік жақшаның ішінде жазылады.
Мысалы, A[1], BETA[K,7] .Массивтер ... үш ... бола ... ... ... ... Сипаттау бөлімінің жиым array түйінді
сөзімен белгіленеді.Индекстің ең үлкен және ең кіші мәні сипаттау бөлігінде
міндетті түрде көрсетіледі.
Мысалы:
s: array [1..50] of ... array ... of ... array [n1..n2] of ... ... ... ... мәліметтердің немесе шамалардың мәндері
Паскаль тіліндегі алдын ала келісілген типтердің біріне тән ... ... ... ... типі деп, ... ... ... және олармен орындауға болатын амалдардың жиынын ... ... тип ...... ... ... ... әрбір типі тек өзіне ғана сәйкес ... ... ... ... ... 1 мен 2 ... бүтін сандар типіне жатады,
оларды қосуға, азайтуға, көбейтуге және бөлуге ... Ал, «IBM» және ... сөз ... ... жатады, бұларды ... ған ... ... ... ... ... болмайды. Кез келген
тұрақты, айнымалы функция ... ... ... тән бір типпен ғана
сипатталады. Паскаль тілінде шамлардың типін ... ... ... ... ... алдында оның сипаттау ... ... шама ... және оның типтері көрсетілуі қажет.
Паскаль тілінде пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... болып үлкен екі топқа бөлінеді. Скалярлық
(қарапайым ) типке ... ... типі және ... тип
(тағайындаған) жатады. Стандартты типтерге:
• Бүтін – INTEGER;
• Нақты – ... ...... ... (STRING);
• Мәтіндік (TEXT) тәрізді типтер жатады.
Құрлымдық типтерге массивтер – ARRAY, жазбалар – RECORD, жиындар –
SET және ... – FILE ... ... өзге ... программаның типтерді сипаттау бөлігінде
анықталуы қажет. ... ... типі ... ... ... ... – ақ
ажыратуға болады, ал айнымалылар мен ... ... ... ... ... Ол үшін tupe тұйінді сөз қолданылып, жазылу
пішімін былай көрсетуге болады:
Type = ;
Логикалық шамалар екілік сандар ... ... «1» және «0» ... ғана ... ... «1» ... ... бір шарттың –
логикалық тұжырымның орындалатынын, яғыни ақиқат екенін, ал «0» сол шарттың
орындалмайтынын – ... ... ... ... Бұл екі мән
программада ағылшын тіліндегі айтылуына сәйкес true және false ... ... ... ... бір символды ғана мән ретінде
қабылдай алады, мысалы, `R`, `Л`, `%` т.б. Бірақ ... ... оның ... реттелген бүтін сандармен де өрнектеу мүмкіндігі бар.
Мәліметтердің қарапайым түрлерін ... ... деп ... ... ... real ... ... реттелген деп
аталады, өйткені оларды бүтін сан арқылы өрнектей отырып, өсуі ... ... ... ... ... ... ... типтер – SHORTINT, INTEGER, LONGINT, BYTE, WORD;
• Нақты типтер – REAL, SINGLE, DOUBLE, EXTENDED, ... ...... ... - ... ... тип;
• Ауқымды (диапазондық) тип
Бүтін сан түріндегі типтер. Паскаль тілінде ... ... үшін ... тип пайдаланылады, олардың сипаттамасы мына кестеде көрсетілген.
|Типі ... ... ... байт |
|BYTE |0 – 255 | 1 ... |- 127 - + 127 |1 ... |- 32768 - +32767 |2 ... |0 – 65535 |2 ... |- 2147483648 - +2147483647 |4 ... сан ... ... ... ... ... мен ... бөлетін
үтірі жылжымалы және тұрақты түрде жазылады. Үтірі тұрақты ... ... ... ... бірақ үтір орнына нүкте
қойылады. Мысалы; 25.48, - 127.25, 0.67, - 8.0. ... ... ... дәрежелі көрсеткіші берілген экспоненциалды түрде жазылады.
Мысалы:
- 1.25Е + 12 ( 1,25*1012), 1.3Е – 05 (1,3*10 ... ... ... мына кестеде берілген.
|Типі ... ... ... ... байт ... |-1.7· |11 – 12 | 6 ... |1038-1.7.1038 |7 – 8 |4 ... ... – 16 |8 ... ... – 20 |10 ... |08 |19 – 20 |8 |
| ... | |
| |4932 | | |
| ... | ... ... ... шамалар, негізінен, екі мән қабылдайды –
TRUE (ақиқат) және FALSE (жалған), олар ... ... бір байт ... типтегі (CHAR) шамалар мән ретінде тек бір таңбаны ғана
қабылдай ... ... ... ... көрсету үшін оны апостроф ішіне
алып жазады. Мысалы; `a`, `h`, `5`, `*` ... ... ... (STRING) ... ... ... символдар
тізбегін қабылдайды. Мысалы; `компьютер`, `университет`, `main`, `#&*` т.б.
Саналатын тип стандартты типке ... ол ... ... ... ... ... ... тұрады. Атаулар тізімі
үтір арқылы ажыратылып жай жақша ішіне жазылады.
Мысалы;
атау=(1- идентификатор, 2- идентификатор, ... n- ... ... ... , ... ... орын бойынша 0-ден бастап нөмірленеді. Бір
идентификатор тек бір ғана саналатын ... ... ... ауқымдық тип. Мұнда көрсетілген шама қабылдай
алатын ... ... (ең ... мен соңғысы (ең үлкен) екі нүкте арқылы
бөлініп көрсетіледі.
Мысалы;
атау=..;
Программада мынадай шамалар ... ... = 1..7; ... = 1..31;
Бұл типтегі шамалар көрсетілген алғашқы және соңғы мәнге дейінгі
немесе олардың арасында жататын кез ... ... ... ... ... ...... бір программалау тілінің синтаксистік ережелеріне
сәйкес жазылған нұсқаулар ... ... Turbo Pascal ... ... үшін ... оның ... ережесін жақсы білуі
қажет. Turbo Pascal тіліндегі программа жалпы мына түрде жазылады:
Программа тақырыбы;
Сипаттау бөлімі;
begin
Орындалатын бөлім;
end.
• Программа тақырыбы program қызметші ... ... Ол ... және ... ... Program esep1 ... esep1 – программаға берілген атау. ... атын өз ... бере ... ... атауы екінші бір
программадан ажыратуға қажетті көрсеткіш. ...... ... ... ... ... ... кездесетін барлық берілгендердің атауы
типі, мүмкін болатын мәндері, т.б. ... ... ... begin және end ... ... ... жазылады. Сол себепті, begin (ашылатын) және end
(жабылатын) қызметші сөздерін операторлар жақшасы деп атаса да ...... ... ... жазылуы. Сонда әрбір оператор
орындалуға қажетті әрекетті машинаға түсінікті түрде сипаттайды.
Программаның бір жолына бірнеше операторларды жазуға болады. Олардың
арасына (;) ... үтір ... ал ... ... көрсететін end
сөзінен кейін (.) нүкте қойылады. Программаның орындалатын бөлімінде
жзылған операторлар ...... ... деп ... Программа бөлімдері.
Turbo Pascal тілінде программа төмендегі бөлімдерден тұрады:
• Программа тақырыбы;
• Берілгендерді сипаттау;
• Белгілерді хабарлау бөлімі;
• Тұрақтыларды хабарлау ... ... ... Айнымалыларды сипаттау бөлімі;
• Процедура – функцияны хабарлау бөлімі;
• Орындалатын бөлім:
begin
Программа денесі (операторлар тізбегі);
end.
Сонда, программа құрлымы мына түрде болады:
Program ... ... ... ... ... ... сипаттамасы;
Var
Айнымалылар атауы: типі;
{Пайдаланушылар процедурасын және функциясын хабарлау};
begin
Операторлар тізбегі;
End.
• Uses ... ... және ... ... ... ... clrscr; {экранды тазалауды іске ... Кез ... ... ... отырып, goto операторы арқылы
программаның орындалу ретін ... ... ... ... ... Белгі атауы символдар тізбегі және бүтін оң сандармен
қойылады.Оператор мен белгі арасына (:) қос ... ... ... ... ... label ... ... басталады.
Программада кездесетін барлық белгі label бөлімінде хабарлануы
қажет.
Label белгі1, белгі2, белгі3;
Мысалы;
Label 1, 15,SUM, AC;
... ... ... const ... ... – тұрақты деген
сөзінің қысқартылуынан алынған) қызметші сөзінің ... Бұл ... ... жазылады:
Const
Тұрақты атауы=тұрақты мәні;
Мысалы;
Const
G=9.8;
• Type бөлімде пайдаланушылар тарапынан анықталған типтер хабарланады.
Turbo Pascal-да программалаушы стандартты арқылы жаңа ... ... бар. ... ... ... ... ... Сол себептен tupe бөлімі қарапайым программада
кездеспейді. Бірақ, пайдаланушылар типі ... ... ... ... ... Type бөлімінің жалпы жазылуы:
Type
Тип атауы=сипаттамасы;
Мысалы;
Type
Matris=array[1..3, 1..2] of real;
Бұл мысалда тип атауы – Matris кесте берілген, оның жол бойынша 3, ... ... 2 ... бар. ... элементтерінің тегі нақты – real.
• Программада кездесетін ... ... var ... ... ... сөзінің қықартылуы) бөлімінде хабарлануы керек. Var
бөлімінде ... ... типі ... ... ... оған ... атауы бойынша шақырылады. Айнымалының
мәні var бөлімінде анықталмағандықтан оған бастапқы мән ... ... ... әр ... ... ... ... var деп
бірнеше рет жазудың қажеті жоқ. ... var сөзі ... рет ... ... толық көрсетіледі. Айнымалылар бөлімінің
жазылуы:
Var
Айнымалылар атауы: типі;
Мысалы;
Var
a,b,c: ... x1, x2: ... ... ... a,b,c – ... атауы, олардың типтері бүтін (integer).
Ал , D, x1, x2 – ... (real), y – ... (char), flag – ... ... ... ... бір ... бірнеше кішкене бөліктерге
бөлуге болады. Программаның осындай бөліктері – көмекші ... ... деп ... ... ... екіге бөлінеді:
процедуралар және функциялар. Процедуралар мен функциялардың екі түрі
бар: стандартты және пайдаланушылар. ... ... ... ... ... ... алдын-ала
анықталғандықтан, оларды программаның басында хабарлаудың қажеті
жоқ. Ал, пайдаланушылар процедурасы мен ... ... ... ... ... Бұл бөлімде пайдаланушы процедурасы
мен функцияларына атау беріледі. Оларды осы ... ... ... ... ... ... ... бөлімінің жалпы жазылуы:
Procedure процедура атауы (формальды көрсеткіштері);
Begin
Процедураның орындалатын бөлімі;
End;
Функцияны хабарлау бөлімінің жалпы жазылуы:
Function функция атауы (формальды көрсеткіштері) нәтиже типі;
Begin
Функцияның ... ... ... ... ...... бөлімі деп
атаймыз. Операторлар бөлімі – программаның негізгі бөлімі. Бұл
бөлімде ... ... ... ... ... ... мәндеріне түрлендіру операциялары
қолданылып, қойылған мақсатта программа ... ... ... Begin ... ... ... ... (нұсқаулар) бірінен кейін бірі жазылады. Программаның бір
жолына бірнеше ... ... ... ... арасына ; (нүктелі
үтір) таңбасымен бөлеміз. Бұл ... End ... сөзі ... ... ... . ... таңбасы қойылып, программаның соңын көрсетеді.
Операторлар бөлімінің жазылуы:
Begin
1 – оператор;
2 – оператор;
...
n – ... ... реті ... ... ... ... орындалады.
Жазылуы көлемді болатын оператор бірнеше экранның жолын алуы мүмкін.
2.2 Стандартты функциялар.
Паскаль ... ... ... Turbo Pascal – да ... саны көбейген. Жолдармен, көрсеткіштермен және адрестермен жұмыс
істейтін стандартты функциялар ... ... ... ... ... стандартты арифметикалық функцияларғатокталар болсак олар мына ережелер
бойынша жазылады:
... ... атау ... ... ... ... Функция атауы алты әріптен аспауы қажет:
• Функция арнгументі жай жақшаға ... ... ... ... ... ... ... үтір таңбасы
қойылады:
• Тригонометриялық функция аргументтері радиан өлшемімен беріледі.
Градуспен берілген аргументті радианға аудару үшін төмендегі
теңдікті пайдаланамыз:
π/180◦=α/β◦=>α= π ... ... ... ... ... мәні тек ... және ... болады. Олардың тізімі төмендегі кестеде берілген.
Арифметикалық функциялар.
|Математикада жазылуы ... ... ... типі ... |Abs(x) |х – тің ... ... |
| | ... ... x ... ... (Real) ... x |Cos(x) ... (Real) |
|Sin x |Sin(x) ... (Real) ... |Exp(x) ... (Real) ... |Sqr(x) ... (Real) ... |Sqrt(x) ... (Real) |
|Ln x |Ln(x) ... (Real) ... |Pi ... (Real) ... – тің ... бөлігі |Frac(x) ... (Real) ... – тің ... ... |Int(x) ... (Real) |
|0 мен 1 – дің | | ... кез ... |Random ... (Real) ... сан | | |
|0 – ден х – ке ... | | ... бүтін сан |Random(x) ... ... ... ... ... 0 мен Х ... кез ... бүтін оң
санды береді, яғни 0Х. Мысалы, Random(3) болғанда 0 мен 3 ... ... ... яғни У=0, 2. Егер, а0 then
Begin
X1:=(- b-sqrt(D))/2*a;
X2:=(-b+sqrt(D))/2*a;
Writeln (‘x1=’,x1:5:2,’ x2=’,x2:5:2)
End ... D0 және ... ... ... ... x

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Turbo pascal6 бет
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
Turbo Pascal 7.0 интегралдық программалау ортасын пайдалану43 бет
Turbo Pascal 7.0. программалау тілі10 бет
Turbo Pascal жүйесінде массивтерді ұйымдастыру технологиясы39 бет
Turbo pascal программалау жүйесі туралы ақпарат14 бет
Turbo Pascal программалау тілінің қосымша мүмкіндіктері24 бет
Turbo Pascal программасының негізгі түсініктері17 бет
Turbo pascal тілі12 бет
Turbo pascal тілі туралы негізгі түсініктер28 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь