Жоғарғы сатыдағы өсімдіктер

Кіріспе

1 Негізгі бөлім
1 Қазтамақ тұқымдасы (Geraniaceae)
1.1 Ормандық қазтамақ (Geranium sllvaticum L.)
1.2 Шалғындық қазтамақ гүл (Geranium praterise L.)
1.3 Сасыққұрайлы айстник (Erotilum cicula.rium)
1.4 Қазтамақ тұқымдасы өсімдіктерінің маңызы
1.5 Емдік мақсаты


2 Зығыр тұқымдасы (Linaceae)
2.1 Егістік зығыр (Linum usitatissimum L.)
2.2 Қаратопықтарты өңдейдін және қаратопырақты емес өңірде егілетін түрлері
2.3 Жабайы өсетін зығыр
2.4 Емдік мақсаты


3 Адыраспан тұқымдастары
3.1 Кәдімгі жұмсақ жемісі(Malacocarpus crithmifolius)
3.2 Жемісті күреңкүлі, қызыл адыраспан (Malacocarpus crithmifolius)
3.3 Емдік мақсаты

4 Көкнәр тұқымдасы (Papaveraceae)
4.1 Көкнәр туысы (мак — Papaver).
4.1. 1 Ұйықтататын көкнәр (Papaver rhoeas)
4.1.2 Көкнәр самосейка (Papavеr r.omniferum L.)
4.1.3 Мүиіз көкнәр (глауциум бахромчатыи)
4.2 Үлкен сүйелшөп (Chelіdonium majus L.)

4.3 Дымянка (Fumaria.ceae)
4.4 Емдік мақсаты

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің өзіне тән ерекшелігі, оларда дәнекті (макроспорангий) ұрық қамшығын қорғап тұратын жатынды аналықтың болуы болып табылады. Аналық, тұтасып біткен бір немесе бірнеше жеміс жапырақшаларынан құралады.
Жоғарғы сатыдағы өсідіктерді зерттеген кезде әр түрлі туыстар мен тұқымдастар өкілдерінің құрлысы мен дамуындағы ұсқастық пен айырмашылық көзге түседі. Ал бұл өзара туыстас тұқымдастарды анағұрлым үлкенірек топқа – белгілі бір система бойынша орналасқан ретке біріктіруге мүмкіндік береді.
Жыныстық көбею органдары көп клеткалы. Аналық жыныс органы архегоний құмыра тәрізді болып келеді. Ол екі бөліктен — кеңейген түп жағынан және жоғарғы жіңішке мойнынан тұрады. Архегонийдің түп жағында жұмыртқа клеткасы жетіледі, ал оның мойны жұмыртқа клеткасы пісіп жетілген кезде жоғарғы жағынан ашылады. Аталық жыныс органы антеридий қапшық тәрізді болып келеді, оның ішінде көптеген сперматозоидтар пайда болады. Жалаңаш тұқымдылардың тек антеридийлері ғана редукцияға ұшыраған, ал жабық тұқымдылардың антеридийлері де, архегонийлері да редукцияға ұшыраған. Жыныстық көбею органдары құрылысына (структурасына) қарай жоғарғы сатыдағы өсімдіктер архегониялы (Archegoniata) және пестикті (Gynoeciatae) болып екі топқа бөлінеді. Архегониялылар жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің алғашқы 7 бөлімін қамтиды, ал пестиктілерге тек бір ғана жабық тұқымдылар бөлімі жатады. Жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің зиготасынан ұрық пайда болады. Ол дегеніміз спорофиттің бастамасы болып табылады. Архегониялы өсімдіктерде ұрық гаметофиттің (п) есебінен, ал пестикті өсімдіктерде спорофиттің қор жинайтын ұлпасы- эндоспермнің (Зп) есебінен жетіледі.
1. Әметов Ә.Ә. «Ботаника» Алматы. Дәуір 2005-512 бет. Ә56
2. Қожабеков М. Дәрілік өсімдіктер. Алматы. 1982 ж.
3. В.Г. Хржановский. Курс общей ботаники. Москва "Высшая школа", 1976, том I.
4. Е. Агелеуов, К. Дөненбаева, К. Агитова, С. Иманкүлова. Ботаника: Өсімдіктер анатомиясы мен морфологиясы. Алматы "Санат", 1998.
5. Иващенко А.А. Өсімдіктер әлеміндегі Қызыл кітапқа енген гүлдер тұқымдасы.
6. Арыстанғалиев С.А., Рамазанов Е.Р. Кaзақстан өсімдіклері. "Ғылым" баспасы, Алматы, 1977. — 285 б.
7. Беспасв С.Б., Ляшенко Н.В. Цветы родной земди. Адма-Ата, 1981. — 144 с.
8. Бессч тнова М. В., Исаева Б. К., Ларионова Н. И. и др. Цветы ддя всех. Адма - Ата, 1988. — 144. с.
9. Бессч тнов П.П., Грудзинская Л.М. Туранговые тополя Казахстана. Алма-Ата 1981. - 152 с.
10. Бижанова Г, Курочкина А.Я. Арпропогенные смены пастбищ Мойынкумов и их картографирование. Алма-Ата,1989.- 164 с.
11. Вахрамеева М.Г., Павлов В.Н. Растения Красной книги СССР. Москва, 1990. — 228 с.
        
        Мазмұны

 Кіріспе

1 Негізгі бөлім
1 Қазтамақ тұқымдасы (Geraniaceae)
1.1 Ормандық қазтамақ (Geranium sllvaticum L.)
1.2 Шалғындық қазтамақ гүл ... ... L.)
1.3 ... ... ... ... Қазтамақ тұқымдасы өсімдіктерінің маңызы
1.5 Емдік мақсаты


2 Зығыр тұқымдасы  (Linaceae)
2.1 ... ... (Linum ... L.)
2.2 ... ... және ... емес ... егілетін түрлері
2.3 Жабайы өсетін зығыр
2.4 Емдік мақсаты


3 Адыраспан тұқымдастары
3.1 Кәдімгі жұмсақ жемісі(Malacocarpus crithmifolius)
3.2 Жемісті ... ... ... ... crithmifolius)
3.3 Емдік мақсаты

4 Көкнәр тұқымдасы (Papaveraceae)
4.1 Көкнәр ... (мак — ... 1 ... ... (Papaver rhoeas)
Көкнәр самосейка (Papavеr r.omniferum L.)
Мүиіз көкнәр (глауциум бахромчатыи)
4.2 ... ... ... majus L.)

4.3 Дымянка (Fumaria-ceae)
4.4 Емдік мақсаты

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі






                                   ...  ...  ...  ...  тән  ...   ...   дәнекті
(макроспорангий) ұрық қамшығын қорғап тұратын жатынды аналықтың болуы  болып
табылады. Аналық, тұтасып біткен бір ... ...  ...  ...  ...  ...  зерттеген  кезде  әр   түрлі   туыстар   мен
тұқымдастар өкілдерінің құрлысы  мен  ...  ...  пен  ... ... Ал бұл ... туыстас тұқымдастарды анағұрлым  үлкенірек  топқа
–  белгілі  бір  ...  ...  ...  ретке  біріктіруге  мүмкіндік
береді.
Жыныстық көбею органдары көп клеткалы. Аналық жыныс органы ...  ... ... ... Ол екі ... — кеңейген түп  жағынан  және  жоғарғы
жіңішке  мойнынан  тұрады.  Архегонийдің  түп  ...   ...   ... ал оның ...  ...  ...  пісіп  жетілген  кезде  жоғарғы
жағынан ашылады. Аталық ... ... ... ... тәрізді болып  келеді,
оның ішінде көптеген сперматозоидтар  пайда  болады.  Жалаңаш  тұқымдылардың
тек  антеридийлері  ғана  ...  ...   ал   ...   тұқымдылардың
антеридийлері де,  архегонийлері  да  редукцияға  ұшыраған.  Жыныстық  көбею
органдары  ...  ...  ...  ...  ...  өсімдіктер
архегониялы (Archegoniata)  және  пестикті  (Gynoeciatae)  болып  екі  ... ... ... сатыдағы өсімдіктердің  алғашқы  7  бөлімін
қамтиды, ал пестиктілерге тек  бір  ғана  ...  ...  ...  ... ... ... зиготасынан ұрық пайда болады.  Ол  дегеніміз
спорофиттің  бастамасы  болып  табылады.   Архегониялы   ...   ...  (п)  ...  ал  пестикті  өсімдіктерде   спорофиттің   қор
жинайтын ұлпасы- эндоспермнің (Зп) есебінен жетіледі.



















                   ... гүл ... ... ... — қос жарнақты  өсімдіктердің  бір  тұқымдасы.  Көпшілігі
көп жылдық ... ... ... бұта ...  шала  бұта  түрінде  де
кездеседі, Қазтамақ тұқымдасының  негізінде  ...  ...  ...  ... ... ... түрі ... ал Қазақстанда қазтамақ, құтаншөп  және
биберштейния  (қоқтын)  туыстарына   бірігетін   21   түрі   бар.   ... ... ... ... жиегі  тілімденген  жапырақтары  кезектесіп
немесе қарама-қарсы орналасады. Гүлдері ... ... ...  қос
қабатты гүлсерігі қоршап жатады. Тостағаншасы 4-5 түбі  біріккен  тостағанша
жапырақшасынан тұрады. Күлтесі қызыл, көкшіл, күлгін түсті.  Аталығы  ... ... 5, ... ... ...  -  бес  тұқымды.  Қазтамақ  ... түрі ... және ... ...  ...  арам  шөп
түрінде өсетіндері де кездеседі, әсемдік үшін де ... гүл ...... ... оның гүл ...  екі  ... дара шатырша гүл болып қүралған, бірнеше гүлден  ...  ... ... ... ... ... бітіп  орналасады,  саусак,
салалы не қауырсын-айрықты болып келеді.  Гүлдері  бес  типті,  тостағаншасы
жеміс ... ... ... ...  ...  гүл  ...  тұрады.
Аталығы он, олардың жіпшелері түбіне таяу ... сәл ғана ...  ...  аталықтың  көбіне  тозақ  қабы  ...  ...  ...   бес   ...  ...  ...  ...  діңсекшелер  құстың   ұясығы
сяк,танып  тартылады.  Жемісі  құрғақ,  піскен  кезде  шатынап  бес  ... ... ... Шатынап жарылған кезде 5 гигроскоптық  серіппеге
бөлініп кететін ... ... роль ... [1,  2].        1,2  [5]  ... ... гүл (Geranium sllvaticum L.)
Ормандық  қазтамақ  гүл  (Geranium  sllvaticum  L.)  —  көпжылдық   ... ... ...  ...  ...  гүлдейді.  Сабақтары,  түзу,
жоғарғы  жағы  бұтақты  келелі,  бұтақтарының  бірінен-бірі   ...  ...   ...   ...    жеті   ...   ...    ...  Өсімдікті  төмен   қарап    біткен  түктер  жауын  ...  ... бес  ...  ...  ...  алқызыл  гүл  жапырақшалары  болады.
Қазтамақ гүлді  кейде  тырна  гүл  деп  ...  ...  оның  ...  шоғы
тырнаның басына ұқсас келеді. Қазтамақ гүлдің  тұқымдары   жемістерінен  бес
жаққа ... ... ... қазтамақ  гүл (Geranium praterise L.)
          ... ... ... ...  гүл ... ...  L.)
гүлдері  және үриіп тұратын темірдей қатты түктері   болады.



1.3 ... ... ... ... cicula-rium)
Сасық қурайлы aистник, яки  грабелька,  буська  ...  ...  ... - ... ... егістерде, огородтарда  және  арамшөп  басқа  ... ...  ...  8–45  см)  ...  ...  ...  тік
немесе жерге жайылып 6ітеді, қатты  безді  түк  ...  ...  ... иректенген телімі  бар  қауырсын-жармалы  болады,  тамырына
тақау әдемі жапырақ дегелегін құрады, сабақ жапырақтары екі  жаққа  ... ... бес ... дара  ...  ...  ...  Тостағанша
жапырақтарының қатты ұшы болады.
Аналығы алқызыл, үш  қарақоңыр  жүйкесі  болады.  Аталығы  10,  ...  ... 5-нің ... тозалдабы  болады,  төмен  қарай  жуандай  түсетін
жіпшелері және ... ... безі ... Дінгекшелер (олар  бесеу)  ортаңғы
діңгекшені айнала  құс  тұмсықтанып  өседі,  жеміс  піскен  ...  олар  ... қоса  сол  ...  ...  бөлініп  кетеді.  Әрбір  ...  ... 6 мм ...  ол  ...  ...  түктері  болады,  төменгі  жағы
иілген үшкір, жоғарғы ұшы қылтанақты келеді. Қылтанағы  өте  ...  ... ... кезде мойшақ гүл тәрізді  шыныршықталып  қалады.  Тұқымша  ... ... ол ... ... ... қайтадан жазылады, ал  кепкен
 кезде  тағы да шайыршықталады бұл кезде қылтанақтың  ұшы  топырақтың  адыр-
будырына  ...  ол  ...  ...  ...  ...  да,   топыраққа
тереңдеп ене береді.[5][7]




1.4 Қазтамақ гүл тұқымдастардың қолданылуы
Қазтамақ гүл – тұқымдастар көбіне ...  аз  ...  Олар  гүл  ...  ғана  және  эфир  ...  ...  алқызыл  пеларгонияны,   алу   үшін
пайдаланылады. Қазтамақ гүл мал  азығына  оншылықты  ...  ...  ... ... ... иісі болады,  сондықтан  оларды  мал  жемейді.
Қазтамақ гүлдердің көгентамырлары илеу  заттарына бай келеді.
























     ... ... (Erodium ... 1 ... тұрған жемісті
   бұтақтар,  2  - жапырақ делегі, ... ... ... ... ...                              1.5 ... ... — көп ... ... Жапырақтары кезектесе өседі. Күрең  түсті  гүлдері
кебіне шоқталып, кейде жеке-жеке шығады. Өсімдіктен эфир майының иісі  шығып
тұрады. ... 20 — 50 ...... ... ...  ...   ...   ішінде   Қазақстанна   көптеген   аймақтарында
кездеседі. Негізінен ол ормадарда, шалғынды жерлерде, бұта арасында ...  ...  ...  илік  ...  ...  оның  ...  ... астам  танин  бар,  әсіресе  қазтамақтың  сабағында  көп  болады.
Сонымен бірге қазтамақта бояғыш ... ... мен ... С  витамині  мен
геранин бар.
Қолданылуы. Емдік мақсатқа қазтамақтың шөбі ... мен  ...  ... июнь — ... айларында,  ал  тамырын  сентябрь  —  октябрь  ... ... ... ... ... суға ... қайнатады да, оны бір  ас
қасықтан бір-екі сағат сайын іш жай  немесе  қан  ...  ...  әр  ...  кетулерге  қарсы  ішеді.   Сондай-ақ,   қазтамақтың   ... ... ... ... ... мен ...  ...  болады.  Оның
шөбінен жасалға тұнбамен дизентерияны, балалардың  аса  қатты  іш  өтулерін,
жатырдан, өкпеден және мұрыннан  қан  ...  ...  ...  шебінен
жасалған тұнбамен, баспамен ауырғанда  тамақ  ...  ...  ...  ... шаш түсе ... бас ... ...  дайындау  үшін  қазтамақтың  екі
шай қасық кепкен шөбін,  екі  ...  ...  ...  суға  ...  8  ... Оны күніне бірнеше үрттап ішу керек[2]





                       2. ... ... ...                 2.1 ... ... (Linum ... ... зығыр (Linum usitatissimum L.) талшығы мен майын алу  үшін  егіледі.
Зығыр — біржылдық  өсімдік,  сабағы  ...  ...  ...  ... орналасқане. Жапырақтары — майда,  отырмалы,  ұзыншақ  ...  ...  ...  Гүлдері  —  шашақты,  бес  типті  келеді,  ерікті   ... ...  ...  ...  тостағаншасы  және  ерікті  біткен  гүл
жапырақшалы көгілдір  болады.  Аталығы  ...  олар  өсіп  ...  ... ... ... ... Аталықтарының  түбі  тұтасып  бітеді,
шырын шуқырлары болады. Жемісі — шар тәрізді бес ұялы  қауашақ.  ...  ... ... ... жетпейтіи аралық перде болады.  Тұқымы  өте  манлы
келеді.[5][7]



               2.2 ... ... және ...                            емес ... егілетін
Зығырды  екі  түрге  айырады:  бұйра-зығыр  және  салалы-зығыр.  ... ... жағы ... және ...  ...  салалы-зығыр  сабағы
жінішке ұзын болады. Біріншісі май алу үшін қаратопырақты  өнірде,  екіншісі
— талшық және май үшін ... емес ... ...                         2.3 ... ... ...  өсетін  зығырлардан:  Мың-жылдық  зығыр,  жүргізгіш   ...   ... және сары  ...   (L. fiavum) белгілі.[5][7]






































  І-салалы зығыр  және ІІ-бұйра зығыр отырмалы жапырақтар. Салалы ...  ... ... ... ал ... ... сабағы күшті бұтақтанған; а-
          ... ... ... мен ... в – жеміс-қауашық


                              2.4 ... ......  ...  ...  сабақты  бір  жылдық  ...  ...   ... ...  шатырша   тәрізді    ...    ...  ...  шар ... ... ... 30—60 ... —  июль  айларында  гүлдейді.  Қазақстанның  солтүстік    ... ... ... Сібірде  өсіріледі.  Химиялық  құрамы.  Дәнінде
май,  белокты   заттар,  көмірсутегі,  шырын,  А  ...  ...  ...  ...  бар.   ...   қабығында   линокофеин-линоцинамин,
минамарин глюкозиді және  метил  эфирі  болады.  Су  ...  ...  ... ... ... және ... ... Емдік   мақсатқа   зығырдың   июль – ...  ...  ... ... Ол ... ... да кең қолданылады.
Дәндерінің  шырышты  қайнатындысымен  халық  медицнасында    ...     ...   ...   жолының,  органдары шырышты қабығының  қабынуын  емдейді,
іш жүргізуге береді.
Неміс   ...    ...    ...     шырышты  қайнатындысын  ...   ...   ...   қуық   ...   ...    ... ревматизм мен құяңға ем  ретінде  қолданады.
Зығыр майын әкті сумен қосып дененің күйген жеріне  ...  ...  ... ...   майлар   дайындалады.
Ұсақталып  ыстық  суға  шыланған  зығыр  ...  ...   ...   ... ... дәрі ... пайдаланады.[2]





































                           3. ... ...            3.1 ... ... ... ...                            ... ... ...  калдық  түр.  Маңғыстау  түбегі  мен  Солтүстік  Үстіртте
кездеседі. Бұл – ... ... ... ... ...  калдығының  ең
қиыр  солтүстік  таралу  нүктесі.  Қазақстан   жерінен   тыс   ... ... ... ... таралған.  Жартастарда,  үстірт  тік
жарларында, тасты беткейлерде, құмды және ... ...  ...  ... ... ... ... ұзын бұтақтанған сабағының ұзындығы  1  м.  Сирек
кездесу себебі — тұқымы арқылы нашар өсуі  және  ...  ...  ... ... және ... жұмыстары  кезіңдегі  бұрғылау  жұмыстары  мен
құбырлар салу).  Кей  ...  өте  ...  ...  ағаш  ...  ... ...  бұтақтан  тамырланады,  атмосфераның  ластануына  төзімділік
етеді. Сәндік бақ ісінде қолайлы  (тік  ...  Ірі,  ...  ... бағалы, құрамында С витамині көп.  Мәдени  түрде  (Ташкент)  жақсы
гүлдеп, жеміс береді. Көшеттері екінші  жылы  ...  ...  ...  ...  30  ...  ...  ...  50  жыл  өседі.   Үстірт
қорығында қорғалады.
Адыраспан  —  ...  ...  ...  ...  мол  көл   ... ... a пырақтары кезектесе бітеді. Бозғылтсары гүлдері  жеке-
жеке өседі. Жемісі — қоңыр ... ірі ... бар ... 1  ...  ...  ...  ...  30-60  сантиметрдей,  май  —  июль   ...                              ... ...                  3.2 ... ... ... ...                        ... ...  ... кездесетін,  тар  эндемикті,  жеке  типті  туыстың  жоғалып  ... ... ... ... ... бірнеше  жерінен  (Қопалысай  өзенінің
жоғарғы  жағы,  Ащысу,  Ақшоқы,  ...  ...     ...   ... ... өсімдік,  үштік  дәуірдің  ежелгі  тропикалық  флорасының
қалдығы. Бірінші рет 1909 жылы Недзвецкий  бастаған  Жетісу  ...  ... ... ... ... деген  студент  жинаған.  Осы  жеке
типті  туыс  ...  ...  ...  оны  1915  жылы   ... ... Бұдан кейін бұл өсімдікті бірнеше рет  (1925,  1936,  1960)
тапты және қайта жоғалтып алды. Л.В.Денисова мен ...  1974  ... ... ... ... деп ...  еді:  "...Шу-Іле  тауларының  2-3
жерінен табылды, бірақ одан әрі іздегенмен еш  нәтиже  шықпады.  ...  ... ... ... ... біткен  болар".  Дегенмен  1975-1976  жылдары
бұл өсімдікті Алматы  ботаниктері,  соның  ...  Б  ...  ... ... ... жерін (7  га,  саны  28  мың)  тапты.  ...  ... жер ...  ...  малды  шектен  тыс  бағу  катты  әсер
етеді.  Үнемі  қорғалатып  арнайы  ...   бұл   ...   ... ... ... ... кең түрде енгізу қажет. Ол Қазақстан  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  Көшеттері
алғашқы жылы гүлдеп, 16-25 жыл бойы жеміс ... ...  ...  ... қара қошқыл-күлгін түтікгі 350 гүлге дейін  салады.  Сүйірленген  тісті-
қанатты қауашақты жемістері әдемі көрінеді. Жетісу  ...  ашық  ... ... ... ... ... ... бұтаның  бөлінуімен
көбейеді. Ол жылыжай жағдайында да жақсы өседі. Петербург  ботаника  бағында
1912 жылдан бері ... Бұл ... ...  ...  түр  ...  ... тиіс.[5]














                    ... ... ... ...                        ... ...                              3.3 ... ... ... ... қасиеті бар өсімдіктер жайлы білгісі  келеді.  Оның
ішінде көздері көрмеген, құлақтары  анда-санда  ғана  естіген  ...  ...  ...  ...   ...   мол   көп   ... өсімдік, жапырақтары кезектесе бітеді. Бозғылт-сары гүлдері жеке-
жеке өседі. Жемісі-қоңыр түсті ірі ұрығы  бар,  диаметрі  1сантиметрдей  ... ... ... 30-60 сантиметрдей, май-июль айларында гүлдейді.
Қазақстанда, еліміздің европалық бөлігінің  оңтүстік  ...  ... Орта ... ... ... ... далаларда, елді мекендерге  таяу
алқаптарда, сондай-ақ құрғақ, тасты беткейлерде өседі.
Қазақстанда, еліміздің европалық бөлігінің  оңтустік  ...  ... Орта ... ... Негізінен сортаң далаларда, елді мекендерге  таяу
aлқаптарда, сондай-ақ, құрғақ, тасты беткейлерде өседі.
Химиялық  құрамы.  Адыраспанның   ...   улы   ...   және   ... ал гүлі мен  ...  ...  алкалоиды  болады.  Адыраспан
-улы өсімдік, сондықтан оны тек  ...  ...  мен  ғана  ... ... ... адыраспанның шөбі  яғни  бұтақтарын,  жапырақтары
мен гүлдерін пайдаланады. Адыраспан — ежелден    белгілі    ...  ... ... Абу Әлі Ибн Сина оны ...  ...  ...    ...  шаншуларды   басатын дәрі ретінде қолданған.
Халық медицинасында адыраспан ревматизм, қышыма және басқа да тері  аурулары
кезінде бұлау ... ... ал  ...  ...  қайнатынды  суық
тигенде, безгек ауруына, нерв жүйесінің ...  және  ...  ... ... табылады. Адыраспанды Кавказ  халқы  ұйықтататын  дәрі  ...  ... Оның ... жағып, түтініне  бас  ауруын  емдейді  және  жұқпалы
сырқаты бар адамның жатқан бөлмені ыстап залалсыздандырады.
Емдік ... ... ... Орта ... ...  белгілі  болған.  Бұл
арада оның ұрығын зығыр тұқымымен қосып демікпені емдейді, қара ...  ...  ...  ...  қотырға  жағады  және  кесеп  жүргізетін,   тер
шығаратын дәрі ретінді сондай-ақ ревматизмді емдеуге қолданады.
Адыраспанды   ...    ...    ...  мен,    ...   ...    ...    да,  ...  асқазан  сөлінің  азаюын,  яғни  гипоацид
гастритін емдейді. Ол үшін осы айтылған құрамдағы  10  грамм  ...  ... суға ... 2 ... ... Содан соң оны баяу жанған  отқа  ... ... ... ... соң ... ...  Препаратты  тамақтанардан
жарты сағат бұрын 50 грамнан 4 рет ішеді. Осылай 4-6 ай емделу ...  ...   ...   мен   тұнбасы   ауруды   басып,   ... ... ... тер ... көмектеседі.  Тұнбасын
суық тигенде пайдалануға болады. Ал  қайнатындысы  ауыз  қуысы  мен  тамаққа
суық тигенде ауыз ... ... да ... ... ... жууға қолданылады.
Адыраспанды тасшөппен, қарааңдыз тамырымен қосып қайнатады да,  радикулитті,
сегізкөз  ...  ...  ...  Бұл  ...  емдеген   кезде
жоғарыдағы қайнатындыны ішумен бірге шөбімен белді  булау  да  ...  ... ... үшін кептіріліп ұнтақталған адыраспан шебінің 50 грамын  ...  ... ... ... су ...  Сәлден  соң  суын  сығып,  қалтаны  жылы
күйінде белдің ... ... ... ... ... ... ...  Белді
осылай күніне 30-40 минуттан бір рет  булау  керек.  Бір  қалта  адыраспанды
ыстық суға ... ... төрт рет ... ... улы ... ... оны емге  ішкен  кезде  аса  сақ  болған
жөн.[2]




                    4. ... ... ... ...  450-дей  түр  кіреді  (28—30  туыс).  Әдетте  шөптесін
өсімдіктер, кішігірім ағаштары мен ... да  ...  ...  ендіктің
тропикалық,  субтропикалық  және  қоңыржай  климатты   облыстарында   өседі.
Жапырақтары кезектесіп (кейде топтасып) орналасады, ...  ...  ... ... ... жоқ болып келеді. Ішінде  сүтті  шырындар
жиналатын  ...  ...  ...  бунақты  шайыр  жолдары   болады.
Құрамында әр-түрлі алколоидтары бар, әсіресе морфин, ...  ...  ... ... ... бар ... шырындары  болады  (қызыл,  сары,  ақ  түсті).
Гүлдері қос жынысты, көп жағдайда ...  ...  ...  ... ... ... бастапқы кездерінде-ақ түсі қалып отыратын 2-
тостағанша  жапырақшадан,  ал   күлгесі   4   ...   ...   ... ... ... ... саны 12-ге ... Андроцейі  көптеген
шеңбердің  және  спиральдің  бойымен  бос  ...  ...  ... саны кейде 4-тен немесе 6–12-ден аспайды. Гинецейі  ценокарпты,  екі
немесе бірнеше жеміс-жапырақшалардан тұрады. Гүл  түйіні  жоғарғы,  ... ұялы ... ... ...  ...  ...  ...  отырмалы.  Гүлдері
үлкен, бояуы қанық, біреуден  немесе  ...  гүлі  аз  ...  ... түрады. Жемісі қорапша.[1]

                      4.1 ... ... (мак — ... туысы (мак — Papaver). Тұқымдастың ең үлкен ... оған  ...  ... Оның  50-і  ...  ...  ал  ...  Қазақстан  флорасында
кездеседі. Көпжылдық және  біржылдык  ...  ...  ...  ... ... болым келеді. Апеин көкнәрін (мак снотворный P.sommiferuni)  май
алынатын дақыл ретіндс себеді, ... оның ... 50%  ...  май  ... ... одан ... ... апиын алынады.  Шығыс  көкнәрісінің
(мак восточный — P.orientalis) гүлі үлкен, ...  ...  ...  келеді,
сәндік өсімдік ретінде бактарда отырғызылады. (Viine  кокнор  (м.  ... ... ... ... * Са,Со ,7, A [1]


                      4.3 ... ... (Papaver ... ... ... көкнар-самосейкa  (Papavеr  rhocas  L.)
кездеседі, мұнымен күрес жүргізуге тура  келеді.  Оның  гүлдері  ашық  ... Оның ... ашық ... келеді, көзге тез түседі.



























А-өсімдіктің томенгі болігі  және  ...  ...  ...  ... ... және  ...  кесіндісі;  Г-гүлдің  диаграммасы;  Д-жемісі
қаусі-шақ; Е-тукым (жалпы көрінісі және тікесінен жасалтн ...               4.2 ... ... ... ... ... көкнар (Papavеr r.omniferum L.) — біржылдық өсімдік,  майы  көп,
тамактық және  дәмділік  ...  ...  ...  алу  мақсатымен  егіледі.
Өсімдіктін бәрі ... ... ...  ...  ...  ...  медициналық
препарат — иофнй шығарып алынады.
Көкмардің  ботаникалық  өзгешеліктері  мыналар.  Тарамдалған  білеу   тамыры
болады, ... ... ... ... ...  ...  жыйналады,  сабақтағы
жапырақтары отырмалы, сабақ қаусырмалы, сопақша, жиегі ...  ...  мен  ...  ...  ...   түсті   келеді.   Гүл
шанақтары төмеп карай иілген ұзын, түкті гүл  сағағына  бітелі.  ...  ... ... кезде түсіп қалатын екі  тостағанша  жапырақ  ...  ... ... ... ... гүл ...  отырады.  Олардың  төрт  ... ... гүл ... ... гүл ...  реңі  ақ,  ... қызыл. Гүл жапырақшалардың түбінде  күңгірт  дақ  болады.  Аталықтары
көп, одардың жіптері жоғарыға қарай жайылып жатады. ... —  бір  ұялы  ... ... ... ... болып ашылатын немесе  мүлде  жабық  (жабық-
көкнар) қауашақ. Тұқымы өте көп ақ  ...  ...  ...  ... ... ... ауызы отырмалы, 10–15 жұмыр сәулелі болады.[1]



















                 ... ... ... r.omniferum L.)


                 4.4 ... ...  ... majus ... чистотел  (Chelіdonium majus L.) ауланың,  үйдің  қабырғаларын  бойлап
өседі, ол ... ну ... ... ... сары сүт ...  ... біткен түктер басып  тұрады.  Улы  жапырақтары  тарам-тарам  қауырсын-
айрықты, дөңгелектенген қалақша  жапырақтары,  лира  ...  ...  ... ... гүл сағаққа жабысып тұрады.  Ашылмаған  гүл  шанағанда  ... ... екі  ...  ...  ...  ...  барлығы
көрініп тұрады. Гүл күлтесі еркін біткен  төрт  гүл  жапырақшадан  құралады.
Аталығы  көп. Жемісі – бір ұялы ұзын ...  Қара  ...  ...  ...  етті  ақшыл  қосымша  заттармен   жабдықталған,   бұл   –   ... ... үшін ... ... ...                   ... ...  ... majus L.)




                   4.6  ... ... ...  тұқымдастар  (Fumaria-ceae)  көкнар  тұқымдастарына  жақын  ... ... ...  арам  шөп  (183-сурет)  дәрі-дәрмектікті  дымянка
(Fumaria officinalis L.) егістіктерде көп тараған.  Бұл  ...  онша  ... (30 см ... ... ...  көп  ...  жапырақтары  кезектесе
біткен, көп қауырсын-жармалы болып  келеді.  Өсімдік  сұрғылт  жасыл  ...  ...  ...   ...   ...   отырған    гүлдері   болады.
Тостағаншасы,  ...  ...  ...  ...  ...   қалатын   екі
тостағанша жапырақшадан түзіледі.



































                     ... ... ... гүл ...  ...  шырынды  жеміс  бұтағы  бітірді.  Аталығы
екеуі,  олардың  әрқайсысының  ...  жағы  үш  ...   ...   ... ортаңғы тозаңқабы болады, ол – екіұялы, ал бүйірлік тозаңғы –  бір
ұялы. Жатыны ... біл ұялы ... ......  ...  ...  жаңғақша.  Дымянка  тұқымдастарға  ормандарда  көп   ...   ... ... және сары ... ...  ...  ...  да  жатады.[5]


                              4.7 ... ... -   ...  ...  бір  жылдық  өсімдік.  Жапырақтары  көп.  ...  ірі, ...   ... ......  ...  ...  30-50
сантиметр.
Апрель мен июнь айларының аралығында гүлдейді, Қазаңстанның
оңтүстік аймақтары мен Орта Азияға кең таралған. Тасты беткейлерде еседі.
Химиялық құрамы толық ... ... ... ... ... ... жиналатын  жапырағын,  дәні  мен
гүлін ... ... ... мен ... қайнайтындысын  ұзақ  ауырған
адамға организмін ширату үшін ... Ол үшін 1  ас  ...  ...  ... ... 1  ...  суға  5  ...  қайнатып,  жарты  сағат   тұндырады  ...  Мұны 1-2 ас  ... ... 10-15 минут бұрын ішеді.
Дәндерінің суға  қайнатып жасаған  тұнбасын іш  жүргізетін  әрі  ...  ... ...                                  ... ... ... көпшілігінің  денесі  органдарға  —  ...  және  ...  ...  ...  Бұл  ...  ...   ...  тұрады.  Жоғарғы   сатыдағы   өсімдіктердің   өмірлік   ... (2п) мен ... (п) ... ... ... ... ... сатыдағы өсімдіктердің  өмірі  қоршағап  ортамен,  ... және ... ... ... ... Жасыл  өсімдіктер  ауадан
көмірқышқыл газын, күннен — энергияны, ал топырақтан  —  су  мен  ... ... ... қышқыл газының ауадағы мөлшері 0,03%-тен  аспайды,  ал
өсімдікке қажетті түздар мен судың мөлшері ... ... өте аз  ... түрде болады.  Осылардың  барлығы  өсімдіктің  copy  мүмкіндігінің
үлкен  (жоғары)  болғандығын  қажет  ...  ...  ...  ... вегетативтік денесін сыртқы ортамен  қарым-қатынаста  болатындай  аса
үлкен көлемге ... ...  ...  ...  ...  ... жетілген  жануарлардан  бірнеше  есе  ...  ...  ... ... ... тез және ... ... жауап беруінің  өзі
осыған  байланысты  болады.  Сонымен  бірге   ...   өзі   ... ... ... ... ... өзгертеді. Орманның жыл  өткен
сайын биікке көтеріліп, аса ... ... ... (полог)  түзетіні  белгілі.
Бұл бұталар мен шөптесін  өсімдіктер  жабыны  үшін,  орман  ішінің  ... ... өсе келе  өзін  ...  жаңа  ...  ...  ... ... топырақтың терең жатқан горизонттарына енеді.



















                       ...  ... ... Ә.Ә. ... ... ... 2005-512 бет. Ә56
Қожабеков М. Дәрілік өсімдіктер. Алматы. 1982 ж.
В.Г. Хржановский. Курс ... ... ... "Высшая школа", 1976, том I.
Е.  Агелеуов,  К.  Дөненбаева,  К.  ...   С.   ...    ...  ...  мен  ...  ... "Санат", 1998.
Иващенко    А.А.   Өсімдіктер  ...   ...   ...   ...   ... С.А., ... Е.Р. Кaзақстан өсімдіклері.  "Ғылым"  баспасы,
Алматы, 1977. — 285 б.
Беспасв С.Б., Ляшенко Н.В. Цветы родной земди. Адма-Ата, 1981. — 144 ... ... М. В., ... Б. К., ... Н. И. и др. ... ддя ...  ... Ата, 1988. — 144. с.
Бессч тнов П.П., Грудзинская Л.М.  Туранговые  ...  ...  ... - 152 ... Г, ... А.Я.  ...  ...  пастбищ  Мойынкумов  и  их
картографирование. Алма-Ата,1989.- 164 с.
Вахрамеева М.Г., ... В.Н. ... ... книги СССР.  Москва,  1990.  —
228 с.  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоғарғы сатыдағы өсімдіктер. Қырықбуынтәрізділер және қырықжапырақтәрізділер бөлімі6 бет
Адам ауруын қоздырушы және өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар5 бет
Саңырауқұлақтар бөлімі-mycophyta33 бет
жоғары сатыдағы жасыл өсімдіктер4 бет
Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер6 бет
Жоғары сатыдағы түтікті өсімдіктер22 бет
Жоғары сатыдағы өсімдіктер систематикасы16 бет
Цитокини медиоторының жоғары сатыдағы өсімдіктер морфогенезіне әсерін зерттеу33 бет
Клавициалды саңырауқұлақтардың биологиялық ерекшеліктері3 бет
Тамыр және тамырлар жүйесі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь