Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін спектрофотометриялық әдіспен зерттеу

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. КОМПЛЕКСТІ ҚОСЫЛЫСТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Комплексті қосылыстардың зерттелу жайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Комплекс түзілу процесін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

2.ЕРІТІНДІДЕГІ КОМПЛЕКСТІ ҚОСЫЛЫСТАРДЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ӘДІСТЕРІ
2.1. Үздіксіз өзгерулер әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2. Молярлы байланыс әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.3. Бент.Френчтің шектелген логарифмдік әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.4. Тепе.теңдікті ығыстыру әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
2.5. Комплекс түзілу процесін зерттеудегі
потенциометриялық әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
2.6. Я. Бъеррум әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
2.7. Түзілу функциясын және түзілу қисығын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ...25
2.8. Түзілу функциясынан түзілу тұрақтысын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... .30
2.9. Ерітіндідегі комплекс түзілу процесін зерттеудегі
спектрофотометриялық әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

3. ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
3.1. Зерттеудің әдістері мен аппаратурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
3.2. Тәжірибенің әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39
3.3. Тәжірибе қорытындысын есептеуге арналған формулалар ... ... ... ... ..42
3.4. Тәжірибе нәтижелерін талқылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45

ҚОРЫТЫНДЫ 60

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 62
КІРІСПЕ

Комплексті қосылыстар ΧІΧ ғасырдан бері белгілі. Осы облыста көптеген зерттеушілер жұмыс атқарды. Олардан А.Вернерді, П.Пфейфферді, Ф.Файгльді, А.Б.Бабконы, Я.А.Фиалковты, Б.В.Некрасовты және тағы басқаларды айтуға болады. Ал қазақстандық ғалымдар Е.Х.Абланова, Х.К.Оспанов, Шалдыбаева, Е.А.Мамбетқазиевтар осы салада елеулі еңбек атқарды.
Химия ғылымы бойынша маңызды тың мәселеге негіз болып отырған комплексті қосылыстарды жан-жақты зерттеуді қажет етеді. Ал оның дамуы біздің білімімізді жетілдірудің басты кепілі болып табылады. Ағзадағы тасымалдау құбылысын сөз еткенде комплексті қосылыстардың өмірлік қажеттілігі арта түседі. Осы қажеттілікті өтеуден тақырыптың өзектілігі туындайды.
Зерттеу нысаны: Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін спектрофотометриялық әдіспен зерттеу.
Зерттеу пәні: Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзілу процесін зерттеудің әдістемесін талдау және осы жұмысқа лайықтап құру.
Жұмысты жазудағы мақсат: Комплексті қосылыстар төңірегіндегі түрлі зерттеу нәтижелерін туғызған теориялық негізді бір жүйеге келтіре отырып, Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін зерттеу.
Аталған мақсат төмендегідей міндеттерді көздеп отыр:
–комплексті қосылыстардың зерттелу тарихы деңгейіне шолу жасау;
–ерітіндідегі комплексті қосылыстарды зерттеудің әдістері, яғни оның ішінде:
а) Үздіксіз өзгерулер әдісі
б) Молярлы байланыс әдісі
в) Бент-Френчтің шектелген логарифмдік әдісі
г) Тепе-теңдікті ығыстыру әдісі
д) Комплекс түзілу процесін зерттеудегі
ӘДЕБИЕТТЕР TI3IMI
1. Лебедева Л.И. Комплексообразование в аналитической химии /Л.И.Лебедева.-Ленинград:. 1985.-338с.
2.Старосельский П.И. А.Вернер и развитие координационной химии /П.И.Старосельский.-М:. 1974.-3 Юс.
3. Гринберг А.А. Введение в химию комплексных соединений / А.А.Гринберг.-Л:.1966.-279с.
4. Умланд Ф. Комплексные соединения в аналитической химии / Ф.Умланд-М:.1975.-203с.
5. Пилипенко А.Т. Разнолигандные комплексы и их применение в аналитической химии / А.Т.Пилипенко.-М:.1983.-401с.
6. Сейітов 3. Биологиялык химия / 3.Сештов.-Алматы: К,айнар, 1992-3826.
7.Полинский А.С. Особенности связывания ионов металла полимерными лигандами / А.С.Полинский // Высокомолекулярные соединения.-1983.-№1 .-72с.
8. Шлефер Г.Л.Комплексообразование в растворах / Г.Л.Шлефер.-Л:. 1966.-113с.
9. Яцимирский К.Б. Биологические аспекты координационной теории /К.Б.Яцимирский.-Киев:. 1979,-193с
10. Кукушкин Ю.Н. Лиганды координационных соединений / Ю.Н.Кукушкин.-Л:. 1981.-210с
11. Берсукер И.Б. Строение и свойства комплексных соединении /И.Б.Берсукер.-Л: Химия, 1971.-272с
12. Чугаев Л.А. Химия комплексных соединении / Л.А.Чугаев.-Л: Наука, 1979.-187с
13. Жоробекова Ш.Ж. Координационные соединения металлов с биолигандами/ Ш.Ж.Жоробекова.-Фрунзе, 1987.-112с
14. Хусси А.Л, Комплексообразование цинка (II), марганца (II) с L-треонином //А..Л.Хусси.-Журнал неорганической химии.-1992.-№2.-341с
15. Тусупбекова А.С. Комплекстүзілу процесін спектрофотометрлік әдістермен зерттеу / А.С.Тусупбекова ,-Алматы, 2003, -27б.
16. Манорик П.А. Разнолигандные биокоординационные соединения металлов в химии, биологии, медицине /П.А. Манорик -Киев: 1991, -109 с.
17. Тастанбеков Д.Т. Электрохимическое комплексообразование Cu (II) и Cd с некоторыми s и p соединениями /Д.Т. Тастанбеков –Алматы, 1991. -270 с
18. Вдовенко В.М Спектроскопические методы в химии комплексных соединении /В.М. Вдовенко. -М: 1964. -268 с.
19. Кумок В.Н Закономерности в устойчивости координационных соединений в растворах /В.Н Кумок. -Томск, 1977, -229 с.
20. Новаковский М.С Лабораторные работы по химии комплексных соединений /М.С Новаковский. -Харьков, 1694, -203 с.
21. Бабко А.К. Физико-химический анализ комплексных соединений в растворах /А.К Бабко-Киев, 1955, -328 с.
22. Булатов М.И. Практическое руководство по спектрофотометрическим методам анализа /М.И. Булатов. -Л: Химия, 1986. -432 с
23. Бончев Г.Л. Комплексообразование и каталическая активность /Г.Л.Бончев.-М: Мир, 1975. -153 с
24. Накамото К.М. Инфракрасные спектры неорганических и координационных соединений /К.М. Накамото.-М: 1966. -442 с.
25. Беркутов Е.А Катионные полимеры /Е.А. Беркутов. –Алматы, 1986 .-157 с.
26. Сейітқалиев Қ .Органикалық химия /Қ. Сейітқалиев.-Алматы : Қайнар, 1993. -216 б.
27. Бек М. Химия равновесий реакций комплексообразования /М.Бек. –М: Мир, 1973 ,-309с.
28. Бектуров Е.А Полимерные комплексы и катализаторы /Е.А. Бектуров. - Алматы, 1982. -191 с.
29. Инцеди .Я. Применение комплексов в аналитической химии /Я. Инцеди. –М:, 1979. -376с.
30. Оспанов Х.К. Влияние структуры унитиалатных комплексов некоторых 2х валентных металлов на их биологическую активность / Х.К.Оспанов.-Ташкент, 1990.-111с.
31. Кукушкин Ю.Н. Химия координационных соединении / Ю.Н. Кукушкин.-М:.1985.-314с.
32. Золотов Ю.А. Экстракция внутрикомплексных соединении / Ю.А.Золотов.-М:.1968.-173с.
33. Бернштейн М.Я. Спектрофотометрический анализ в органической химии /М.Я. Бернштейн.-Л:. 1975.-252с.
34. Скорик Н.А. Химия координационных соединении / Н.А. Скорик.-М:.1975.-201с.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: Ni2+ ИОНЫНЫҢ ГЛИЦИН ЖӘНЕ ЛИМОН ҚЫШҚЫЛЫМЕН ... ... ... ... ... 3
1. ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Комплексті ... ... ... ... ... ... зерттеу
.............................................................9
2.ЕРІТІНДІДЕГІ КОМПЛЕКСТІ ҚОСЫЛЫСТАРДЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ӘДІСТЕРІ
2.1. ... ... ... ... ... ... ... шектелген логарифмдік ... ... ... ... ... ... ... зерттеудегі
потенциометриялық ... Я. ... ... ... ... және түзілу қисығын ... ... ... ... ... ... комплекс түзілу процесін зерттеудегі
спектрофотометриялық ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... есептеуге арналған формулалар
..................42
3.4. ... ... ... ... ... ... ... ΧІΧ ... бері белгілі. Осы облыста көптеген
зерттеушілер жұмыс атқарды. Олардан А.Вернерді, П.Пфейфферді, Ф.Файгльді,
А.Б.Бабконы, Я.А.Фиалковты, Б.В.Некрасовты және тағы басқаларды айтуға
болады. Ал ... ... ... ... Шалдыбаева,
Е.А.Мамбетқазиевтар осы салада елеулі еңбек атқарды.
Химия ғылымы бойынша маңызды тың мәселеге негіз болып отырған
комплексті қосылыстарды жан-жақты зерттеуді қажет етеді. Ал оның ... ... ... басты кепілі болып табылады. Ағзадағы
тасымалдау құбылысын сөз еткенде комплексті қосылыстардың өмірлік
қажеттілігі арта түседі. Осы қажеттілікті өтеуден тақырыптың өзектілігі
туындайды.
Зерттеу ... Ni2+ ... ... және ... қышқылымен комплексті
қосылыс түзуін спектрофотометриялық әдіспен зерттеу.
Зерттеу пәні: Ni2+ ... ... және ... ... комплексті
қосылыс түзілу процесін зерттеудің әдістемесін талдау және осы ... ... ... мақсат: Комплексті қосылыстар төңірегіндегі түрлі
зерттеу ... ... ... ... бір ... ... отырып,
Ni2+ ионының глицин және ... ... ... қосылыс түзуін
зерттеу.
Аталған мақсат төмендегідей міндеттерді көздеп отыр:
–комплексті қосылыстардың зерттелу тарихы деңгейіне шолу жасау;
–ерітіндідегі ... ... ... ... яғни ... Үздіксіз өзгерулер әдісі
б) Молярлы байланыс әдісі
в) Бент-Френчтің шектелген логарифмдік әдісі
г) Тепе-теңдікті ығыстыру әдісі
д) Комплекс түзілу процесін ... ... Я. ... ... және ... Ni2+ ... глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін
спектрофотометриялық әдіспен зерттеу.
Зерттеу болжамы: Ni2+ ... ... және ... ... комплексті
қосылыс түзуі мүмкін.
Жұмысты жазу барысында теориялық-әдеби шолу ... және ... әдіс ... ... ... ... жаңашылдығы: комплексті қосылыстар табиғатын тануда түрлі
арнайы ... ... ... Мен осы ... жұмыстарының
нәтижелері туғызған түрлі теориялық негізді басшылыққа ала отырып, ... ... және ... ... ... қосылыс түзуінің
әдебиеттерде қарастырылмағанын анықтадым. Осы ... ... ... ... ... маңызы: осы жұмыста алынған нәтижелерді химия пәнінен
комплексті қосылыстарды өткен кезде әртүрлі семинар сабақтарда және арнайы
курстарда қолдануға ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. КОМПЛЕКСТІ ҚОСЫЛЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Комплексті қосылыстардың зерттелу жайы
Қазіргі таңда химия саласында комплексті ... ... ... ... және практикалық маңызы жайлы қарастыру өмір талабынан
туып отыр. Комплексті ... ... ... түрлі тармағында
қолданылады.
Сулы ерітіндіде берік, ыдырамайтын немесе өзінің құрам бөліктеріне өте
аз мөлшерде ыдырайтын жоғарғы ... ... ... ... деп ... Яғни Вернер комплексті қосылыстарды ... ... жеке ... деген түсінік қалыптастырды.
Комплексті қосылыс туралы Д.И. Менделеевтің пікірі өз мағынасын ... ... ... ... Бір қосылыс оның термодинамикалық жағдайына
байланысты қарапайым қосылыс немесе комплексті қосылыс болуы ... ... ... ... бу ... NaCl-дың жеке молекулаларынан тұрады;осы
жағдайда ол қарапайым бинарлы қосылыс. Егер осы ... ... ... ... ... ... біз әрбір натрий ионының симметриялы алты
хлор ионы, ал әрбір хлор ... ... ... ионы ... ... қосылыс(NaCl)n аламыз. Бу күйінде су қарапайым H2O формуласына,
ал сұйық күйінде (H2O)n формуласына сай ... ... және ... ... ... қосылыстарды немесе
жоғары ретті қосылыстарды бірінші қатардағы ... ... ... ... ... бұл анықтама тиімді болып табылмайды. Бір
жағынан, осы анықтама тұрғысынан, мысалы H2SO4 (SO3 пен H2O ... AuU3 (AuU мен U2 ... ... және т.б. ... ... Ал
басқа жағынан, жеке өнімдердің қосылысы түрінде қаралмайтын комплексті
қосылыстардың класы да бар.)
Соған ... ... ... ... ... ... ... комплексті қосылыстарды құрам бөліктерінің ... жаңа ... ... ... ... ... жоқ қосылыс екенін
анықтаған. Комплексті қосылыстар ұғымын сулы емемс ерітіндідегі заттың
жағдайы мен ... ... ... ... Я.А. фиалков жүргізген.
Осы айтылғанның барлығынан барып, ... ... дәл, ... беру мүмкін емес екеніне көзім жетті.
Комплексті қосылыстар дегеніміз - ерітіндіде және ... ... оң және ... ... ... иондары бар анықталған
молекулалы қосылыстар.
XIX ғасырдың аяғында комплексті қосылыстарды ... ... ... ... келеді. Ұлы Қазан төңкерісінен кейін зерттеулер Совет
Одағында жүргізілді. Бұл бағыттағы зарттеу жұмыстарын Д.И.Менделеев бақылап
отырды. Д.И.Менделеев ... ... ... ... ... ... ... жөнінде құнды мәліметтер бар.
Комплексті қосылыстар туралы ... ... ... ... негізінде туды. Алғашында комплексті қосылыстар
химиясында препаративті әдіс ... ... ... ... ... бөлу ... еді. Осы ... арқасында координациондық теория
дамыды. Кейінірек физико-химиялық анализ әдісі ... ол ... ... ... , оның ... ... мен құрамын
анықтауға қолданылды.
Сонымен қатар Вернердің координациялық теориясының орны ... ... және ... ... зерттеуі комплексті
қосылыстың әрекеттесуі атомдар мен молекулаларды ... ... ... емес ... ... түзуші атомды анықтауға мүмкіндік берді.
Комплексті ... ... ... типі және комплексті ионның
құрамын анықтағанда физико-химиялық әдістердің ... ... ... ... ... ... ... енгізген.
Ерітіндідегі комплекс ионының құрамын ... ... әдіс ... ... екі спектрофотометриялық
әдістің екі түр өзгерісін пайдаланады; олар: «үздіксіз ... ... мен ... ... әдісімен»
құрамын анықтау.
«Үздіксіз өзгерістер» әдісі, молярлығы бірдей ерітінді күйіндегі
заттардың әртүрлі арақатынасы араласып, ... ... ... өзгеріссіз
қалуына негізделген.
Мысалы, 8 мл А ерітіндісі мен 2 мл В ерітіндісі араластырылса, 6 мл ... мен 4 мл В ... , 5 мл А ... мен 5 мл ... ... ... Әр комбинация үшін қандай да бір қасиеті
өлшенеді (бұл жағдайда сіңіру өзгерісі). Таңдалынып алынған ... ... ... ... ... ... ... теория бойынша комплексті қосылыста орталық орын ... ион ... атом ... ... деп аталады.
Мысалы, мына қосылыстар CuSO4*4NH3 немесе PtH4*2KCl комплексті ... ... [4]SO4, K2мыс және ... ... ... ... айналасына, соның әсері тиетіндей жақындатқанда
жиналған, яғни координацияланған иондарды немесе молекулаларды ... деп ... ... ... ... түзуші мен лигандтар) бірігіп,
комплексті қосылыстардың ішкі сферасын құрайды. Комплексті қосылыстарды
жазғанда ... ішкі және ... ... ... көрсету үшін ішкі
сфераны жоғарыда айтқандай квадрат ... ... ... [Pt (NH3)4 ... [NH4] Cl, ... Cl2] ... қосылыстардың саны әлдеқайда көп. Өйткені, біріншіден,
элементтердің көпшілігі, оның ішінде металдар, әсіресе қосымша ... ... ... ... бола алады. Екіншіден, комплекстің
ішкі сферасына лиганд ретінде кіретін бөлшектер өте көп, олар:
1. Құрамында оттек бар ... – су ... ... ... түзеді), спирттер ... ... ... ... лептондар да комплекстің
ішкі сферасына кіре алады.
2. Құрамында азот бар қосылыстар - ... - ... ... т.б. ... да ішкі сфераға кіре алады.
3. Құрамында күкірт бар қосылыстар – сульфидтер, ... т.б. ... да ішкі ... ... комплекс түзеді.
4. Тұздар және тұздардың қос тұз ... ... ... ... ... ... ... қосылыстары
6. Күрделі қышқылдар (изополиқышқылдар, гетерополиқышқылдар).
Химияда неше комплекс түзуші элемент ... ... ... ... ... комплекс түзе алады. Осының өзінен комплексті
қосылыстардың қаншалықты көп екендігін байқауға ... ... ... ... ... ... ұстап қалуына,
яғни оның координациялық санына байланысты болады.[2]
Комплексті қосылыстардың қазіргі ... ... орны мен ... ... Ең ... ... ... кең таралған. Олардың ... ... ... ... ... ... болады.
2. H2O формуласына су тек бу күйінде сәйкес келеді, ал сұйық, ... ... ... ... ... ... бірінші ретті қосылыстар, мысалы, NaCl, NH3,CH3COOH бола
алады. Яғни қарапайым бинарлы ... ... ... ... ары ... ... қанықпаушылық қасиет көрсететіні
анықталды.
3. Комплексті қосылыстардың құрылысының кеңістіктік түрінің ... ... ... ... ... геометриялық сипатта ғана
болып қоймаса, біздің көзқарасымыз шектеулі болмайды.
4. Комплексті қосылыстың қасиетін ... ... ... дене ... ... өте ерекше орын алады. Егер
тұздардың рентгенограммасын оқу үшін қажет, комплексті қосылыстардың
изомериясын талқылау нәтижесінде ... ... ... онда ... бұл ... комплекстен тыс зерттеу
қажеттігі туар еді.
5. Еру процесінің нәтижесінде, еритін зат пен еріткіштің әрекеті ... ... ... ... ... ... механизмін түсінуге мүмкіндік туғызады.
6. Комплексті қосылыстарды зерттеу арқасында қышқыл мен ... ... ... ... ... қолданылып, органикалық синтезде аралық өнім болып
табылады.
8. Комплексті ... тек қана ... ... ғана ... мәні зор. ... және ... анализ әдістерінде көп
қолданылады. Комплекс түзілу құбылысы жеке иондардың қасиеттерін
анықтауға мүмкіндік туғызады.
9. ... ... ... таза ... ... ... мағынасы бар.
Сілтілік-жер, транс уран элементтерін бөлуде, химиялық технологияда
алтын, ... ... ... ... сілтілік металдарды бөлуде
қолданылады.
10. Комплексті қосылыстар бояу ... де ... рөл ... ... ... радиохимияда мағынасы зор. Олар радиоактивті
изотоптарды концентрлегенде қолданылады.[4]
1.2 Комплекс түзілу ... ... ... ... химиялық тепе-теңдікке комплекстің
үздіксіз түзілуі және ыдырауы жатады. Оны мына ... ... ... + L ... - ... ... ... - ... - комплексті элементар нысана
Металдың гидратталған ионында сатылы орынбасу жүрсе де комплекс түзілу
үрдісін ... ... ... ... ... ... болады.
Нақтылы түрдегі комплекс түзілу реакциясын сатылы Кі комплекс түзілу
тұрақтысымен және ...... ... ... тұрақтысы
көмегімен жазуға болады.
(2)
[1-2] әдебиеттерде термодинамикалық және концентрациялық беріктік тұрақтысы
ретінде қолданылады. Термодинамикалық тұрақты теңдеуі ... ... ... ... ... беріктік шегі мен
термодинамикалық беріктік шегі келесідей түрде байланысады:
(3)
Ерітіндіні шексіз ... ... ... коэффициенті 1-ге
ұмтылады. Концентрациялық тұрақтылар мәні термодинамикалық тұрақтылардың
мәніне жуықтайды.
Әр лигандалы комплекс ... ... ішкі ... сәйкестілігінің мөлшерлік және сапалылығына сүйеніп
түсіндіруге болады.
Комплекстің ішкі ... екі ... ... ... ... ... және ... тұрақтысы қолданылады.
Екі әртекті лигандалы, бір ядролы комплекстің түзілуін жалпы түрде
келесідей теңдеумен сипаттауға болады.
M + pX +qY ... ... ... ... ... ... ионы;
Х,Ү - лигандалар;
p,q - стехиометриялық коэффициенттер;
- беріктіктің жалпы тұрақтысы.
Бұл тұрақты жай құрамнан тұратын, ... ... ... Әр лигандалы комплекстің салыстырмалы беріктігінің біртектіден
айырмашылығы реакцияның тепе-теңдік тұрақтысымен анықталады.
(6)
Мұндағы Кd-бөлшектену тұрақтысы. Оны ... ... ... ... ... ... ... сәйкестік өлшемі деп
қарастыруға болады. Беріктік және бөлшектену арасындағы қатынас ... ... ... комплекстердің беріктік тұрақтылары.
Әр лигандалы комплекс бірігудің беріктігін химиялық байланыстың түрін және
металдың орталық атомының ... ... ... сипаттаманы
негізге ала отырып түсіндіруге болады. .[5]
1963 жылы Ральф Пирсон лиганда атомын және металл ионын жұмсақ ... ... ... негізгі электртерістілігі мен полярлығын
сәйкестендірді. ... ... ... ... ... қатты қышқыл қатты негізбен байланысады ,ал жұмсақ қышқыл
жұмсақ негізбен байланысады.
Комплекс түзілуді ... ... жеке ... ... ... Бұл ... Льюис қышқылы ретінде металл ионы алынады,
ал лигандалардың көбі ... ... ... ... Жалпы түрде металдарды
арасында периодтық кестедегі ауысу металдары ... А және В ... ... А ... ... ... ... қышқыл деп атады. Олар
жоғарғы зарядпен, сонымен қатар жеңіл қозғалатын сыртқы ... ... ... ... В класының металл ионы жұмсақ қышқыл деп
аталады. Оның ... оң ... ... өлшемділігі және жоғарғы полярлылығы
бар. Бұндай иондардың жеңіл қозатын бірнеше сыртқы электроны ... ... ... ие ... ... және тез
қышқылданатын донорлық атомдары бар лигандалар жұмсақ негіздер деп аталады.
Төменгі полярлық: ... ... және қиын ... ие ... ... бар ... ... негіздер деп аталады.
Ауысу металдарының ионы А және В металдарының ... ... ... ... пен қатты арасындағы мәмілеге (компромиске) ұқсайды. ... ... және ... деформацияланатын сыртқы электрондық қабықпен
қоршалған сфералық ядро деп қарастыруға болады. ... ... және әр ... ... ... ... беріктігін
сапалы бағалауда қолайлы ереже ретінде пайдалануға болады.
Лиганда түзілуі жағдайында атом мен металдың ... ... оның ... анти ... ... және олардың энергиясы
жоғарылайды. Бұдан кейін бұл ... ... ... ... төмендей түседі. Байланыс сипатының ... ... ... ... ... ... ... әкеледі, сонымен қатар
басқа лигандалармен ... ... ... Атом мен ... ... байланыс түзу үшін бос орбитальдар лигандасының тасымалдануы ... ... ... ... ... ... ... эффективті заряды ұлғаяды. Олай ... ... ... лигандалар басқа лигандалармен жақсы сәйкес келу керек.
Лиганданың орталық атом ... ... ... ... ... ... түрде анықталады:
Mn2+ < Fe2+ < Co2+ < Ni2+ < Cu2+ > ... N және О ... ... ие ... ... бар
комплекстің көп саны үшін орындалады.
Комплекстің бұндай өзгеру реті кристалдың өріс теориясының және
лиганданың өріс ... ... ... ... ион ... кристалдық өріс металл ионы маңайында орналасқан
лигандалардың электр өрісін тудырады. Бұл өріс d-орбиталдарының энергиясына
әсер етеді де, оның ... ... Егер d ... ... ... аз ... ... соғұрлым тұрақты болады.
Cu2+ комплексі октаэдр осінің біреуінен тартылған құрылымға ие. ... ... ... және Cu2+ ... ... Ni2+ ... қарағанда арта түседі. .[11]
Комплексті бірігу беріктігін зерттегенде тағы бір маңызды факторлардың
бірі – хелаттық әсер энергиясы және ... ... ... жеке ... энергиясы.
Хелаттық әсер металдардың табиғатына, олардың тұйықталу цикліне және
стереохимиясына байланысты болады. ... әсер ... мен ... ... бойынша металл комплексонатының түзілуі ... ... ... ... ... ... энтропияның өсуіне
әкеледі. Металдардың табиғатына байланысты ереже ... ML ... ... ... ... ... қатарындағы ZML(rM+rL) шамасына
сызықты тәуелді. Көптеген комплексонаттың түзілу ... ... ... мен ... алғаш рет бірдей лигандалар кезіндегі хелатты әсер
мәндерінің ... ... ... ... үшін айырмашылықтары болуы мүмкін
екендігін көрсетті. Сонымен ... ... әсер тек ... ғана ... потенциалдың энтальпиялық құраушыларына да тәуелді. Көп
жағдайда ... ... ∆Н ... әсер ... ... ... түсіндіреді.
Моноциклді лигандалы комплекске қарағанда полициклді ... ... ... ... әсер күміс(І), мыс(І) ... ... ... ... байқалады.
Комплекс түзілудің тепе-теңдігіне сонымен қатар ... ... ... ... ... иондық күштің
өзгерісі әсер ... ... ... ... ... ... ... оның сандық мәні иондық күшке байланысты болады.
(9)
Комплекс түзілу үрдісіне су ерітінділерінің қышқылдығы да әсер етеді.
Сілтілік ортада металдардың гидрокомплексі түзілуі ... бұл ... ... ... ... ... ... отырып
протондалады. Көп жағдайда рН ... ... ... ... ... ... болады. Сонымен бұл жұмыстағы протондалу
дәрежесіне байланысты лигандалар, әр түрлі комплекс ... ... ... Сондықтан рН–тың белгілі бір мәні тұрақты ұсталынып тұрады. [14]
2.ЕРІТІНДІДЕГІ КОМПЛЕКСТІ ҚОСЫЛЫСТАРДЫ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ
2.1 Үздіксіз өзгерулер әдісі
Бұл әдісті қолданудың алғышарттары ... ... А және В ... ... ... ... түзілудің тек бір
ғана тепе-теңдігінің болуы.
2. Массалар әрекеттесу ... ... ... ... Тек бір ғана ... ... шарт жиі орындалады. Егер компоненттердің біреуі негіз болып
саналса, яғни ... ... ... ... және ... ... ... онда рН-тың тұрақты мәнін ұстай отырып (сәйкес буферлік
жүйені қолдану), әдісті қолдануға ... ... ... үшін ... ... компоненттердің аз
концентрациясы кезінде, ... ... ... ... ... ... күш ... тәжірибені жүргізу қажет. Бұл
шарт өлшенетін мәндер ретінде қату температурасы мен ... ... ... ... ... ... Осы
қасиеттерге негізделген зерттеулер нәтижесі сандық қатынаста сенімді емес.
Жарықтың жұтылуы, керісінше бұл үшін ... ... шарт өте ... ... ... ... ... түзілудің
көптеген зерттеулері көрсеткендей, тек бір ғана ... ... ... ... 3-ші шарт максималды координациялық саны бар комплекс АВ
формуласына ие болғанда (мұндай жағдайлар белгілі) ғана ... ... ... ... ... түзілуі жиі байқалады. Мұндай жағдайда
үздіксіз өзгерулер әдісімен алынған ... ... өте ... ... ... ... ... 1:1 комплекстер түзілген жағдайда ғана
қолданыла алады. Мұндай шарттар кезінде ол диссоцация тұрақтысының ... ... ... ... ... ... үшін оны бағыт-бағдарлық
мәліметтер беретін жартылай сандық әдіс ... ғана ... ... ... кең аумағында жүргізілген зерттеулер нәтижесінде
жасалған қорытындылар да ... ... ал ... ... ... ... пен ... және жалпылай түрде, Катцин мен Геберт ... ... ... бірі ... ... 1 және 2 ... ... 3-ші шарт ретінде мұнда келесі ... ... ... мәні-жұтылудың дифференциалды қисығын бір немесе бірнеше
концентрацияларын ескермеуге болатын ... ... ... бөлуге
болатындай етіп бөлу керек. Сонда алынған қисықтардың әрқайсысы тек ... ... ғана ... ... ... ... ... таңдау көп жағдайда Восберг және Купер әдістерімен жүзеге
асырылады.
А және В мөлшерлері 1:1, ... ... ... жасалады және жұтылу спектрлері ... ... ... 1:1, ... ... ... келеді деп болжанады. Осылайша ... ... ... ... ... ... толқын ұзындықтарын табады.
Олар белгілі бір шарттарды қанағаттандыру керек. Ундервуд, Торибар
және Нейман ... ... әдіс ... ... бұл әдіс те ... негізделген.
Үздіксіз өзгерту әдісін қолданудың алғышарты болып жеке комплексті
иондардың өмір ... ... кең ... саналады. Орталық иондардың
көп бөлігі бос лигандалардың сәйкес ... ... ... ... формасында болуы қажет. Бъеррумның әртүрлі жүйелерде жүргізген
потенциометрлік зерттеулері көрсеткендей бұл үнемі маңызды ... ... ... бос лигандалардың кез-келген мүмкін болатын
концентрацияларының ... 50 ... ... ... болады.
Барлық айтылғандардан неліктен үздіксіз өзгерту әдісі көп жағдайларда
нақты мәліметтер алуға мүмкіндік бермейтіні түсінікті болады. Егер ... ... ... жоқ ... ... оптикалық тығыздықтың
мольдік үлестен айырмашылығының тәуелділігін бейнелейтін ... ... ол ... емес талдануы мүмкін. Ары қарай Вольдбай үздіксіз ... ... ... ерітінділер әдісімен салыстырды.
Соңғы әдіс өте қарапайым және қолдануға ыңғайлы ... ... ... ... ... ... тұрақтыларды есептеуге мүмкіндік
береді. Үздіксіз ... ... ... ... ... бұл әдіс ... комплекс түзілу тұрақтысы түріндегі ... ... ... Бір ... бұл ... ... ... түзілу тұрақтылары жеткілікті дәл эксперименттік нәтижелер ... ... ... ие ... ... де бірмәнді нәтижелерді алуға
болады.[33]
2.2 Молярлы байланыс әдісі
Молярлы байланыс әдісі түзілген комплекстің формулалары туралы ... бере ... Бұл ... зерттегенде комплекс түзуші ерітіндіні
араластыру әдісімен ... А және В ... бар ... ... ... Бұл ... А (немесе В) концентрациясы тұрақты етіп, ... ... А) ... ... етіп ... ... тұрақты мәні бар АmBn комплексі түзілсе, онда ... ... ... ... ... В/А ... А және ... молярлы байланысы ерітіндідегі комплекстегі ... ... ... болатын қисық алынады.
Алдымен түзілген комплекстің тұрақты, яғни аз ғана диссоциацияланған
жағдайды қарастырайық. Негізінен комплексті ... ... ... ... ... Бұл ... зерттелетін ерітіндінің
оптикалық тығыздығы комплекс концентрациясына пропорционал ... ... ... қосу ... комплекс түзілген уақытқа
дейін, оптикалық тығыздық комплекс концентрациясын ... ... ... А және В құраушыларының мольдік қатынасына жеткеннен кейін,
олардың комплекстегі байланысына жауап беретін ары қарайғы ... ... әрі ... А) ... ... оптикалық тығыздық
өзгеріссіз қалады. Егер қосылған құраушы ... онда ... ... ... ... ... біраз өседі, бірақ алдындағыдай дәрежеде
емес. АmBn білінетіндей мөлшерде диссоциацияланғанда, ... ... ... байланыс диаграммасында үзілісі тік ... ... ... ... ... ... алынады; онда m:n қатынасын дәл анықтау
мүмкін болмайды. Экстраполяция жиі сенімді емес мәндер ... ... ... ... ... мен ... ... М металл
ионы мен А лиганда түзілгенде, комплекс түзілу қатары келесідей ... ... + ni ↔ ... ... ni n1, ... ... қабылдайды. Түзілген N
комплекстің әрқайсысына ортақ диссоциацияланудың жалпы тұрақтысы ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі деп
есептейміз, соған сәйкес К(d) ... ... ... ... ... беріледі.
n1, n2,…,nN мәндері стехиометриялық комплексті анықтайтын бүтін немесе
бөлшек сандарды беретін қатарды түзеді. ... ... ... MAnj ... 1-ші ... М ... орталық ионына сәйкес
келеді. Бұндай төменгі гипотетикалық ... ... ... тең ... ... ... толқын ұзындығының ерітіндісінің оптикалық
тығыздығы өлшенеді, жалпы молярлы концентрация металл ионы ... ... ... – ym ... және оптикалық тығыздықтың y-тен тәуелді
өлшенетін шамалардың ... ... Бұл ... жеке ... ... және ... стехиометрия арқылы анықталатын қисық
алынады. Сонымен қатар ... ... ... ... қарастырылған әдіс реакцияның келесі үш түріне қолданылмайды.
1. Тізбектелген диссоциация тұрақтылары көрсетілген мәндерге сәйкес
келмейтін реакцияда.
2. ... ... ... ... ... ... үшін, бірақ концентрациясы жеткілікті үлкен бола
алмайтын (мысалы, ... аз ... ... ... ... ... ... болатын, яғни жұтылу
өлшеулері тек аз концентрациялы ерітіндіде ... де, ... ... ... ... ... реакция.
Ерітіндіні ауыстыру арқылы жүйенің құрылымын өзгертуге болса, 1 және 2
түрдегі реакцияны молярлы байланыс әдісі арқылы зерттеуге болады. ... ... ... ... ... мүмкін
болмағандықтан, реакцияның 3-ші түрін спектрофотометриялық әдіспен ... ... ... аз ... ... ... Бұл ... тәсілді пайдаланады. у қатынасындағы ... у+∆у ... Е ... ... ... ... болады. Дифференциалды әдіспен комплекстің ... ... ... ... ... жұтылу қисықтары кейбір
шектелулермен алынады. Бұндай қатынасты Хиске және Юнг қарастырған.
Молярлы байланыс ... ... ... ... қарағанда кейбір
артықшылықтары бар. Құраушылардың біреуінің құрамы тұрақты етіп ұстап
тұратындықтан, керекті ... ... ... ... ... қатар бір
құраушысы көп мөлшерде болмаған кезде өлшеулерді тар ауқымда жүргізуге
болады. ... ... ... ... біреуі ерітінді үшін маңызды
болатын үштен көп емес ерітінділерді үздіксіз өзгеру әдісінде ... ... ... ... ... ... комплексті 4:1, 5:1 және
6:1 қатысы бойынша құраушыларға ... ... ... ... ... ... комплексті үздіксіз өзгеру әдісімен зерттегенде
абсцисса осінде 0.800, 0.833, және 0.857 өте жуық мәндер ... ... 2% ... ... ... ... ... дұрыс емес анықталуына әкеледі. Сонымен қатар молярлы ... ... ... ... қолдана беруге болады, ал үздіксіз
өзгеру әдісін қолданғанда ең алдымен алдын-ала ... ... ... ... ... алу керек. Бұл жағдай қиыншылықтарға әкеліп соғады.
.[34]
2.3. Бент-Френчтің шектелген логарифмдік әдіс.
Бұл әдіс беріктілігі аз, моноядролы ... ... ... ... және ол ... қисығына негізделген. Ол lgCкомпл
немесе оған ... ... шама ... ... тығыздық
арасындағы байланысты металл құрамы ... ... ... ... қолданады. Комплексті қосылыс түзу теңдеуі mM
+ nB ↔ ... ... ... ... түрде жазуға болады:
(12)
Бұл теңдеуде комплекс түзуге ... ... ... оларды анықтау өте қиын. Тең салмақты концентрация
аналитикалық ... аз ... ... аз
комплекстер үшін бұл қиыншылықты жеңілдетуге болады [12] ... ... ... ... ... ... бөлігінде тек бастапқы бөлігін ғана қарастырады. Эксперименттік
мәліметтер бойынша –lgA = f(-lg ... ... ... ... ... ... келесі жағдайларда қолдануға
болады.
1. Комплекстің тұрақтылық константасы аз болу керек.
2. Тұрақты компоненттің концентрациясы көп, ал ... ... тым аз ... ... ... ығыстыру әдісі.
Бұл әдіс, зерттелетін жүйедегі комплекс құрамын қадағалап ... ... және ... ... комплекстік бірігу MBn
түзілгендегі жүйе үшін есептелген қанығу қисығына негізделген.
B = [MBn] / [M][B]n ... ... ... лиганда концентрациясына тура тәуелді.
(14)
Ерітіндінің оптикалық тығыздығы мен комплекстің концентрация тепе-теңдік
арасында тура ... ... бар, олай ... ~ ... ~ ... ~ ... -қанығу қисығындағы оптикалық тығыздықтың шекті мәні;
Ах-лиганда концентрациясына сәйкес қанығу қисығындағы кейбір нүктенің
оптикалық ... ... ... ... аз және ... болса, онда [В]=Св деп алуға
болады.
Лиганданың сәйкес концентрациясының оптикалық ... ... ... lg[Ax/(Aшекті-Ax)] пен lgCB тәуелділік ... Осы ... α ... тең болатын бұрышты түзу алынады. Бұл
түзу ординат осін қиып, lgβ тең болады. [30]
Тепе - ... ... ... lgβn/ ... 3 ... ... комплекс
түзілуді зерттеуде қолданылады.
2.5.Комплекс түзілу үрдісін зерттеудегі потенциометриялық әдіс
Ауысу болмағандағы концентрациялық тізбектің ЭҚК-і Нернст формуласы
бойынша анықталады.
(16)
мұндағы R-газ ... Т- °К ... ... ... ... ион ... а1 және а2- екі ... ион активтілігі. Бұл
келтірілген формула зат ауысымын ескергенде ғана ... ... ... оған ... ... мысалы, егер екі ... ... ... ... және ... ... ... Қарама-
қайшылық жағдайында есептеулер кезінде туындайтын ... ... ... керек.
Бұндай концентрациялық тізбек ерітіндідегі ион активтілігін өлшеуге
мүмкіндік береді. Егер біреуінің ... ионы ... ... ... ... онда бұл ... ион ... екінші ерітіндіде сәйкес
электрод арасындағы ... ... ... ... ... ... ... ерітіндідегі бөлшектер комплекс түзілу кезінде бір-біріне әсері
байқалса, онда ... ... ... комплекс бөлшегі
комплекс түзілу дәрежесімен анықталады. Көп жағдайларда концентрация немесе
еркін бөлшек активтілігі сәйкес ... ... әдіс ... ... алынады. Себебі, бұндай өлшеулер комплекс түзілу үрдісін
зерттегенде қолданылады.
Комплекс ... ... ... ... екі
мүмкіншілігі бар:
1. Металдың еркін ионының концентрациясын ... ... ... ... металл
концентрациясын анықтауға болады.
2. Еркін лиганданың концентрациясын өлшеуге ... екі ... да ... ... ... көп ... бұл әдісті пайдалану
мүмкіндігі зор.
2.5.1. Біртекті лигандалы комплексін есептегендегі, ... ... ... ... есептеулерде келесідей белгілеулер енгізіледі.
М - орталық ион ... ...... (ион ... ... ... орталық ионның жалпы концентрациясы
СА- А лигандасының жалпы концентрациясы
[М]- байланыспаған ... ... ... ...... тепе-
теңдік концентрациясы)
[А]- байланыспаған, еркін ... ... ... ... ... ... 1,2,…,і-лигандалы бірядролы комплекстің сериясы.
N- координациялық ... ... ... яғни ... ионға өткен
лигандалардың максимал мәні;
[МАі] немесе [МАп] і-ші немесе n-ші ... ... (МАі ... - ... ... концентрациясы)
-ерітіндідегі бір металл ионымен байланысқан лиганданың орта саны;
n*-комплекстегі металдың бір ... ... ... орта ... МАn ... ... дәрежесі
- жүйенің түзілу дәрежесі
- n-комплекстің жеке түзілу тұрақтысы
- n-комплекстің жалпы түзілу тұрақтысы
немесе
- жалпыланған комплекстілік
2.6.Я.Бъеррум ... ... ... ... бірядролы комплекс түзілу қатары ... ... ... зерттеудегі айтарлықтай өзгеріске Бъеррумның
1941 жылы оның «Су ерітінділеріндегі металл ... ... ... ... ... ... теориясы, кейіннен
осыған ұқсас әдіспен зерттеген басқа да авторлар үшін негіз ... ... ... ... еркін лиганданың ... ... жеке ... ... ... қалай
табуға болатыны көрсетілген.
Түзілу функциясы және түзілу қисығы.
Келесі түрдегі сатылы тепе-теңдік үшін:
М+A↔MA
(17)
MA+A↔MA2
(18)
MAN-1+A↔MAN
(19)
Бір ядролы ... ... жеке ... келесідей қатынаспен
анықталады.
(20,21,22)
Мұндағы активтілікті
жоғарғы және тұрақты иондық күш ... ... тең деп ... ... ... ... ... лигандалардың орта мәнін
комплекс концентрациясы арқылы өрнектеуге болады.
Сонда
(23)
(23)-өрнекке (20,21,22)теңдіктерді қолданғанда, -ң түзілудің жеке
тұрақтысынан және еркін ... ... ... ... ... береді.
(24)
[24] функциясы түзілу функциясы деп аталады.
Р[А] = - ... ... ... ... деп ... да, ал n-нің P[A]-
дан тәуелділігі сәйкес жүйенің түзілу қисығы деп аталады.[16]
2.7.Түзілу функциясын және түзілу ... ... бос ... ... концентрациясын эксперимент
жүзінде анықтаған кезде, жүйенің түзілу қисығын немесе ... ... ... үшін ... болады. Егер лиганда концентрациясы белгілі
болса, онда түзілу функциясы келесідей теңдеумен шешіледі:
(26)
Металл ионы мен СМ және СА ... ... ... сәйкес
ерітінді құрамынан алдын-ала анықталған. Екі концентрация үшін де
СА=[A]+
(27)
теңдігі орындалады.
СМ=[M]+
(28)
[26] теңдеуінің сол жағы, еркін лиганданың концентрациясы оның жалпы
концентрациясынан ... ... ... яғни оның СА-[А] айырымын
дәл анықтауға болған жағдайда ғана n-ді ... үшін ... ... концентрациясында ғана комплекс түзілетін жүйеде, (26)
теңдеуі СА және СМ ... тек ... ... ... алады. Бір жағынан массалардың әсерлесу заңы оның ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, активтілік коэффициентін білу қажет.
Түзілу қисығының формасы, орташа нүктедегі көлбеулік және орташа тұрақты.
N=2 болатын ... ... ... ... ... ... жеке тұрақтылар қатынасы тек статистикалық фактормен
анықталады деп есептесек,
(28)
онда N=2 үшін:
(29)
Егер
(30)
Қатынасын пайдалансақ, онда х=1 ... таза ... ... ... ал х≠1 ... жағдайда одан анық түрде ауытқуын сипаттайтын шашырау
факторын енгіземіз, олай болса k1 және k2 тұрақтыларын k ... ... ... ... ... k1 және k2 ... [24] өрнекке қойып, түзілу функциясының
мәнін аламыз:
(32)
немесе қисығында n=1 болғанда,яғни жүйе тұрақтысының орта ... ... 0,5 ... ... ... кері ... ... N=3,4,5,6 болғандағы түзілу қисығының симметриялы жағдайына да
байланысты. Түзілу қисығының ... ... ... ... ... ... .[21]
1-сурет. Шашырау факторының әр түрлі мәніндегі N=2 және k=1 жүйесі үшін
түзілу қисығы.
1-ші ... N=2, k=1 және ... ... түзілу қисығы
берілген. х>100 болғанда түзілу қисығының екі бөлігі бір-бірінен мүлдем
басқаша болады. Бұл ... жүйе ... ... 0,5 және ... ... кері ... тең болады. Х-тің мәні 3 нүктеге
азайғанда, түзілу қисығының мәні бір-біріне жақындай түседі. Ақырында орта
нүктесінде ... ... ... Бұл ... х=2 ... ... кезде толқын тәрізді қисық S-тәрізді пішінге келеді.
Түзілу қисығының формасы ... ... ... жеке ... ... ... болады. Егер түзілу тұрақтылары бір-
бірінен ... ... ... онда ... қисығы -нің бүтін
санына жуық көлбеулігі бар ... және -нің ... ... ... бар максимумға ие болатын толқын тәрізді форманы иеленеді. Бұл
кезде ... ... 2N-1 иілу ... ... Егер ... ... аз ... (х-тің аз мәнінде), орта нүктесінде бір иілу
нүктесі ... ... ... ие ... ... орта ... х-тен тәуелді болады және х-тің азайған мәнінде өсе түседі.
.[23]
Жалпы ... ... жеке ... ... ... ... жазуға болады.
(33)
Олай болса, (28) теңдеу
(34)
Теңдеуі статистикалық жағдай үшін ... ... ... да, ал х-
шашырау факторы болады. х ... 0 мен ∞ ... ... ... ... ... [33] ... N=2 жағдайы
үшін қолданылады, егер түзілу қисығы симметриялы болса, онда N= 3 жағдайына
да қолдануға болады. N-нің ... ... ... 4-ке және 6-ға ... ... ... сан мәндерінде) бұл теңдеу тек жуықтау
ғана болады. Егер [33] ... ... ... деп есептесек, қисығынан
жүйе тұрақтысын анықтайтын қарапайым ... ... ... ... жағдайы үшін келесі теңдеу ... ... ... ... ... ... ... келесі теңдеуді қолдануға болады
(36)
Түзілу функциясы [23] жалпы түзілу тұрақтысын есепке алған жағдайда ... ... ... ... ... ... N=1-ге ... ... мүшелерін біріктірсе, қисықтың орта
нүктесінде ... ... ... ... ... ... Олай ... жалпы жағдайдағы орташа
тұрақты, түзілу дәрежесі 0,5 болатын еркін лиганданың кері концентрациясына
тең болады.
Орта нүктедегі (, ) ... үшін ... ... ∆- ... ... ... ... орта нүктедегі қисық пен N-нің кез-
келген мәніндегі х шашырау факторы ... ... ... жағдайда
N=2 үшін ... үшін ... ... N=2, N=3 ... үшін ғана ... ... жуық ... мәндері үшін келесі қатынас та дұрыс орындалады.
(42)
2-ші суретте түзілу қисығының орта ... ... ... ... үшін lg x-тен ... ... Бұл функцияны
эксперименталды қисықтан көлбеулік ∆ ... ... ... анықталған
кезде, х шамасын анықтау үшін қолданады.[25]
2-сурет. Орта ... ... ...... факторының
логарифмдік функциясы сияқты
2.8.Түзілу функциясынан түзілу тұрақтысын анықтау
Жүйе үшін эксперименталды түрде түзілу функциясы анықталғаннан ... ... ... ... ... соң ... ... жеке
түзілу k1, k2,…,kN тұрақтыларын немесе ... ... K1, ... ... түзілу функциясы келесідей түрге келеді.
(43)
Әрбір түзілу қисығының нүктесі N ... ... ... ... ... теңдеуді береді. Егер түзілу қисығынан N нүкте ... ... N ... ... N ... анықтауға жеткілікті.
Мұндай теңдеулер жүйесі анықтауыштар теориясы көмегімен шешіледі.
Бұл теңдеулердің шешімі, егер ... ... 0-ге тең ... ... тең ... ғана бірмәнді болады.
Тұрақтыны осылай шешу қиын ... көп ... ... ... ... қосымша түзілу тұрақтыларының қатарын есептеу тәсілін
ұсынды. Бұл шамалардан біртіндеп жуықтау арқылы түзілу ... ... ... болады.
Бұл қосымша тұрақтыларды анықтау үшін 1) n-нің барлық ... ... кері ... ... және 2) ... түзілу қисығының көлбеулігін қолдануға болады.
Бірінші әдіс n=n-1/2 ... MAn-1 және MAn ... ... ... ... ... ∆-ның орта нүктесіндегі қисықтың көлбеулігі х-шашырау
факторын анықтайды, сонымен қатар келесі теңдеу арқылы ... ... ... ... ... ... формасынан осы жағдайға
екі әдістің қайсысын қолдануға болатыны көрінеді. х>1 ... ... ... формаға ие болады. Бұл кезде [45] теңдеу дәл келетін
жуықтауды береді. Егер ... ... 1-ге ... ... яғни қисық S-тәрізді
болса, онда [35] теңдеу дәл жуықтауды береді. Егер Х-тің мәні ... ... онда ... ... ... ... 35-ші теңдеу көмегімен
жақын жуықтауларды алуға болады. Бұл ... [45] ... ... ... белгілі болғанда [35] теңдеуді қолдануға болады. Егер ∆ шамасы
график түрінде анықталса, онда N=2, N=3 ... үшін [39], [40] ... х- ... ... ... анықтауға болады.
Егер бұндай жолмен қосымша жеке жуықтаулар қатары анықталынса, онда
олардың туындылары да, яғни ... ... ... ... ... ... [43] теңдеу көмегімен ... ... ... ... ... ... жұмыс істеген қолайлы.
[43] теңдеуге тұрақтылардың мәнін қойып және оны kn-ге ... ... ... ... t ... ... аралықтағы барлық бүтін сандар
мәнінде қолдануға болады. Егер [46] теңдеуін жуықтауға ... ... ... онда n және [А] үшін kn дәл анықталатын аймақ мәндерін
қою керек. Әсіресе n=n-1/2 мәнін қойғанда ... ... Бұл ... [46]
теңдеудің алымын да, бөлімін де 2-ге көбейткенде келесі ... ... ... қосымша жеке тұрақтыларды анықтайтын [44] ... ... ... тек ... мен бөлімінде мүшелердің қосындысы ... ... ... бар ... ... бермейді. х (50) қатысының ... ... ... бұрышы m
болатын қисық алынады. Егер алынған графиктен кескіндердің ... ол ... ... алынғанын көрсетеді. [27]
Сонымен, әдістердің көп түрлілігіне қарамастан ерітіндідегі комплекс
түзілу ... ... мен ... ... Шығыс Қазақстан
Мемлекеттік Университетінің ... ... ... ... ... қолдандым.
2.10 Ni2+- глицин және Ni2+- лимон қышқылы жүйесіндегі ... ... ... ... азот ... ... протондалады. Бір текті
протондалған глицин оң зарядталған болғандықтан өте әлсіз лиганда болып
табылады. Өйтсе де екі рет ... ... ... ... ... жоғалтады.
Әдебиетте мыстың глицинмен комплекс түзуі зерттелген. Бұл жағдайда
моно, бис және триглицинат түзіледі.
Комплекс түзу үрдісі сатылап ... + Gly→ ... Gly→ ... Gly→ ... бар ... жоғарғы детанттылығына қарамастан нақты
жүйеде тек бір ... екі ... ... ... ... ... ... ол
көп комплекстер аз еритін, құрамы және қасиеті бойынша ұқсайды.
Лимон қышқылы комплекс түзуі үшін буферлі ... бұл ... ... ... Ал ол сутегі иондарына титрлегенде
аз протондалған күйге ... ... ... ... ... ... ионының концентрациясы 2-10-2 –
3*102 моль/л етіп алып хлорид тұздарын пайдаланамыз.
Бірінші ... ... (0

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақуыз молекуласының құрамына кіретін аминқышқылдар5 бет
Жеке амин қышқылдары алмасуының ерекшеліктері7 бет
N (Азоттың) және P(Фосфордың) биологиялық ролі, медицинада қолданылатын қосылыстар4 бет
«d-Элементтердің координациялық қосылыстары. Кристалдық өріс теориясы. Лигандтар өрісі теориясы. Кристалдық өрістің тұрақтану энергиясы»4 бет
«Көпмүшеліктер мен комплекстік сандар »6 бет
Азоттың маңызды қосылыстары5 бет
Арысқұм кен орнының м-іі кешенін механикалық әдіспен игеру және жабдықтарды таңдау82 бет
Ағаш қосылыстардың негізгі түрлері, бөлу принципі, желім түрлері, желімдеу технологиясы5 бет
Байыту фабрикалар мен мыс қорыту зауыттарында спектрлік әдіспен өнімдердегі ренийді анықтау әдістемесін өңдеу51 бет
Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь