Бала бақшадағы бейнелеу өнер сабақтарында сәндік өнерді оқытудың маңызы

МАЗМҰНЫ

1КІРІСПЕ

1.1 ҚОЛДАНБАЛЫ СӘНДІК ӨНЕРДІҢ ДАМУ ТАРИХЫ ... ... ... ... ..

2 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1 БАЛА БАҚШАДА БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІН ОҚЫТУДЫҢ МАҢЫЗЫ МЕН МАҚСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 ҚОЛДАНБАЛЫ СӘНДІК ӨНЕРДІ ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ ... ... ... .
ЭКСПЕРИМЕНТТІК ЖҰМЫС ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3 ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

4 ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

5 ТІРКЕМЕЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Жаратылыстың һәм искусствоның сұлу заттары адам жанында сұлулық сезімдерін оятады. Үлбіреген гүл, күңіренген орман,сылдыраған су,былдыраған бұлақ,шексіз-шетсіз қара көк теңіз, түрлі шөптермен толқынданғандала, ерке сұлу ай,жұлдызды түн,міне, осылар сықылды жаратылыстың сұлу заттары, көріністері яки искусствоның тылсымды жанды билеп алып кететінән, күй, сиқырлы сөз, сұлу картина секілді әсерлері адам жанында бір ләззат, сұлулық толқынын оятып, туғызбай қоймайды, архитектура, сұлу сурет, скульптура сықылды пластика исскуствосы адамның көру сезімін сиқырлап барып, жанда сұлулық толқындарын туғызады. Ал енді, музыка, ән, поэзия сықылды тон исскуствосы есту сезімін сиқырлап барып,жанда сұлулық толқындарын туғызады.
Сұлулық сезімдері адамның дұрыс, сұлу, ләззат іздеуіне, сұлу нәрсені сүюіне, көріксіз нәрседен жиренуіне, хатта жақсылыққа ұмтылып, жауыздықтан тиылуына көп көмек көрсетеді. Сондықтан баланың сұлулық сезімдері жақсы тәрбие қылынуға тиісті. Әр адамның сұлулық сезімдері әртүрлі нәрседен оянымпаз болады. Біреудің музыкадан, біреудің сұлу сүреттен, біреудің поэзиядан. Искусствоның әйтеуір бір түрінен ләззат алмайтын, біреуіне құмар болмайтын адам болмайды. Тәрбиешінің міндеті балада искуствоның қандай ынта бар екенін тауып, сол ынтасын, сол түр туғызатын сұлулық сезімдерін өркендету. Өркендету жолдарынан төмендегі жолдарды көрсетуге болады:
1)Балаға жаратылыс сұлулығынан ләззат алғызу. Жаратылыста сұлулықтың неше түрінің бәрі бар. Бала бұлақтың былдырын, сұдың сылдырын, жапырақтың сыбдырын, орманның күңіренгенін, теңіздің күрілдегенін естісін; жымыңдаған жұлдыздар себілген көк шатыр көркі, түрлі түсті кемпірқосағвн, буыны жоқ бұрандаған қайыңды көрсін. Жаратылыс сұлу. Бала сол сұлу жаратылыстың құшағында болсын, балада сұлулық сезімдері еріксіз оянады. Тәрбиеші жаратылыстағы түрлі сұлулықтарға баланың назарын аудара білу керек.
2)Баланың маңайындағы нәрсенің бәрі жинақты, ретті, таза болсын. Таза деген сөзді қымбат деп ұғу қата. Тегінде қымбаттың бәрі сұлу деп ұғу қата ғой. Баланың маңайындағы нәрсе қымбат болмасын. Таза, ретті, тәртіпті болсын. Ойдың іші, киім-кешек, ыдыс-аяқ бәрі таза болуға тиісті. Баланың үсті-басы, денесі, беті-қолы, бәрі таза ұсталуға тиісті. Баланың маңайында жүрген адамдар ретті, тәртіпті, таза болуға міндетті. Ұяда не көрсе, ұшқанда соны істейді. Тазалыққа үйренген бала таза болады. Былықтыққа үйренген бала былық болады. Ас жеп отырып әжесі жалаңаш қолмен мұрнын сіңбіріп, яки баланың нәжісін ұстап, қолын жөндеп шаймастан, яғни асқа кіріссе, бала да осыны істейді. Кейбіреулердің былықтықты ырыс көруі надандықтың әбден асқандығы ғой.
Және баланың маңайындағы адамдардың жүріс-тұрыстары да әдепті, сұлу болуға тиісті. Сұлу дене, сұлу қозғалысты көріп өскен баланың денесі де, қозғалысы да сұлу болады. Жер жүзінде біздің қазақтың денесінен, қазақтың жүріс-тұрысынан жексұрын дене, жексұрын жүріс-тұрыс кемде-кем-ақ шығар.Аяғы қисық, жауырыны қушық. Ақыл қарында тұратындай-ақ, қарны буаз биенің қарнындай салбырап жатса, би болады-мыс. Кейбір мырзалар сұлу боламыз деп жүргенде қиқаңдай ма керек, бұраңдайма керек, қарап тұрсаң жүрегің айнып құсқың келеді. Осыларды көріп өскен қазақ баласының денесінде не сұлулық болады. Қазақ, жұртқа күлкі болмайын десең, бұл мінездеріңді таста, балаңды сұлу, сымбатты қылып өсір. Адам сұлулықты сүйсе, тазалықты сүйеді. Тазалықты сүйсе, оған ауру жоламайды.
3)Баланы сұлу искусствомен терең таныстыру керек. Бала неше түрлі сұлу үндерді естісін, неше түрлі сұлу түрлерді, түстерді көрсін, сұлу сөздер, сұлу өлеңдер жаттасын. Түрлі музыка құралдарының үндерін тыңдасын, сурет салып үйренсін. Ән салып, музыка құралдарында ойнап үйренсін. Міне осыларды істесе, баланың сұлулық сезімдері өркендейді. Білу керек, топас адам-тірі өлік.
Мағжан Жұмабаев
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ.
Курстық жұмыс
Тақырыбы: “Бала бақшадағы бейнелеу өнер сабақтарында сәндік ... ... ... ... СӘНДІК ӨНЕРДІҢ ДАМУ ТАРИХЫ------------------
1. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. БАЛА БАҚШАДА БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІН ОҚЫТУДЫҢ ... МЕН ... ... ... ... ... ӘДІСТЕМЕСІ-------------
ЭКСПЕРИМЕНТТІК ЖҰМЫС------------------------------------------------
2. ҚОРЫТЫНДЫ----------------------------------------------------------------
-----
3. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ---------------------------------------------
5 ... һәм ... сұлу ... адам ... ... ... ... гүл, күңіренген орман,сылдыраған су,былдыраған
бұлақ,шексіз-шетсіз қара көк теңіз, түрлі ... ... ... ... ... осылар сықылды жаратылыстың сұлу заттары,
көріністері яки искусствоның ... ... ... алып ... ... сөз, сұлу картина секілді әсерлері адам жанында бір ләззат, сұлулық
толқынын оятып, туғызбай қоймайды, архитектура, сұлу ... ... ... ... ... көру сезімін сиқырлап барып, жанда
сұлулық толқындарын туғызады. Ал енді, музыка, ән, ... ... ... есту ... ... ... ... толқындарын туғызады.
Сұлулық сезімдері адамның дұрыс, сұлу, ләззат ... сұлу ... ... ... ... ... жақсылыққа ұмтылып, жауыздықтан
тиылуына көп көмек көрсетеді. Сондықтан баланың сұлулық сезімдері ... ... ... Әр ... ... ... әртүрлі нәрседен
оянымпаз болады. Біреудің музыкадан, ... сұлу ... ... ... ... бір түрінен ләззат алмайтын, біреуіне құмар
болмайтын адам болмайды. Тәрбиешінің ... ... ... ... ынта
бар екенін тауып, сол ынтасын, сол түр туғызатын сұлулық сезімдерін
өркендету. ... ... ... ... ... ... жаратылыс сұлулығынан ләззат алғызу. Жаратылыста сұлулықтың неше
түрінің бәрі бар. Бала бұлақтың ... ... ... ... ... ... ... күрілдегенін естісін; жымыңдаған
жұлдыздар себілген көк шатыр көркі, түрлі түсті ... ... ... ... көрсін. Жаратылыс сұлу. Бала сол сұлу жаратылыстың
құшағында ... ... ... ... ... ... ... түрлі сұлулықтарға баланың назарын аудара білу керек.
2)Баланың маңайындағы нәрсенің бәрі жинақты, ретті, таза болсын. Таза деген
сөзді қымбат деп ұғу ... ... ... бәрі сұлу деп ұғу қата ғой.
Баланың маңайындағы нәрсе қымбат болмасын. ... ... ... ... іші, киім-кешек, ыдыс-аяқ бәрі таза болуға тиісті. Баланың үсті-басы,
денесі, беті-қолы, бәрі таза ұсталуға ... ... ... ... ... тәртіпті, таза болуға міндетті. Ұяда не көрсе, ұшқанда ... ... ... бала таза ... ... ... бала
былық болады. Ас жеп отырып әжесі жалаңаш ... ... ... ... ... ұстап, қолын жөндеп шаймастан, яғни асқа кіріссе, бала ... ... ... ... ырыс ... ... ... ғой.
Және баланың маңайындағы адамдардың жүріс-тұрыстары да әдепті, сұлу болуға
тиісті. Сұлу дене, сұлу қозғалысты көріп өскен баланың денесі де, ... сұлу ... Жер ... ... ... ... ... жүріс-
тұрысынан жексұрын дене, жексұрын жүріс-тұрыс кемде-кем-ақ шығар.Аяғы
қисық, ... ... Ақыл ... ... қарны буаз биенің
қарнындай салбырап жатса, би болады-мыс. Кейбір мырзалар сұлу боламыз деп
жүргенде қиқаңдай ма ... ... ... қарап тұрсаң жүрегің айнып
құсқың ... ... ... ... қазақ баласының денесінде не сұлулық
болады. Қазақ, жұртқа күлкі болмайын десең, бұл мінездеріңді ... ... ... ... ... Адам ... ... тазалықты сүйеді.
Тазалықты сүйсе, оған ауру жоламайды.
3)Баланы сұлу ... ... ... ... Бала неше ... сұлу
үндерді естісін, неше түрлі сұлу түрлерді, ... ... сұлу ... ... ... ... ... құралдарының үндерін тыңдасын, сурет
салып үйренсін. Ән салып, музыка құралдарында ойнап үйренсін. Міне ... ... ... ... ... Білу ... топас адам-тірі
өлік.
Мағжан Жұмабаев
КІРІСПЕ
1.1 ҚОЛДАНБАЛЫ СӘНДІК ӨНЕРДІҢ ДАМУ ТАРИХЫ.
Бүгінгі таңда қоғамның негізгі мәселерінің бірі – ... ... ... ол әр ... ... ... салт-санасы, ғылыми көз қарасы,
демократиялық ой пікірлері, әдет-ғұрпы, байлықтары болып табылады. Халықтың
әдет-ғұрпы дәстүрі қоғамдық ... ... ... ... Осы ... ... оқу орындарында рухани байлықты дамытуда
және ... ... ... ... арттыруда халықтың сәндік
қолданбалы өнерін пайдаланудың ... және ... ... ... ретінде туындап отыр. Қойылған мәселелердің бірі –бастауыш
мектептің оқыту үрдісінде қолданбалы-сәндік өнерлі ... , ... ... мұра ... кеткен орта ғасырдағы бірқатар философ
ғұламалары, оның ішінде (Әл-Фараби): ... ... ... ... ... ... ... танып білуді, игеруді ұсынған. Ж.Баласағұн
жеке тұлғаның қоғаммен қарым қатынасын ескере отырып, ... ... оның ... ... ... ... ... көздеген. М.Қашқари «жеке тұлға идеалы - ... ... ... ... , өзінің бақыты үшін күресе
алатын адам» -деген. Оқу білім өнер ,тәлім-тәрбие беру ... ...... М.Дулатов, Ш.Уалиханов, А. Құнанбаев, М. Жұмабаев қазақтың
сәндік-қолданбалы ... даму ... ... ... жасалу технологиясы
және мән мағынасы туралы тарихшы- этнограф ғалымдар Қ.Ақышев, Т.Басенов,
Ә.Марғұлан, М. Қадырбаев, М. ... Ә. ... Ә. ... ... ... ... қазақ халқының мәдени мұрасы арнайы пәндер
циклінің ... ... ... ... және ... оқу пәнінде сәндік – қолданбалы іс – әрекет - деп берілген.
Сәндік-қолданбалы өнер ХIХ ғасырда өз ... өнер түрі ... ... ... зергерлік, ағаш ою, оның топтарға бөлінуі қолөнер түрлері- деп, ... ... ... тірі және өлі табиғи зат формаларының өрнектелген
әшекей сюжеті ... ... ... деп аталуы тиіс. Сәндік-
қолданбалы өнерді бейнелеуге де, образдар жасауға да, тірі ... ... да, ... кеңінен қолданып, тұрмыстық заттардың суретін
салуға болатындығы, көркем өнер ... киім ... ... ... ... ... тек қана іс- ... шектелуге жол беріліп
отыр.
Өркениетті қоғам мен ... ... ... ... ... ... ... эстетикалық және адамгершілікте тәрбие алған,
өз ... ... ... ... ... терең хабардар, жан-
жақты гормониялық тұрғыдан дамыған жеке тұлғаның кәсіби ... ... ... ... ... ... ұлттық мәдениет пен
дәстүрлердің ... ... ғана ... ... мұраларды
игеріп, дүниеге дұрыс көзқарасы, озық ойлау жүйесі қалыптасатыны анық.
Осындай ... ... ... келе ... оқу- ... ... ... қолөнер туындылары, ол бүгінгі таңда сәндік – ... ... ... ... ... ... халқының қолөнерінің бүгінгі күнге
дейінгі тарихи даму ... ... ...... ... еңбектерге берген талдау жұмыстары мынаны байқатты.
1. Қазақстан мәдениетіндегі қолөнер туындыларының құрылым ... ... ... ... ... және ... ... мен
сабақтастығы тас қола дәуірінде басталып, скиф кезеңінде өркендеп,
жаңа этникалық бояуға бөленіп, ежелгі түрік дәуірінде ... ... ... дала ... біріккен тайпасы, олардың
генетикалық тілі, генеалогиялық тайпалардың ... ... ... ... ... ... бірге қолөнер халық өмірінде
табытты жерлеу ... нор ... ... ... ... безендіріп, сәндеп әшәкейлеуде қолданылғандығына мән
берілген.
2. Ежелгі қолданбалы өнер қоғамның құрылымымен дамып, ... ... ... фомасының өзіндік ерекшелікте дамып ... ... ... ... XIX ... ...... өнер өнер түрі болып бекітіледі .
Біздің ойымызша, сәндік—қолданбалы ... ... ... ... және практикалық мәнділігін түйсінуден, одан өзін табмғаттың бір
бөлігі ретінде, сонымен тығыз ... ... ... жалықпай, оны одан
жетілдіруден туындап жатқан, адам өміріне қажетті өзі тұратын ортаның
табиғи шикі ... жаңа ... ... орай ... мен ... ... негізінде жасай білуге ... ... ... ... ... ... ... келгенде, жеке тұлғаны ... ... ... ... ... - ... қолданбалы өнер
дегеніміз - қолөнердің түрлеріін ... ... ... және өлі ... ... ... ... және рационалды шешімде
туындыларды өмірге әкелуі - деп анықтама беруімізге түрткі ... ... ... ... ... ең жарқын
көріністері арасында қолданбалы өнер ерекше орын ... Оның ... ... vii-vi ғасырларда қалыптасып, Сібірдің, Қазақстанның,
Орта Азияның және ... ... ... ... тараған аң стилі
деп аталатын өнер болды.
Алғашында Скифияда, ал кейіннен Сібірде де бастапқы ... ... бұл ... ... ... ... ... сібірлік аң стилі
деп аталады. Оның ... ... ... хайуандарды және аңыздағы
зооморфтық ғажайыпарды бейнелеу болды. Мазмұны жағынан мифологиялық, түрі
жағынан аң стилі ... ... ... ... ... әдістерінің көбі
қазандар мен құрбандық ыдыстарын, семсер, қанжар, қорамсақ, айбалта, жүген,
айна секілді ... ... ... сабын әшекейлеу үшін пайдаланды.
Ертедегі шеберлер көп жағдайда заттардың пайдалылығын ... ... ... ... ... ... ... бұйымдары дүние жүзіндегі ең таңдаулы үлгілерден қалысқан жоқ.
Ертедегі суретшілердің шығармашылығы ... ... ... ... ... етене жақын болды. Сақ шеберлері арқар мен
таутекенің, жолбарыс пен қабанның, ... мен ... дала ... ... қасқыр мен қоянның, өздеріне жақсы таныс бейнелерін сомдай білген.
Аңдарды бейнелеуде әртүрлі ... ... ... ... ... көбі қола мен алтыннан жасалған, сүйектен, мүйізден, темірден,
киізден жасалған аңдардың ... де ... ... ... ... түрде үш кезеңге: көне, өрлеу,
құлдырау кезеңдері. Б.з.б. VIII-VII ғасырлар үшін ... бір ... ... жеке немесе ішінара бейнелеу тән болып келеді. Таутекенің,
арқардың ... ... ... ... ... немесе тұрған жыртқыштың,
аяғын бүккен немесе тұяғының ... ... ... ... ... көп ... Қос ... тұғырда тұрған екі текенің құйма қола
мүсіні назар аударарлық: текелер біршама схемалы түрде, бейне бір ... ... ... ... ... ал бедерлі үлкен
мүйіздері ... тиіп тұр. ... ... екі қола ... ... ... текелердің басы реалистік тұрғыда көрсетілген: мүсіндер ұзын
конус тәріздес төлкелерге ... ... қола құю құю ... ... ... – Солтүстік Қазақстаннан табылған, басын жоғары көтерген ... ... рет ... ... іші қуыс ... ол ... қаруы -
балғашотқа салынған. Шығыс Қазақстаннан табылған заттардың арасында үлкен
мүйіздерін арқасына қайыра ... бұғы ... ... ... ... ... ойып ... шағын мүсіндері ерекше көзге түседі.
Қола пышақтарды жыртқыштардың басып салып немесе ... ... ... ал ... ... аттың басын немесе ат тұяғының таңбасын салып
әшекейлеу сол кездегі көп ... әдіс ... ... ... ... ... қозғалысының
болмауы тән, олар ең жақсы дегенде мысалы, Шіліктіден табылған Бүркіттің
алтын ... ... басы сәл ... ... ... бір ... кейіпте орала бүктеліп жатқан жануарлардың ... ... ... ... ... Бұл кейіптес бейнелердің ең ертедегі үлгілері
Евразия далаларының шығыс аудандарынан: Солтүстік ... ... ... ... ... басқа осындай бүктетіле оралған
кейіпте қасқыр, қабан, киік бейнеленген.
Б.з.б. VI-IV ғасырларда ... ... аң ... ... ... ... ... Бір орында тұрған күйінде
бейнеленген жануарлар бейнелерінің орнына ... ... ... ... ... Мүсіндік бейнелер азайып, қозғалыс үстіндегі аңдардың
бедерлі бейнелері, аңдардың шайқасып жатқан, жыртқыштардың ... ... ... бар ... көбірек кездеседі. Атыла ұмтылған
қозғалыс мүсіндердің бұратылуы тәсілімен ... бұл ... ... ... ... – қарсы жағына бүктетіле салынады. Бейненің қозғалыста
екендігін көрсетудің басқа да техникалық әдістері: қисық сызықтар жүиесі,
жануарлардың дене ... ... ... ... үш ... және т.б түріндегі арнайы белгілермен бару әдістері ... ... ... ... ... ... табылған қола
тоға—айылбас ерекше көзге түседі, онда үш ... ... ... ... ... ... ... Аңдар таласысының тақырыбы
Батыс Сібірден және оған іргелес жатқан Қазақстанның ... ... I ... ... ... деп ... ... айқын көрінеді. Осы бірегей мұраның көптеген алтын
тоғаларында жыртқыш аңдар мен құстардың жылқыларға, ... ... ... ... ... ... ... жыртқыштардың жыланмен,
түйемен шайқастары бейнеленген. Қазақстан аумағынан табылған ... ... ... да ... ... ... Алайда бұл
аймақтағы сақтар өнерінінің, оны Еуразияның аң ... ... ... ... ерекшк сипаттары да бар. ... ... ... ... ... ұзақ ... ... ол кейбір жағдайларда көп
мүсінді композиция ... ... ... ... кейбір құрбандық
ыдыстары менқазандарындағы аңдар шеруі көріністері осындай.
Есік обасынан табылған сақ қанжарының жұқа алтын қаптырмаларында
жатқан ... ... ... ... ... ... ... дүние. Ақинақ жүзінің екі жағынан ... ... ... ... жұқа бедермен он екі, ... - ... ... ... ... ... түлкінің, қасқырдың, ... ... ... ... ... ... ... ерте
кезең өнеріне тән кейіпте аяқтарын бүгіп ... ... ... ... ... аң стиліндегі өнер біртіндеп құлдырай бастайды. Аң стилі
ою- өрнекке айналады. Оның орнына ... ... ... көз ... ... және ... да әшекейлеу тәсілдері ... деп ... ... ... ... өнер ... пайда
болып, оларда жануарлар дүниесінің бейнелері схемаға айналып полихромдық
бай ... ... ... өнер ... ... ... бір ... әкелінген жоқ, ол сақ
өнерінің қойнауынан шыққан. Ою- өрнектік ... ... ... ... ақ ... бастады. Мәселен, түрлі- түсті тастан
көз салу бедерлеу, тоспа эмаль Шілікті , Жыланды, Арасан ескерткіштері мен
басқа да ... ... ... ... ... өнер ... ... Орта Азия мен Сібірдің бүкіл
аумағынан ондаған ... ... ... нақ осы үш ... б.з.б. 1
мыңжылдықтың аяғында сақтар өнеріндегі аң стилін ... ... ... ... ... қалыптасқан да болуы да мүмкін. Бірақ оның
реалистік бейнелері із- түссіз жоғалып ... жоқ. Аң ... ... ... ... екі ... ... бар: бірінші болжамды
жақтаушылар скиф- сақ тайпавлары бұл ... ... ... қабылдаған деп
санайды. Евразияда оның пайда болу мерзімін б.з.б. VII ... ... ... патшалығы мен Мидияның солтүстігіне таман орналасқан
аймаққа скиф тайпаларының басып ... ... ... жағынан туыстық пен мәдени жақындық скиф- сақтар ... ... ... ... ... тез тарауына себепші болды, кейін бұл
үлгілерді скифтер мен ... ... ... мен ... ... Одан әрі, ... б.з.б. V ғасырдан бастап еуропалық және ... даму ... ... ... ... пікірі бойынша, мұның
өзі Қара теңіз жағалауындағы ... көне ... ... ... ал ... ... мен ... алдыңғы азияның Ахеменид өнері
тікелей ықпал жасады.
Екінші пікірді ... аң ... ... ... Алдыңғы
Азия мәдениетінің ықпалы болғанын теріске шығармайды. Бұл ықпал б.з.б. VI
ғасырдың соңынан ... ... ... ерекше күшті болды делінеді.
Нақ осы кезеңде сақ өнерінде оған бұрын тән ... ... ... ... ... бейнелері, негізгі мүсіні ... ағаш ... ... ... ... ... ... гүлдер немесе
тұтас алғанда лотос түйнегі түріндегі өсімдік ... ою- ... ... ... ,аң стиліндегі өнердің шығуын бұл зерттеушілер жергілікті
ортамен байланыстырады да, оның тууын соңғы қола дәуіріне жатқызады, ... ... ... карасук мәдениеті деп аталатын мәдениеттің ... және ... арғы ... тотемдік бейнелер деп санайды.
Аң стилі өнерінің мазмұнын анықтаумен байланысты мәселелер әлі де
борлса айқын емес. Оның діни ... ... ... ... Скиф- сақ
өнерінің мазмұнына ... ... ... нақты этникалық және
тайпалық топтардың тотемдік арғы тегін ... Әр ... ... бұл мүсіндер өзінше бір үлгідегі бойтұмарлар мен ... ... ... аң стилі өнері ... ... ... ... Бұл өнер ... ... аңдар таласының көптнген сюжеттерінде
шиеленіскен тартысқа толы рулық және тайпа аралық күресті, ... ... ... ... ... ... алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы кезеңінде
дала ... ... жыры ... ... ... ... ... мен сюжеттері барынша өзгерген және түрленген ... ... ... ... ... ... ... тақырыптары, мәселен,
аңшылық ерліктерінің, батырдың қайта тірілуінің көріністері, батырлардың
соғыс жорығының оралуы I ... ... ... Сақтардың алтын
тоғаларында бейнеленген.
Сақтардың қолданбалы өнерінің маңызды түрі ою- өрнек болды, ол аң ... ... , ... ... ... дамыды. Көркемдік металға
қарағанда ою-өрнек өнерінің ескерткіштері аз сақталатыны мәлім, өйткені ою-
өрнек салынатын органикалық ... ... , ... ... жүн ... тез
шіриді. Сондықтан да ою-өрнек шығармашылығының кейбір үлгілері тек ... ... ... ... оба тоңында саңталған, оның ішінде бұл
үлгілер Алтайдың Пазырық қабірлерінен табылған.
ОЮ-ӨРНЕК ЖАСАУ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ.
Жеткіншектердің әдебиеттен, математикадан, архитектурадан, ... ... ... ... тігу мен ... қиып ... өнерінен
едәуір хабардар болуы, келешекте қандай мамандықты меңгерсе де, оқушылардың
рухани өрісі мен дүниетанымын арттырады.
Өнердің басқа да ... ... ... оқушылардың ой-өрісі мен
білімдерін жан-жақты дамытуда әсері мол ... тек ою ... ... осы ... ... ... саласында ұмыт болған сөздермен ... ... киіз ... ... ағаш ою ... ... ... керектігінен хабардар болу үшін қазақ халқының дәстүрлі өнері атты
оқу ... ... ... ... ... ... этномәдениетінің үлкен бір саласы қолөнерді, оқушыларға ... ... ... ... Ою-өрнек тек сурет, еңбектану сабақтарымен
байланыстырып қана ... ... ... ... ... оқытылуы
тиіс. Әр кезеңнің даму процесіне ... ... ... ... ... ... ... отырған.
Ою-өрнек тілімен айтқанда әлі де ашылмай жатқан құпия сырлар көп,
яғни оюдың ... және ... ... әлі де ғылыми түрде толық
дәлелденбеген. ... ... ... ... ... ... ... эстетикалық тұрғыдан ғана пайдаланылып келеді.
Қазақ даласында оюлар әр ... ... ... Еліміздің әрбір
аймағының өзінің стильдік ерекшеліктері, үлгілері ... ... ... оюлардың бастапқы элементінің негізі-мүйіз тектес ою-өрнек болып
саналады. Қазақ халқының тұрмысында жиі ... өру, ... ... ... ... қию арқылы үй жиһаздарын, құрал ... ... ... ... кілем, алаша, қоржын, ыдыс-аяқтарды, киім-
кешектерді ... ... ... ... Ғалымдардың
пайымдауымша қазақ ұлттық ою-өрнектерінің, әзірше 230- дай түрі ... Біз ... ... ... арасында ең көп тараған мүйіз
тектес ою-өрнек туралы сөз етпекпіз.
Мүйіз оюы ... ... ... төркіні деуге болады, өйткені
барлық жаңа элементтер соның негізінде жасалып, тек атаулары ғана өзгеріп
отырған. ... ... ... бұғымүйіз,
қырықмүйіз, қосмүйіз, сынықмүйіз, түйетабан, сыңарөкше, қосалқа, құсқанаты,
қазтабан. Қолөнер шеберлері осы ... сан ... ... ... ... пайдаланылып келеді.
Қазақ оюларының мазиұны мал өсіру, аңшылықты жер-су, ... ... ... ... ... ... заттардың сыртқы
бейнесін тұспалдайды, бірақ қолөнер саласындағы қай бұйымды ... та, ... ... ... ... бейнеленген мүйіз элементін байқаймыз. Әрбір
оюшы ою-өрнек жасап, оған ат беріп, он ... ... ... ... ... ең басты мәнері, әртүрлі мәнер жасауда жиі
қолданылатыны мүйіз тектес ою-өрнектер.
Мүйіз тектес ою-өрнектер кейде өте ұсақ, кейде өте ірі ... ... ... ... ... ... сүйек, мүйіз ұқсату сияқты нәзік істерге
қолданылса, ірісі кілем, алаша, терме алаша, текемет, ... ши ... ... ... қолданылады.
Халық шеберлері мүйіз өрнегінен сан қилы мәнерлермен құбылта, ... ... ... ... ... молықтырадыда, құлпырған әдемі
де мазмұнды композиция жасайды. ... ... ... ... ... ... сиырдың, бұланның, бұғының, қодастың, еліктің мүйіздерін
тұспалдаудан пайда болған.
Шеберлер жаңа ою-өрнектерді ... өз ... ... ... ... ... ... Мысалы: халқымыздың көне
бұйымдарындағы ою-өрнектер сәнділігімен қатар, ол бұйымдардың ... ... болу ... қарастырған.
Ою-өрнек өнері қазақ халқында ертеден-ақ барлық түріне арқау болып,
ғасырлар бойы халықпен бірге жасасып, оның ... және ... ... келеді. Қазіргі кезде халқымыздың мәдени асыл қазынасының
өзекті бір саласына айналған ою-өрнек қайта түлеп, бай мазмұнға, жаңа түрге
ие ... ... ... ... көзқарасының ойлау,
ұғыну және шығармашылық қабілетінің дамуы халық шеберлерінің шығармашылық
ізденістерін шыңдай түсті.
Жаңадан көркем-кәсіпшілік орындары ... ... ... ... ... ... безендірілуде.
Ою-өрнек үлгілерін жасаушылар ойлап тапқан сюжетінің ... ... оның ... гөрі ... баса назар аударады.
Сондықтан қазіргі ою-өрнектерден композициялық жағвнан нақты әрі ... ... ою, ... ... ... жаңа ... ... үстіне бұйымды көркемдеуде әрбір жануар мен ... ... ... ... ... мағынасы, композициясы, симметриясы
мен ассиметриясы, колориты мен ... ... оған ... ... де ... тиіс.
Композиция-латынның ою-өрнекті бір заттың бетіне реттеп орналастыру
деген сөзі. Мысалы,ою-өрнек кесеге ... ... ол ... де, кіші ... ... ... ... табу керек, сол себепті қолөнер шебері
салынатын ... ... ... ... ... алу ... үшін симметрияның маңызы зор. Оюдың екі жағы ... ... ... ... берік сақтауымыз керек. Белгілі бір бұцымға ою ... ең ... ... үлгі ... ал екінші өрнекті әрлендіре түсетін
бояу түрлері талғаммен қолданылады. ... ... ... ... келе жатқан дәстүрлі бояу түрлері бар. Олар, қызыл, көк, жасыл,
сары, ақ, қара. Бұл бояулардың сол ... ... мәні бар. Көк ... символы, ақ түс-ақақаттың, ... ... сары ... ... ... ... жасыл түс-жастықтың, көктемнің символы.
Оюлардағы бояу түрлерінің бір-біріің үндесіп, ... ... ... ... ... ... жиі кездеседі. Оюды қиғанда
симметрия заңдылықтарынан басқа, ырғақ сақталуы керек.
Ою-өрнекте бір элементтің қайталанып ... ... ... өрнегі 5,6,7,8 рет қайталанып, шексіздікке ұласқан”шетою”
жасайды.
Курстық жұмыс тақырыбының көкейкестілігі: Бұл бейнелеу өнерінің
саласында ... ... бірі ... ... ... бала ... сәндік
өнерге балаларды баулу ... ... ... ... ... ... ... білмеу, оны оқымау мүмкін емес дегім келеді. Курстық
жұмысты жазу барысында осы ... ... ... ... ... ... ... тырыстым.
Зерттеу мақсаты: Бала бақшада бейнелеу өнері ... ... ... ... ... толығымен түсіндіру.
Зерттеу мәселелері:
1. Оқытудың маңызы мен мақсаты.
2. Бала бақшадағы оқыту әдістемесінің ерекшелігі.
Зерттеу гипотезасы: Балалардың жас ... ... ... ... оны ... ... дұрыс таңдап алса, оны өз ... ... ... ... ... алса, аймақтық компоненттерді
пайдаланса бала бақшада ойдағыдай нәтиже береді.
Зерттеу пәні: бала бақшадағы қолданбалы сәндік өнері
Зерттеу обьектісі: ... ... ... ... жұмыстың құрылымы: кіріспе, негізгі, қорытынды бөлімдерден,
экперименттік жұмыстардан, пайдаланылған ... 3 ... ... ... ... БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІН ОҚЫТУДЫҢ МАҢЫЗЫ МЕН МАҚСАТЫ.
Жеке адамның жан-жақты және үйлесімді ... - өте ... ... ... ... ... ... қатысы бар. Эстетикалық тәрбие
жүйесіне жататын тәрбиелеу жолдары бейнелеу ісі мен ... ... үй ... ... да мүмкін емес. Бейнелеу өнерін оқытудың мақсаты
балалар бақшасында 1жастан 7жасқа дейінгі ... ... ... ... даярлау. Балалардың жан - жақты дамуы мақсатында
оқушылардың бейнелеу ісін қолдану арқылы үйренуі ... ... ... айналаны бақылату, саяхаттар мен мақсатты серуендерге апару,
көргендерін ой елегінен өткізіп, танымдық қасиеттерін ... оны ... ... барысында бере білуге баулу дербестікке шығармашылыққа үйрету
көзделеді Бейнелеу іс-әрекетімен айналысу ... ... ... ... ... және мазмұнды сурет салғызу, мүсіндеу, жапсыру
кезінде баланың біртіндеп, ... ... ... ... ... ... бере ... қадағалау, ұқыпты жұмыс істеу дағдыларын
қалыптастыру, шығармашылықпен әрекет етуге бағыттау.Оның ынта - ықыласын
ескеріп,дербестікке; өз бетінше ... ... ... ... ... ... төзімділікке баулу. Іскерлік дағдыларды меңгертуде
бейнелеу іс-әрекетінің түрлеріне қарай құрал-жабдықтармен жұмыс істеудің
жолдарын ... ... ... ... ... ... олардың
анатомиялық-физиологиялық даму ерекшеліктерін, жұмыс ... ... ... оларды ұйымдастырудың ерекшеліктерін ескеріп
отырған жөн. Оқыту арқылы біз ... ... сай ... ... дағдыларын қалыптастырып, өз ұлтының, басқа
халықтардың достық, ынтымақтастық рухында, өз халқының қолөнерін ... ... ... ... ... қызмет ету мәнін
түсінуді,үлкендер ... ... ... ... ... пен
қайырымдылық қасиеттерін ... ... ... ... ... ... тәрбиелейді.Еңбек әрекетін ұйымдастыруда
баланың өзінің ынтасының болуы, еңбек нәтижесін мадақтау, сендіру ... өз ... ... ... ... ... ... көзқарастың
болуы еңбекке бейімдеудің негізі болмақ. Балабақшада еңбекті ұйымдастырудың
формалары:сабақ,күнделікті тұрмыста жеке дара ... ойын ... ... ... ... ... ету дағдыларын қалыптастыруға,
тұрмыстық-шаруашылық еңбекке, табиғат аясындағы ... және қол ... ... ... ... көңіл бөлу қажет.
Бала бақша реформасында балаларды еңбек тәрбиесін күшейту және ... сай ... ... өнерімізге тәрбиелеу оларды үйрету оқу тәрбие
үрдісінің өзекті мәселелерінің бірі. Демек балаларды ... ... сан ... ... таныстыру керек. Бұл баланы елін,
жерін сүюге, салт дәстүрін бағалай білуге үйретеді.
Қазақ халқы ... ерте ... өмір ... ... ... қай
түрін болсын қасиеттеп, қадірлеп, тіптен пір ... ... ... ... ... ... халықтың ежелден келе жатқан өзіне тән
өнері, әдет ғұрпы, салт ... ... ... белгілі. Оған қоса
ғасырлар сынынан еленіп ұрпақтан-ұрпаққа ұласып келе ... ... озық ... жеке ... ... ... септігін
тигізеді. Сол себепті бүгінгі таңда халықтың дәстүрлі өнер ... ... оның ... ... мен ... жасөспірімдерді тәрбиелеудің қажеттілігі өсе ... ... ... үшін ... өнерді оқыту бала бақшадан бастау алу
керек. Бала бақшада сәндік ... ... ... онда оның өсуіне
септігін тигізеді.
Халқымыздың ... ... өте кең, түрі сан ... ... өнерінен
әсемдік пен сұлулықты жете түсініп, ... ... ... ... байырғы кәсібі болғаны белгілі. Сондықтан халықтың ... 3 ... ... ... ... олар ... ... халқының өнерін
ұмытпас еді. Бейнелеу өнері бірнеше өнер саласының өмірге келуіне ... өнер ... ... ... ... өнер де бейнелеу өнерінің өзге ... ... ... ... ... ... ... өнердің бір түрі декоративті сурет салу. Халықтық
декоративті өнеріне ... ... ... ... өзінің әсемділігімен,
композициясының қрапайымдылығымен өте жақын. Педагог балаларды еліміздің
әр түрлі халықтардың, ... ... ... таныстыра отырып,
олардың бойында Отанға, әрі ... ... ... иелеріне деген
сүйіспеншілік сезімдерін тәрбиелеуге тиіс.
Декоративті сурет салуға үйрететін педагогтың ... ... ... ... түрлі формадағы ою-өрнектерді құруға байланысты композицияларды
сезіне білетін қабілетті дамыту;
-түсті сезіну қабілетін дамыту;
-декоративті ... әр қилы ... ... және ондағы кейбір
элементтерді өз творчествасында пайдалана білу қабілеттерін дамыту
-қарындашпен, қылқаламмен ... ... ... ... одан әрі жетілдіруі керек;
Педагог балаларды декоративті сурет салуды үйретуде олардың өрнек –
нақыштардағы барлық ... ... әр қилы ... ... элементтерімен өзара тығыз байланысын көре білу
қабілетін дамытуға тиіс.
Бала заттардың ... ... ... сол ... міндетіне және формасына қарай өзгеріп отыратындығын сезе әрі
түсіне ... ... Ол, міне ... ғана безендірудің мәнін, орынды,
мақсатқа сай ... және ... мен ... ... ... ... ... салумен таныса отырып, симметрия және ритм
деген ұғымдарды анық түсініп, ұғынып ... ... ... декоративті өнер
ритм мен симметриясыз өмір сүре ... ... ... ... сезіне білу қабілетін дамыту ... ... ... Оюлы ... ... түсі композициясымен тығыз
байланысты, ал ою-өрнекте олар бір-бірінен бөлінбейтін біртұтас бірлікте
болады.
Әрине, мектеп жасына дейінгі ... ... ... білу ... дами ... олар түстің үйлесу мүмкіндіктерінің бәрін бірдей
меңгере алмайды.
Декоративті сурет салуда ... ... ... ... міндеттері
әрбір топтың өзінде ақ қиындай, күрделене түседі. Мұның өзі әуелде ... анық ... ... ... ... ... да, жұмсақ және
суық түстердің әр түрлі реңктерін үйлестірумен аяқталады.
Бұл міндеттерді ... ... ... ... ... соң ғана жүзеге асыруды бастауға болады, себебі, олардың назарын
жаңа міндетті ... яғни ... ... ... бір ... ... өрнек алуға жұмылдыру қажет.
Балалар бейнелеу барысындағы алғашқы дағдыларды 1 және 2 ... ... ... ... ... бар. ... ... негізгі мақсаты - әшекей өрнек жасау емес, қайта керісінше,
түзу ... әр ... ... ... білу ... ... түсуді ғана
көздейді.
Балалар декоративті сурет салуға үйрету тікелей төрт ... ... ... салу ... ... мынадай міндеттерден
тұрады.
-Жолақтағы, квадраттағы, шеңбердегі ою-өрнектердің формаларын бір
ырғақта орналастыра білетін композициялық іскерлікті дамыту
-түсті ... ... ...... қарсы түстерді әдемі
үйлестіретін дағдыны дамыту
-қылқаламды пайдалануда жинақталған, ... ... ұшын ... ... ... ... түзу ... жүргізуге және олардың
арасындағы бояуды бір ырғақта жағу ... ... ... ою-өрнектердің
күрделенуіне сәйкес түс бойынша алма кезек ... және ... ... ... ... ... ... өте қарапайым, бір ғана элементті
ырғағын сақтай отырып қайталап шығу. Адамға тән қол ... ... ... жеңілдетіп, сонымен бірге ырғақты бейнелеу формасында бере
білуге көмектеседі. Естиярлар тобында ... ... ... түсі ... ... алма-кезек ауыстыруға ғана қабілетті келеді.
Сурет пен аппликация арқылы декоративтік бейне жасағанда, бұларға
ортақ ... қай ... ... ... ... ... ... элементтерін осы формаларға бөлуді үйрету. Сондықтан декоративтік
сурет пен декоративтік аппликация ... ... ... болуы
керек.
Декоративтік аппликацияның өрнек элементтерін балалар әзір күйінде
алады және ішінара өздері де жасайды. Мысалы, тік ... екі ... ... ... кесіп-екі квадрат, квадратты диоганал бойынша кесіп екі
ұшбырыш, дөңгелекті екіге кесіп екі жарты дөңгелек ... Осы ... егер ... ... ... ауыстырып, жылжытып форманы
өзгертеді, басқа түсті алуға болады, бір сөзбен ... алға ... ... және ... ... ... гөрі әдемірек болу
жағы ... ... ... ... ... ... тез
меңгереді.
Сол себепті, жаңа формаға өрнек жасауға дағдылануды аппликациядан
бастау ... ... ... сурет салғанда балалар негізінен көңілін
өрнек элементтерін беруге аударатын болады.
Ең алдымен балалар бұйымға өрнек салу дегеннің не ... және ... ... ... алуға тиіс. Ең жақсысы – мұны балалардың киімдерінен-
алжапқыштарынан, свитерлерінен, шапкаларынан, ... және тағы ... және ... ... ... ... 2 ... 10-15 минут
уақыт бөліп, барлық балалармен өткізу керек. Өрнектің ... мен ... ... ... ... ... әр ... жеке-жеке
қарастырған жөн. Егер осыдан кейін декоративтік сурет ... ... ... ... ... қарайды.
Бес жастағы балалардың алдына ... ... ... ... қиын ... ... ... Өйткені, олардың эстетикалық
сезіну қабілетінің даму ... ... ... ... келеді. Балаларды
мына төмендегілерге үйрету қажет:
-ою-өрнектердің симметриясын қағаздың формасына немес заттың көлеміне
қарай орналастыра білуді ... әр ... ... ... ... мен ... шөптерге
тән элементтерді пайдалана білуге үйрету;
-фонға, соның түсіне қарай әр түрлі бояулардың үйлесімін таба білуге
үйрету;
-қылқаламды ... ... ... ... ... ... ... естиярлар тобында жүріп үйренген икемділігін бекіте
түседі. Бұл үшін олар түзу сызықтардан, бояу жағуды, нүктелер түсіруді ... ... ... ... болады. Бірақ бұл сабақтар естиярлар
тобында өткен ... ... ... ... ... түстің
алуан түрлерінің ішінен қежетін және ою-өрнектерде үйлеседі-ау деген әр
түрлі элементтерді ... ... ... беріледі.
Балалар 1- тоқсанда шеңберге ою-өрнектерді салуға үйретеді. Олар
мұнда шеңбер форманың бәрін ою-өрнектермен ... Олар ... ... ... ... ... шеңбер бойынша
симметриялы түрде орналастыруды бірте бірте дамытады. Квадрат пен шеңберді
ою-өрнектермен толтыруды үйренген соң, ... ... овал ... ... да ... формаларды ою-өрнектермен безендіру жаттығулары
беріледі.
Балалар ересектер тобында ... ... ... спектрлерінен түрлі
түсті фонмен үйлестіруге, ою-өрнектері әр қилы ... ... ... ... ... Мұндай суретті сала білудің қиындығы,
белгілі бір қажетті ою-өрнектердің композициясын бір қалыпты қолдана алудың
күрделігінен. Өйткені, әуелде ... ... ... ... да, тек
оның бөліктерін ғана қағазға түсіре аласың. Себебі композициядағы ... ... ... ... орналасуына қарай өзгертіп отырады.
Сондықтан да балаларға ... ... ... ... ірі заттардың
формасы қарапайым болуы керек.
Жеті жастағы балаларды ... ... ... ... мен ... орай ою-өрнектерді жазық және көлемді формасында
құрастыра білетін композициялық сезіну қабілетін дамыту;
-әр алуан түсті және олардың әр ... ... ... әр ... ... ... түсті сезіну қабілетін дамыту;
-халықтық декоративті әшекейлердің сан ... ... көре ... және ... ... элементтерін өздері салатын
суретте пайдалана білуге үйрету;
-қылқаламмен, қарындашпен жұмыс істеу үстіндегі техникалық дағдыларын
жетілдіре түсу керек.
Балалар ... ... ... ... ... ... ... бұрышты формаларға құру принціпімен таныс болып келеді. Енді олар жаңа
формаларды, яғни тік бұрышты немесе көп ... ... және ... тағы ... ... жазықтықтағы әр қилы формаларын салуды
қарастырады. Бұл заттардың дұрыс геометриялық формасы болғандықтан, ... ... де әр ... ... ... етеді.
Балаларға заттарды берер алдында тәбиешінің өзі ... ... ... алады. Олар бутоннан (гүлдің қауызы) гүлдерден және
жапырақтардан тұрады. Гордецкий әшекейлерінің бояу ... ... ... ... ... ... екі ... реңк, күңгірт қызыл және қызғылт, немесе
көк және көгілдір, күңгірт күлгін және ашық көкшіл тағы басқа ... ... ... өте ... ... ... әрі бояған кезде
қателеспейді. Гүлді салғанда бір ізділік тән және қажетті: алдымен таңдап
алынған түспен дөңгелек ... оған сол ... ... ... ... емес, шетіне кішкентай дөңгелекше және оның ... ... ... ... ... құрылысы өте қарапайым, тек бірнеше ғана
варианттары бар. Ортасына әдетте ең ірі гүл, ал бүйірлеріне ең ... ... ... кеске көлденең жайғасып, жоғарыға немесе бүйірге
бағытталған ... ... ... доға ... ... тұрады.
Бутондарды, жапырақтарды және гүлдерді салуды үйренген соң, бір ... ... ... ... ... балалар декоративтік
композициялардың әр ... ... ... ... ... сақтай отырып өздерінің творчествосын көрсетіп, гүлдер мен
жапырақтарды әр алуан ... Бұл ... ... ... ақ немесе
түрлі түсті қағазға салуға болады. Декоративті жұмыстарды балаларға ... ... ... ... қоймай, егер мүмкін жағдай бола қалса, оларға
балшықтан, ағаштан, ... ... ... ... ... ... ... орынды. Декоративті жұмыстар тек сабақ үстінде ғана
емес, сондай – ақ бос ... да ... ... ... ... ... бойынша кейде азғантай топ болып, кейде бәрі болып, мысалы,
мерекелік салтанатқа ... ... ... тағы ... ... ... ... қатысуы әр түрлі болады, біреулері ... ... ... ... ... ... ... соң
желімдейді. Материалдарды, деталдарды, үлгілерді ойлап пішіп, ұқыпты
даярлау, сол ... ... ... ... ... жасау
тәрбиешіден талап етіледі. Жалпыға ортақ іске жұмылдырылған балалар барлық
уақытта бос болмай, қызыға істеулеріне көңіл бөлген дұрыс.
Даярлық ... ... ... ... оның ... жасалғанымен таныстыруға болады.
Алайда балаларға не белгілі екенін білмей тұрып, бәрін оларға ... ... Кім ... деп ... олар ... ме ... сол ... Егер балалар дұрыс жауап бере алса, онда олардың ... ... ... деген-адам, оның қағазға қарындашпен сурет салатынын,
енді біреулерінің кітапты иллюстрациялайтынын, сондай – ... ... мен ... әшекейлейтін суретшілердің де бар екенін айтады. Топта
суретшінің қолы тиген заттарды табуға балаларды жұмылдыру ... ... өз ... ол ... ... қалайша әшекейленгенін түгел айтып
берсін. Сабақ соңында суретшілердің репродукциясын ... ... ... яғни ... ... ... ... үйрету
мектепке дейінгі мекемеден басталады. Олар ... ... ... ... Осы ... ... ... балалар қазақ халқының өнері,
туындылары, ерекшеліктері жайында мағлұмат береді. Осы жұмыстарды орындау
барысында тәрбиеші әр түрлі ... ... ... ... ... ... өнер қазақ халқының өнерін насихаттаушы құралы
ретінде қолданбалы өнер теориясын ... ... ... ... ... ... осы ... дәлелдеп, педегогикалық іс-
тәжірибемді жүргіздім. Бейнелеу өнеріндегі қолданбалы ... ... ... алдым. Бұл жазған тәжірибелік жұмыстарымды
педагогикалық практика барысынды көрсете ... Атап ... №1 ... ... ... ... бейнелеу өнеріндегі міндеттерде
белгіленген. Ұлттық ою-өрнектер ... ... ... ... ... көрсетілген. Мен осы бойынша сабақ жүргіздім.
Бағдарлама ... әр ... ... ... ... және ... айта
білуге үйреттім. Дөңгелек, сопақ, дөңгелек формаларды қиып ... ... ... ... ... ... ... жапсыру
тәсілдерін үйреттім. Сурет бөлімінде тік бұрышты қарапайым құрылым жасап
орналастыра отырып “ирек су” ... із, ... құс ... ... сулау техникасы арқылы сурет дағдыларын қалыптастыру
берілді. Түстің әдемі келісімділігіне ... бөле ... ... ... кезінде түс ерекшелігін сезу қабілетін қалыптастыруға осындай
жұмыстар жүргізілді: тақияға ... ... ... түс ... ... ... безендіру арқылы қазақ оюларының
қарапайым түрлерімен және өзіндік ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... өрнектерін, саптама етік бешпентке геометриялық
оюларды сала білуге үйренді.
Аумақтық компаненттерді қолдана ... ... ... ... ... ... ... Киіз үй, зергерлік бұйым, әшекейлер ұлттық
киімдердің өзіндік ерекшеліктеріне ... мән ... Осы ... ... келе ... ... ... қолданбалы сәндік өнер
туралы қарапайым түсінік қалыптастырдым.
Зертеу обьектісі – 43 ... орта ... ... алды ... ... ... ... даярлық тобының оқу бағдарламасымен таныстым. Оқу бағдарламасы
мемлекеттік ... сай. ... ... сәндік өнерімен таныстыру
төмендегідей жүргізіледі.
1 тоқсанда сызықтар әлемі - 1 ... ... ... оюлар – 1 сағат
3 тоқсанда қамшы өру - 1сағат
Көңілді шеберхана – 1 сағат
Мен тұратын көше, ... ... ... ... ... ... жиһаздар құрастыру, шашақты сүлгі, сымтемірден қуыршақ жасау, тақияны
безендіру – осыларға да 1- 1 сағат беріледі.
4 тоқсанда сүлгіні кестелеу, керуен, ... ...... да 1-1 ... ... ... Камарова, Шпикаловалардың озық іс тәжірибелермен
таныстым.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Аркин Е.А. ... ы ... годы /под ... А.В. ... ... М.1968 ... ... Б.Г. Психология чувственного познания. М. Изд-во АПН РСФСР,
1960
3. Алексеева В.В. Что такое искусство? М.1976
4. Акенов Ю.Г. ... и ... М. ... ... Л.Б. ... ... 2006 № 2
6. ... Ж Педагогика тарихы. Алматы 2006 жыл, 14, 19. 25 бб
7. ... ... ... бала ... ... ... оның оқу ... нұсқауы, Алматы, 1996
8. 5/6/ жастағы балаларды мектеп алды даярлау бағдарламасы. Астана, 2000
9. ВетлугинаН.А. художественное ... в ... ... М. ... ... Е.Н: Педагогические условия ... у ... ... ... ... ... ... дейінгі балаларды бейнелеу өнеріне оқыту әдістемесі
12. Оспанова А.Саркеева Б. Сәндік- қолданбалы өнер 2006 7-8
13. Оразаев М. Қазақ халқының салт-дәстүрдері Алматы ... ... С. ... ... салт-дәстүрлері. Алматы, 1994
15. Құдабаева К. І. Автореферат Қарағанды 2005ж 26б
16. Садық Қ. Қазақ халқының ... ... ... Г. ... ... М. ... Усова Теория и практика сенсорного воспитания в детском саду. М.
Педагогика, 1972
19. Ядошко С.М. Мектепке дейінгі ... ... ...... алды ... ... жүргізілген бейнелеу сабағының конспектісі
Тақырыбы: Тақияны безендіру
Мақсаты: Балаларға ... ... ... ... ... Қазақтың ұлттық
киімдері жайлы айту. Ою - өрнектерді қиюларын қадағалау.
Бірізділікке үйрету.
Мен мектеп алды даярлық тобында ... ... ... ... ... сәндік өнер, яғни ... ... ... ... ... ... ... Тақиямен ою-өрнекті жасамас бұрын
қазақтың ұлттық киімдері жайлы әңгімелеп ... ... ... қию
1) тақияны
2) ою-өрнектерді
3) тақияға ою-өрнекті симметрия заңдылығы бойынша орналастыру
4) барлығын болған соң желімдеу.
Осыларды алдымен өзім түсіндіріп, қиып, жабыстырып ... ... ... ... ... ... ... қызыға араласты. Жұмыс барысында
қауіпсіздік ережелерін балаларға ескертіп отырдым.
Тіркеме 2
Сабақтың тақырыбы: Мәсі ( ... ... ... ... Балаларға аяқ киімнің бір түрі-мәсі туралы түсінік беру.
Мәсіні неден тігетіні, оны кім ... ... ... ... ... қандай екенін білдіру.
Әдістемелік әдіс: Сурет арқылы әңгімелеу, сұрақ, жауап, мәсіні көру, ұстап
қарау.
Жаңа сөздер: ... ... ... құрым.
Көрнекі құралдар: мәсінің суреті. Әр балаға қағаздан қиылып алынған ... ... ... ... біз өткен сабақта не өттік
- Ұлттық ою-өрнектермен таныстық.
- Оюдың қандай түрлерін білесіңдер
- Қошқар мүйіз, құс тұмсық.
- Бүгін балалар, ... ... ... танысамыз(сурет
тақтаға ілінеді)
- Кім мәсіні көрді Қайдан көрді
- Мәсіні кімдер киеді
- Сутеттегі мәсі немен ... ... ... ... ... ... алып балаларға көрсете
бастайды.
Балалар, мәсі былғарыдан, құрымнан жасалады. Сондықтан да ол жұмсақ
болып ... ... ... ... деп аталады, ал мынау ұлтаны
делінеді.(бірнеше балалар шақырылыпұстап ... ... ... ... ме ... апаларымыз,мамаларымыз, әжелеріміз
тіпті аталарымыз да киеді. Мәсі әрі ... әрі ... аяқ ... ... үшін өте ... мен ... сендерге қағаздан қиып алынған мәсінің пішінін
беремін, ал ... оны ... ... ... өрнектеңдер, әдемі
орындауға тырысыңдар, ол сендердің мамаларыңы, апаларыңы, ... деп ... ... жұмысты аяқтадыңдар, қараңдаршы кім әдемі өрнектеген, оюлар
дұрыс орналастырылған ба
- Айнұр сен ... оюды қиып ... ... ... Ал, ... сенің оюың неге ұқсайды
- Құс тұмсық.
- Ирек
- Балалар, біз бүгін не деп аталатын ... ... ... ... Мәсі ... жасалады
- Мәсінің ұлтаны мен қонышын кім көрсетеді
- Мәсі қандай ... оның ... ... ... ... ... киеді деп ойлайсыңдар –деген сұрақ-жауап арқылы сабақ
аяқталады.
Тіркеме 3 Көрмеге саяхат
-----------------------

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейнелеу өнері және әдістемесі27 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Түрік тілін үйретуде оқулықтың және көрнекі құралдардың алатын орны10 бет
Қазақ тілін оқытуда қолданылатын оқу-әдістмемелік кешендер34 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет
Алгоритмді бейнелеу әдістері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь