ДНҚ зерттеу әдістері. ДНҚ диагностикасының тура және көлденең әдістері. ДНҚ – фингерпритинг

І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
1. Молекулалық . биологиялық зерттеу әдістері
2. ДНҚ.диагностикасының тура және көлденең әдістері
ІІІ Пайдаланылған әдебиеттер
Цитогенетикалық әдістердің мәні-микроскоп арқылы адам хромосомаларын зерттеу болып табылады. Бұл әдіс ХІХ ғ. аяғынан қолданылып келеді. Цитогенетикалық әдістер арқылы-хромосома санының не жеке хромосомалардың құрылымын жарық микроскоп арқылы зерттейді. Цитогенетикалық зерттеулер объекті- бөлінуші (митоз, мейоз) не интерфазалық жасушалар болып табылады. Молекулалық –цитогенетикалық әдістер - хромосомаларды зерттеудегі жаңа әдіс болып саналады, оны – флюоресцентті будандастыру (гибридтеу) (FISH) деп атайды. Бұл әдіс бірнеше сатылардан тұрады:
1) Алғаш зерттелінетін хромосомамен не оның бір учаскесімен будандасатын ДНҚ-зонд дайындалады. ДНҚ-зонд-биотин не дигоксигенин жалғанған ДНҚ-ның бір тізбегі болып табылады.
2) Микроскопиялық препараттағы хромосома ДНҚ-сын сілті ерітіндісімен өңдеп оны денатурациялайды, яғни ДНҚ жіпшелері арасындағы сутектік байланыстарды үзеді де ДНҚ жіпшелерін бір-бірінен ажырастырады.
3) Препаратқа ДНҚ-зондты енгізеді. Осы кезде ДНҚ-зонд нуклеотидтері зерттелетін хромосоманың ДНҚ тізбегіндегі нуклеотидтермен комплиментарлық байланысады, яғни ДНҚ ренатурацияланады.
4) Осыдан кейін препараттағы биотин не дигоксигенинді олармен таңдамалы қосылатын затпен (биотин үшін-стрептовидин, дигоксигенин үшін-антидигоксигенин) әрекеттестіреді, содан кейін бұл заттарға 1-2 кезеңмен флюоросцентті бояуларды (қызыл түсті бояу-родамин, жасыл түсті-изотиоцианат флюоресцин) қосады.
5) Люминесцентті микроскоп арқылы боялмаған хромосомалар арасынан боялған хромосомаларды айқын көріп, бақылауға, әрі қарай зерттеуге болады.
1. Медициналық биология және генетика. Е.Ө. Қуандықов ред., А., 2004.
2. С.А.Әбілаев. Молекулалық биология және генетика: Оқулық.- Шымкент: «Асқаралы» баспасы, 2008.- 424 с.
3. 1.С.Ж. Стамбеков «Жалпы генетика» Алматы «Ана тілі» 1993 жыл
4. 2.Е.Ө. Қуандықов., С.А. Әбілаев., «Медициналық биология және генетика» (Медициналық жоғары және орта кәсіби оқу орындарына арналған оқулық) Алматы 2006 жыл.
5. 3.Әбілаев С.А.Молекулалық биология,Шымкент 2010 ж
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МИНИСТРЛІГІ
                                       ...  ...  ...  ... ...                                       
  ... биология және микробиология кафедрасы
                                       
                                ...      
      ... ДНҚ ... ... ДНҚ ... тура және ... әдістері. ДНҚ  -  фингерпритинг. 
      
      
      
      
                  
                                          ... ... Н.
                                                         ... 107  ЖМ
                                         ... ... Г.Т.
                                          
                                          
                                          
                                          
                                          
                                          
                                          
                            ... 2017 ж
      
      ...      І ...      ІІ ... бөлім
      1. ...  -  ... ... ... 
      2. ... тура және ... ...      ІІІ Пайдаланылған әдебиеттер
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      ... ... ... ... адам ... ... болып табылады. Бұл әдіс ХІХ ғ. аяғынан қолданылып келеді. Цитогенетикалық әдістер арқылы-хромосома санының не жеке хромосомалардың құрылымын жарық ... ... ... ... зерттеулер объекті- бөлінуші (митоз, мейоз) не интерфазалық жасушалар болып табылады. Молекулалық  - цитогенетикалық әдістер - ... ... жаңа әдіс ... ... оны  -  ... будандастыру (гибридтеу) (FISH) деп атайды. Бұл әдіс бірнеше сатылардан тұрады:
      1) Алғаш зерттелінетін ... не оның бір ... ... ... ... ... не дигоксигенин жалғанған ДНҚ-ның бір тізбегі болып табылады.
      2) ... ... ... ДНҚ-сын сілті ерітіндісімен өңдеп оны денатурациялайды, яғни ДНҚ ... ... ... ... үзеді де ДНҚ жіпшелерін бір-бірінен ажырастырады.
      3) ... ... ... Осы кезде ДНҚ-зонд нуклеотидтері зерттелетін хромосоманың ДНҚ тізбегіндегі нуклеотидтермен комплиментарлық байланысады, яғни ДНҚ ...      	4) ... ... препараттағы биотин не дигоксигенинді олармен таңдамалы қосылатын затпен (биотин үшін-стрептовидин, дигоксигенин үшін-антидигоксигенин) әрекеттестіреді, содан ... бұл ... 1-2 ... ... ... ... ... бояу-родамин, жасыл түсті-изотиоцианат флюоресцин) қосады.
      	5) Люминесцентті ... ... ... ... ... ... хромосомаларды айқын көріп, бақылауға, әрі қарай зерттеуге болады. 
      FISH әдісі арқылы ... ... ... ... бастап бірнеше хромосомааралық күрделі қайтақұрылымдарды ажыратуға мүмкін болады.
      FISH әдісі ... ... үшін де ...      Молекулалық - генетикалық ... ... ДНҚ ... ... ... (аллель, ген) құрылымының ерекшеліктерін анықтауға бағытталған зерттеу әдістері ... ... Бұл ... ДНҚ және РНҚ ... ... ... негізделінеді. Қазіргі кезде молекулалық биология, генетика жетістіктері, адам геномын зерттеулер, молекулалық - генетикалық әдістерін медицина практикасында кеңінен ... ... ...      ... ... ... кезеңдері мен нұсқаларының сипаттамасы 8 кестеде келтірілген:
      1) ДНҚ (РНҚ) ... ... ... ... алу не ... ... реакция (ПТР) арқылы жинақтау.
      ДНҚ молекуласын кез-келген ядролы жасушалардан бөліп алуға ... Ол ... ... ... ... оны ... ДНҚ деп ... 
      Әдетте, ДНҚ молекуласын лейкоциттерден, хорион жасушаларынан, амнион сұйықтығының жасушаларынан, фибробласт культурасынан ... ... Бір рет ... жасау үшін бірнеше нанограммнан бірнеше микрограмға дейін ДНҚ қажет. Бұл үшін 20-40 мг. хорион, 1 мл қан, 5-10 мг ... ... ... қажет. 
      Ауруларды дұрыс анықтау (диагностика), не гетерозиготалық күйін анықтау, үшін ... ... ... ... өзі ... тек ... ... жеткілікті мөлшерде көшірмелеп көбейту (амплификация) қажет. Бұрын бұл проблеманы шешу әжептеуір қиын болатын, яғни ол ... саты ... ... ... плазмида құрастыру-->оны бактерия жасушасына енгізу-->бактерияны көбейту-->ДНҚ фрагменттерін бөліп алу. Қазіргі кезде қажетті ДНҚ фрагменттерін жинақтау полимеразалық тізбекті реакциялар (ПТР) ... ... ... ... Бұл ... 1983 ж. ... зертеушісі К.Мюллис ашқан және оның ашылуы тұқым қуалаушылық ауруларды молекулалық-генетикалық зерттеулер ... ... адам ... ... ... ... десе ...      2) Полимеразалық тізбекті реакциялар (ПТР) - ДНҚ-ны амплификациялау, яғни көшірмелеп көбейту болып табылады. ... ... ... ДНҚ-ның кез-келген бөлшектерін (бір генге дейін) миллиондаған дана күйінде көбейтуге мүмкіндік береді. ПТР жүргізу үшін ... ДНҚ ... ... ... күні бұрын білу қажет. 
      Зерттелетін ДНҚ ... 51 және 31 ... ... ... ... 20-30 нуклеотидтен тұратын екі олигонуклеотидтік праймерлер (РНҚ -ұйытқы) синтезделінеді. 
      ДНҚ ... ... ... ... ... тұрады. Әр бір цикл 3 сатыға бөлінеді:
      1. ... әсер етіп (940) ДНҚ ... ... ... ... ... 
      2. бір ... ДНҚ-ның негіздеріне комплиментарлы праймерлерді байланыстыру (отжиг) (37-680);
      3. ДНҚ ... ... ... жаңа ДНҚ ... ... (720). 
      3) ДНҚ ... ... бөлшектеу (рестрикциялау)-рестриктезалар (бактерия эндонуклеазасы) арқылы ДНҚ молекуласын ұзынды қысқалы бөлшектерге ... ... ... қос ... ДНҚ ... 4-6 нж ... бірізділігін танып кеседі де, фрагменттерге бөлшектейді. 
      Геномдық ДНҚ-молекуласын ... ... ол ... ... ... ... ... фрагменттерге кесіледі.
      4) ДНҚ фрагментерінің электрофорезі-рестриктазалар арқылы ... ... ... не ... гель ... ... ... түрліше таралып үлестіріледі, яғни молекула массасы үлкен ... баяу ... ... ... кіші  - ... фрагменттер тез қозғалады. Электрофорез аяқталған соң ДНҚ фрагменттері гель бетінде әртүрлі орындарда ... ... ... ДНҚ фрагменттерін визуальды зерттейді, ол үшін агроздық гелде электрофорез жүргізеді. Содан кейін гельді этидий бромидімен өңдейді. Этидий бромиді ДНҚ-мен ... гель ... ... ... ... ... қызыл учаскесінде жарқырау байқалады. Сол жарқыраулар зерттеуге қажет ДНҚ фрагменттері болып табылады. Адам ... өте ... ... (3,2 ... ... жұбы, яғни 190 см.)рестрикция нәтижесінде көптеген рестрикция фрагменттері түзіледі және электрофорезден кейін оларды этидий бромидімен бояғанда ультракүлгін спектрінде ДНҚ ... бәрі ... ... ... ... ... ... бөліп алып зерттеу Саузерннің блот-гибридтеу (будандастыру) әдісі арқылы жүргізіледі.
      Бұл әдіс төмендегі кезеңдерден тұрады :
      
      
      
                   ... ... ...      
      1) ... кейін гельді сілтілі ерітіндіге енгізеді, бұл кезде қос ... ДНҚ ... ... ... ыдырайды (яғни тізбектер арасындағы сутектік байланыс үзіледі); 
      2) ДНҚ фрагменттерін буферлік ерітінді ... ... не ... ... ... Ол үшін гель ... фильтрмен және бір бума фильтрлеуші қағаздармен жабады. Капиллярлық эффект нәтижесінде гель бетіне перпендикуляр буферлік ерітіндіағыны пайда ... ... ... ... ДНҚ ... бәрі фильтрде ұсталынып қалады. ДНҚ фрагменттерінің фильтрде орналасу реті олардың гельдегі орналасуына  дәлме- дәл ...      3) ... ... визуальды табу үшін (фильтрде ұсталынып қалған ДНҚ фрагменттері көзге көрінбейді) ДНҚ фрагменттерін радионуклид не флюоресценттік ... ... ... ... зонд ... ... ... Әрбір зонд 16-30 жұп негіздерден тұрады. Зонд нуклеотидтерінің бірізділігі зерттелуші геномдық ДНҚ фрагментімен толық не ішінара комплиментарлы ... ...      4) ... ... бар ... ... әрекеттестіргенде ДНҚ фрагменттерімен ДНҚ-зонд тізбектері комплиментарлы гибридтелінеді (будандасады). Радиоактивтік таңбамен таңбаланған будан учаскелерін рентгенмен зерттегенде (ауторадиография) зерттелуші ДНҚ ... ... ...      ... тура және ... ...      ... әдістерін ауру диагнозын растау үшін, ауру симптомдары клиникалық байқалғанға дейін, туылғанға дейін қүрсақтағы бала ауруларын анықтау үшін жүргізеді.
      ... ... ... ... тура және ... ... деп аталатын әдістері белгілі.
      Тура ... ... ауру гені ... оның ... ... ... ... жағдайларда жүргізеді. Тура ДНҚ-диагностика әдістерінде ген мутациялары зерттелінеді.
      Егер ауру гені ... ... не ауру ... гетерогенді күйде болатын болса, тура ДНҚ-диагностика әдістерін қолдануға болмайды. Бұл жағдайларда көлденең ДНҚ-диагностика әдістері қолданылады.
      ... ... тура ... ... ... ДНҚ-диагностикасының 2 әдісі қолданылады: белгілі мутацияларды детекциялау ... ... ... ...      ... ... детекциялау әдістері. Егер мутациялар белгілі болса, онда оларды фермент-рестриктазалар арқылы кесіп рестрикциялық талдау не ДНҚ-гибридизация (будандастыру) арқылы табуға ...      ... ... ... ... қарапайым әдісі болып табылады. Бұл кезде рестрикциялық ... ... ... арқылы қостізбекті ДНҚ молекуласын 4-8 нуклеотидтер аралығында кеседі. Мутантты ДНҚ -молекуласын осылайша кескенде үзыңдығы қалыпты жағдайдағыдан ерекше фрагменттер пайда ... ... ... арқылы оп-оңай табуға болады.
      Аллельспецфикалық ПТР-нүктелі мутацияларды (шағьш делекциялар, инсерциялар) табу үшін жүргізіледі. ПТР-ДНҚ молекуласының ... ... ... рет көбейтуге мүмкіндік береді, содан кейін сол көбейтілген учаскелердегі ... табу үшін ... ... ...      ... ... әдістері. Егер мутация сипаты белгісіз, бірақ аурудың клиникалық көрінісі қандай генде мутация пайда болганын болжамдауга ... ... ... онда ... л ық скрининг әдістерін қолданады. Олардың түрлері: 1) Саузерннің б л от -- ... ... ... ... ... ... 2) бір-тізбекті ДНҚ молекуласының конформация полиморфизмін талдау; 3) ... ... қос ... ДНҚ ... 4) ... ... т.б.
      Мутацияларды талдаудың ақырғы кезеңі-оларды секвендеу болып табылады, яғни электрофорезде аномальды ... ДНҚ ... ... ... ... Осы фрагменттің нуклеотидтер бірізділігін қалыпты фрагментпен салыстырады да, патологиялық сипатын анықтайды.
      ... ... ... кез-келген мутация типтерін анықтауға болады.
      Секвендеу күні бұрын бөлініп алынған, клонданған, тестіленген ДНҚ ... не оның бір ... ... ... ең ... ... ... табылады.
      Секвендеу-ДНҚ молекуласының не оның бір фрагментінің нуклеотидтік бірізділігін анықтау болып табылады.
      ... екі ... ... ... ... және ... ...      Максам-Гильберт әдісі-химиялық жолмен ДНҚ молекуласын бір-бірлеп нуклеотидгерге ьщыратуга ... Бұл өте ... ... және ... ...      ... ... және арзан, сондықтан оны жиі қолданады. Бүл әдіс зерттелуші ДНҚ тізбегінің синтезін белгілі бір ... ... ... ... енгізу арқылы тоқтатуға негізделінеді. 
      Дидезоксинуклеотидтің қант ... ... ... тобы ... сондықтан ол келесі нуклеотидпен фосфодиэфирлік байланыс қалыптастыра алмайды.
      ... үшін ... ... төрт ... ... -дАТФ, дЦТФ, дГТФ, дТТФ жиынтығы құйылған 4 пробирка, ... ... ... ... ... ... ... ддГТФ, ддТТФ)жиынтығы болуы қажет және ДНҚ-полимераза қажет.
      Бұл әдіс бірнеше кезеңдерді қамтиды:
      1) ... ДНҚ ... ... ...      2) ... ДНҚ ...      3) ... өнімді формамидпен денатурациялау нәтижесінде ұзындығы әртүрлі болатын олигонуклеотидтік бірізділік пайда болады;
      4) 4 ... ... ... ... ...      5) ... нәтижелерін радиоавтографта талдау.
      Көптеген ... 250-350 нж. сай ... 250-350 ... ажыратуға болады.
      Осылайша, синтезделген фрагменттер өлшеміне қарай дезоксинуклеотидтердің ... ... және ДНҚ ... ... ретін анықтауға болады.
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
                  ... ...                                          ... ... және ...  Е.Ө. ...  ред., А., ... Молекулалық биология және генетика: Оқулық.- Шымкент:  баспасы, 2008.- 424 с.
3.	1.С.Ж. Стамбеков  Алматы  1993 жыл ... ... С.А. ...  ... ... және орта ... оқу орындарына арналған оқулық) Алматы 2006 жыл.
5.	3.Әбілаев С.А.Молекулалық ... 2010 ж  
        
      

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Медициналық биотехнология. Кітап159 бет
Моногендік және полигендік аурулар адамның тұқым қуалайтын аурулары8 бет
Тұқымқуалаушылық, өзгергіштік және тұқымқуалау туралы жалпы түсініктер. Фенотип және генотип туралы түсінік8 бет
200 орынға арналған залы бар және 100 оқушыға арналған музыкалық мектебі бар словяндық ұлттық мәдени орталығы41 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет
«Автомобильдердің рульдік басқару жүйесіндегі күшейткіштер»20 бет
Автомобильдің қозғалысы22 бет
Автотұрағы бар 9 қабатты бизнес орталығының ғимаратына арналған дипломдық жұмысының есептеу - конструкциялық бөлімі7 бет
Адамның және жануарлардың тірек қимыл аппаратының ерекше қасиеттері. Тұлға сүйектері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь