Жануартану пәніне мультимедиялық анимация процессін ұйымдастыру технологиясы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1 Мәселенің қойылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1Компьютерлік оқыту мәселелері
1.2. Компьютерлік оқыту жүйесінің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3 Электронды оқулық және оның тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.4 Kомпьютерлік оқу құралдарын жасау тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.5 Электрондық оқулық жасаудың дидактикалық талаптар ... ... ... ... ... ... .

2 Обьектілі бағытталған дельфи программалау ортасы ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1 Delphi программалау ортасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Delphi.дi iске қосу. Delphi ортасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3 Берілгендер. Берілгендер типтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.4 Мултимедиялық компоненттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3 Жанауартану пәнінен мультимедиалық анимация процессін жасау ... ...
3.1 Бағдарламаны іске асыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

4 Бизнес жоспар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.1 Аннотация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.2 Резюме (Түйін) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.3 Кәсіпорын сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.4 Өнімнің сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.5 Маркетинг жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.6 Өндірістік жоспар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.7 Ұйымдастырушылық жоспар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.8 Қаржылық жоспар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.9 Жұмыстардың орындалу тізбесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.10 Жобаның тәуекелдігін (сезімталдығын) талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Кіріспе


ХХ ғасырдың ортасында ақпаратты өңдеуді автоматтандыру ісінің қажеттілігі электрондық техника мен технологияның қарқынды дамуына себепші болды.
Информациялық қоғамға көшу перспективалары әлеуметтік, құқықтық және техникалық сипаттағы көптеген мәселелерге қозғау салуда. Мысалы, өндірістік роботты пайдалану адамның қатысуна бағдарланған бүгінгі технологияны толық өзгертуге әкеледі. Мұндай технологияны жасау ісі басталып та кетті. Жаңа қоғам мүшесін өз бетінше өмір сүруге дайындау да күрт өзгерді. Оқытудың жаңа түрлерін жасаудағы ізденіс жұмыстары да басталып келеді.
Қазіргі кезде арнайы мектептер, гимназиялар, жоғары оқу орындары жеке пәндерді тереңдетіп оқытумен қатар оқу процесін жаңаша оқытуға негізделе бастаған .
Дәстүрлі оқу теориясы мен іс-тәжірибесінің қазіргі кездегі білім саласы информатикаландыру технологиясын пайдалану қажеттілігін тудырады. Білім алушылырдың қабілетін дамыта алатын оқу процесін, әсіресе өз бетінше орындалатын жұмысты ұйымдастыру, ақыл-ой іс-әрекетінің қалыптасуына ықпал етуі керек. Қәзіргі кезде негізінен білім жүйесінің барлық сатылары үшін электронды окулықтар жасаумен шұғылданып келеді. Электронды окулық оқушы үшін дайын материал. Оқушылар үшін электрондық оқулық- мектепте оқыған жылдардың барлығында да өздері толықтырып отыра алатын және нәтижелік эмтиханға дайындалуға көмектесетін мәліметтер базасы болып келеді. Электронды оқулықтармен жұмыс істеу әрбір оқушының өз мүмкіндігін есепке ала отырып, оқып үйрену ісін жеке дара жүргізу болып саналады.
Білім алушылырдың білім деңгейін жоғарылату оқу процесін жаңаша құруды талап етіп отырғандықтан бұл дипломдық жұмыстың тақырыбын
“Жануартану пәніне мультимедиялық анимация процессін жасау” деп таңдап алуға ұйытқы болып отыр.
Дипломдың жұмыстың мақсаты – білім алушыларға тереңдете білім беру және мултимедиалық анимациялық процестерді көрсету.
Дипломдық жұмыстың нысаны. Жануартану пәніне мультимедиялық анимация процессін ұйымдастыру технологиясы.
Қорғауға ұсынылатын нәтижелер:
• Delphi программалау ортасында интерфейс құру жолдары анықталды;
• Жануартану пәніне мультимедиялық анимация;
Компьютерлік технологияны қолдану кезінде оқу материалының негізгі көлемі мұғалім емес, компьютер арқылы беріледі. Оқыту процесін жүргізіп отырған мұғалім көбінесе компьютерлік оқу кұралын жасауға қатыспайды. Сондықтан мұндай компьютер арқылы оқытуға арналған ақпараттық-оқу материалдарын жасауда оның авторы мен оқыту процесінің " алшақтығы" білім берудің негізігі принципі деп айтуға болады. Бұл принциптің негізінде берілген материалдарды оқып-үйрену процесі оның авторының кеңесі қажет етілмейтіндей болып ұйымдастырылуы жатады, яғни оқу құралы жаңа материал беріп қана қоймай, оны толық түсіндіре алатындай дәрежеде жасалуы тиіс. Оқу кұралын жасауға берілген техникалық тапсырмада осындай әдістемелік жағына баса көңіл аудару ісі алдын ала анықталады.
Сонымен компьютер арқылы беруге арналған ақпараттық-оқыту және әдістемелік кұралдар кұрамына төмендегідей материалдар кіруі тиіс:
- таратылып берілетін оқу материалдары;
- бақылау және тестен өткізу материалдары;
- жаттығулар;
- сыныппен (топпен) немесе жекелеп оқытуға және өздігінен оқып-үйренуге арналған әдістемелер;
- әрбір материалды немесе олардың бірнешеуін қатарластыра пайдалану тәсілі, яғни оның стратегиясы мен тактикасы және оларды бір-бірімен алмастыру жолдары;
- экранда берілетін барлық акпараттық-оқу материалдарын компьютердің мультимедиалық мүмкіндігіне және сабақтарды сол арқылы беру тәсілдеріне қарай бейімдеу.
Пайдаланылған әдебиеттер


1. Досжанов Б., Альменаева Р. Қазақ тілінде электрондық оқулықтар мен WEB-парақтар даярлау әдістері. Информатика негіздері. А., 2002.
2. Гусева А.И. Учимся информатике: задачи и методы их решения. – М.: “Диалог-МИФИ”, 1998. – 320 с.
3. Д. Прайс. Программирование на я зыке Паскаль. – М.: «Мир», 1987 г.
4. Перминов О.Н. Программирование на языке Паскаль. – М.: «Радио и связь», 1988 г.
5. Перминов О.Н. Язык программирования. – М.: «Радио и связь», 1989 г.
6. Абрамов В.Г., Трифонов Н.П., Трифонова Г.Н. Введение в язык Паскаль. – М.: «Наука», 1988 г.
7. Пильщиков В.Н. Сборник упражнений по языку Паскаль. – М.: «Наука», 1989 г.
8. В.Гофман, А.Хомоненко, Delphi 5, Наиболее полное руководство. Изд-во "БХВ- Санкт-Петербург", 2001 г. – 800 с.: ил.
9. Культин Н.Б. Delphi в задачах и примерах. – СПб.: БХВ – Петербург, 2005. – 288 с.: ил.
10. Культин Н.Б. Основы программирования в Delphi 7.– СПб.: БХВ – Петербург, 2003.
11. Шафрин А.Ю. Информационные технологии. – М.: Дрофа. 1999.
12. Горячев А., Шафрин А.Ю. Практикум по информационным технологиям. – М.: Дрофа. 1999.
13. Н.Г. Борисова. Программно-методическое обеспечение учебных компьютерных технологий по спецдисциплинам. ІІІ Международная конференция “Математическое моделирование и информационные технологии в образовании и науке” ("ММ ИТОН"). Алматы. 29.09-02.10.2005. КазНПУ им. Абая
14. Д.Р.Голомолзина, А.Ж.Жафяров. Информационные технологии образования как инструмент повышения эффективности обучения. ІІІ Международная конференция “Математическое моделирование и информационные технологии в образовании и науке” ("ММ ИТОН"). Алматы. 29.09-02.10.2005. КазНПУ им. Абая
15. Информатика: Учебник - 3-е переработанное издание /Под ред. проф. Н.В. Макаровой - М: Финансы и статистика, 1999 – 768 с.
16. Интернет технологии. Курс лекций. Сайт: http://lemoi-ww.dvgu.ru/lect/do.htm Информационные технологии в образовательном процессе. Литературный обзор. Сост. Бусарова Г.П. – Самара: Центр, 2005.
Е.К.Балафанов, Г.Б.Мамырбек. Некоторые вопросы конструирования адаптивных электронных изданий. ІІІ Международная конференция “Математическое моделирование и информационные технологии в образовании и науке” ("ММ ИТОН"). Алматы. 29.09-02.10.2005. КазНПУ
        
        Кіріспе.....................................................................
.............................................
1 Мәселенің
қойылуы.....................................................................
....................
1.1Компьютерлік оқыту мәселелері
1.2. ... ... ... ... оқулық және оның
тиімділігі.................................................
1.4 Kомпьютерлік оқу құралдарын жасау
тәсілдері.......................................
1.5 Электрондық оқулық жасаудың дидактикалық
талаптар.........................
2 ... ... ... ... Delphi ... ... iске қосу. Delphi
ортасы..............................................................
2.3 Берілгендер. Берілгендер
типтері...............................................................
2.4 Мултимедиялық
компоненттер................................................................
...
2. Жанауартану пәнінен мультимедиалық анимация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Жобаның тәуекелдігін (сезімталдығын)
талдау......................................
Қорытынды...................................................................
......................................
Пайдаланған
әдебиеттер..................................................................
..................
|6
8
8
9
11
13
15
21
21
22
36
38
41
41
54
54
54
55
56
56
57
62
63
64
64
66
67 | |
Жануартану пәніне мультимедиялық ... ... ... ... ... ... өңдеуді автоматтандыру ісінің
қажеттілігі электрондық техника мен технологияның қарқынды дамуына себепші
болды.
Информациялық ... көшу ... ... ... және
техникалық сипаттағы көптеген мәселелерге қозғау салуда. Мысалы, ... ... ... ... ... ... технологияны толық
өзгертуге әкеледі. Мұндай технологияны жасау ісі басталып та кетті. Жаңа
қоғам мүшесін өз ... өмір ... ... да күрт ... Оқытудың
жаңа түрлерін жасаудағы ізденіс жұмыстары да басталып келеді.
Қазіргі ... ... ... ... ... оқу ... жеке
пәндерді тереңдетіп оқытумен қатар оқу процесін ... ... ... ... оқу ... мен іс-тәжірибесінің қазіргі кездегі білім саласы
информатикаландыру технологиясын ... ... ... ... қабілетін дамыта алатын оқу процесін, ... өз ... ... ұйымдастыру, ақыл-ой іс-әрекетінің қалыптасуына ықпал
етуі керек. Қәзіргі ... ... ... ... ... сатылары үшін
электронды окулықтар жасаумен шұғылданып келеді. Электронды окулық ... ... ... Оқушылар үшін электрондық оқулық- ... ... ... да ... толықтырып отыра алатын және нәтижелік
эмтиханға дайындалуға көмектесетін мәліметтер ... ... ... ... ... істеу әрбір оқушының өз мүмкіндігін есепке
ала отырып, оқып ... ісін жеке дара ... ... ... ... білім деңгейін жоғарылату оқу процесін жаңаша құруды
талап етіп отырғандықтан бұл дипломдық жұмыстың тақырыбын
“Жануартану пәніне мультимедиялық анимация ... ... деп ... ... ... отыр.
Дипломдың жұмыстың мақсаты – білім алушыларға тереңдете білім беру және
мултимедиалық анимациялық процестерді көрсету.
Дипломдық ... ... ... ... ... ... ... технологиясы.
Қорғауға ұсынылатын нәтижелер:
• Delphi программалау ортасында интерфейс құру жолдары анықталды;
• Жануартану пәніне мультимедиялық анимация;
Компьютерлік ... ... ... оқу ... ... мұғалім емес, компьютер арқылы беріледі. Оқыту процесін жүргізіп
отырған мұғалім көбінесе компьютерлік оқу ... ... ... мұндай компьютер арқылы ... ... ... ... оның авторы мен оқыту процесінің " алшақтығы" білім
берудің негізігі принципі деп ... ... Бұл ... ... ... ... процесі оның авторының кеңесі қажет
етілмейтіндей болып ұйымдастырылуы жатады, яғни оқу ... жаңа ... қана ... оны ... түсіндіре алатындай дәрежеде жасалуы тиіс. Оқу
кұралын жасауға берілген техникалық тапсырмада осындай ... ... ... ... ісі ... ала ... компьютер арқылы беруге арналған ақпараттық-оқыту ... ... ... ... материалдар кіруі тиіс:
- таратылып берілетін оқу материалдары;
- бақылау және тестен өткізу материалдары;
- жаттығулар;
- сыныппен (топпен) немесе жекелеп оқытуға және өздігінен ... ... ... ... ... олардың бірнешеуін қатарластыра ... яғни оның ... мен ... және оларды бір-бірімен
алмастыру жолдары;
- экранда берілетін барлық акпараттық-оқу ... ... ... және сабақтарды сол арқылы беру тәсілдеріне
қарай бейімдеу.
1 Мәселенің қойылуы
1.1 Компьютерлік оқыту мәселелері
Соңғы жылдар білім беру ... ... ... ... ... ... ... Білім беру жүйесін ақпараттандыру
процесі ақпараттық қоғам жағдайында толыққанды өмірге адамды ... ... беру ... жаңа ... ... ... оқу ... материалдар жинағы, оқу қызметіндегі есептеуіш техниканың
техникалық және ... ... оқу ... ... ... ролі және орны ... ғылыми білімнің жүйесі және
оқытушылар еңбектерін жүзеге асыру үшін ... ... ... ... деп ... ... ... Ал бұл анықтаманы бастауыш білім беру
жүйесіне қатысты басқаша анықтауға ... ... беру ... ... ... асырушы әдістер мен формалар және балаларға
білім беруші (дамыту, оқыту, диагностика және т.б.) ... ... ... ... ... оқытылатын теориялық материалдардың
қандай да бір бөлігін машиналық бағдарламаға ауыстыру мүмкіндігі пайда
болды және де ... оқу ... ... мен ... ... ... ... жұмыс барысында мына жұмыстарға өзін бағыттай
алады:
- компьютерлік оқу бағдарламаларына (теориялық материалдарды оқу ... ... ;
- ... ... ... ... түсініктеме алу, жіберілген қателерді
түзетуде әдістемелік нұсқау алу).
Бұл мәселелер оқу әрекетін жекелендіру - педагогиканың өзекті мәселесін
шешуге көмектеседі.
Компьютерлік сауаттылықты және жаңа ... ... ... ... ... санасуды талап етеді. Бұл мәселе ... ... және кіші ... ... ... білім беру сатысында
маңызды.
Компьютер адам іс-әрекетінің құралы қатарында жаңа, әмбебап ... ... ... ... ... ... сан, ... графика,
бейне) ақпаратты қабылдай, сақтай, өңдей және шығара алатын қабілеттілігі
арқасында адамның ... ... ... ... Жаңа ... ... орындалатын қызмет өзінің кез-келген нақты формасында
тиімділігін көрсетеді, адам ... бола ... ... ... және ... жақтарына зор көңілмен қарай бастайды [1].
Компьютер арқылы оқыту үшін даярланған сабақты ... ... ... ... ... ... ететін алгоритмді
құрудан тұрады. Ал, алгоритмдерді сипаттау оны түсінуге , оқуға жеңіл болуы
тиіс, оған қоса ... ... ... дәл әрі анық ... ... бір ... ... есптерге де түсінікті болса, екінші
жағынан – программа дұрыстығын тексеру үлгісіндей бола алуы да ... ... үшін ... ... ... мен сөздер
арқылы жазылуын байланыстыратын жартылай жасанды тіл қажет, оған қоса оның
объектілерін негізгі графикалық түрде бейнелеуге ... ... тиіс ... әрі ... ... ... дайындалған сабақтың программасын
жасау – берілген алгоритмді компьютер ... ... ... ... ... жоғары деңгейдегі программалау тілдері немесе ... ... ... ... қолданылады.
Мұнан соң даяр болған оқыту программалық жабдықтамалары ... және ... ... ... ... ... Компьютерлік оқыту жүйесінің маңызы
Әлемді компьютер жайлаған бүгінгі күнде есептегіш техникаларды тиімді
де нәтижелі пайдалану үшін ... ... ... және кәсіби
сауаттылық қажет. Олай дейтініміз, ЭЕМ-мен жұмыс жасағанда, қандай да
болсын ... тіл ... да) ... ... ... ескеру
керек. Машина көмегімен бұл міндеттерді дұрыс шешу үшін көрініс моделін не
үрдісін дұрыс құра білу керек.
Есептеуіш техникаларды ... ... ... ... ... ... қызығуын тудыратыны сөзсіз. Ал бірінші тоқсанның
соңына қарай олардың бастапқы талпынысы төмендейді, ЭЕМ құралынсыз сабақ
қызықсыз ... ... ... ЭЕМ ... пайдалану оқушылардың
күшті не әлсіз даму деңгейін талғамайды, ... ол ... ... ... және оған ... ... да тең [3].
Электронды есептегіш машиналарды оқу үрдісіне ... ... ... ... олар ... тыс уақытта да құлшыныс
танытатын ... ... ... ... жасау оқушының даярлық деңгейін аса
талап ете бермейді. Ал электронды машинаны ... ... соң ... ... ... да арта ... әсіресе ойын элементтерін
орындағанда. Ойын оқушыны еркіндікке, төзімділікке, мақсаткерлікке баулиды.
Өйткені, ойын тапсырмаларында мақсат ... ... оған ... ... ... ... ... қиялдау мүмкіндігіне жол ашады,
ақыл-ой белсенділігін дамытуға көмектеседі.
Есептегіш машинаны оқып ... ... ... ... істесін оның іс-
әрекеті мұғалімнің бақылауында болуы тиіс. Олай деуіміз ... ... ... қабілеттеріне байланысты, оқушының оны игеріп кетуінде
мұғалімнің ролі үлкен. Ал оқу үрдісіне, жалпы сабақ түрлерін, кері ... ... ... ... т.б. ... отыруы
тиіс. Сондай-ақ қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... ... аудара білуі де үлкен маңызға ие [3].
Электрондық окулықтар ғылыми негізде ... ... ... Электрондық оқулық дайындаудың концептуальдық негізі
модульдық оқытудың педагогикалық теориясы болып ... ... ... окулық дайындаудың педагогикалық принциптер жүйесі ... ... ... ... Яғни, процесінің автоматтандырылған
формасы іспетті. "Электроңдық практикум" ... ... ... ... ... ... кез-келген мәліметті тауып алып, оқып —
үйренуіне болады. Лабораториялық, практикалық жұмыстар компьютер көмегімен
тез, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген.
Біздің елімізде электрондық оқулықтар жасауда әлі де көп жұмыстар
атқарылуы тиіс, яғни орта, ... ... және ... ... ... ... ... көптеген оқулықтар жасалуы керек. ... ... ... ... ... пайдалану
арқылы жаңа педагокикалық әдістерді қалыптастыруға бағытталған білім беру
жүйесін қамтамасыз ... ... ... ... - ... ... тереңде тиянақты білім беру, ал білім сапасын арттыру үшін әр
муғалім шығармашылықпен жұмыс ... ... ... ... өзі ... терең
білуімен қатар ,оны оқушыға студентке меңгерту үшін әр ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Компьютерді сабақта орынды
қолданудың бірқатар артықшылықтары бар, атап айтқанда: студенттердің пәнге
қызығушылығының ... ... ... ... шығармашылық
белсенділігінің көтерілуі, оқу сапасының ... ... ... ... ... әр ... ... жұмыс жасауға, әр
қайсысына әр турлі тапсырмалар беріп, барлық студент білімін бағалауға
толық ... ... қай ... ... ... немесе қай
жерде білімінің осал екенін дөп басып көмек көрсете алады. Әр студент,өзі
еңбек ... ... ... ... жанындағыдан селқос
көшіріп отырмай,есепті өзі шығаруға тырысады. Сабақта компьютерді пайдалану
студентті ... ... ... пен ... ... ... ... Сонымен қатар студенттің психикасы мен
ойлау қабілетіне де игі әсер ететіні сөзсіз [6].
Өткен ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... нәтиже бере алмады, өйткені
программалық құралдар сапасы төмен болады да, олар ... ... ... ... ... ... бере алмайды. Оған себеп, сол кездерде
компьютерлер ... ... ... жоқ. ... ... да,
мұғалімдер де компьютерлерді тұрақты оқу ... деп ... ... ... сол ... оқу процесіне қолдану қажеттілігіне
үлкен күмәнмен қарады.
Компьютермен оқытудың өз мақсаты, мазмұны, формасы және ... ... бар ... ... ... ... жасаудың мынадай негізгі
кезеңдерін атап ... ... ... ... Өтілетін тақырыптың, бөлімнің материалдарын талдау, керектісін талдап
алу және оның ... ... ... ... тәсілін таңдау
➢ Сабақты жобалау, яғни оның сценарийін құрастыру;
➢ Сабақты жүргізудің программасын (программалау тілінде) жасау;
➢ Пән мұғаліміне арналған ... ... ... ... эксперимент;
➢ Оқу процесіне компьютерлік сүйемелдеуі бар сабақтарды кіргізу;
Компьютерлік сүйемелдеуі бар сабақтарды ... ... ... ... тақырып бойынша оқыту мақсаттарын ... ... ... ... үш түрі ... ... олар: білім
беру, дамыту және тәрбиелеу [9]
1.3 Электронды оқулық және оның ... ... ... ... ... пайдалану
оқушылардың, танымдық белсенділігін арттырып қана қоймай, логикалық ойлау
жүйесін қалыптастыруға шығармашылыкпен еңбек етуіне жағдай жасайды.
Осы ... ... ... беру ... тек ... ... ... пайдалану қазіргі заман талабын ... ... ... ... бұл ... ... алға
жылжу мүмкін емес.
Соның нәтижесінде оқушылардың пәнге деген ... ... ... ... кең ... ... ... ұтымды игерудегі электронды оқу ... рөлі зор. Онда ... ... ... ... беріліп
түсіндіріледі. Теориялық материаддарды графикалық иллюстрация ... ... ... ... ... ... ... онда теориялық
білімді оқып, көзбен көріп, түйсініп және оны мида ... ... ... өтіп ... да ... қорыту үрдісі ұтымды болады [7].
Электрондық окулықтар ғылыми негізде дайындалған педагогикалық
ақпараттық ... ... ... ... ... ... оқытудың педагогикалық теориясы болып табылады. ... ... ... ... ... ... жүйесі оқытудың
дидактикалық жүйесіне сәйкес келеді. ... ... ... іспетті. "Электроңдық практикум" берілген оқушы оқулықты қажет
етпей-ақ информатика негіздерінен кез-келген мәліметті тауып ... оқып ... ... ... ... ... компьютер көмегімен
тез, жылдам түсіндіріледі. Бағдарламаны меңгеруге ... ... ... ... кезде негізінен білім жүйесінің барлық сатылары үшін электронды
окулықтар жасаумен шұғылданып келеді. Электронды окулық ... үшін ... ... үшін ... ... ... ... жылдардың
барлығында да өздері толықтырып ... ... және ... ... көмектесетін мәліметтер базасы ... ... ... ... ... ... ... өз мүмкіндігін есепке ала отырып,
оқып үйрену ісін жеке дара жүргізу болып саналады [14].
Мұғалім үшін электронды оқулық бұл ... ... ... ... ... ... оны әрбір ... өз ... ... ... отырып, ары қарай жетілдіре алады.
Электрондық оқулықтарды дайындаудың бір жүйеге келтірілген заңдылығы
болуы керек. Осыған ... ... ... дайындауда мынадай
дидактикалық шарттарды ескеру керек сияқты.
- белгілі бір пәнге байланысты дайындалған электрондық оқулықтың сол
пәннің ... ... ... ... электрондық оқулықтар курста оқытылатын тараулар мен тақырыптарға
қатысты лекция конспектісін қамтитын негізгі ... және ... ... ... ... ... қатысты анықтама,
библиографиядан тұратын көмекші; аралық және ... ... ... ... материалды дайындауда пайдаланылған әдебиеттер тізімдері
бөлімдерін қамтуын;
- электрондық оқулықтың кәдімгі оқулықтар ... ... ... ... қатысты ақпараттың нақты әрі қысқа берілуін ескеру
керек;
- белгілі бір тақырыпқа қатысты материал 2-3 ... ... ... ... Егер ... ... бірнеше экрандық бетті қамтитын болса ... ... ... оң жақ тік ... ... ... сызықтарын
электрондық оқулықты пайдаланушының көп пайдалануына тура келеді. Мұның ... ... ... ойын ... және ... ... —солға жылжыта беру пайдаланушының шыдамдылығына да әсер етеді [8].
- бір қатардағы мәтін 62-65 таңбадан аспауы тиіс. Себебі ... ... ... ... ол А4 ... ... дұрыс түсетіндей болуы
керек.
- оқулықты шектен тыс ... ... ... ... кері ... ... мүмкін, бірақ кейбір пәндерге атап
айтқанда физика, химия, биология секілді пәндерге ... ... ... ... ... мен ... үзінділерін MPEG,
AVI типті файлдар ретінде ... ... ... ... ... ... кірістіру оқулықтың көркемдік әдістемелік ... ... оқу ... ... ... оқу құралы деп білім берудің компьютерлік технологиясын
кеңінен пайдалануға негізделген электрондық оқып-үйрену құралдарын ... ... ... ... компьютер қәзіргі кезде оқытудың ең
керекті жабдығына ... ... оны ... ... ... ... ... тәсілдері, күнделікті сабактарға қолдану үшін әлі де айқындалатын
жақтары көп екенін ғалымдар да, мұғалімдер де жиі ... ... ... ... ... ... енуі бұл ... өте өзекті
мәселеге айналғанын тағы да дәлелдеп отыр [9].
Компьютермен оқыту әдісін жүзеге асыру жалпы білім беру ісін жетілдіру
тәсілдерімен ... ... ... ... ... бір ... ... де есепке алуды талап етеді. Мұнда бірнеше мәселені қатар
шешуге тура ... ... ... ... ... қай ... жетілдіру үшін баса пайдалануға
болатынын анықтау;
- оқу процесін компьютерлендірудің қажетті деңгейін ... ... ... ... ... тізбегін анықтау;
- әр пән мұғалімдері мен ... ... ... ... оқу ... ... ... электрондық оқулықтар жасауда әлі де көп ... ... яғни ... ... мектептің және қосымша білім беретін
курстар пәндеріне байланысты көптеген оқулықтар ... ... ... ... ... ... технологияларды пайдалану
арқылы жаңа педагокикалық әдістерді қалыптастыруға бағытталған ... ... ... ... Жұмысымыздың басты мақсаты - оқушыға және
студентке тереңде тиянақты білім беру, ал білім ... ... үшін ... ... ... ... қажет. Мұғалім пәнді өзі жетік ... ... ,оны ... ... ... үшін әр ... ғылым мен
техника жаңалықтарын дұрыс қолдана білүі тиіс. Компьютерді сабақта орынды
қолданудың бірқатар артықшылықтары бар, атап ... ... ... ... ... ... жоғарылауы, шығармашылық
белсенділігінің көтерілуі, оқу сапасының артуы. Компьютерлік технологияны
қолдану барысында мұғалімнің әр ... ... ... ... әр
қайсысына әр турлі тапсырмалар беріп, барлық студент ... ... ... ... қай ... ... меңгергені немесе қай
жерде білімінің осал ... дөп ... ... ... алады. Әр студент,өзі
еңбек етеді,кейбір жағдайдағыдай ... ... ... ... ... өзі шығаруға тырысады. Сабақта компьютерді пайдалану
студентті шапшаңдыққа,тапқырлыққа үйретеді. Студент пен мұғалім қызметінде
информациялық мәдениет қалыптасады. Сонымен ... ... ... ... қабілетіне де игі әсер ететіні сөзсіз.
Компьютерлік технологияны ... ... оқу ... ... ... ... компьютер арқылы беріледі. Оқыту ... ... ... ... ... оқу кұралын жасауға қатыспайды.
Сондықтан мұндай компьютер арқылы оқытуға ... ... ... оның ... мен ... ... " ... білім
берудің негізігі принципі деп айтуға ... Бұл ... ... ... ... ... оның авторының кеңесі қажет
етілмейтіндей ... ... ... яғни оқу ... жаңа материал
беріп қана қоймай, оны толық түсіндіре алатындай дәрежеде ... ... ... ... ... техникалық тапсырмада осындай әдістемелік жағына
баса ... ... ісі ... ала анықталады [10].
Сонымен компьютер арқылы беруге арналған ақпараттық-оқыту және
әдістемелік кұралдар ... ... ... ... ... таратылып берілетін оқу материалдары;
- бақылау және тестен өткізу материалдары;
- жаттығулар;
- сыныппен (топпен) немесе жекелеп оқытуға және өздігінен оқып-үйренуге
арналған ... ... ... ... ... бірнешеуін қатарластыра пайдалану
тәсілі, яғни оның ... мен ... және ... ... жолдары;
- экранда берілетін барлық акпараттық-оқу материалдарын компьютердің
мультимедиалық мүмкіндігіне және сабақтарды сол ... беру ... ... оқу ... жалпы оқу жүйесіне қойылатын талаптарға сәйкес
жасалады, ал оның акпараттық-әдістемелік негізін жоғарыда ... ... Ол ... ала жоба ... ... ... негізінде жасалған білім беру мәселелерін шешіп, оқыту-үйрету
функциялары мен оқу процесін басқару істерін жүзеге ... тиіс ... ... ... программалық жабдықтама ретінде жасалатын
компьютерлік оқу құралын даярлау көпжақты мәселе болып саналады, оны ... үшін әр ... ... ... ... пайдалана білу кажет.
1.5 Электрондық оқулық жасаудың дидактикалық талаптар
Оқыту программасы ... ... ... оны тек ... ... соң, талай отырып айтуға болады .
Электрондық оқыту программасын ... ... ... ... ... оқу программаларына механикалық
түрде енгізбеуін қадағалау керек, ол кейбір кезде зиянын ... ... ... ... ... ... әсер ететінін ұмытпау
керек, олардың ынтасы, қызығуы, ұмтылысы ... оқу ... ... ... ... үшін даярланған сабақты программалау ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Ал, алгоритмдерді сипаттау оны түсінуге , оқуға жеңіл болуы
тиіс, оған қоса алған бағыттан ауытқымайтын дәл әрі анық ... ... бір ... ... ... де ... болса, екінші
жағынан – программа дұрыстығын тексеру үлгісіндей бола алуы да ... ... үшін ... ... ... мен сөздер
арқылы жазылуын байланыстыратын жартылай жасанды тіл қажет, оған қоса оның
объектілерін ... ... ... ... ... ... тиіс [11].
Одан әрі компьютер арқылы жүргізуге дайындалған сабақтың ...... ... компьютер программасына аударуға барып тіреледі
. Мұндай жоғары деңгейдегі ... ... ... ... жасаудың жүйелік құралдары қолданылады.
Мұнан соң даяр болған оқыту программалық жабдықтамалары әдістемелік
нұсқаулармен және пайдалануға қажетті ... ... ... ... дайындалған электрондық оқулықтардың көпшілігі білім
берудің стандартына сәйкес келмейді. Электрондық оқулықтарды дайындаудың
бір жүйеге ... ... ... ... Осыған байланысты электрондық
оқулықтарды дайындауда мынадай дидактикалық шарттарды ескеру керек сияқты :
- Белгілі бір пәнге байланысты дайындалған электрондық ... ... ... ... ... ... ;
- ... оқулықтар курста оқылатын тараулар мен ... ... ... ... ... ... және практикалық,
тапсырмаларды орындауға арналған қосымша; материалға ... ... ... ... ... және ... ... сұрақтарынан
тұратын тест; материалды дайындауда пайдаланылған әдебиеттер тізімдері
бөлімдерін қамтуын;
- Электрондық оқулықтың ... ... ... ... яғни,
берілетін тақырыпқа қатысты ақпараттың нақты әрі ... ... ... Белгілі бір тақырыпқа қатысты материал 2-3 экрандық беттен артық
болмауы ... Егер ... ... ... экрандық бетті қамтитын болса, онда
экранда пайда болатын оң жақ тік, төмендегі көлденең ... ... ... ... көп ... және ... жоғары-
төмен, оңға-солға жылжыта беру пайдаланушының шыдамдылығына да әсер етеді.
- бір қатардағы мәтін 62-65 таңбадан ... ... ... ... ... ... ... ол А4 көлемді параққа дұрыс түсетіндей ... ... тыс ... ... тұрғыдан көркемдеу
пайдаланушыға кері әсерін ... ... , ... кейбір пәндерге атап
айтқанда, физика, ... ... ... ... ... ... көрсету, тіпті, кинофильмдер мен диафильмдер үзінділерін MPEG,
AVI типті файлдар ... ... ... ... ... ... оқулыққа кірістіру оқулықтың көркемдік , әдістемелік деңгейін
арттырады [12].
Компьютерлік технологияны ... ... оқу ... ... мұғалім емес, компьютер арқылы беріледі. Оқыту процесін ... ... ... ... оқу ... жасауға қатыспайды.
Сондықтан мұндай компьютер арқылы оқытуға арналған ... ... оның ... мен ... ... " алшақтығы" білім
берудің негізігі принципі деп ... ... Бұл ... ... ... ... ... оның авторының кеңесі қажет
етілмейтіндей болып ұйымдастырылуы жатады, яғни оқу ... жаңа ... қана ... оны ... ... ... ... жасалуы тиіс. Оқу
кұралын жасауға берілген техникалық тапсырмада осындай әдістемелік жағына
баса көңіл аудару ісі алдын ала анықталады.
Дүние ... ... ... ену үшін ... ... оқу ... ... және қашықтықтан оқыту жүйелеріне өтіп ... ... ... ... ... ... ... білім
алуын қамтамасыз ететін оқыту жүйелері. Қашықтықтан оқытудың технологиялық
базасының негізі - компьютер, ... ... ... ... ... ... жасайтын программалау-шылардың
қолданбалы программалар жасау ... оқу ... ... ... ... ... ол кейбір кезде зиянын тигізуі мүмкін.
Мұнда программалардың нақты адамдардың әрекеттеріне әсер ететінін ... ... ... ... ұмтылысы компьютердегі оқу процесінде
ескерілуі қажет [7].
Компьютер арқылы оқыту үшін ... ... ... ... қабылданған сценарийдің орындалуын қамтамасыз ететін алгоритмді
құрудан ... Ал, ... ... оны түсінуге , оқуға жеңіл болуы
тиіс, оған қоса алған бағыттан ауытқымайтын дәл әрі анық ... ... бір ... ... ... де түсінікті болса, екінші
жағынан – программа дұрыстығын тексеру ... бола алуы да ... ... үшін ... ... ... мен сөздер
арқылы жазылуын байланыстыратын жартылай жасанды тіл қажет, оған қоса ... ... ... ... бейнелеуге арналған мүмкіндіктердің
қарастырылуы тиіс .
Білім ... ... ... құралдарының бірі компьютерлік
дидактикалық программалар болып табылады. Бүгінгі білім беру ... ... ... ... жетілдірілген түрі ... ... ... ... ... ... оқулық оқу
курсын өз бетінше игеру мүмкіндік ... ... Ол ... ... дидактикалық программалар
универсальдылығымен және оқытушының оқыту процесіндегі іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... бағалау, тағы
сол сияқты жузеге асыра алатын интеллектуальдылығымен ерекшеленеді [13].
Білім берудің кез-келген саласында ... ... ... мен ... ... ... ... қана қоймай,
логикалық ойлау жүйесін ... ... ... ... коммуникациялық технологияларды пайдалану арқылы ... ... ... бағытталған білім беру жүйесін
қамтамасыз ... беру ... ... ... оқытуда компьютерлік
технолгияны пайдалану студенттердің танымдық белсенділігін ... ... ... ... ... қалыптастыруға, шығармашылықпен еңбек
етуіне жағдай жасайды.
Оқу ... ... ... ... тез және ... ... ... студенттердің пәнге деген қызығушылығы
артады және шығармашылықпен жұмыс жасауына кең мүмкіндік ... ... ... да ... ... ... дидактикалық көмекші
құралдарды молынан ала алады. ... ... ... ... пайдасы бар.
Есептеу техникасының өте жылдам дамып, оны ғылымның кез-келген
салаларында ... ... өмір ... ... ... ... ... түрде компьютерлендіруге әкеліп отыр.
Мемлекеттік білім беру стандартында жазылған ережеде: ... ... ... ... ... ... еңбекке
сонымен қатар басқа пәндерді оқыту процесінде практикалық есептер шешуге
және оны ... ... ... ... ... , - делінген.
Сондықтан (орта мектепті) жоғары оқу орындарын компьютерлендірудің қамтитын
мәселесі тек ... ... ... ғана ... қалмай, басқа
пәндерді оқытуда компьютерді көрнекі құралы ретінде пайдалана білуді ... ... ... ... ... жасауда әлі де көп жұмыстар
атқарылуы тиіс, яғни ... ... ... және ... білім беретін
курстар пәндеріне байланысты көптеген оқулықтар жасалуы ... ... ... компьютерлік, коммуникациялық технологияларды пайдалану
арқылы жаңа педагокикалық әдістерді қалыптастыруға ... ... ... ... етеді. Жұмысымыздың басты мақсаты - оқушыға және
студентке тереңде тиянақты білім ... ал ... ... ... үшін ... ... жұмыс жасауы қажет. Мұғалім пәнді өзі жетік терең
білуімен қатар ,оны оқушыға студентке ... үшін әр ... ... ... ... ... қолдана білүі тиіс. Компьютерді сабақта орынды
қолданудың бірқатар артықшылықтары бар, атап айтқанда: ... ... ... ... ... ... ... көтерілуі, оқу сапасының артуы. Компьютерлік технологияны
қолдану барысында мұғалімнің әр ... ... ... жасауға, әр
қайсысына әр турлі тапсырмалар беріп, ... ... ... бағалауға
толық мүмкіндігі болады,кімнің қай тақырыпты жақсы меңгергені немесе қай
жерде білімінің осал екенін дөп басып көмек ... ... Әр ... ... ... тақтадан немесе жанындағыдан ... ... өзі ... ... Сабақта компьютерді пайдалану
студентті шапшаңдыққа,тапқырлыққа үйретеді. Студент пен ... ... ... ... ... ... студенттің психикасы мен
ойлау қабілетіне де игі әсер ететіні сөзсіз [15].
Осы мақсатпен мен зерттеу ... Borland Delphi 6 ... ... ... ... оқытуға құрылған электрондық оқулығы
мен тестік программасы қазіргі техникалық даму деңгейін ... ... ... оқу ... ... ... ... уақытта Қазақстанда тек экономикалық және саяси процесте ғана
емес, білім жүйесінде де жаңа ақпараттық ... ... ... ... және компьютерлік желі арқылы жаңа білім
әдістерін пайдалану кеңейтіліп келеді. Жаңа ... ... ... ... ең маңызды факторы негізгі қозғаушы күші ... ... ... ... ... іске ... ... Осыған
байланысты адамның шығармашылық потенциалын дамыту үшін қажетті жағдай
жасау керек. Жоғары оқу ... ... жаңа ... ... ... адам ... потенциалды тұлғаға айналуы өзінен-
өзі түсінікті.
“Білім саласындағы жаңа коммуникациялық технологиялар” ... ... және ... ... ... мен адамның
әрдайым жаңа оқыту әдістерін ізденуінен пайда болды.
Информатика пәнін оқытуда жаңа ... ... ... ... – оқушыларға білім алу процесінде көмектесу. Бұл
мақсаттарға оқыту программалары, дәрістерді қолдауға ... ... ... ... ... программалық өнімдер қызмет етеді.
Болашақтың адамы тек қана сауатты емес, сонымен қатар оның ... ... да ... ... ... ... құралдарының дамуы оқушының білім алуын,
олардың белсенділігін арттырады.
Есептеу ... өте ... ... оны ... ... қолдануға байланысты өмір талабы оқыту процесін жан-жақты және
жүйелі түрде компьтерлендіруге әкеліп отыр [19].
Қазіргі кезде электронды оқулықтарға келесідей талаптар ... ... ... ... ... аудио немесе видео түрдегі ақпараттан
тұру ... курс ... ... жақсы күрылып және саны шектелген жаңа
ұғымдары бар аяқталған курс ... ... ... ... ... ... лекциялардың" міндетті интерфейс элементі ретінде
лекцияны кез-келген жерінен оқуға ... ... ... ... керек;
- текстік ақпарат "Жаңды лекциялардың" кейбір бөліктерін қайталауы
мүмкін;
- күрделі ... мен ... ... иллюстрацияда тез пайда
болатын түсіндірмелер болу керек, олар иллюстрацияның жеке элементтері
(карталар, жоспарлар, схемалар) бойынша ... ... ... ... және
сөніп отырғаны жөн;
- керекті ақпаратты іздеу уақытын қысқартуға мүмкіңдік беретін көптеген
сілтемелермен текстік ... ... ... тиіс. Бір пән аумағында
арнайы түсіндірме сөздік енгізілген болу керек;
- ... ... ... ... қиын ... ... ... түрінде берілгені жөн. Бұл ... ... ... ... 5-6 есе аз ... ... ... өзі көрмеген
кейбір құбылыстарды (сарқырыма, өрт, т.б.) түсіндіру өте ... ... ... өзгертуге және құбылыстарды демонстрациялауды жылдамдатуға,
баяулатуға, немесе үзіндісін таңдап демонстрациялауға мүмкіндік береді.
Енді, электрондық оқулықтарды ... ... ... Олар:
- дәстүрлі алторитмдік тілдер;
- жалпы мақсаттағы инструментальді құралдар;
- мультимедиа құралдары;
- гипертекстік және ... ... ... ... ... істеу режимдеріне тоқталсақ, электронды
оқулықтың негізгі үш жұмыс ... ... ... бақылаусыз оқыту;
- бақылаумен оқыту;
- тестік бақылау;
Мұндағы бақылаумен оқытуда материалды игеру деңгейін ... ... ... ... ... бірнеше сұрақтар берілсе, тестік бақылауда
баға қою арқылы білімді тексереді [14].
Қазіргі кезде оқулықтарға қойылатын талаптар: ... ... ... ыңғайлылығы, материалдың мазмұнының көрнекілігі.
Жоғарыдағы айтылған талаптарды қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... мәселелердің бірі білімді бақылау
болғандықтан, электронды оқулық кұрамында бақылау кұралы қамтамасыз етілу
міндетті.
Ақпараттық ... және ... желі ... жаңа ... ... ... ... Жаңа ақпараттық технологияларды
білім жүйесінде қолданудың ең маңызды факторы негізгі қозғаушы күші адам,
сол ... ... ... ... іске ... тиіс. Осыған
байланысты адамның шығармашылық ... ... үшін ... ... ... Жоғары оқу орындары жүйесінде жаңа ақпараттық технологияларды
қолдану нәтижесінде, адам машықтанған потенциалды ... ... ... ... ... ... ... әдістері қолданылады. Нақты пән
аумағын игеру үшін теорияны игерумен қатар есептерді ... ... ... ... Ол үшін ... процестер мен
құбылыстардың математикалық ... ... ... ... Оның
алгоритмдік шешімін жобалау және оны программа ... ... ... мен бейнелеп ойлануын дамытуға мүмкіндік берумен қатар олардың
түсіну деңгейін жоғарылатуға мүмкіндік беретін алгоритмдердің құрылымы мен
жұмысын ... ... ... ... модельді программалар
сериясы электрондық оқулық құрамына жоғарыдағы ... жету үшін ... ... ... ... ... ... ортасы
2.1 Delphi программалау ортасы
Жоғарғы деңгейлі программалау тілдері жарыққа шыға ... ... ... ... ... ... Казіргі кезде олар процедуралык,
логикалық және объектілі - бағдарлы ... үш ... ... ... ("классикалық") процедуралық программалау тілдері — ... ... ... ...... ... Есептеуіш техниканың
қарқынды дамуы және программалық жабдыктауды тиімді дайындауга қажеттілік
нәтижесінде соңғы кездерде Windows ортасында ... ... және ... бағдарлы программалау (ОБП) негізінде кұрылған программалау тілдері -
Borland C++ for Windows, Object Pascal және ... ... ... Borland ... ... ... программалау тілінде программаның жұмысы
негізінен оқиғалар тізбегінен және түрлі ... осы ... ... ... ... ... - Visual Basic тілі ... тілі негізінде, Delphi (Дельфи) Объектілі Паскаль (Object
Pascal) тілі негізінде Windows операциялық жүйесін басшылықка апып ...... ... экрандық). Олар, әсіресе, Visual Basic, Delphi
программалау тілдері — кез келген қосымшаны дайындауға ... ... ... ... ... iс-әрекеттер сапалы түрде визуальды кеңейтiлген,
яғни пайдаланушы көбiнесе экранда ... ... ... ... ... ... [15].
Процедуралыќ программалау тiлдерiнде программаның жұмысы операторларды
ретiмен орындау бойынша, ал, логикалыќ программалау ... ол ... ... сәйкес өзгертулер енгiзу ... ... ... бағдарлы оќиғалыќ программалау тiлiнде программаның
жұмысы негiзiнен ... ... және ... ... ... жауабынан тұрады. Олардың визуальды түрлерi - Visual Basic тiлi
QBasic программалау тiлi ... Delphi ... ... ... Pascal) тiлi ... Windows ... жүйесiн басшылыќќа алып
ќұрылған (visual – көзбен көру, экрандыќ). Олар, ... ... тiлi – кез ... ... ... болатын жылдамдығы тез,
ќуатты тiл.
Delphi-де Паскаль тiлiнде орындау мүмкiн және мүмкiн емес күрделi
процестердi программалауға ... ... ... ерекшелiгi – онда
ќосымша ќұруда ... және ... ... ... ... ... ... программаны көбiнесе ќосымша деп
атайды). Бұл ... ... ... ... жасады деуге
болады. Компоненттiк тәсiлдiң мәнiсi жеңiл, әрі ќосымша кiтапханасы
программалау ... ... ... ... ... ... жинаќталады. Олар жеткiлiксiз болса, объектiнi
өңдеуге арналған үстеме программа ќұрылады. Delphi-де ќолданылатын негiзгi
кiтапхананы визуальды компоненттер ... (VCL, Visual ... деп ... ... ... топ – ... жинаќталған,
жүздеген кластарға тиiстi, стандартты компоненттер бар. Пайдаланушы жаңа
компонент дайындап, оны осы панельге ќосуына да ... ... Windows ... ... ... ќұралы. Онда көптеген
операторларды пайдаланып программа дайындау, программа ... ... ... ... ұйымдастыру, OLE технологиясын
пайдаланып, басќа офистiк ќосымшаларды ... ... ... ... ... iс-әрекеттердi орындау да мүмкiн. Көптеген операторлардың жазылуы
Турбо Паскальдағы сияќты.
Delphi ќұрамында ... ... ... P – кодќа емес, бiрден
машиналыќ кодќа компиляциялайды. Осы ... ... ... ол ... ... ең ... Оның ... жылдамдығы
Паскальда компиляциялаудан 10 еседен артыќ, бiр минутта шамамен 120 ... ... ... iске ... Delphi ... ... арќылы Delphi-дi iске ќосу командасы:
Iске ќосу - Программалар - Borland Delphi 7( Delphi 7
Экранда Delphi ортасының үш терезесi көрiнедi ... 2
1 ... - Delphi ... - Delphi 7-нің ... терезесі.
2 - Форма (Form1);
3 - Объект инспекторы терезесi (Object ... ... ... ... ... төртiншi, модуль терезесi де
iске ќосылады (Unit1.pas).
2 сурет - Delphi-дiң негiзгi терезесi
Delphi-дiң ... ... ... ... ... аспаптар панелi
және компоненттер палитрасы енгiзiлген (2-сурет). Негiзгi мәзiр пункттерiне
(iшкi мәзiрлерге) Delphi-де жұмыс iстеу командалары, аспаптар панелiне ... ... ... ... ... ... [20].
Стандартты түймелер:
- New (Жаңа);
- Open (Ашу);
- Save (Саќтау);
- Open Project (Проектiнi ашу);
- View Form (Форманы көрсету);
- Run (Iске ... Pause ... Add file to Project ... файл ... ... ... программа проект (жоба) деп аталады. Форма ... ... ... ... ... сұхбаттыќ терезесi.
Delphi алғашќы рет iске ќосылған кезде ... Form1 ... ... ... Оның ... ... көрсеткiшiн орналастырып, ол екi
жаќты нұсќама түрiне айналған кезде жылжыту және ќалдыру тәсiлi бойынша
форманы ... не ќысу ќиын емес ... ... ... үшiн ... түрлi компоненттер (форма
компоненттерi) орнатылады. Негiзгi компоненттердiң кейбiрi ... ќоры ... ... ... ... ... сияќты. Олар Delphi терезесiнiң компоненттер ... ... ... ... ... ... Оны экранға шығару үшiн
View-Forms командасын беру жеткiлiктi.
Delphi екi түрде ... ...... ... ... үшiн (Delphi Client – Server), ...... үшiн (Delphi for ... ... ыңғайланып,
ќысќартылып алынған түрi. Ол тек ... ... ... ... мен ... ... ... Әдетте пайдаланылатыны – екiншi
түр.
Delphi-дi Паскаль программалау тiлiмен жұмыс iстеген ... көп ... ... ... ... программалауды үйрену үшiн
объект, оќиға, ќасиет түсiнiктерiмен еркiн танысып, онда компоненттердi
пайдалану және ... ... ... ... бiлу ... программалау тiлдерiнде программаның жұмысы операторларды
ретiмен орындау бойынша, ал, ... ... ... ол ќатаң
логикалыќ ережелерге сәйкес ... ... ... ... ... ... ... программалау тiлiнде программаның
жұмысы негiзiнен оќиғалар тiзбегiнен және түрлi ... ... ... ... ... ... ... - Visual Basic тiлi
QBasic программалау тiлi негiзiнде, Delphi (Дельфи) Объектiлi Паскаль
(Object Pascal) тiлi ... Windows ... ... ... ... (visual – көзбен көру, ... ... ... ... тiлi – кез келген ќосымшаны дайындауға болатын жылдамдығы тез,
ќуатты тiл [22].
Форманың және формаға енгiзiлетiн компоненттердiң (компоненттер жөнiнде
келесi ... ... ... ... бар ... ... деп те ... Ќасиет (Сипаттама, параметр) - айнымалылардың
ерекше түрi. Олар ... ... ... ... ... күйiн
аныќтайды. Мысалы, форма ќасиеттерiнiң мәндерi - форма таќырыбының мәтiнi,
өлшемi, экранда орналасуы, түсi т.б. Delphi iске ... ... ... ... ... мәндер меншiктелiп ќойылады.
Форманы не онда орнатылған компоненттi программа ќұру үшiн дайындау
оның кейбiр ќасиеттерiнiң мәндерiн ... ... ... тiзiмi
Объект инспекторы (Object Inspector) терезесiне ... ... ... ... үшiн ... ... (форманы не формада
орнатылған форма компонентiн) бiр шерту арќылы таңдау ... ... ... ... ... ... ... да жазылып ќойылады.
Мысалы, Delphi iске ... ... ... ... ... ... 1-
суретте көрсетiлген. Терезенiң екi ќосымша бетi бар: Properties (Ќасиеттер)
және Events (Оќиғалар). Терезе ашылғанда екi бағанға ... ... оның ... ... ... ... (1-сурет). Бiрiншi бағанда
көрiнетiндер – ќасиет атаулары, екiншi бағанға сєйкес жазылғандар – олардың
мәндерi.
Форма ќасиеттерi:
Name ...... ... ... Ол Delphi объектiлерiнiң
(компоненттердiң) негiзгi ќасиеттерiнiң бiрi. Delphi-дiң жұмыс ... ол ... осы атау ... ... ... ... ... түрде алғашќы рет меншiктеген атауын (Form1) өзгертiп, басќа атау
беруге болады. ... ... ... ... ... үшiн атауды
мазмұнға жаќын етiп енгiзген жөн. Мысалы, форма ... ... ... ... Form1 орнына KvTend атауын енгiзу. Ол үшiн ќасиеттер
терезесiнен Name атауын таңдап, жаңа атауды клавиатура ... ... ... Терiлген атау Name жолының оң ќатарына жазылып ќойылады [20].
Font (Шрифт) – формаға енгiзiлетiн мәтiн ... ... ... ... оң ... көрiнген көп нүкте (…) түймесiн шерткен кезде сұхбаттыќ
шрифт таңдау терезесi көрiнедi (3-сурет). ... ... ... ... ... ... ОК түймесiн шерту керек.
3 сурет – Шрифт таңдау терезесi
Caption (Таќырып, бетiне жазу) – ... ... ... ... ... ... ќасиеттер терезесiнiң Caption ќасиетiне
таќырып үшiн Form1 сөзi ... ... Оны ... не ... алмастыру Name ќасиетiне мән меншiктеу тәсiлi сияќты ... ... соң КІ ... ... ... клавишiн басып ќойған жөн).
Color (Түс) – форманың түсiн орнату ќасиетi. Ол таңдалған ... ... ... ... ... ... түймесi – ќасиет мәнiнiң
бiрнеше екенiнiң белгiсi. Тiлсызыќ белгiсiн ... ... ... ... ашылады. Тiзiмде көрiнген ќалаған түстi шерткен соң ... ... ... ... (Ен), Height (Биiктiк) – ... ... ... ... енi мен биiктiгiн орнату ќасиеттерi (бұл ... ... ... не сығу ... де автоматты түрде орнатылып ќойылады).
Объект ќасиетiн программа (программалыќ код) iшiнде орнату да мүмкiн.
Мысалы, ... ... ... өлшемiн 14 ету үшiн ... := 14 ... ... ... ... ... – қасиет мәнiнiң бiрнеше екенiнiң белгiсi. Тiлсызық
белгiсiн шерткен кезде мәндер ... ... ... ... ... ... шерткен соң форма сәйкес түске боялып қойылады.
Width (ұзындық), Height (Биiктiк) – пиксель өлшем бiрлiгiмен берiлген
форманың ұзындығы мен ... ... ... ... форманы тышқан
арқылы кеңейту не сығу кезiнде автоматты түрде меншiктелдi).
Delphi-де программалар оқиғалар ... ... ... Ал
объектiлерге қатысты оқиғалар тiзiмi Объект инспекторы (Object Inspector)
терезесiнiң Events ... ... ... ... ... терезесiнiң екi бағаннан тұратын Events қосымша бетiне
енгiзiлген. Терезеде ... ... ... On префиксi тiркестiрiлiп
жазылған. Ол – ... ... ... бiлдiретiн белгi. Формаға байланысты
оқиғалар саны – 35.
Delphi-де программа мәтiнi программалық код деп, ол ... ... код ... не ... редактор терезесi деп аталады. 1-
суретте көрсетiлгенiндей, Delphi iске қосылған кезде ол ... ... ... ... Оны ... шығару View-Toggle ... ... не ... F12 ... басу ... ... ... мәтiнi программалық код деп, ол енгiзiлетiн терезе
программалық код терезесi не қысқаша редактор ... деп ... ... ... Delphi iске қосылған кезде ол форма терезесiнiң
астында ... ... Оны ... ... ... ... орындау не клавиатурадан F12 пернесiн басу арқылы орындалады.
Код терезесiнiң сол жақ бөлiгiнде Code Explorer (Код Зерттеушi), ал ... ... ... терiлетiн жұмыс аумағы орналасқан. Код Зерттеушiде
ағымдық ... ... ... ... көрiнедi.
Код терезесiнiң тақырыбы ағымдық файл атауымен сәйкес ... ... ... ... коды ... ... қарай түрлі
стильде жазылып көрсетiледi. Мысалы, Object Рascal тiлiнiң ... ... type, class, ... ... ... ал ... (мысалы,
{Private declarations}) көк түстi көлбеу (курсив) ... ... ... ... үш ... ... кұй ... бар. Оның
бiрiншi элементi – курсор позициясын анықтайтын жол және баған индикаторы,
екiншiсi – ... ... ... ... ... индикаторы,
үшіншiсi – кiрiстiру режимiнiң индикаторы.
Delphi-де Паскаль тiлiнде орындау мүмкiн және мүмкiн емес ... ... ... Delphi-дiң негiзгi ерекшелiгi – онда
ќосымша ќұруда компоненттiк және объектiлiк тәсiлдер пайдаланылады ... ... ... ... көбiнесе ќосымша деп
атайды). Бұл программалау технологиясында ... ... ... ... Компоненттiк тәсiлдiң мәнiсi жеңiл, әрі ќосымша кiтапханасы
программалау ... ... ... ... ... ... ... Олар жеткiлiксiз болса, объектiнi
өңдеуге арналған үстеме программа ќұрылады. Delphi-де ќолданылатын негiзгi
кiтапхананы ... ... ... (VCL, Visual ... деп ... ... панелiнде топ – тобымен жинаќталған,
жүздеген кластарға тиiстi, стандартты ... бар. ... ... ... оны осы ... ... да болады [25].
Жалпы, бiр ќасиет мәнiмен танысу үшiн оны ќасиеттер терезесiнде таңдап,
F1 клавишiн басу ... ... ... ... ... ... ағылшын тiлiнде жазылған. Ол түсiнiксiз болса, экранда орысша
аудармасын көрсететiн “Magic Gooddy 2” ... ... ... ... жөн (мұндай программа компьютерге орнатылса, оны
пайдалану ќиын ... ... ... ... оны ... үшiн ... командасын беру жеткiлiктi. Ол F11 клавишi басылған кезде де
көрiнедi.
Ескерту. Жаңа проект iске ќосылған кезде ... Delphi Direct ... ... ... Терезеден Delphi News бумасын таңдау жеткiлiктi.
Windows-тағы сияќты Delphi-де программалар оќиғалар арќылы басќарылады.
Мысалы, пайдаланушы ... көру үшiн ... ... ... ... не формада орналастырылған компоненттi тышќан арќылы шертуi мүмкiн.
Оның әр iс-әрекетi оќиға шаќырады. Яғни, оќиға программаның ... ... ... ... ... әр оќиғаға атау ... ... ... ... Button ... ... ... орнатылған Button1 компонентiн
шерту Click (Шерту) оќиғасын шаќырады (1.5.4-таќырыпты ќараңыз) [19].
Әр объектiге ... ... ... ... формаға байланысты
оќиғалар саны – 35 (1.4-сурет). Олар ќасиеттер ... Events ... ... ... ... ... алдына On префиксi
(ќосымшасы) тiркестiрiлiп жазылған. Ол - ... ... ... ... сурет - Форма оќиғлары
Delphi ортасында жиi кездесетiн оќиғалар:
OnClick – тышќан түймесiн бiр рет басу;
OnDblClick – тышќан түймесiн екi рет ...... ...... ... босату;
OnMouseDown – тышќан түймесiн басу;
OnMouseUp – тышќан түймесiн босату;
OnMouseMove – тышќан көрсеткiшiн жылжыту;
OnCreate – форманы екi рет шерту, ... ... ... екi ... ... алғашќыда автоматты
түрде project1 атауы берiлетiн проект файлы (негiзгi модуль) және unit1.pas
атауы ... ... Олар жеке ... ... ... сєйкес iс-әрекеттердi орындайтын программа мәтiнi (процедуралар)
енгiзiледi (олар 4-таќырыпта кең түрде ќарастырылған). ... ... код деп, ... ... код ... не ќысќаша
редактор терезесi деп те атайды [24]. Жоғарыда ескертiлгенiндей, Delphi
iске ќосылған ... ол ... ... астында көрiнбей тұрады. Оны
экранға шығару тәсiлдерi:
- форманы жабу (жабу түймесiн шерту);
- код ... бiр шетi ... ... ... ... ... Терезе белсендiрулi түрде ашылады да, онда ... ... ... Оның таќырыбы нүкте арќылы бөлiнген ... ... ... ... (5-сурет), т.б.
Жалпы, формадан код терезесiне өту және код терезесiнен ... ... F12 ... басу жеткiлiктi. 5-суретте көрiнiп тұрғаны – код
терезесiне енгiзiлген ... ... ... ... ... ... ... не оќиғаны өңдеу процедурасы делiнедi. Процедура
дайындамасының жазылу түрi:
Procedure (Sender : TObject);
сипаттау бөлiмi
begin
процедура денесi
end;
мұндағы Sender ... ... ... ќай класќа тиiстiлiгiн
аныќтайды.
Терезенiң сол бөлiгiндегi - браузер терезесi. Онда код ... ... ... ... шығуға болады [29].
5 сурет - Редактор терезесi.
Онда көрiнген процедура дайындамасы
Кез келген ... program ... ... ... ... мен бiр не
бiрнеше модульдерден тұрады да, ќолдан ќұрылатын ... ... ... ... ... dpr, модуль pas кеңейтiлуi бойынша саќталады.
Проект ... ... ... деп ... ... ... ... жалпы сипаттамасынан тұрады. Delphi iске ќосылған кезде оны ол
автоматты түрде дайындап шығады. Негiзгi модульге ерекше жағдайлардан ... ... ... ... ... жоќ. Негiзгi модуль (проект):
program Project1;
uses
Forms,
Unit1 in 'Unit1.pas' {Form1};
{$R *.RES}
begin
Application.Initialize;
Application.CreateForm(TForm1, Form1);
Application.Run;
end.
Мұндағы,
Project1 – негiзгi модуль (проект) атауы. Проектiнi дайындап, жаңа атау
бойынша ... ... ол ... ... ... ... ... – Турбо Паскальдағы сияќты, ќызметшi сөз. Оның ... ... ... ... Forms ... ... ... алғашќы рет меншiктеген атауы (Unit1) жазылған. ... соң оның ... ... ... ќұрылатыны (in ’Unit1.pas’) және онымен
байланысты форма атауы көрсетiледi ({Form1}).
{$R*.RES} – нұсќау. Ол компиляторға ќосымшаның (Windows ... ... ... ќор ... ... ... ... файлды және т.с.с. пайдалану
керектiгiн көрсетедi (файлдың кеңейтiлуi - .res) [26];
Begin - end ... ... ... ... бөлiм -
ќосымшаның алғашќы жүктелуiн ќамтамасыз ететiн әдiстер (Delphi-де арнайы iс-
әрекеттi орындайтын процедура, ... және ... ... ... – ќосымша объектiсiн инициалдау (программаны
алғашќы рет дайындау) ...... ... ... форманы дайындап,
экранда көрсету әдiсi (create – ќұру);
Application.Run – программаны iске ќосуды ќамтамасыз ету әдiсi.
Delphi-де әдiстiң командалыќ ... ... ...... ... ... орындау.
Кейбiр жағдайда бөлiмге проект саќталатын бума атын ... ... ќою да ... ... ... ... ... автоматты түрде негiзгi
модульдi орындаудан басталады.
Модуль – түрлi iс-әрекеттердi орындауға ... ... ... ... Unit ... ќызметшi сөзiнен басталып, соңына әдеттегiдей
нүктелi үтiр (;) таңбасымен аяќталатын модуль атауы ... ... ... рет ... ... Unit1. Жаңа проект ашылған кезде
модуль дайындамасы да автоматты түрде ќұрылады:
unit Unit1;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Classes,
Graphics, Controls, Forms, ... = ... Private ... ... Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
{$R *.DFM}
end.
Интерфейс (interface) бөлiмi interface кiлттiк сөзiмен басталады да,
оған келесi ... ... uses – ... ... ... ... оған ... модуль атаулары жазылады, бөлiмге пайдаланушы
дайындаған модуль атауын кiрiстiрiп ќою да ... Одан әрi, ... ... типi сипатталады (онда өрiстер, ќасиеттер, компоненттер
сипатталып, олардан соң ... ... ... мен ... ... ... т.б.).
Private (жеке, дербес) бөлiмiне тек ағымдыќ модульге тиiстi элементтер
енгiзiлуi мүмкiн (элемент – ... ... ... мен ... ... бөлiмiнiң iшiнде ағымдыќ модульге ќол жеткiзуге ... ... ... не ... ... ... облыстары
енгiзiледi. Олар класќа енетiн элементтердiң пайдалану облыстарын ғана
аныќтайтын болғандыќтан, әдетте (көп жағдайда) олар бос ... ... (iске ... ... ...... ... жазылған файлды пайдалану нұсќауы. Ол модульдi оған
сєйкес форманың ... ... ... ... ... ... ... Ол формада орнатылған компоненттер ќасиеттерiнiң
де сипаттаммаларын бойында саќтайды. Ќасиеттер ... Object ... ... Одан ... ќатарларға программалаушы Delphi тiлiнде
ќажеттi процедураларды ... ... ... ... ... оќиғаны
өңдеуiш процедуралардың таќырыптары модульдiң интерфейс бөлiмiнде автоматты
түрде жазылып ќойылады, мысалы, 3.7.4, 3.11-таќырыптарда ... ... үшiн ... ... ... [17].
Delphi-де Паскаль тiлiнде орындау мүмкiн және ... емес ... ... ... ... ... ерекшелiгi – онда
ќосымша ќұруда компоненттiк және объектiлiк тәсiлдер пайдаланылады ... ... ... программаны көбiнесе ќосымша деп
атайды). Бұл ... ... ... ... ... деуге
болады. Компоненттiк тәсiлдiң мәнiсi жеңiл, әрі ... ... ... ... ... iс-әрекеттердi орындайтын
компоненттер элементтерiнен жинаќталады. Олар жеткiлiксiз болса, объектiнi
өңдеуге арналған үстеме программа ќұрылады. Delphi-де ... ... ... ... кiтапханасы (VCL, Visual Component
Library) деп атайды. Компоненттер панелiнде топ – ... ... ... ... ... компоненттер бар. Пайдаланушы жаңа
компонент ... оны осы ... ... да ... ... модульдiң соңына инициалдау (initialization) бөлiмi енгiзiледi.
Бөлiм модуль айнымалыларын инициалдап (бастапќы мәндер берiп), ... үшiн ... Егер ол ... бұл ... ... ... беруден бұрын орындалады. Бөлiм нұсќуларын begin және end ... ... ... ... ... көрсетiлген сияќты, бөлiм
толтырылмаса, begin сөзi ... оған тек end. сөзi ... Ол ... ... ... кiлттiк сөз.
Проектiнi дайындап болған соң оны саќтау үшiн File-Save Project As не
File-Save All командасын беру ... Егер ... ... рет саќталынып
жатса, онда модульдi саќтауды сұралатын Save Unit1 As ... ... ... ... үшiн ... бума дайындалмаған болса, ол ... ... ... ... ... ... ... жаңа бума ќұрып, проектiнi сонда саќтағаны
жөн. Ол оны ... ... ... Жаңа бума ќұру ... ... ... ... Жаңа бума ќұру түймесiн шерту. Бума
белгiшесi терезеде орналастырылып ќойылады;
- клавиатурадан бума атын енгiзу;
- ... екi рет ... ... ... Файл аты ... модуль атауын енгiзiп, Саќтау ... ... .pas ... ... ... ... да, ... аты сұралатын терезе көрiнедi [14];
- Файл аты өрiсiне проект атын ... ... ... ... ... .dpr ... бойынша саќталады да, Негiзгi модуль атауы осы
атауға өзгертiледi. Ол ... ... ... ... ... - ... саќтау терезесi
Мұндағы ескеретiн жайт: модуль мен проектiнi ... атау ... да ... ... Func1.pas, Func1.dpr. Бiраќ модульдi ... де ... ... ... ... ... ... бойынша
саќтау керек.
Саќтаулы проектiнi ашу үшiн File-Open Project командасының берiлуi
тиiс. Көрiнген терезеден ќажеттi буманы ... онда ... ... ... рет ... болғаны [11].
Ескерту. Файл атауы латын әрiптерi, цифрлар және астын сызу белгiсiнен
тұруы мүмкiн, оның цифрдан басталуына рұќсат етiлмейдi.
Жаңа ... ... ... ... соң, оны iске ќосу ... ќажет. Ол үшiн берiлетiн команда: ... ... ... Жүйенiң сєйкес күйге келтiрiлуiне
байланысты, iске ќосу ... ... ... компиляциялау барысы
Compiling сұхбаттыќ терезесiнде көрiнiп тұрады (1.12-сурет).
7 сурет - Компиляциялау барысын көрсету терезесi
Компиляциялау командасы ... ... ... ... ... ... Оны экранға шығару тәсiлi:
- Tools-Environment Options (Сервис-Күйге Келтiру) командасын беру.
Environment Options терезесi ашылады;
- ... ... ... ... ... ... ... and
running (Компиляциялау және орындау) блогында орналасќан Show ... ... ... ... ... ... ... сурет - Компиляциялау параметрлерiн таңдау терезесi
Ескерту. 1. Программа нәтижесi экранда көрiнiп, бiраќ оның ... ... ... өту үшiн Run ... ... ... Reset ... шерту ќажет не форманың Жабу түймесiн шертуге болады.
2. Программада синтаксистiк ќателерден басќа семантикалыќ (мағыналыќ),
алгоритмдiк ... ... де ... ... 5 орнына 15 жазылған,
нұсќау дұрыс берiлмеген, т.б.). ... ... ... ... ... ... шыќќан дұрыс. Программаны тестiлеуге де
болады [3].
Компилятор ... ... ... ќате ... ќате оның
алдындағы жолда жiберiлуi де мүмкiн, мысалы, оған енгiзiлген команда ... үтiр (;) ... ... ... ... ... соң Iске ќосу командасын ќайта беру керек не Run-
Step Over (Iске ќосу-Ќадамнан бастап) командасын беруге болады.
Егер программада ... ќате бар ... ... ... ќате ... ... код ... ерекшелеп көрсетiп, ќате
жiберiлген орынға курсорды орналастырады және ќате типiн терезенiң төменгi
бөлiгiнде орналасќан терезеде көрсетiп, ... ... ... ... ... ... бiр ќатенi төменгi терезеде екеу
етiп көрсетедi: бiрiншiсi - ... ќате ... ... екiншiсi -
файлдың компиляцияланбағанын және орындалмайтынын хабарлау [5].
Проектiнi саќтау кезiнде Delhi PAS, DFM, DCU кеңейтулерi ќосылатын ... ... ... PAS - файлы – код терезесiндегi мәтiн көшiрмесi; DFM
файлында форма терезесiнiң iшiндегiсi сипатталады; DCU - ...... да ... ... ... ... Егер ... ќате болмаса, компилятор оларды ехе файлға түрлендiрiп ... аты ... ... ... етiп ... да, оған .ехе ... ќойылады). Ол Windows-ќа кiрiстiрiлiп, проект файлы саќталған
бумада орналастырылады. Оны Windows ... ... ... iске ќоса беру мүмкiн.
Delphi-де программа дайындау үшiн компоненттiк ... ... ... ... ... ортасымен бiрге
ұсынылатын, бiр iс-әрекеттi орындайтын (дайын ... ... ... ... ал олар ... ... енгiзiледi.
Компоненттiк тәсiл программалау технологиясына нағыз төңкерiс жасады ... ... ... ... ... ... күрделi түрде
жеңiлдеттi.
Компоненттер кiтапханасын визуальды компоненттер кiтапханасы (Visual
Component Library, VCL) деп атайды. Онда ... ... ... ... жинаќталып (Delphi 5-те олардың саны 200-ден артыќ), олар
түрлi атаулы 19 бетке орнатылып ќойылған [2]. ... ... ... ... компоненттер 1-кестеде және 6-суретте
көрсетiлген [12].
Additional (Ќосымша) бетiне енгiзiлген ... ... ... ... үшiн пайдаланылады.
System (Жүйе) бетiне OLE (Байланыстыру және орнату) технологиясы
бойынша берiлгендердi түрлi ... ... ... және т.б. iс-
әрекеттердi орындайтын компоненттер енгiзiлген. Мысалы,
Timer (Таймер) – наќты уаќыт аралыќтарын есептеу;
PaintBox (Сурет ќорабы) – графикалыќ кескiндер ... ... ... (OLE ...... және ... ќабылдау контейнерi;
MediaPlayer – Мультимедиалыќ ќұрылғылармен жұмысты басќару.
Win32 бетiне енгiзiлген компоненттердiң бiрi – Animate ... ... ...... ... ұйымдастыру.
Компонент формаға орнатылған кезде соңына индекс ќосылып, класс атауын
алады.
1 кесте – ... ... ... ... ... ... ќұру ... |Оң ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (мәтiндiк |
| ... |
| |Бiр ... ... (жазбаны) енгiзу. |
|Label | ... ... ... Оның OnClick ... өңдеуiш |
| ... бiр ... ... ... ... белдеушесi (Windows терезесiндегi сияќты). |
Samples (Модель) бетiне енгiзiлген ... ... ...... кестесi. Ол 16 ... ... және фон ... ... ... - ... ... Standard бетiне енгiзiлген
компоненттер
Calendar (Календарь) – ағымдыќ күн белгiленген ай календарын көрсету
(жылдыќ календарды Win32 ... ... ... ... орнату
арќылы шығаруға болады), т.б.
Пайдаланушы жаңа компонент дайындап, оны компоненттер панелiне ќосып
ќоюы да мүмкiн [9].
2.3 Берілгендер. Берілгендер типтері
Автоматты ... не ... ... ... ... сандық,
символдық, мәтіндік т.б.информацияны берілгендер деп атайды. ... ... мәні ... ... ... қалпынан өзгермейтін
шаманы тұрақты деп, мәні өзгеріп отыратын шаманы айнымалы деп, айнымалыға
берілген атауды идентификатор деп атайтыны белгілі.
Delphi Object Pascal ... ... ... алып ... ... ... ... (нұсқаулар), кілттік ... ... және ... ... Турбо Паскаль программалау
тіліне негізделген.
Delphi-де жиі пайдаланылатын берілгендер типтері:
Integer, Real, Char, String, Boolean
(Integer - бүтін, Real - нақты, Char - ... String - ... ... ... және ... типті айнымалылардың кейбірі, оларды пайдалану
мүмкін аралықтар және жадта бөлінетін байттық орындар ... ... ... ... - Бүтін тип
|Тип ... ... ... ... |16 ... |0…255 |2 ... ... |16 ... ... |32 |
3 ... - Нақты тип
|Тип ... ... саны ... ... ... |6 ... |8 |7-8 |4 ... ... |8 |
| |8 | | |
| ... | |
| |308 | | ... тип: Char ... ... ANSI ... ... тип: String (жолдың ұзындығы 2 Гбайтқа дейін болуы мүмкін; жазылу
форматы: String (m) не ... тип: Boolean. ... ... ... ... екеу ... False ... атауы үшін тек латын альфавитінің әіптерін және цифрлар ... ... ... ... ... ол үшін ... сөздерді алуға және
бос орын (‘’) символын енгізуге ... ... Атау тек ... ... [14].
Жүйе атауды оқып шыққан соң мәшине жадында ол үшін арнайы ұяшықтар
блогын бөледі де, ... ... ... ... ...... жад ... Айнымалы атауы программаның var бөлімінде
сипатталуы міндетті (variable-айнымалы, кілттік сөз).
Стандартты ... ... жиі ... стандартты функциялар мен процедуралар
көп. Стандартты ... ... ... ... ... кесте – Функциялардың жазылуы
|N |Функция, әрекет ... ... мәні |
| | ... | |
|1 |sinx |sin(x) ... |
|2 |cosx |cos(x) |x- ... |
|3 |lnx |ln(x) |x>0 |
|4 |ex |exp(x) ... х ... (е=2.718) |
|5 |x2 |sgr(x) | |
|6 | |sgrt(x) |x>0 |
|7 |abs x |abs (x) ... ... ... |
|8 |3.784 ... ... ... дейін дәлдіктеу|
|9 |3.783 ... ... ... ... ... |3.783 |int(x) ... бүтін бөлігі ... ... |frac(x) ... бөлшек бөлігі ...... ... ... мән ... ... өрнектің, меншіктеу операторының т.б. жазылуы Турбо
Паскальдағы сияқты. Математикалық өрнекке ... ... ... ... ... азайту, көбейту, бөлу (+,-,*,/), т.б.
Mod (бүтін сандарды бөлуде шығатын қалдық);
Div (бүтін сандарды бүтін бөлу);
And (және), or ... not ... не #13 – жаңа ... бастау коды.
Өрнекке енгізілген плюс (+) таңбасы элементтерінің типіне сәйкес түрлі
әрекеттер орындайды:
- сандарды ... ... ... ... ... ... or, not - ... шарттарда пайдаланылатын кілттік сөздер.
Программаға енгізілген ... ... ... ... жиі ... ... ... компоненттер
Timer-таймер.
Timer-(таймер) компанеті шынайы уақытың итервалын ... ... Оның Interval ... милисекунтық уақыт интервалын анықтайды,
ол ... ... OnTimer ... ... ... жүруі керек.
Enabled қасиетінде true болғанда ... ... ... Enabled ... ... ... ... OnTimer әрекетіне талпындарып тұрады.
IBM қосалқы өзіне тән апаратық түріне байланысты шынайы ... ... 55 ... кем бола ... ... Timer ... ... интервал уақыты әрдайым 55 ... ... үшін екі ... ... таймерлердің орташа уақыты ... ... ... Бос форма [22].
Мультимедиялық -таймер.
Өте қажет қолданыс кезінде (ойын ойнағанда,жүйеде шынайы уақытта сыртқы
құрылғыларды басқарғанда және т.б.) 55 миллисекунд ... өте көп ... ... ... компьютерлерде мильтимедиялық таймер бар,оның жұмыс
істеу периоды 1 миллисекундтан бастап, одан да ... ... ... Бірақ
бұл таймерде іске асу компоненті жоқ, сондықтан оған кіру үшін ... ... ... салу ... ... ... ... бейнені
бейнелеуге арналған қарапайым канва терезені береді. Канва ... ... ... ... ... pen және Brush, ал бейненің өзі OnPaint қасиетінің ... ... ... ... ... мультимедиялық құрылғыларды (компакт-
диск, дыбыс шығару картасы және т.б.) басқаратын кнопкалар ... ... ... ... ... картасы болмаса, онда бұл
компонентті бос формаға қойып, FileName ... кез ... WAV ... ... атын жаз, ... AutoOpen ... қасиетіне True мәнін
енгізіп программаны іске асыруға ... іске ... ... ... ... ... музыкалық фрагменттің дауысын ести аласыз. Көріп
тұрғанымыздай компонентті қодану өте ... Ол ... ... ... ... файл кеңеймесі арқылы ... ... ... өз ... алады.Әрине, компонент әрдайым тек бір ғана
құрылғыны басқарады, бірақ FileName ... ... ... өзгергенде
ғана компонентпен байланысқан программа құрылғысын өзгерте алады [22].
Әр кнопканың программист қандай да бір кнопканы ... ... етіп ... ... өзіндік аттары бар [27].
MediaPlayer компонентi магнитафонның басқару панелiне ұқсайды. ... ... ... т.б. түймелерi орнатылған .
10 сурет - MediaPlayer компонентiнiң басқару панелi
MediaPlayer келесi түймелерден тұрады:
□ Play – iске қосу ... Pause – ... Stop – ... Next – ... ... өту. Егер фонограмма бiреу болса, онда
соңына өту орындалады.
□ Prev – өткен фонограммаға ... Егер ... ... ... онда
соңына өту орындалады
□ Step – бiрнеше кадр алға өту;
□ Back – ... кадр ... ... Record – ... Eject – ... шығару.
TOleContiner-OLE объектісінің контейнері.
Бұл компонент OLE-объектісі байланысқан немесе енгізілген контейнерді
орнатуға ыңғайлы. Мұндай объектілер ... ... ... және т.с.с.) Delphi программасының формасында кәдімгідей
көрініп тұрады немесе пиктограммамен ... ... ... ... (әдеттегідей тышқанды екі рет басу арқылы)
программа объектісімен ... ... алып ... оны ... деп ... және жүктелгеннен кейін экранда объектті редактрлеу
әдісін қолдануға мүмкіндік беретін ... ... және Notepad Word ... ... Excel ... ... т.б. сияқты системалық утилиттер OLE –серверлер болып табылады [25].
3 Жанауартану пәнінен мультимедиалық анимация ... ... ... іске ... ... ортасын ашамыз керекті компененттерді алып,
бағдарламаның негізгі формасын жасаймыз
11 ...... ... ... ... variants, classes, graphics, controls,
forms,
dialogs, mplayer, stdctrls, extctrls;
Type
tform1 = ... ... ... ... ... tlabel;
timer1: ttimer;
label3: tlabel;
procedure formcreate(sender: tobject);
procedure label1click(sender: tobject);
procedure timer1timer(sender: tobject);
private
{ private declarations }
public
{ public declarations }
end;
Var
form1: tform1;
Implementation
Uses ... ... ... ... tform1.label1click(sender: tobject);
Begin
mediaplayer1.filename:=('sound\12.wmv');
mediaplayer1.close;
form1.visible:=false;
form2.showmodal;
End;
procedure tform1.timer1timer(sender: tobject);
Begin
12 сурет – Қосымша бет
unit unit2;
interface
uses
windows, messages, sysutils, ... classes, ... ... ... extctrls, olectrls, shockwaveflashobjects_tlb;
type
tform2 = class(tform)
image1: timage;
label1: tlabel;
label2: tlabel;
label3: tlabel;
label4: tlabel;
label5: tlabel;
image2: timage;
label6: tlabel;
procedure label1click(sender: tobject);
procedure label2click(sender: tobject);
procedure label3click(sender: tobject);
procedure ... ... ... tobject);
procedure image2click(sender: tobject);
procedure label4click(sender: tobject);
private
{ private declarations }
public
{ public declarations }
end;
var
form2: ... unit3, unit4, unit5, unit6, unit7, unit1, ... ... ... ... tform2.label2click(sender: tobject);
begin
form4.showmodal;
end;
procedure tform2.label3click(sender: tobject);
begin
form5.showmodal;
end;
procedure tform2.image1click(sender: tobject);
begin
//form6.showmodal;
end;
procedure tform2.label5click(sender: tobject);
begin
close
end;
procedure ... ... ...... бет
unit unit3;
interface
uses
windows, messages, sysutils, variants, classes, graphics, controls,
forms,
dialogs, olectrls, shockwaveflashobjects_tlb, ... ... = ... ... ... ... ... button1click(sender: tobject);
procedure formclose(sender: tobject; var action: tcloseaction);
private
{ private declarations }
public
{ public ... ... ... ... ... ... ... then begin
flash1.movie:=open1.filename;
trackbar1.max:=flash1.totalframes;
end;
end;
procedure tform3.formclose(sender: tobject; var action: tcloseaction);
begin
flash1.stop;
end;
end.
14 сурет – ... ... ... ... ... ... ... Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, MPlayer, ExtCtrls, StdCtrls;
type
TForm4 = class(TForm)
Image1: TImage;
Image2: TImage;
Image3: TImage;
Image4: TImage;
Image5: TImage;
Image6: TImage;
Image7: TImage;
Image8: TImage;
Panel1: TPanel;
MediaPlayer1: ... ... ... ... ... ... Image1Click(Sender: TObject);
procedure Image2Click(Sender: TObject);
procedure Image8Click(Sender: TObject);
procedure Image4Click(Sender: TObject);
procedure Image5Click(Sender: TObject);
procedure Image6Click(Sender: TObject);
procedure Image7Click(Sender: TObject);
procedure Image3Click(Sender: TObject);
procedure ... ... ... TObject; var Action: ... Private ... ... Public declarations }
end;
var
Form4: TForm4;
implementation
{$R *.dfm}
procedure TForm4.Image1Click(Sender: TObject);
begin
MediaPlayer1.FileName:=('11.mpeg');
MediaPlayer1.Open;
MediaPlayer1.Play
end;
procedure TForm4.Image2Click(Sender: TObject);
begin
MediaPlayer1.FileName:=('112.wmv');
MediaPlayer1.Open;
MediaPlayer1.Play
end;
procedure TForm4.Image8Click(Sender: TObject);
begin
MediaPlayer1.FileName:=('113.wmv');
MediaPlayer1.Open;
MediaPlayer1.Play
end;
procedure TForm4.Image4Click(Sender: TObject);
begin
MediaPlayer1.FileName:=('114.wmv');
MediaPlayer1.Open;
MediaPlayer1.Play
end;
procedure TForm4.Image5Click(Sender: ... ... ... TForm4.Image7Click(Sender: TObject);
begin
MediaPlayer1.FileName:=('117.wmv');
MediaPlayer1.Open;
MediaPlayer1.Play
end;
procedure TForm4.Image3Click(Sender: TObject);
begin
MediaPlayer1.FileName:=('118.wmv');
MediaPlayer1.Open;
MediaPlayer1.Play
end;
procedure TForm4.Timer1Timer(Sender: TObject);
begin
label2.Left:=label2.Left-1;
if label2.Left=-length(label2.Caption)*12 then
label2.Left:=form4.ClientWidth;
label3.Left:=label3.Left-1;
if label3.Left=-length(label3.Caption)*12 then
label3.Left:=form4.ClientWidth;
label4.Left:=label4.Left-1;
if label4.Left=-length(label4.Caption)*12 then
label4.Left:=form4.ClientWidth;
label1.Left:=label1.Left-1;
if label1.Left=-length(label1.Caption)*12 then
label1.Left:=form4.ClientWidth;
end;
procedure ... TObject; var Action: ... ...... ... беті
unit Unit5;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, ... ... ... ... = ... ... ... TButton;
Flash1: TShockwaveFlash;
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
private
{ Private ... ... Public ... ... ... *.dfm}
procedure TForm5.Button1Click(Sender: TObject);
begin
flash1.Visible:=true;
if open1.Execute then begin
flash1.Movie:=open1.FileName;
trackbar1.Max:=flash1.TotalFrames;
end;
end;
procedure TForm5.FormClose(Sender: TObject; var Action: ... ...... ... ... ... Unit7;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, ... ... ... = class(TForm)
Label1: TLabel;
Label2: TLabel;
Label3: TLabel;
Label4: TLabel;
Timer1: TTimer;
Image1: TImage;
Image2: TImage;
Image3: TImage;
Image4: TImage;
Image5: TImage;
Image6: TImage;
Image7: TImage;
Image8: TImage;
Image9: TImage;
Image10: ... ... ... ... Image3Click(Sender: TObject);
procedure Image4Click(Sender: TObject);
procedure Image5Click(Sender: TObject);
procedure Image6Click(Sender: TObject);
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
procedure Timer1Timer(Sender: TObject);
private
{ Private ... ... Public ... }
end;
var
Form7: TForm7;
implementation
{$R *.dfm}
procedure TForm7.Image2Click(Sender: TObject);
begin
image7.Visible:=true;
end;
procedure TForm7.Image3Click(Sender: TObject);
begin
image8.Visible:=true;
end;
procedure TForm7.Image4Click(Sender: TObject);
begin
image9.Visible:=true;
end;
procedure TForm7.Image5Click(Sender: TObject);
begin
image10.Visible:=true;
end;
procedure ... ... ... TObject; var Action: TCloseAction);
begin
image7.Visible:=false;
image8.Visible:=false;
image9.Visible:=false;
image10.Visible:=false;
image11.Visible:=false;
end;
procedure TForm7.Timer1Timer(Sender: TObject);
begin
lael2.Left:=label2.Left-1;
if label2.Left=-length(label2.Caption)*12 then
label2.Left:=form7.ClientWidth;
label3.Left:=label3.Left-1;
if ... ... ... ... ... then
label1.Left:=form7.ClientWidth;
end;
end.
17 сурет – Аннотация беті
4 Бизнес-жоспар
4.1 Аннотация
Бизнес-жоспар тақырыбы: Жануартану пәніне мультимедиялық анимация
процессін жасау ... ... аты: «Copy ... ... ... ... 4/3 ... 53-43-93
Жетекшісі: Тауасаров Б.Р.
Кіммен жасалған: Торубаев Галымжан Жанабаевич.
Бизнес сферасы: Бағдарламамен қамтамасыз ету.
Қызметтің негізгі түрлері: Бағдарлама ... ... ... ... берушілерге толық қызмет көрсету.
Басталу мерзімі: 18.07.2007 жыл.
Бизнес-жоспар қандай мерзімге есептеліп жасалған: 2 апта.
4.2 Түйін
«Copy Land» кәсіпорынның негізгі ортасы программалалық ... ... ... ... құру. Бұл сала Қазақстан нарығы үшін ... сала ... ... ... ... осы ... ... өйткені бұл мәселе тек кітап жүзінде ғана іске асырылып
отырды. Сондықтан ... ... мен ... ... ... ... ... көп. «Copy Land» компаниясы осы
мекемелерге ... ... ... ... ... ... уақытылы және сапалы жасалады және өз ... ... мен ... ... да ... ... ... – болашақта өз саласында дамып, тек
Оңтүстік Қазақстан Облысы емес ... ... ... шығу және
өнімдерді тек тапсырыс бойынша емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... Осы мақсатқа жету үшін
Кәсіпорынның алдағы жылдардағы ... :
- ... және орта ... ... ... ... ... және интернет қызметтері арқылы
жарнамалар жасау;
- шағын және орта ... ... ... өз ... ... тапсырыстардан, бірте-бірте, үлкен жобаларды қабылдау;
- тұтынушылар санын көбейту;
- кеңейуге ... ... ... ... ... кәсіпорын М. Әуезов атындағы ... ... ... ... ... Delphi ортасында ... тілі ... ... ... құру және ... ... ... жұмысына тапсырыс алған. Жобаның негізгі ... мен ... ... ... ... ету. Жоба тапсырыс берілген мекемелерге электронды ... ... ... ... мақсатында жасалады.
Жобаны іске асыру үшін жаңа ... ... мен ... ... базасын жасау үшін «Copy Land» компаниясы ЖШС
Алянс Банкінен 500 000 теңге кредит алады. Бұл ... ... ... және ... ... ... ... Жобаны жүзеге асыру үшін
Тәуке-хан көшесінде офис ашылды. Біздің қызметкерлер штаты осы саладағы
білікті ... ... ... ... заманғы компьютерлік технологиялардың қолданылуы экономика мен
әлеуметтік салаларға көптеген жаңа мүмкіндіктер жаратып отыр.
Бұл ... ... ... талап етті. Соның нәтижесінде 1998 жылы
бұрынғы «Қолданбалы және есептеу математикасы» ... ... ... ... құрылды.
Кафедра «Информатика, қолданбалы математика және механика есептерін
модельдеу» бойынша ... ... ... ғылыми жұмыстар
жүргізілуде. ... ... ... ... ... және химиялық технологияның теориялық, практикалық ... ... және ... ... ... қатысады.
Информатика кафедрасының түлектері алған білімдері бойынша келесі
кәсіптік қызмет түрлерін ... ... ... беру ...... пәні ... өндірістік – технологиялық – программист, ... ... ... ... ... ...... – компьютерлендіру менеджері;
- ғылыми зерттеу – ғылыми қызметкер.
Жоғары кәсіптік білім бағдарламаларын табысты меңгерген түлектер әрі
қарай:
- магистратурада ... ... ... ... ... ... «Информатика және ақпараттық жүйелер», «Информатиканың
теориялық негіздері».
- «Есептік техникасының математикалық үлгілеуді ғылыми зерттеуде
қолдану»;
- ... ... ... мен желілерін математикалық және
программалық қамтамасыз ету» мамандықтары бойынша оқуға дайындау.
Кафедра ... ... және ... ... ... және ... ... теориялық негізімен
механикалық мәселелері бойынша белсене қатысады. Кафедра Қазақстан және шет
елдер мекемелерімен тығыз байланыста.
4.4 Өнімнің сипаттамасы
Мекеме ... құру мен ... Бұл ... ең алғашқы
бағдарламалырының бірі болып «Copy Land» ... pascal ... ... ... программа құру және білім беру саласын
жеделдету үшін ұсыныстармен тапсырыс беруге ДҚ және БҚ ... ... Бұл ... ... ... үшін ... ... өзіде
жеткілікті өте жеңіл жұмыс істейді десек те болады.
Бұл бағдарламаның басқа бағдарламадан ... ... тек оқу ... шектеліп қалмай оны электронды түрде толықтыру болып жасалғандығында.
Бағдарламаны ... бұл ... ... ... ... ... ... оны қай жерлерде қолдануға болатыны
түсінікті түрде көрсетіліп өткен, бағдарлама ... ... ... ... ... алуға жіберілген, авторлық құқық
беріледі және басқа фирмаларға сатып табыс көзіне айналдыруға ... ... ... ... ... ... ... үлкен екендігін
көрсетті. «Copy Land» ЖШС мақсаты – осы нарықты жаулап алу.
Тапсырыстар мен ... ... ... ... жылы ... ... ретінде таныту мақсатында жұмыс істелінді.
Біз клиенттерді төмендегілердің арқасында тарту көзделген:
• компьютерлік желілер ... ... ... ... алушылармен тікелей байланыс арқылы;
• қызметкерлеріміздің жеке таныстары ... ... ... ... ... ... сату ... өсуші болып табылады. Себебі
бұл нарық осы өңірде жаңа және үлкен сұраныстарға ие.
«Copy Land» компаниясының потенциалды ... ... ... және ... сфералардағы үлкен компаниялар;
- шағын және орта бизнестегі компаниялар;
- оқу мекемелері;
- компьютерлік дүкендер;
- жеке тұтынушылар.
Келесі жарты жылдыққа бізге тапсырыс беріп ... үш ... ... ... атындағы ОҚМУ, «Қазақстан Темір Жолы Ұлттық Компаниясының»
Оңтүстік Қазақстандағы филиялының ... ... ... ... ... ... ... мерзімде нақты сұраныс берген М.О.Әуезов атындағы ОҚМУ. ... ... бұл ... ... жоқ. ... ... қамтама жасайтын
заңсыз жеке тұлғалар бар. Көптеген тұтынушылар сол жеке бағдарламашыларды
іздеп тауып, тапсырыстарын соларға беріп отыр. ... ... ... ... қанағаттандырып жүр. Алайда бұл уақытша кезең. Себебі
ондай жеке бағдарламашылар еш ... ... ... ... ... қиын. Егер олардың бағдарламаларынан қате ... ... ... ... ... Біздің фирманың бесекеге төзімділігінің
мынадай факторларын атап өтуге болады:
... баға ... ... ... ... қызмет көрсету;
• фирма репутациясы.
Біздің компанияға кең жарнама қажет емес. Үлкен компанияларға ... ... ... жарнамалық варианттарын таратуға болады.
Факс арқылы да анықтамалық хабарлар жіберуге болады. Болашақта ... ... да бар. Ол үшін ... ... ... ... хаттар жіберу керек.
4.6 Өндірістік жоспар
Компания ғимараты сатып алынған.
5 кесте - ... ... ... ... |Бағасы, теңге|
| | ... | ... ... |2 ... |120000 ... ... |1 ... |16000 ... ... |4 ... |10500 ... ... ... |1 ... |300 ... диск |1 ... |1500 ... қосылған барлық құрылымдардың шығынын есептеу
Бағдарламалық ... ... және ... ... ... шығын
төмендегі формуламен анықталады [36]:
Стқ=С+Пайда+НДС=Сктқ+Салг+Сотл+Сен+Пайда+НДС
Мұндағы, С – бағдарлама құны
Сктқ - комплексті ... ... ...... өңдеуге кеткен шығындар;
Сотл–бағдарламаны жазуға және отладкаға кеткен шығындар;
Сен – бағдарламаны енгізуге кеткен шығындар;
Сб – ... да ... ... құрылғыларға кеткен шығындарды есептеу
Сктқ=Скомп+Сприн+Сод+Соқ
Мұндағы, Скомп – компьютерге кеткен шығындар;
Сприн – принтерге кеткен шығындар;
Сод – орнатушы ... ... ...... ... ... ... кесте - Қажетті құрал-жабдықтар
|Атауы ... ... ... | |
|Персоналды компьютер ... ... |120000 | |
| | ... | ... |Intel PIV 2400 MHz |- | ... жады |512 ... |- | ... диск |120 |- | |
| ... | | ... |128 ... |- | ... типтегі дисковод | |- | ... ... | |
| |s | | ... |Monitor –17’ |- | ... |. HP LaserJet 1100 |16000 | |
| ... ... ... | |
| ... | | ... |2 ... 2500 |- | |
| ... ... | | ... ... |Windows XP Gold Soft |10500 | |
| |6 және Borland ... | |
| |Dhelphi 7 ... | | |
| ... | | ... ... ... кеткен шығындар:
Сктқ=120000+16000+10500+300+1500=148300 теңге.
Жобалау және алгоритмін құруға кеткен шығындарды есептеу
Сжоб=Кжал*У+Әл
Мұндағы, Кжал –программисттің бір күндік жалақысы;
У – жобалауға кеткен ...... ... ... ... ... алған жалақысының 20%-ы); [33].
Программист жалақысы (Кжал) – бір күнде 1050 теңге.
Алгоритмді өңдеуге ... ... (У) – 25 ... ... ... (Әл) - 20%-ға тең. ... теңге.
Сжоб=1050*25+5250=31500 теңге.
Бағдарламаны жазуға және отладкаға кеткен шығындарды есептеу
Сжазу=У*Котл+У*Кжал+Әл
Мұндағы, Котл – ... бір ... ... ... бір ... ... – алгоритмді өңдеуге кеткен уақыт;
Әл – Әлеуметтік сақтандыру салығы;
Машинаның бір күндік шығыны - ... ... ... жалақысы (Кжал) – бір күнде 1050 теңге.
Бағдарламаны жазуға және ... ... ... (У) – 35 ... ... ... (Әл) - 20%-ға тең. ... теңге.
Сотл=35*500+35*1050+7350=61600 теңге.
Бағдарламаны енгіздіруге кеткен шығындарды есептеу
Сен=У*Кен+У*Кжал+Әл
Мұндағы, Кен – машинаның бір күндік шығыны;
Кжал –программисттің бір күндік жалақысы;
У – ... ... ... уақыт;
Әл – Әлеуметтік сақтандыру салығы; [32].
Машинаның бір күндік шығыны - Кен=5сағ*100 теңге/сағ=500 ... ... ... – бір ... 1050 ... ... ... уақыт (У) – 2 күн.
Әлеуметтік сақтандыру салығы (Әл) - 20%-ға тең. ... ... ... да ... есептеу
Сб=Самор+Сэл+Сконс+Ссд+Сқағ+Сқал
Мұндағы, Самор – комплексті техникалық амортизацияға кеткен шығыны;
Сэл – электроэнергияға кеткен шығын;
Сконс – программисттің консультациясына кеткен ... – CD ... ... ... ... ... – А4 ... қағаз алуға кеткен шығын;
Сқал – қалам алуға кеткен шығын;
Амортизация шығыны - Самор=Сктқ*20%=148300*0.2=29660 теңге.
Электроэнергияға кеткен шығын – ... күн*5 сағ*7 ... ... ... ... ...
Сконс=3 күн*500 теңге=1500 теңге.
CD дисктер сатып алуға кеткен шығын - Ссд=50 дана*30 теңге=1500 теңге.
А4 форматтағы ... ... ... ... - Сқағ= 300 теңге.
Қалам алуға кеткен шығын - Сқал=5 дана*20теңге=100 теңге.
Сб=29660+420+1295+1500+1500+300+100=33275 теңге.
Бағдарламаның толық құны
Стқ=С+Пайда+НДС
Мұндағы, С – ... ...... таза ...... ... НДС салығы; [35].
Бағдарлама құны – С=148300+31500+61600+3520=244920 теңге
Программисттің таза пайдасы –
Пайда=С*20%=244920*0.2= 48984 теңге.
НДС салығы –
НДС=(С+Пайда)*14%=(244920+48984)*0.14=41146,56 теңге.
Стқ=244920 +48984+41146,56 =335050,6 теңге.
Жылдық эксплуатациялық ... ... ... ...... ... жұмыс істегендегі жылдық
эксплуатациялық шығындар.
Еэкспл_жаңа – бағдарламаны қолданып жұмыс істегендегі ... ... ... ... ... жылдық эксплуатациялық
шығындар
Бағдарлама жасалмаған кезде оның орнында үш қызметкер жұмыс істеген
болар еді. ... В – ... ...... ... ... ... бір қызметкердің айлық еңбек ақысы 35000 ... ... онда бір ... ... ... Жқызм=35000*12=420000.
Еэкспл_ескі=4*42000=1680000 теңге.
Бағдарлама қолданып жұмыс істегендегі жылдық эксплуатациялық ... ... үш ... ... бір оператор және бір компьютер
жұмыс істейді.
Еэкспл_жаңа=12*Жопер+Тм*Sм
Мұндағы, Жопер – оператордың айлық жалақысы;
Тм – ... ... ... уақыты;
Sм – Машинаның бір сағат жұмысының шығыны;
Еэкспл_жаңа=12*35000+300*8*100=660000 теңге.
dЕэкспл=1680000 - 660000=1020000 ... ... ... шығынының өтелу мерзімі
Т=С/ dЕэкспл=244920 /1020000=0,24 жыл
Бағдарламалық қамтамасыздандырудың капиталды шығынының өтелу мерзімі
Т=0,24 жыл, яғни бағдарлама өзін ... ай ... ... ... жоспар
Компания жаңадан құрылғандықтан және құрамы мен көлемі ... ... ... ... ... ... алгебра және логика саласындағы белгілі
ғалым, физика – математика ғылымдарының докторы, ... ... ... (01.09.1998ж-01.12.2001ж), одан кейін кафедра меңгерушісі
болып физика – математика ... ... ... ... М
тағайындалды (01.12.2001-01.03.2002ж.ж).
Ол кезде кафедра базасында екі компьютерлік сынып болды. Қазіргі
уақытта кафедра ... ... ...... ... доцент Сембиев О.З. атқаруда. Қазір компьютерлік сыныптардың
барлық саны ... ... ... 4 ... – математика ғылымдарының
кандидаттары, доценттер, 2 ... ... ... ... ... ... бітірген 14 оқытушылар жұмыс істейді.
«Copy Land», компаниясында жұмыс істейтін қызметкерлер туралы ... ...... туралы мәлімет
|Қызметі ... ... ... ... |1 |40000 ... |1 |35000 ... |1 |35000 ... |1 |15000 ... кадрлармен жұмыс істейді, кәсіпорындар және ... ... ... ... жеткізуге жауап береді.
Бухгалтер фирманың бүкіл ... ... ... салыққа
қаржы бөлу және төлеу, табысты бөлу, есептеу және еңбек ақы төлеу ... ... ... мен ... ... шығарып отырады.
Бас программист бағдарламалар, бағдарлама-техникалық құралдарды
жобалайды және олардың ... ... ... және ... берген
мекеменің құралдарын сұранысын талапқа сай етіп дайындап ... ... Оның қол ... екі прграммист жұмыс істейді. Олар жобаны жүзеге
асырады.
Санитарка мекеме тазалығына жауапты және ... ... ... басшылары:
Директор – Торубаев Ғалымжан, диплом информатик.
Бухгалтер – Мұстапаев С.И., диплом бухгалтер және аудит.
Біздің ... ... 20-25 жас ... жас ... ... ... ... білімі бар білікті мамандар.
Қызметкерлерден біз мынаны талап етеміз:
• білімділік
• жан-жақтылық
• тазалық;
• тәртіп;
• шыншылдық;
• ұйымдастыру қабілеттілігі
• адалдық.
Коллективті ... ... ... әлсіз топтар – ... ... ... ... ... үшін ... сенбі күндері
2-3 сағат тегін консультация жүргізу.
Қазірше қызметкерлер саны ... Егер ... ... келешекте жаңа
программистер қосылуы мүмкін.
Компанияның басқарушылық қызметін Торубаев Ғалымжан Жанабаевич
атқарады. Оның ... ... ... ... тәртібін қадағалау;
- қажетті құжаттар мен келісім-шарттарды жүргізу;
- тапсырыстарды қабылдау;
- компанияның қаржылық және материалдық ресурстарын басқару.
Торубаев Ғ.Ж. мамандығы: информатик (программист);
Білімі: М. ... ... ... ... жж. ... Г.» жеке кәсіпкерлігінде
программист қызметін ... ... ... ... ... үшін ... 1 млн. ... қаражат қажет. Ол қаржыны
компания несие түрінде ... ... ... үш ... ... ... келесі схема бойынша жүргізіледі: [36].
Бір айда кететін шығындар статьялары:
8 кесте – Шығындар жоспары
|Көрсеткіштер ... ... |
|1 |2 ... ... ... | ... Банк кредитін сөндіру | ... ... ... |170000 ... ... ... бөлінулер |34000 ... ... ... |3500 ... ... ... |500 ... ... ... бөлінулер |4941,6 ... ... ... ... айға) | ... ... ... |296500 ... | ... ... |4 ... Конц. тауарлар |5000 ... ... ... да ... |15000 ... ... ... мақсаты – компания өндірісін жоғарылату,
қызметкерлер персоналын көбейту, ... ... ... мақсаты – бүкіл Қазақстан нарығына шығу, басқа қалалардан
(Алматы, Ақтау) филиалдар ашу.
4.9 Жұмыстардың орындалу тізбесі
Қазіргі уақытта бізге ... ... ... М. ... ... ... ... келісім жасау рәсімдері маусым айының 28-30 жұлдыздарында
аяқталып, әрі қарайғы операциялардың күнтізбесі төмендегідей ... 2-4 ... 2007ж: ... ... қажетті шарттар мен талаптарды
айқындау, техникалық құрал-жабдықтарды сатып алу;
• 6-10 шілде 2007ж: бағдарламаны жобалау;
• 12-16 шілде 2007ж: ... ... 19-23 ... 2007ж: ... ... 24 ... 2007ж: ... операторларға бағдарламаны қолдану туралы
консультация жүргізу.
4.10 Жобаның тәуекелдігін (сезімталдығын) талдау
Қазіргі таңда, ... ... жеке ... ... бойынша
бағдарлама құратын компаниялар болмағандықтан, бәсекелестік жоқ. Сондықтан
осы бағдарламаға деген сұраныс және бағдарламаның құны жоғарылайды.
Кез келген ... ... бар және оған ... болу ... ... ... болады. Компания кез келген тәуекелге кезігуі мүмкін. Солардың
кейбірі мыналар:
- тапсырысты келісілген уақытта орындай алмау;
- ... ... қалу ... тәуекелдің мүмкін себептері:
- бағдарламалық өнімге қажетті талаптарды дұрыс анықтамау;
- жобалау және алгоритмін құру ... ... мен ... бағдарламаның еңбек сиымдылығын дұрыс есептемеу.
Екінші тәуекелдің мүмкін себептері:
- нарықты зерттеу ... ... ... ... ... жұмыс күшін дұрыс есептемеу.
Аталған тәуекелдер өте минималды. Бұл тәуекелдерді өте нарықты және
бәсекелестерді мұқият зерттеу ... және ... ... ... дұрыс және мұқият анықтау арқылы азайтуға болады.
Қорытынды
Қазіргі кезде мұндай әдістемелік құралдар электронды ... ... ... танымал. Мемлекетіміз тарапынан электронды құралдарды
даярлауға арнайы талаптар ... ... ... ... бірі ... парақ түсі, шрифт өлшемі мен түсі, анықтамалықтардың бар
болуы, тестік бақылауды ... ... ... ... және т.б. болып
табылады. Информациялық қоғамға көшу перспективалары әлеуметтік, құқықтық
және техникалық ... ... ... ... салуда. Мысалы,
өндірістік роботты пайдалану ... ... ... ... ... ... әкеледі. Мұндай технологияны жасау ... та ... Жаңа ... мүшесін өз бетінше өмір сүруге дайындау да
күрт өзгерді. ... жаңа ... ... ізденіс жұмыстары да
басталып келеді.Бұл көзқарастар еліміздегі осы бағыттағы жұмыстарды талдау,
жинақтау, әртүрлі ғылыми және ... ... ... ... ... ... беру саласында программалу тәсілдерін ... ... ... ... ... белсенділігін арттырып қана
қоймай, логикалық ойлау жүйесін қалыптастыруға, шығармашылықпен ... ... ... ... ... алушыға компьютер көмегімен тез және жылдам
түсіндіріледі. Соның нәтижесінде студенттердің ... ... ... және ... ... ... кең ... ашылады. Сонымен
қатар оқытушылар да өздеріне қажетті әдістемелік, дидактикалық ... ... ала ... ... ... ... қаншама пайдасы бар. Компьютер арқылы оқыту үшін ... ... ... ... ... ... орындалуын
қамтамасыз ететін алгоритмді құрудан тұрады. Ал, алгоритмдерді сипаттау оны
түсінуге , ... ... ... тиіс, оған қоса алған бағыттан ауытқымайтын
дәл әрі анық болуы керек. Алгоритмдер, бір жағынан программалаушы ... ... ... ... жағынан – программа дұрыстығын ... бола алуы да ... ... ... үшін ... ... мен сөздер арқылы жазылуын байланыстыратын
жартылай жасанды тіл қажет, оған қоса оның ... ... ... ... арналған мүмкіндіктердің қарастырылуы тиіс .
Одан әрі компьютер арқылы жүргізуге дайындалған сабақтың программасын
жасау – берілген алгоритмді компьютер программасына аударуға барып ... ... ... ... ... тілдері немесе электрондық
сабақтарды жасаудың жүйелік құралдары қолданылады.
Мұнан соң даяр болған оқыту ... ... ... және пайдалануға қажетті ұсыныстармен толықтырылды .
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Досжанов Б., Альменаева Р. Қазақ тілінде электрондық ... мен ... ... ... ... ... А., ... Гусева А.И. Учимся информатике: задачи и методы их решения. – М.:
“Диалог-МИФИ”, 1998. – 320 ... Д. ... ... на я зыке ... – М.: ... 1987 ... ... О.Н. Программирование на языке Паскаль. – М.: «Радио и связь»,
1988 г.
5. ... О.Н. Язык ... – М.: ... и связь», 1989 г.
6. Абрамов В.Г., Трифонов Н.П., Трифонова Г.Н. Введение в язык Паскаль. –
М.: «Наука», 1988 ... ... В.Н. ... ... по языку Паскаль. – М.: «Наука», 1989
г.
8. В.Гофман, А.Хомоненко, Delphi 5, ... ... ... ... ... 2001 г. – 800 с.: ... ... Н.Б. Delphi в задачах и примерах. – СПб.: БХВ – ... – 288 с.: ... ... Н.Б. ... ... в Delphi 7.– СПб.: БХВ ... ... ... А.Ю. ... технологии. – М.: Дрофа. 1999.
12. Горячев А., Шафрин А.Ю. Практикум по информационным технологиям. – М.:
Дрофа. 1999.
13. Н.Г. ... ... ... ... ... по ... ІІІ ... конференция
“Математическое моделирование и информационные технологии в образовании
и науке” ("ММ ИТОН"). Алматы. ... ... им. ... ... ... Информационные технологии образования как
инструмент повышения ... ... ... ... ... и ... ... в
образовании и науке” ("ММ ИТОН"). Алматы. 29.09-02.10.2005. КазНПУ им.
Абая
15. ... ... - 3-е ... издание /Под ред. проф. Н.В.
Макаровой - М: Финансы и статистика, 1999 – 768 с.
16. Интернет ... Курс ... ... ... ... ... в ... Литературный обзор. Сост. Бусарова Г.П. – ... ... ... Г.Б.Мамырбек. Некоторые ... ... ... ... ... ... моделирование и информационные технологии в образовании
и науке” ("ММ ... ... ... КазНПУ им. Абая.
18. Под реакцией А. Я. Савельева, Электронные вычислительные машины, ... ... 1991 ... И. Д. ... В. В. Тюляева, Практикум по основам программирование
на языке Паскаль, М., ... ... 1991 ... Б. М. ... В. Г. ... М. П. ... Основы информатики и
вычислительной техники, М., Просвещение, 1969 ... Г. Д. ... ... информатики, М., Высшая школа, 1989 г.
22. Б. Е. Алексеев, А. С. Ваулин, ... ... ... ППМ ... школа, 1987 г.
23. В. Г. Абрамов, Н. П. Трифонова, Введение в язык ... М., ... ... В. К. ... А. Н. ... ... ... М., Наука,1988 г.
25. В. Н. Пильщиков, Сборник упражнений по языке Паскаль, М., ... ... Г.К. ... ... Л.Ә. ... ... Паскаль
тілінен практикум. Шымкент: Қ.А.Ясауи ат. Халықаралық қазақ-түрік
университеті, 2002. – 132 бет.
27. Досжанов Б., ... Р. ... ... ... ... мен WEB-
парақтар даярлау әдістері. Информатика негіздері. А., 2002.
28. Гусева А.И. Учимся информатике: задачи и ... их ...... 1998. – 320 с.
29. Д. Прайс. Программирование на я зыке ... – М.: ... 1987 ... ... О.Н. ... на языке Паскаль. – М.: «Радио и связь»,
1988 г.
31. Уркумбаев М.Ф., Терещенко С.А., Уркумбаева Т.Н. «Арифметика успеха».-
Тараз, 2005 ... ... М.Ф., ... С.А., ... Т.Н. ... ... 2005 г.
33. Уркумбаев М.Ф., Уркумбаев Б.Ф., Аманбаев Б.Б., Уркумбаева М.М. ... в ... ... ... 2005 г., 217 ... Алан Вест Бизнес - план: учеб. пр. пособие (перевод с английского
Н.И.Аклозовой и ... - 3-е изд. - ... ... Проспект,
2005 - 232 с.)
35. Алексеева М.М, «Планирование деятельности фирмы» - М.: Финансы и
статистика, ... ... Под ... проф. Р.Г.Маниловского. Москва «Финансы и
статистика», 1996.
37. «Бизнес-планирование» / Под ред. В.М. Попова, С.И. ... - ... и ... ... ... Ю., Гапенски Л. Финансовый менеджмент. Полный курс. В 2-х т. /
пер. с английского под ред. В.В. Ковалева - СПб.: ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Барсакелмес қорығы туралы10 бет
Биология кабинетінде тірі табиғат бұрышын ұйымдастыру20 бет
Биология сабағында қосмекенділер класын оқыту69 бет
Биология сабақтарында цитологиялық білімдерді қолдану әдістемесі64 бет
Блок экскурсиятану32 бет
Жер заңнамасы5 бет
Құстар48 бет
Электрондық курс және оны құру28 бет
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Информатикадан сыныптан тыс жұмыстар әдістемесі4 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь