Ауыл шаруашылық дақылдарының негізгі организмдер тобы – энтомофагтар; гербифагтар


I) Кіріспе
II) Негізгі бөлім
2.1)Ихневмонидтер
2.2) Браконидтер
2.3) Тахин шыбындары
Қорытынды
Пайдаланған әдебиет
Ауыл шаруашылық дақылдарының негізгі организмдер тобы – энтомофагтар; гербифагтар; маңызды зиянкестер патогендері мен антогенистерінің, арамшөптер мен ауру қоздырғыштарының жүйелеуін; биология мен экология негіздерін, ауыл шаруашылығы дақылдарының зиянкестері мен ауру қоздырғыштарының табиғи жауларының тиімділік дәрежелерін, саңырауқұлақтық, вирустық жане бактериялық препараттарды алу және сақтау технологиясын, энтомофагтар, акарифагтар мен гербифагтарды жаппай көбейту, сақтау және қолдану әдістерін, биофабрикалар мен биозертхана машиналарын білу керек.
Ауыл шаруашылығы дақылдарының зиянды организмдерімен күресудің биологиялық әдісі оларға қарсы пайдалы бунақденелер-кенелер, өрмекшілер және микроорганизмдер, құстар,т.с.с.тірі организмдерді қолдануға негізделген. Бұл тәсілдердің аса құнды ерекшелігі айналадағы қоршаған ортаға ешқандай зиянын тигізбейді. Адамдарға пайдалы жануарлар мен бунақденелерге кері әсер етпейді және зиянкестерге қарсы күресудегі басқа тәсілдермен салыстырғанда арзанға түседі. Биологиялық әдіспен күресу үшін пайдаланатын бунақденелер зиянды организмдердің жаппай көбейіп және таралып кетуіне жол бермейді, олардың мөлшерін тежеп, табиғи тепе-теңдікті сақтау заңына да пайдалы әсер тигізеді.
Өсімдікті кешенді қорғауға көшу кәсіптік мамандар дайындауға талапты күшейді. Қазіргі кезде өсімдік қорғау мамандары зиянкестерді жақсы ажырата білумен қатар, оның табиғи жауларын да анықтаумен олардың агробиоценоздағы экологиялық өзгермелі жағдайға тиімділігін бағалап, қай тәсілді пайдалану керек екендігін шеше білу керек. Зиянкес бунақденелермен күресу үшін тиісті талаптарға жауап беретін облигатты және факультативті патогендерді қолдануға болады. Олар адам және жануарлар үшін қауіпсіз болуы тиіс. Олар тиісті бунақденелерге жоғары вируслентті болып, оның популяциясында жеңіл таралып, дарақтар өлімінің жоғарылауына алып келуі тиіс. Патологиялық үрдістің әсері бунақденелердің қоректенуіне немесе қырылуына дейін өсімдіктерге зиянын тигізуіне үлгермеуі тиіс.Энтомопатогендер өндірісі тиімді болуымен қатар, сақтау барысында өмірге қабілеттілігін және вируленттілігін жоймауы тиіс. Бұл талаптар орындалуы үшін белгілі бір түрдің ерекшеліктерін және оның әлсіз болатын кезеңін білгенде ғана іріктелген энтомопатоген күресуде тиімділігі жоғары болады. Энтомопатогенді бактериялар екіге бөліну арқылы көбейетін бір жасушалы прокариотты ағзалар болып келеді.
1. Тілменбаев А.,Жармұқамедова Г. "Энтомология "Алматы,1994;
2. Матпаева Б. "Ауылшаруашылық дақылдарының биологиялық күрес тәсілдері", Алматы,1983;
3. Искендирова Р.А., Тұтқабаева А. Өсімдікті биологиялық қорғау" Алматы 2014.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 13 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар
I) Кіріспе
II) Негізгі бөлім
2.1)Ихневмонидтер
2.2) Браконидтер
2.3) Тахин шыбындары
Қорытынды
Пайдаланған әдебиет

Кіріспе
Ауыл шаруашылық дақылдарының негізгі организмдер тобы - энтомофагтар; гербифагтар; маңызды зиянкестер патогендері мен антогенистерінің, арамшөптер мен ауру қоздырғыштарының жүйелеуін; биология мен экология негіздерін, ауыл шаруашылығы дақылдарының зиянкестері мен ауру қоздырғыштарының табиғи жауларының тиімділік дәрежелерін, саңырауқұлақтық, вирустық жане бактериялық препараттарды алу және сақтау технологиясын, энтомофагтар, акарифагтар мен гербифагтарды жаппай көбейту, сақтау және қолдану әдістерін, биофабрикалар мен биозертхана машиналарын білу керек.
Ауыл шаруашылығы дақылдарының зиянды организмдерімен күресудің биологиялық әдісі оларға қарсы пайдалы бунақденелер-кенелер, өрмекшілер және микроорганизмдер, құстар,т.с.с.тірі организмдерді қолдануға негізделген. Бұл тәсілдердің аса құнды ерекшелігі айналадағы қоршаған ортаға ешқандай зиянын тигізбейді. Адамдарға пайдалы жануарлар мен бунақденелерге кері әсер етпейді және зиянкестерге қарсы күресудегі басқа тәсілдермен салыстырғанда арзанға түседі. Биологиялық әдіспен күресу үшін пайдаланатын бунақденелер зиянды организмдердің жаппай көбейіп және таралып кетуіне жол бермейді, олардың мөлшерін тежеп, табиғи тепе-теңдікті сақтау заңына да пайдалы әсер тигізеді.
Өсімдікті кешенді қорғауға көшу кәсіптік мамандар дайындауға талапты күшейді. Қазіргі кезде өсімдік қорғау мамандары зиянкестерді жақсы ажырата білумен қатар, оның табиғи жауларын да анықтаумен олардың агробиоценоздағы экологиялық өзгермелі жағдайға тиімділігін бағалап, қай тәсілді пайдалану керек екендігін шеше білу керек. Зиянкес бунақденелермен күресу үшін тиісті талаптарға жауап беретін облигатты және факультативті патогендерді қолдануға болады. Олар адам және жануарлар үшін қауіпсіз болуы тиіс. Олар тиісті бунақденелерге жоғары вируслентті болып, оның популяциясында жеңіл таралып, дарақтар өлімінің жоғарылауына алып келуі тиіс. Патологиялық үрдістің әсері бунақденелердің қоректенуіне немесе қырылуына дейін өсімдіктерге зиянын тигізуіне үлгермеуі тиіс.Энтомопатогендер өндірісі тиімді болуымен қатар, сақтау барысында өмірге қабілеттілігін және вируленттілігін жоймауы тиіс. Бұл талаптар орындалуы үшін белгілі бір түрдің ерекшеліктерін және оның әлсіз болатын кезеңін білгенде ғана іріктелген энтомопатоген күресуде тиімділігі жоғары болады. Энтомопатогенді бактериялар екіге бөліну арқылы көбейетін бір жасушалы прокариотты ағзалар болып келеді.

Жарғаққанаттылар отряды Hymenoptera
Ихнеумонид тұқымдасы
Жарғаққанаттылардың негізгі топтары және олардың сипаттамасы. Бұл отряд өкілдерінің тіршілігі алуан түрлі, өсімдікті биологиялық қорғау әдісінде маңызды түрлері мыналар; ихнеумонид, браконид, афидиид, афелинид, энциртид, эулофид, птеромалид, трихограмматид, сцелионид, эуколиид, сколии, тифии және құмырсқалар тұқымдасына жатады.

1-сурет. ихнеумонид
Ихнеумонид тұқымдасы (Ichneumonidae) жарғаққанаттылар отрядының ішіндегі ең ірілері, ұзындығы 10-25мм, 18 буыннан тұрады. Екі пар қанаты бар. Кейбіреулерінің қанаттары болмауы да мүмкін. Аналықтарының жұмыртқа салғыштары ұзын, өте жақсы дамыған. Дернәсілдері зиянды бунақденелердің жұмыртқаларын, дернәсілдерін, пілләларын залалдайды. Ересектері гүл шырынын өсімдік бітелері мен сымырлардың тәтті шырындарын сорып немесе жалап дербес өмір сүреді.
Ихневмонидтердің аналықтары жұмыртқа салу үшін иелерінің денесін тескен кезде олардан бөлініп шығатын гемолимфаларын сорып қоректенеді. Диадегма астық сұр көбелегінде 2 ұрпақ береді. 1-ші ұрпағы 2-4 жастағы жұлдызқұрттарды, 2-ші ұрпағы 4-6 жастағы жұлдызқұрттарды залалдайды. Ол топырақ арасында немесе ақшыл сұр түсті сопақша пілләнің ішінде қыстайды.

Браконидтер туыстасы
(Braconidae, Hymenoptera)
Браконидтер туыстасы (Braconidae, Hymenoptera)Браконидтер- шаншарларға қарағанда кішірек, денесінің ұзындығы 5 ... 15мм, көптеген паразиттердің сыртқы және ішкі паразиті. Шыбындардың, қандалалардың,көбелектердің дернәсілдерінде паразиттік тіршілік етеді. Кейбір жағдайда жұмырқа фазасында залалдайды. Ересектері гүл шырыны, сымырлардың тәтті шырындарымен қоректеніп, дербес өмір сүреді. Өсімталдығы 1000 жұмыртқа салады. 1 ұрпақ беріп, астық сұр көбелегінде дамиды. Апантелес - дернәсілдері пілләда қыстайды. Көктемде (сәуірдің басында) ие жұлдызқұрттарының пайда болуынан 20 - 30 күн бұрын жыныс-жас жағынан жетілген аналықтары ұшып шығады. Мақтада апантелес мақта көбелегінің жаппай көбею кезеңінде (маусымның екінші онкүндігі) пайда болады. Бір жұлдызқұртқа (эндотоғышар) бір жұлдызқұрт сала отырып, жас жұлдызқұрттарды басымырақ зақымдайды. Жұлдызқұртта дамуын 3 жаста аяқтайды. Ересек дернәсілдер зиянкес жұлдызқұртын тастап, ақ пілләлар тоқып, сонда қуыршақтанады. Тоғышар шыққан соң жұлдызқұрт 1 - 2 күнде өледі. Маусым ішінде 8 - 9 ұрпақ дамиды.

2-сурет. браконид
Дамуының басында зиянкес жұлдызқұртының тоғышармен зақымдалуы 5 - 12% құрайды, көбелектің үш ұрпақ кезеңінде ол 50 - 70 пайызға жетеді. Ресейдің еуропалық бөлігінің оңтүстік-шығысында, Орта Азияда, Азербайжанда, Армения мен Қазақстанда тараған.
Бракон - ұрықтанған аналықтары ширатылғанмен түспеген жапырақтарда, ағаш кеуектері мен көтерілген қабығының астында қыстайды. Наурызда ұшып шығады, мақта егістігінде маусым айында пайда болады. Үлкен жастағы жұлдызқұрттарды зақымдайды. Жұмыртқа салар алдында аналықтары жұлдызқұртты сал етіп тастайды. Бір жұлдызқұртта 1-ден 10-ға дейін дернәсіл дамиды. Орташа өсімталдығы - 100 - 150 жұмыртқа. Маусым ішінде 7 - 8 ұрпақ беріп дамиды. Зиянкес жұлдызқұрттарының браконның табиғи популяциясымен зақымдалуы 15 пайыздан, егістікке шығарған кезде 40 - 50 пайыздан аспайды. Тоғышарды басқа энтомофагтар кешенінде пайдаланған орынды.
Есепке алу тәсілдері
Мақталықты зерттеуге оның шанақтанған кезеңінен кірісіп, мақта жинау маусымының басына дейін есепке алу керек. Ол үшін 100 шартты өсімдік (5 өсімдіктен 20 сынама алынады. Ұшар басындағы жас жапырақтар үстіңгі және астыңғы жағынан қаралады. Өйткені, көбелектер әдетте жұмыртқаларын соларға салады. Сондай-ақ жас жұлдызқұрттар табы үшін ұсақ шанақтар және ересек жұлдызқұрттар тауып, жыртқыштардың бүкіл кезеңін анықтау мақсатымен гүлдер мен қауашақтар да қаралады. Әрбір сынамадағы жұмыртқалар мен жұлдызқұрттар жастары бойынша, жыртқыштар даму кезеңдері бойынша есепке алынады. Жұмыртқалар мен жұлдызқұрттарды олардың тоғышарлармен залалданған-залалданбағанын анықтау үшін, әрбір сынамада кемінде 50 жұмыртқа мен жұлдызқұрттан зертханаларда анализ жасау мақсатымен жиналады.
Өсімдік қорғаудың химиялық құралдарын қолдану орындылығының критерийі - 100 мақта өсімдігінен 8 - 12 жұмыртқа мен жас жұлдызқұрттар табу.
Тиімділік критерийі 100 өсімдікте 200 - 250 жыртқыш болса, сондай-ақ зиянкес жұмыртқалары мен жұлдызқұрттары тоғышарлармен және аурулармен 60 - 80% шамасында зақымдалып, залалданса мақта көбелегіне қарсы химиялық дәрілеудің керегі жоқ.

3-сурет. Браконид

Бұл отряд денесінің ұзындығы 0,2 мм - 60 мм болатын біртекті 2 жұп жарғақ қанаты бар әр түрлі насекомдарды біріктіреді. Кейбір формаларында (мысалы, жұмысшы құмырсқаларда, кейбір шаншарлардың ұрғашыларында) қанат болмайды. Мұртшалары жіп тәрізді, бүгілмелі, кейде қауырсын және таспік тәрізді болады. Ауыз аппараты кеміргіш, кеміріп жалағыш, кейде редукцияланған. Құрсағы қондырмалы, аспалы, сабақшалы болады, яғни кеудемен өте жіңішкеріп қылталанған немесе әр түрлі дәрежеде ұзарған бунақ арқылы жалғасады. Ұрғашыларында жақсы жетілген жұмыртқа салғыш қынабы болады. Бал ара мен жабайы арада жұмыртқа қынабы бізгекке айналған. Личинкалары құрт тәрізді немесе жалған жұлдызқұрттар. Қуыршақтары ашық, көбінесе піллә ішінде болады.
Түрлерінің саны жағынан тек қоңыздар мен көбелектерден ғана кем, ең ірі отрядтардың бірі - 100 мыңнан аса түрлері бар. Соның ішінде біздің елде 10 мыңдайы кездеседі. Қоректену сипаты және маңызы жағынан жарғақ қанаттылар алуан түрлі. Олар фитофагтар және галла түзушілер, гүл шырынын және тозаңын пайдаланушылар, жыртқыштар және насекомдардың паразиттері болып саналады.

Қос қанаттылар отряды- Diptera; Тахиналар немесе кірпі шыбындар тұқымдасы Tachinidae- энтомофаг түрлері сұр фазия AlophoreSubcolloptrafa L
Денесінің ұзындығы 3-20мм.Ұзын қыл тәрізді қылшықтар денесін түгелдей жауып тұрады. Дернәсілдері құрт тәрізді, ақшыл немесе сарғыштау, аяқтары жоқ, жыныс бездерін бүлдіреді, сонын салдарынан ұрпақсыз қалады.
Қуыршақтары жабық,жалған пілләнің ішінде болады. Ересек шыбындар гүлді өсімдіктердің шырынымен, бал шығымен, иелерінің гемолимфаларымен қоректенеді. Шыбындар, әсіресе шатыршагүлді өсімдіктерге әуес.Қосымша тамақ ретінде саңырауқұлақтарды және басқа да микроорганизмдерді қажет етеді.Дернәсілдерінің барлығы әр түрлі бунақденелілердің ішкі паразиттері. Сыртқы паразиттік тіршілік ететіндері өте сирек кездеседі. Паразит шыбындар жұмыртқаларын өсімдіктерге ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қос қанаттылар отрядының негізгі топтарын анықтау және олардың сипаттамасымен танысу
Бунақденелердің және кеміргіштердің бактериялды аурулары
Жеміс ағаштарының зиянкестері
Өсімдіктердің мүшелерін зақымдау белгілері
Орман ағаштары және оларға зиян келтіретін аурулар
Бөжектердің саңырауқұлақ аурулары
Жыртқыш саңырауқұлақтар
Бөжектердің сыртқы құрылысы
Жамбылобылысы шу ауданы жағдайында күнбағысты негізгі зиянкестері мен ауруларынан қорғау шараларын ұйымдастыру
Өсімдікті интегралды қорғау жүйесінде шаруашылықты ұйымдастыру
Пәндер