«Дарвинизм»

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... 3

Негізгі бөлім

I Биологияны оқыту қызығушылығы.

1.1 Биологияны оқыту әдісі туралы түсінік ... ... 7
1.2 Биологияны оқыту әдісіне қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3 Биологияны оқыту әдістерін топтастыру .. 9
ІI Биологияны оқытуды ұйымдастырудың формалары

2.1 Биологияны оқыту жұмысын ұйымдастырудың формалары туралы түсінік ... ... ... ... 14
2.2 Биология.сабағындағы оқушылардың жұмыс істеу формалары ... ... 15
2.3 Биология сабағына қойылатын талаптар ... ... 16
2.4 Биология сабағының типтері,түрлері және құрылымы ... ... ... ... ... ... 20
2.5 Биологияны оқытуды ұйымдастырудың әртүрлі формалары ... ... ... . 24
2.6 Мұғалімнің сабаққа әзірленуі, оны жоспарлауы ... ... ... ... ... ... ... ... .. 26

Қорытынды ... ... ... ... ...28

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... 30
Қазақстан Республикасының дүниежүзілік білім кеңістігіне енуі, қоғам дамуындағы жаңа бағыттар мен нарықтық қарым-қатынастар еліміздің болашағы, бүгінгі мектеп оқушыларын оқытуға жаңаша міндеттер қойып отыр.Мұның өзі әр мұғалімнен оқу процесін,ондағы мұғалім мен шәкірттің рөлін қайта қарауды, бұрыннан қалыптасқан әдістер мен технологияларды жаңа өмір талабына сай өзгертілген түрлерімен ұтымды ұштастыруды қажет етеді.
Қазіргі кездегі білім берудегі негізгі мақсат-жан-жақты білімді,өмір сүруге бейім, іскер, өзіндік ой-талғамы бар , адамгершілігі жоғары, қабілетті жеке тұлғаны қалыптастыру. Оқушылардың білім сапасын көтеру мақсатында әрбір сабақта қолданылатын оқытудың жаңа формалары мен технологиялары оқушылардың пәнге қызығушылығын, ізденімпаздығын байқау, қабілеттерін жетілдіруге, білім сапасыр көтеруге мүмкіндік береді. Жаңа технологияларды оқытудағы негізгі мақсат-баланың ашылмаған қабілетін ашу, дамыта оқыту белсенділігін арттыру., іздендіру, қосымша пәнге деген қызығушылығын арттыру.Оқушылардың танымдық қызығушылығын арттыруда , биология оқыту процесінде пайдаланатын әдістердің бірі- қосымша материалдарды жүйелі түрде пайдаланып отыру. Өз тәжірибемізде биология пәніне қызығатын оқушылардың сабақта түсірдіріліп, оқулықта жазылған деректерге қанағаттарбай, қосымша әдебиеттер мен көпшілікке арналған әр ғылым саласындағы қосымша әдебиеттерден оқығандарын түйіндеп, анық-қанығын біліп отыруды қажетсінетіндіктерін байқап келеміз.
1 Зейнуллина Р.Таным процесі . «Биология және сауаттылық негізі»№4.
2004ж-62-64б.
2 Әлиева Б.Оқыту стратегиялары. «Биология және сауаттылық негізі»№3.
2006ж-39-42б.
3 Қоянбаев Ж.Б.,Қоянбаев Р.М .Педагогика.Астана, 1998ж-57-58б.
4 Сағындықұлы Е.Педагогика (Дәрістер курсы) Алматы,1999ж-25-26б.
5 Қоянбаев Ж.Б.,Қоянбаев Р.М .Педагогика.Алматы, 2000ж-114-116 б
6 Әбдіғалиев Қ.Осы заманғы педагогикалық технология. «Қазақстан мектебі»№2.2001ж-27-28б.
7 Мамырова К.,Нұрсейітова.,Кембабаева Ж.Оқытудың жаңа технологиялары. «Қазақстан мектебі»№2.2001ж-27-28б.
8 Пазылова Г.Қашықтан оқыту. «Қазақстан мектебі»№10.2001ж-21-22б.
9 Исабаева Д.Қашықтан оқытуды ұйымдастыру. «Қазақстан мектебі» №3.2006ж-29б.
10 Құнантаева К.,Икрамова А.Модульдік оқыту белсенділікке жетелейді.
«Қазақстан мектебі»№4.2006ж-20-21б.
11 Олжабаев К.Модульдік жүйе. «Биология және сауаттылық негізі»№6.2005ж-26б.
12 Тұяқов Е.Модульдік технологиямен.«Биология және сауаттылық негізі»№2.
2006ж-40-41б.
13 Тоқбергенова У.Бағдарлы оқыту басымдылығы. «Қазақстан мектебі» №7.
2005ж-14-15б.
14 Ахметова Г.Бағдарлы оқыту. «Қазақстан мектебі» №2.2005ж-38-40б.
15 Бұзаубақова К.Ділгірлікпен оқыту үрдісі. «Қазақстан мектебі» №3.2005ж-28-30б.
16 Әбеубекова Б.Ділгірлікпен оқыту. «Қазақстан мектебі» №5.2005ж-18-19б.
17 Таубаева Ш.Т.,Барсай Б.Т.Оқытудың жаңа технологиялары. «Бастауыш мектеп» №4.1999ж-10 б.
18 Кобдикова Ж.У.Оқытудың жаңа технологиясы мен оқушылардың даму мониторингі.
«Бастауыш мектеп» №3.2000ж-16-17б.
19 Қоянбаев Ж.Б.,Қоянбаев Р.М .Педагогика.Алматы 2000ж-120-121б.
20 Баймұханова Р.білім бақылауда тесттерді пайдалану.«Қазақстан мектебі»
№7.2005ж-40-41б.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.......................................  3

Негізгі бөлім

I Биологияны оқыту қызығушылығы.

1.1 Биологияны ... ... ... түсінік
...............................................  7
1.2 Биологияны оқыту әдісіне қойылатын
талаптар................................... 8
1.3 ... ... ... ... 9
ІI  Биологияны оқытуды ұйымдастырудың формалары

2.1 Биологияны оқыту жұмысын ұйымдастырудың формалары туралы
түсінік.....................................................................
........................................ 14
2.2 ... ... ... ... ... 15
2.3 ... ... қойылатын
талаптар.............................................. 16
2.4 Биология сабағының типтері,түрлері және құрылымы.......................
20
2.5 Биологияны оқытуды ұйымдастырудың әртүрлі ... 24
2.6 ... ... ... ... ... ...                                   ...      ... ... ... білім кеңістігіне  енуі,  қоғам
дамуындағы жаңа бағыттар мен нарықтық қарым-қатынастар  еліміздің  болашағы,
бүгінгі мектеп оқушыларын оқытуға жаңаша ... ... ...  өзі  ... оқу ... ... мен шәкірттің  рөлін  қайта  қарауды,
бұрыннан қалыптасқан әдістер мен  технологияларды  жаңа  өмір  ...  ... ... ұтымды ұштастыруды қажет етеді.
      Қазіргі кездегі білім ... ...  ...  білімді,өмір
сүруге  бейім,  іскер,  өзіндік  ...  бар  ,  ...   ...  жеке  ...  ...  ...  білім  сапасын  көтеру
мақсатында  әрбір  сабақта  қолданылатын   оқытудың   жаңа   ...   ...  ...  ...  ...  ізденімпаздығын  байқау,
қабілеттерін жетілдіруге, білім  сапасыр  көтеруге  мүмкіндік  береді.  Жаңа
технологияларды оқытудағы ... ...  ...  ...  ...  ...  белсенділігін  арттыру.,  іздендіру,  қосымша   пәнге   деген
қызығушылығын  арттыру.Оқушылардың  танымдық   ...   ...   ...   оқыту   процесінде   пайдаланатын   әдістердің   бірі-    қосымша
материалдарды жүйелі  ...  ...  ...  Өз  ...  ...  ...  оқушылардың  сабақта  түсірдіріліп,   оқулықта   жазылған
деректерге қанағаттарбай, қосымша  әдебиеттер  мен  ...  ...  ... саласындағы қосымша әдебиеттерден оқығандарын  түйіндеп,  анық-қанығын
біліп отыруды қажетсінетіндіктерін байқап  келеміз.  «Осы  ...  ... ... жиі ... табиғаттың сан қилы құпия  сырларын,  өсімдіктер
мен жануарлар тіршілігіндегі небір жаратылыстың  қыр-сырын  білуге  ұмтылып,
отыратындықтарын  ...   ...   ...   ... ... қойған сұрақтарға бірден жауап  қайтару  ...  да  ... ... қосымша материалдарды оқушыларға көбірек игертіп,  олардың
табиғатты егжей-тегжейлі түсінуіәне мүмкіндік жасау-әр  мұғалімнің  міндетті
борышы. Оқушылардың ... ...  ...  мен  ...  үшін  ... ... ...  бұрыннан  қалыптасқан   білімдеріне  қозғау   салып,   ғылыми
көпшілік -әдебиеттерден оқу материалына ... ... ... ... ... ... зоопарк, жас натуралистер станцасы,тб
танымжорықтар,топсеруен жасау.
4.Оқушыларды үйірме жұмыстарына тарту.
  ... ... ... ... оны ... ... ... ету
әр пән мұғалімінің көп ізденуін, еңбектенуін талап етеді. Сабақтың қызықты
өтуі мұғалімнің біліміне тікелей байланысты. Оқушылардың танымдық
құштарлығын арттыруды оқытатын ... ... деп ... ... ... ... нәрін қамти отырып, оқушылардың ойлау қабілетін, логикалық қорытынды
шығару қабілетін дамытатын негізде ... ... ... тіекелей де, жанама да қатысы жоқ нәрсеге ешқашан
да қызыға алмайды»деген екен.Сондықтан қызықты материалдарды сабаққа
пайдаланғанда ... оқу ... ... жас ... нені қызықтайтынына сай болуына ерекше назар аудару
керек.Орынсыз пайдаланылған және шектен тыс көп алынған материалдар
оқушыларды жалықтырып, олардың қызығу қабілетін төмендетеді. ... ... ... ... ... ... түседі.
      Оқушылардың  сабақта  ...  ...   ...   ...   мұралық
өнерімізді насихаттауда, табиғатты терең танып білуде қосымша білім  ... ... ... ... ... ,  ...  алатын
орны ерекше.[1]


Негізгі бөлім
I Биологияны оқыту қызығушылығы.
      Бүгінгі таңда білім беру ... ... ... элементтерінің
біріне айналуда. Дүние жүзінде білім алуға деген азаматтардың құлшынысы
артып , адамның болашағы оның ... ... ... ... , ... байланысты болуда.
      Осы тұрғыда бүгінгі күні жаңа технологияның тиімді ... ,
жас ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау, экологиялық
тәрбие беру ұстаздардың басты міндеті болып отыр. Ол үшін әрбір ұстаз үнемі
шеберлігін арттырып отырмаса. Бала білімінің де даму ... бәрі бір ... ... емес, оған уақыт керек.
«Ұстаздық ету уақыт ұту емес, өзінің бақытын аялау, ... ... ... ... ...      ... республикасының «Білім туралы» Заңында оқыту формасын,
әдістерін,технологияларын таңдауда көп нұсқалық қағидасы бекітілген, бұл
білім мекемелерінің мұғалімдерінің өзіне оңтайлы нұсқаны қолдануға ,
педагогикалық ... кез ... ... , тіпті авторлық үлгімен
қарауға мүміндік береді.
       ... ... ... ... ... пәнінің негізі бастауыш
білім беру стандартындағы дүниетану пәні негізінде құрылады. Бұл пән
бойынша оқушыларға еліміздің табиғаты, табиғи байлығы, экономикасы, ғылымы
мен мәдениеті, ... ... ... ... адам-табиғат
арасындағы қарым-қатынас түрлері жайында ғылыми сарамандық ұғымдар
беріледі. Пәнді оқып үйрену барысында оқушылар дүниенің үш құрамдас
бөлігі:адам, қоғам, табиғат саласынан білім алады. ... ... ... ... ... ... ... дүние заттары, құбылыстары,
табиғат, экология туралы ғылыми түсінік қалыптасады.         ... ... ... қосылатын пән.Сондықтан оқушы орта буында өсімдік
құрылысы, өсімдік жайындағы білім берудің ... ... ... ... ... жаңа технолнгиялардың тиімді әдісін жетілдіру барысында
есте сақтауға негізделген ақыл ойын ... ... ... ... ... субъектіге түсіп ынтымақтастықта болуын қажет етеді.Ынтымақтастық
идеяларында тұжырымдамада қаралған азаматтандыру мәселесі еркін білім
беруде ... және ... ... ... ... ... көмектесетін жоба қажет болады.Осы тұрғыда сын тұрғысынан оулауды
дамыту жобасы оқушылардың тұлғасын дамытуға зор үлес ... ... ... арқылы стратегияларды пайдаланып оқушының ізденушілік,
зерттеушілік әрекетін ұйымдастыруға жол ашылады. Оқушы жүрегіне жол тауып
оның білімге құштарлығын арттырып, өзін-өзі тәрбиелеуін ... ... ... әр ... дара ерекшеліктерін ескеріп, білім алуға
деген қабілетін зерттей отырып, тұлғаның негізінің ашылуына жол ашатын-
ұстаз.
      ... ... ... ... ... ... ой, ... қатар дамытуы қажет.Бұл жердегі басты тұлға-оқушы, ал мұғалім-
жетелеуші, бағыттаушы болып табылады. Осы әрекетте ынтымақтастық болмайынша
оқытудың нәтижесі ...      ... ... оқушыға  меңгерту үшін стандарттық бағдарламаны
игеруде оқушыны қалыптастырып, оны қызықтыру үшін сабақ ... ... ... табу мұғалімнің шеберлігіне байланысты.бұл пәннің мақсаты
оқушылардың қызығуын арттырып қоршаған ортаны қорғауға экологиялық
сауаттылығын дамыту кезінде ішкі сезімін оятып, өзін ... ... ... жауапкершілікпен,шығармашылықпен қарау деңгейіне жеткізу. «Оқу мен
жазу арқылы сын тұрғысынан  ойлау» жобасымен ... оның ...  ...  ... болады.
      Жаңа тақырыпты түсінікті баяндау және ойын элементтерін ... ... аша ... ... ... да ... ... алуына
мүмкіндік береді.
      Ең маңыздысы сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы оқушылардың жеке тұлға
болып ... жол ... ... ... ... ... ... үшін әр мұғалім өзінің алдында отырған оқушылардың жас
ерекшеліктерін ескере отырып,педагогтік мақсат-мүддесіне ... ... ... ... ... ... ... мұғалім белсенділігі, шығармашылық ізденісі,өз мамандығына деген
сүйіспеншілігі,алдындағы шәкірттерін бағалауы ерекше орын алады.[2]
1.1 Оқыту әдісі туралы түсінік
    Биологияны оқыту ... - ... ең ... ...  бөлігінің  бірі.
Оқыту әдістері, білім берудің мазмұны ... ... ... мақсаттары  және
міндеттерінен анықталады. Оқыту процесінің нәтижелі және сапалы болуы  ... ... ... жүзеге  асыруына  байланысты.  Бүгінгі  күн
қиындығы оқыту әдістері туралы жаңаша ойлауымызды қажет етеді.
    Оқу  ...  ...  ...  ...  ...  керек?   Балалар
білімдерді, іскерліктер мен дағдыларды  игере  алуы  үшін  ...  ... ... ... ояту ... ... ... деген  оңды  қатынасын
тудырып, олардың  білімдерін  сенімге  айналдыру  үшін  қалай  ...  ... ... да, ... ... да  түгелдей  қалай  оқыту  керек?  Бұл
мәселелерді мүғалім сабаққа ...  күн  ...  ...  тура  ... бәрі де, ... болған күнде оқытудың табысты әдістерін  іздестіруге
байланысты болады.
Оқыту әдістері деп нені түсіну қабылданған?
    ... ... ... - ... ... ... бағытталған мұғалім
мен оқушылардың бірлескен қызмет тәсілдері.
    Оқушыларды  ...  ...  ...  ...  —  оқу  ... ... ... аса маңызды тенденциясы.
    Ынтымақтастық,  ұжымдық   толғану   жағдайларын   ...   ...   ... міндетті өздігінше шешу  жауапкершілігі,  осы  бағытта  оқытуды
одан әрі ... ... ...    ... ... -оқыту процесі сияқты екі жақты процесс  дегеніміз  -мұғалім
баяндайды,    ...    ...    ...     ...  ...  ...   көрсетеді,   ал   окушылар   тындайды,
қызығады, қабылдайды, бақылайды, ойланады т.б.  ...  ...  ... ...  ...  ...  оқушыларға  білім  беруде  ...  ... ... ... ... етумен  байланыстырады.  Сонымен,  оқыту
әдісі-оқушыларға білім  беру  және  ...  ...  ...  ...  ... жасайтын қызметі мен қарым-қатынасының  тәсіл-амалдары.  Сабақта
берілетін оқу материалын оқушыларға жеткізу  ушін  әртүрлі  оқыту  ... ...  ...  бір  ...  оқу  ...  ...  ... оқушьшарға ұғындыруға  болады.  Оқыту  әдістерін  дұрыс  таңдап  алып
қолдану белгілі шарттарға байланысты болады.
   ... ...  пән  және  ...  ...  ...   ...    жас    және    дара    ...   Биологияны  оқыту  әдістерінің  тиімділігі  мұғалімнің  ... ... оның ... ...  байланысты  болатынын  білу
керек. Биологияны оқыту әдістері әр  ...  ...  ...  ... ... іс әрекеттің жеке амалдарын айтамыз.  Мысалы,  оқулықпен  ... ... ... әдісінде  мынадай  тәсілдер  қолданады  :  ...  ... ... ... мәтінге жоспар құру, оның  негізгі  ...  ... ... ... ... ...  ауызша  немесе  жазбаша  жауап  беру
т.б.
1.2 Биологияны оқыту ... ... ...   ... ... - әдістер қазіргі мектептегі өқытудың негізгі  міндеттерін
шешуге бағытталуы  ...  ...  жаңа  ...  ...  ... ... ... рөлі ерекше.
   Екінші талап: әдістер оқытудың тәрбиелік ықпалын арттыруға  көмектеседі.
Балалардың  жалпы   ...   ...   ...   және   ... ... ... жасайтын ықпалы зор.
    Үшінші талап: мұғалім оқыту әдістері арқылы оқушыларды ... ... ... ...    ... талап: оқыту әдістері оқушылардың өздігінен жұмыс  істеу  ... ... алу ... ... ... тиіс.
    Бесінші  талап:  мұғалімнің   әдістерді   қолдануды   шеберлігіне   ...  ...  ...   ...   ...   ... Биологияны оқыту әдістерін топтастыру
      Биологияны оқыту әдістерінің тиімділігі арттыру сабакқтарда үнемі
      ...  ...  ...  ...  Әр   ...   ...   ... қолдана білуге байланысты. Бір әдіс қандай  жақсы  болса  да,  ол
оқыту процесінің ... ... мен ... ... ...  ...  Қазіргі  дидактикада  оқыту  әдістерін  топтастырудың  қалыптасқан
біріңғай жүйесі жоқ. Бұл мәселе туралы әр түрлі көзқарастар бар.  ... ... ... ... ... бар  ...  білу  керек.  Білім
алудың көзіне  ...  ...  ...  ...  ...  ... ... белсенділігінің  деңгейіне  қарай  т.б.  белгілерге  қарай
әдістерді бірнеше топқа ... ... Ең көп ...  ...  —ол  ... ... ... көзіне қарай яғни, сөз заттар  мен  көрнекі  бейнелер
практикалық әрекет үш  топқа  бөлу  :  ...  ...  пен  ...      ... ... жататындар: мұғалімнің ауызша баяндауы, әңгіме,
түсіндіру,оқулықпен және кітаппен жұмыс ... ...      ...   ...   -   бақылау,   көрнекі   ...   ...  ...         ...    әдістер:лабораториялық,    практикалық    жұмыстар,
дидактикалық және ұлттық ойындар.
Биологиядан оқушылардың   таным   ...   ...   ... ... ... яғни ... айтып беру, сипаттау т.б.
проблемалық баяндау, эвристикалық әңгіме, зерттеу әдістері болып ... ... ... әдістерді жаңа білім беру, қайталау, біліктер
мен дағдыларды қалыптастыру, білімді тексеру мен бағалау ... ... ... әдістер
    Мектептегі ең кең тараған оқыту әдісі, ол - ... ... ... әдіс ... жетекші роль атқарады:  биология   пәндін  оқытуда  және
сабақтың түрлі кезеңдерінде, әсіресе, жаңа  материалды  түсіндіруде  ... ... "Сөз,  —  ...  В.А.  ...  -ең  маңызды  педагогикалық
құрал, оны еш нәрсемен ауыстыра алмайсың.  Бұл  әдісті  қолданғанда  ... ... ... ... ... таным белсенділігін артыруға  (зейін,
қабылдау, ойлау т.б. процестерін) байланысты әрекет жасайды. Мұғалім  өзінің
баяндауын  басқа  ...  ...  ...  (бақылау,   әңгіме,
жазбаша және графикалық жұмыстардың тәсілдері).
    Мұғалім өзінің сөзін көрнекі бейнелермен байланыстырады:  ...  ... ... ... ... ... ... көркем сөзді  пайдалану
арқылы. Мұғалімнің ауызша  баяндауы  сұрақтарды  анық  және  ...  ... ... ... ... ситуация тудыратындай  етіп  қоюды,
баяндайтын материалдардың ең маңызды  жерлерін  айырып  ...  ... және ... ... ...    Мұғалімнің сөзі әсерлі, тартымды, сенімді, сондай-ақ  ...  ...  ... ... және бай болғаны қажет. "Мұғалім балалармен жұмыс  істеуде:
егер олар бір нәрсені түсінбесе, онда мұғалім шәкірттерді кінәламай,  ... ... ... үшін ... ...  керек.  Мұғалім  балалармен
сәйлескенде  ашуланбай,  күйгелектенбей,  ...  ...   ...  керексіз  терминдерді   қолданбастан   әрбір   ...   ... ... ... ... Ы.Алтынсарин.[3]
Әңгіме әдісі
    Бұл әдіс-бастауыш сынынтарда кең қолданатын әдістің бірі.  ...  ...  ...  ...   ...   ...   бағытталады:   өткен
материалды жаңамен байланыстыру, жаңа білімді  хабарлау,  өткенді  қайталау,
оны ... және ...  үшін  ...  Осыған  орай  әңгіменің  бірнеше
түрін айыруға болады. Мысалы, эвристикалық әңгіме барысында жаңа  ...  үшін  ...  ...  ...   ...   ...   ... мен тұжырымдар жасауға үйретеді.
    Пәннің ерекшеліктеріне қарай әңгіме сипаты өзгереді.  Ең  көп  ... ... ... және ... құрылысы.
    Мұғалім әңгімесінің сөзсіз шарты оның эмоциялылығы мен бейнелілігі болып
табылады.  Бейнелі  ...  ...  ...  әдебиетті,  түрлі   көрнекі
құралдарын  кеңінен  пайдалану.  Табиғаттың   түрлі   ...   ... ... ... тіршілік туралы  оқушыларда  толық  та  ...  ...    ...   ...   ...   ...   ...   отырған
материалға  қандай  қатысы  бар  ...  ...  және  ...   ... ... жасайды.
   Осыған байланысты А.В.Луначарскийдің сөздерін еске сала  кеткен  ... ... ...  ...  жәй  ...  де  ...  оның
үстіне мұнсыз тәрбиелеуге де болмайды  сондыктан  да  оқушылар  материалының
эмоциялық ... ... ... ... санасында  түрлі  өзгерістерін
тудырып, қандай да ... ... ... ... ...  кез  келгеніне
тәрбиелік сипат беруге болады".
   ... ... күші ... ... ...  мәселеге     мұғалімнің     ...    ...   ... ... ... қалыптасуына үлкен ықпал етеді.
Әңгіме кезінде  мұғалімнің  оқушылардың  назарын  шоғырландырып  және  ұстап
отыруының да ... ... кем ...   Бастауыш  мектеп  үшін  әңгіменің  біршама  ұзақ  ...  ...  ... ... оның ... ... мүшеленуі, тілінің  айқьндылығы,
бейнелілігі, эмоциялылығы аса маңызды, көрнекі құралдарды кеңінен  ... ...   Пән  ...   ...   ...   көп   ...   ақыл-ой
қортындылары,  дәлелдеулер  болады.  Түсіндіру  әдісінің  неғұрлым   ...  ...  ...  жаңа  ...  ...  ашық  етіп  қою  ...  және  ...  дәйекті  етіп  айтып  беруі  керек.   Сондай-ақ,
түсіндірудің табысты болуы  ...  ...  ...  ...  ...  қолдана,  оқушыларды  тарта   білгендігіне   байланысты.   ...  ...  да  ...  сұрақтар  қоюды  көздейді   және   ...  ...  ...  ...  ...   ...   айтуға,
қортынды жасауға көндіреді.
   ... ... ... ...  ...  қорытындылардың,  ережелердің
дәл тұжырымын  береді.  Түсінік  пайдаланылған  сабақтың  ... ... ... ... ...  ...  мен  мысалдарды  талдау
болып табылады.
Әңгімелесу әдісі
    ... ... ... ... бар ... мен  практика  негізінде
сұрақтарды пайдалана отырып, оқушыларды  жаңа  ...  ...  ... ... барысында оқушылардың өзіндік пікір  айтып,  пайымдауы
үшін кең өріс ашылады.
    Әңгімелесу мұғалімге ... тек  ...  ...  мен  оқу  материалын
меңгеру тереңдігін анықтап қана  қоймай,  әр  ...  ...  ...   ...  ...  ...  материалды   жаңамен   байланыстыру,   жаңа
білімдерді хабарлау, сондай-ақ, оларды пысықтау, ... үшін ...   Оқу   ...    мазмұнына    байланысты    ...    ... сан ... ... ... болады.
   Эвристикалық әңгімелесу кеңінен таралған "Эврико"  грек  сөзі  -  ...  ...  ...  ...  мағынаны  береді.  Эвристикалық   ... ... ... ... ... ... бар  білімнің,  бақылаудын,
өмірлік тәжірибенің негізінде оқушыларды  тұжырымдауға  көндіреді.  Оқушылар
жаңа  білімдерді  ...  ...  ...  ...   ...   оларға   үлкен
қанағаттану әкеліп, танымдық белсенділігін көтермелейді.
   Биологияны оқу процесінде туындайтын ... де  ...  ...  ... Мұның барысында мұғалімнің  сұрақтарымен  бағытталған  оқушылар  бұрын
алған білімдерін қалпына келтіреді. Әңгімелеудің  бұл  түрі  ...  ...  ...  Туындайтын  әңгімелесу   эвристикалық
әңгімелесумен жиі ұштастырылады.
   Жаңа білімдерді хабарлау үшін хабарлаушыға әңгімелесу әдісін  ...  Бұл  да  ...  ...   ...   жауаптары   түрінде
қойылады, оның табысты  болуының  сөзсіз  шарты  ...  және  ...  ... ... ... да ... ... жұмыс
   Биологияны оқу жұмысында қолданылатын құралдардың бірі  -оқулықтар.  Олар
білімді терең игеру  үшін  ...  ...  ...  ...  немесе  үйде  түрлі  тапсырмаларды  орындайды,   алған   ...   ...  мен  ...  соңғы  жетістіктері  бірнеше  жыл  бұрын   ...  ...  ...  да,   ...   ...   ... толықтыру үшін жаңа ғылыми мәліметтерді басқа баспа  құралдарынан
іздестіруі қажет.
   Мұғалім  сабақ  ...  ...  ...  ...   ...   негізгі
тәсілдерін үйретуге тиісті. Ең  алдымен,  оқушыларды  ...  ...  ... тез, ... ... ... өз сөзімен айтып беруге дағдыландыру  қажет.
Мәтінмен жұмыс істегенде —  оның  ең  ...  ...  ...  ... ... ... мен  тұжырымдар  жасауға  үйрету  керек.  Егер  ... ... ...  ...  онда  ол  ...  тек  ...  ... әдісі
   Басқа  әдістерге  қарағанда  лекцияның  көлемі,  күрделілігі,  логикалық
құрылысы  ...  ...  бар.  ...   ...   ...   ...  нақты  сұрақтардан  тұратын  оның  жоспары   ұсынылады.   ...  ...  ...  ...   баяндалады.   әрбір   ... ...  ...  ...  тым  ...  ғылыми  әдебиеттерде  осы
уақытқа дейін  жарияланбаған  мәселелер  баяндалады.  ...  ...  ...  және  ...  ...  ...  нанымды   түсініктер   ...  ...  ...  мазмұнды,  маңызды   дәлелдемені,   нақты
мысалдарды, ғылыми анықтамаларды жазып алады.
   ... ...  25-30  ...  ...  ...  ...  уақытта  оқушылар
тақырыпқа сәйкес мүғалімнің көмегімен өз бетінше  түрлі  жаттығу  жұмыстарын
орындайды. Ең ... ... ... ... ...   Бұл әдістердің ішінде ең басты роль атқаратыны  -бақылау  әдісі.  Бақылау
әдісі барлық пәндерді оқытуда ...  ...  ...  ...  ... ... мен көрнекі  техникалық  құралдарын  демонстрациялау  (көрсету)
кезінде,  сондай-ақ,  экскурсия,  лабораториялық  ...   ...   ... ... бақылау мұғалімнің басшылығымен  сабақ  үстінде
және  сабақтан  тыс  ...  ...  ...   байланысты   немесе
оқушылардың өздерінің қалауы бойынша іске  асырылады.  Дұрыс  бақылау  ... ... ... ... қабілеттерін дамытады.
   Бақылау әдісін қолданудың тиімділігі ...  ...  ...  ... ... мақсатын  анықтау,  қабылдайтын  нәрселердің  мөлшерін
белгілеу, салыстыру арқылы олардың ... ... ... ең  ...  ажырату,  содан  кейін  оларды   топтастырып   қортындылар   мен
тұжырымдар жасау.
Демонстрация әдісі  -  ...  ...  ...  табиғи
обьектілерді, кинофильмдерді т.б.  көрсетуге  байланысты.  Мысалы,  биология
сабақгарында  кинофильмдерді пайдалану үшін  оны  ...  ала  ...  ...  фрагменттерге  бөліп,  оқушыларға  түсіндіруді  ...  ... ... ... ... ... ... жасалады.
   Демонстрация биология сабақтарында түрлі приборларды, табиғи объектілерді
деменострациялау үшін қолданылады.
Иллюстрация  әдісінің   ... ... ... ... ... ... суреттер, портреттер көрсетуге болады.
Практикалық әдістер
Лабораториялық     ... ... ... аспаптары приборлар,
техникалық құралдар т.б  арнайы жабыдықталған ... ... ... ... ... ... ... пәндерінен
білімді терең игеру үшін жүргізіледі.
Лабораториялық сабақтарда мынадай тәсілдер ... және ... ... ... өткізу төртібін түсіндіру.
Сабақтың нәтижесін қорытындылау.
Сабақтың нөтижесін талдау.
   ... ... ... өнері,  сабақтарында танысады.
Бастауыш сыныптарда сурет салу.
2.V-VIII  және  жоғарғы  сыныптарда  тақырыптық,   ...   ... ... ... ... үшін  тірек-сызбалар,кестелер жасайды.
      Биология  пәнінен   графикалық   ...   ...   ...   ...   ...   арқылы   бейнелеуге   ...    ... ... ... ... ... ... классификациялаудың басқа тәсілдері бар.
И.АДанилов  пен  Б.П.  Есипов  классификация  ...   ...   ... ... негізге алды. Ол міндеттер  жаңа  білімді  меңгеру,
іскерлікті,  дағдыны  қалыптастыру,   ...   ...   ...   бекіту,
шығармашылық іс-әрекеттерін дамыту, т.б.
М.Н.Скаткин,     И.Я.Лернер классификациясында
ерекшеліктер  бар.  И.Я.Лернер  мүғалім   ...   ...   ...   ... яғни,  көрсетілген  іс-әрекетінің  тәсілдерін  есепке  ... ...  ал  жаңа  ...  шешу  ...  ...  шығармашылықпен
пайдалануға аз көңіл бөледі. Осы  ерекшеліктерді  ескеріп,  М.И.Скаткин  мен
И.Я.Лернер оқытудың мынадай ... ... ... ... ... ... ... іздену немесе эвристикалык,   әдіс.
Зерттеу әдісі.
               ... ... ... ... ... қызметінің
   тәсілдері бойынша топтастыру
   1. Түсіндірме-иллюстративті  әдіс-мұғалімнің ауыз екі сөздері
информациялық - рецептивті әдіс деп те ... Ол ... мен ... іс-
әрекетін бейнелейді (әңгіме,дәріс, түсіндіру, оқулық, қосымша әдебиеттер),
тәжірибелік жұмыстардың көмегімен білім беру.
    ... ... еске ... ... тәсілін қайталау.
     3.Мәселені  ...   ...   ...   бойынша   мұғалім   оқушыларға
проблемалық  сұрақ  қояды,  ...  өзі  ...  ...   ғылыми   жолын
көрсетеді.
    4.Ішінара іздену немесе эвристикалық  әңгіме  өдісі.Оқушыларға  ...  ...  ...  өз   ...   шешуге   үйрету   үшін
зерттеудің жеке ... ... ...  ...  Бұлар:  ұсынылған  мазмұнға
сұрақтар қойып,  оқушыларды  мәселелерді  көруге  үйретеді.  Оқушылардың  өз
бетінше ... ... ... ... ... ... отырған  фактіден
қорытынды шығарады; болжау айту; оны  тексерудің  жоспарын  құрастыру,  т.б.
мұғалім ізденудің жеке кезеңдерін  ...  үшін  ...  ... ... әдісі дейді. Әдіскерлер оны эвристикалық әдістер деп атайды.
      Зерттеу ...... ...  ...  ...  ...  шешу,
оқушылардың іздеу, шығармашылық  іс-әрекетін  ұйымдастыру.  Мұғалім  оқушыға
теориялық  және  ...  ...  ...   ...   :   ... ... және оларды талдау, жазып жинақтау, т.б.  зерттеу  үшін  ... ... ... ...  ...  ...  шығармашылық
іс-әрекетін қалыптастырады.
Зерттеу жұмыстарының басқа түрлері де бар:
а) экскурсия және фактілерді ... ... ... ... ...   ... ...  күнделікті  баспасөз  материалдарды,  көрнекі  құралдар,
тәжербиелік —графикалық жұмыстар, натуралды әдебиеттер  олардың  шын  ... ... ...   ...  жоғарыда  аты  аталған  және  басқалардың  классификациясына
сүйене отырып, оқыту әдісін үш топқа ...      1.Оку ...  ...  ...  және  іске  ...  ...   әдістері   (әңгіме,   ...   ...   ...   әдістері
(иллюстрация,           демонстрация,            оқу            ... және ...  ... ...  ...  репродуктивті,  проблемалы-  іздеу  әдістері,  өз
бетінше жұмыс істеу әдістері.
Оқу танымдык,  ...  ...  ...   ...  ...  ...  әдістері,  оқуға  жауапкершілігін  күшейту
(мадақтау, ұялту)
  2.Оқу танымдық іс-әрекеттің  тиімділігін  бақылау  және  ...  ...  ... ... бақылау әдістері.
   Классификацияда мына мәселелерді де ескеруге тура келеді:
   а) ... ... ... процесінде дидактикалық
мәселелерді шешуін;
   ә) мұғалім мен оқушылардың байланыс іс-әрекеті таным қабілетін ... ...  ... болу керек;
     б) оқыту процесін тиімді ұйымдастыру.[4]
II Биологияны оқытуды ұйымдастырудың формалары
2. 1 Биологияны оқыту ... ... ... туралы үғым.
   Биологияны  оқытуды  ұйымдастырудың  ...  ...  -  ...   мен
оқушылардың оқу әрекетіне қолайлы жағдай жасау үшін  ...  ... ... ... жұмыс.
   Биологияны оқытуды ұйымдастыру формалары - белгілі бір тәртіп  пен  режим
негізінде жүзеге асырылатын оқыту процесін ұйымдастыру ...   ... даму ... ... оқытуды  ұйымдастырудың  әр  түрлі
формалары пайдаланылады.Биологияны ... ... ...  мәселелерімен
педагогиканын дидактика деп аталатын арнаулы саласы  шұғылданады.  Дидактика
-бұл  білім  мен  оқытудың  ...  ...  ...  педагогика  саласы.
Дидактиканың негізгі проблемалары оқыту процесінің заңдылығын ашу,  білімнің
мазмұнын анықтау, оқытудың барынша ... ...  ...  ... шығару болып табылады.
      ... ... ... ... ... ...  ...  және  өздігінше
білім алудаң мынадай айырмашылығы   бар:   ол   ...   бір   ...  ...  бойынша,  мұғалімнің  басшылығымен  өтіп  ...  ...  ... процесс болып табылады. Биология  пәнін  оқыған  кезде  оқушылар
білімнің кейбір жиынтығын меңгереді  және  сол  ...  ...  ... пен ... ие болады. Іскерлік дегенді іс жүзіндегі қимыл,  шәкірт
алған білімнің негізінде жүзеге асыра алатын және жаңа  ...  ...  ... ... ... алатын  әрекет  деп  түсінеміз.  Білімнің,  іскерліктің,
дағдының өзара салмағы әр ... оқу ... ...  ...  ...  процесі
әрқашан да мұғалімнің басшылығымен өтеді.
                      ... ... ... ... ...           ...              ...             ... ...    ... ,             | Үй жұмысы,қосымша    ... ...   ...   |
|Өндірістік          ...            ...     ...  ...  |емтихан               |
|                    ...           |                      |



   Сын ... ...  ...  ...  ...  әр  ... шетел педагогикасынан ауысып, мектептерде қолданылуы,  біріншіден,
мұғалім  ролінің  төмендеуіне,  екіншіден,  оқушылардың  ...  ... ... ... зиянды  әсер  етті.  Шетел  мектептерінен  ауысып  келген
биологияны оқытуды ұйымдастырудың көптеген  формалары  ...  ...  ... жылдан бастап мектептерде  биологияны  оқытуды  ұйымдастырудың  ... ... ...   ...  ...  ...   жүйесі   -   оқушылар   сыныпқа
топтастырыла  ...  ...  ...  ...  болып   табылатын   оқу
процесін ұйымдастырудың түрі.
   Сабақ - ... акт. Ол ... де, ...  да  ...  ... күш-жігер жұмсауды талап етеді.
   Биологияны оқытудың мақсаты мен мазмұнының тәсілі  мен  ...  ... ... жеке ... ...  ...  ... жеке және жас
ерекшелігі, оқытудың  мақсаты  мен  ...  ...  мен  ...  ...  ...  ...   ...   жағьнан   аяқталған   ...   ... ... ... ұжымдық және жеке-дара оқытудың түрліше
үйлесуімен, оқушылардың сабақ оқуда дербестігінің түрлі  ...  ... ... ... оқуды  олардың  түрліше  тәсілдермен  басшылыққа
алуы арқылы сипатталады.
2.2 Биология ... ... ... ... ...   ... оқытуды сабақта ұйымдастырудың әр түрлі  формаларына  ұжымдық,
топтық, жұп және дербес формалары жатады.
   ... ... ... ... ... барлығын жұмысқа тарта және
қызықтыра  білетін  педагогикалық  құрал  —  балалар  ұжымы.  Ол   ...  ...  ...  ...  атап   ...   оқу   ...  Сондықтан,  сабак  мұғалім  мен  балалардың  ұжымдық   еңбегі.
Оқытудың ұжымдық мәні әрбір баланы   ...    ...    Ал    ...  ... ... ...  ...  ісіне  белсене  қатысады.
Әрбір бала сабақта кезек  бойынша  әр  ...  ...  ...  ...  ... ... үйренуші  болып  барлық  балаларды,  ал  олар  ...  ...  және  ...  оқудың  ұжымдық  формасы  динамикалық
немесе ауыспалы жұп ... ... Бұл ... ... ... ... ... қана қоймайды, әрбір бала кезек бойынша әр
    баламен кезектесіп жұмыс істейді. Демек, барлығы жұптасып жұмыс істейді,
бірақ жұптардың ... ... ... отырады.
   Биологияны оқытуды  ұйымдастырудың  топтық  формасы  сабақта  ... ... ... ... топта 4-5 оқушы болады. Оқушылар  белгілі  оқу
тапсырмаларын ... ... а)  ...  және  материалды  салыстыруды
қажет ететін тапсырмалар;  ә)  жаттығуларды  қажет  ететін  тапсырмалар;  ... ... ... ... ...   ... тапсырмалардың сұрақтарына барынша жауап үшін оқушылардың бірлесіп
жұмыс істеуі қажет. ... ... ... оқушы топтық тапсырманың  бөлігін  өз
бетімен  ...   ...   ...   ...   ...   ұжымдық   түрде
талқыланады. Жұмыстың ...  ...  ...  бойынша  бір  оқушы
баяндайды. Мұғалім жеке ... ... және ... әрбір  мүшесінің
бағасын жинақтайды.
   Биология  ...   ...  ...   ...   ...   өзара
әрекеттесу  тәсілдеріне  себепші  болады.   Мысалы,   олар   ...   ...   ...   ...   ...   ...    оқушылардың    тұйық
мінезділігін, тұйық оңашалануын, бөлектенуін болдырмау.
   Биологияны оқытуды ...  ...  ...  ...  ...  оқушы
тапсырма алады, оны өз бетімен  орындайды.  ...  ...  ... жеке оқу ... ...  ...  ...  дербес
жұмыстарды,  саяхат,  жеке  тапсырмаларды,  үйге  берген  оқу  ... т.б.
   ... ... әрбір оқушыға дербес  оқып  зерттеуге  тапсырмалар  беруге
болады. Бұл өз бетімен ... ... өте  ...  ...  ...  ...  ...   әдебиеттерді,   материалдарды,   құралдарды   ... ... ... ... ... ...  ...  семинарларда
сөйлеп, өзінің пікірін айтады.
   Оқушылардың өз бетімен орындайтын дербес жұмысы білімді терең және  берік
игеруге ғана мүмкіндік ... ол жеке ... ... ... - ... билеушілікті, ұйымдасқан түрде ұйымшылдықты,  өзінің  түпкі  ойына  жету
мақсаттылығын қалыптастырады..
   Сонымен, ... ... ... алу,  ...  ...  ...  екіншіден,  оқу  материалының   көлемі   мен   күрделілігіне,
үшіншіден, ұжымдағы ... оқу ... ...   ... ... ең басты тұлға — бала. Егер мұғалім
әрбір балаға сабақта дербес назар аударып, дер ... зер ... онда ... ... өзін ... деп ... оның адамгершілік көмегін шын
ниетпен       ...        ...       ...    ... ... ... жұмыс істей білуді, ойлауды үйренеді.
2.3 Биология сабағына қойылатын талаптар
   Сабақ - оқытуды ұйымдастырудың негізгі  ...  Ал  ...  ... білімдерінің сапасы оқыту дәрежесіне  тәуелді.  Әрбір  сабақ  -  ...  ...  ...  сондықтан  ол  —  оқытуды  жетілдіру,   қажетті
технологиялық  түрлендірулер  мен  мақсатты  ...  ...   ... ...  ...  ...  ...  үнемі  қажет  ететін,  дамудың
керектігін талап ететін, даму үстіндегі сапалы ...  ...  ... ...  ...  —  оның  ...  Бүгіннен  ертең  жақсы
оқытуымыз керек, бұл аксиома, сондықтан бірінші кезекте  ұстаз білімін  жан-
жақты жетілдіріп ... - ...  ...  ...  аса  ...  ...  оқушының
психологиясына айрықша көңіл бөліп,  терең  зерттеу  жүргізіп,  оның  барлық
тәрбиесін назардан тыс ... ... ... ...  ... оқыту әдістемесін жоспарлап,  оны  жүзеге  асыруды  ақыл-ой  елегінен
өткізіп, "жеті рет ... бір рет ... ... кіріскен жөн.
Биология сабақтарының      практикалық     ... ... ... орындау. Сабақтың негізгі материалын баяндауға
қажетті көрнекіліктер, дидактикалық материалдар, оқытудың техникалық
қүралдары, теория мен практиканың органикалық ... ... ... ... ... ең ... нәрсе не? - деген сұраққа анық және
бір мәнді жауап "барлығы да ... ... деу.
   ... сабағын түсіндіру мен оқыту бүгінгі күн талабына сай  болу  ... мен ...  ...  ...  ...  ...  ... — уақыт. Олай болса, сабақтың  әрбір  ...  ...  ... ...  ...  еніп,  өз  уақытында  аяқтап,  сабақтың  барлық
элементтеріне қажет материалдар толығымен сарапқа салынуы талап ...   ... ... ......  сабағының   мақсатының  айқындылығы.
Оқушылар оқу ... ... ... ... ...  жетулері  үшін
мұғалім өз  уақыттарын  аямай,  оқушылар  уақытын  да  ойластыруы  міндетгі.
Бүгінгі және  ...  ...  үш  ...  мақсат  -  оқыту,  дамыту,
тәрбиелеу сөзсіз сақталады. ...  ...  ...  және  ...  ...  қарастырмай  болмайды,  тәрбие  жұмысын   өз   дәрежесіне
жеткізбей, дамуды  сөз  ету  ...  ...  даму  ...  қатар,  оның
мақсаты мен міндеттері күрделене береді деп ... ...   ... мен ... ... оқыту арқылы жүзеге асырылады. Әдетте,
күнтізбелік, тоқсандық күнделікті жоспарлар жасалуын ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
 1.Мұғалімнің жетекшілік ролі.
  2.Оқушыларды   ... ... ... ... 3.Оқушылардың ғылыми білімдер негіздерін жүйелі игеру.
 4.Теория мен практиканың байланысы, бірлігі.
 5.Оқушылармен жеке және ұжымдық жұмыс.
 6.Оқытудың ... ... ... жас ... ... 8.Мұғалімдер әрекеттерінің педагогикалық бірлігі.
   Казіргі таңдағы мектептерде  сабақтарға  қойылатын  талаптар:  тәрбиелік,
дидактикалық, психологиялық, ... ...   ...  ...  ...  ...   ...   оқушылар   алдындағы
тақырыптың дұрыс таңдап алынуы білімдік және тәрбиелік  мақсаттармен  қатар,
сабақтың нақты тапсырмаларын ұтымды жүргізіп ...  әсер  ...  ... сабақ жоспары мен тақырыптық жоспардың жақсы жасалуына  байланысты.
Биолгия сабағының жоспарында сабақтың тақырыбы, мазмұнының қысқаша  жоспары,
білімділік  және  ...  ...   мен   ...   ... ...  ...  ...  түрлері,  оқыту  әдістері  мен
дидактикалық  ...  ...  ...  ...  ...  жасаған
уақытта мұғалім сол өтілетін тақырыбының мазмұнына сай  оқыту  әдісін  дұрыс
тандай білуі керек. ... ... ... жиырмадан астам түрі  бар.
Солардың ішінде ең көп тараған түрі Огородников,  Бабанский,  Лемберг  сынды
ғалымдар үұсынған оқыту ... ... Олар ... әдістерін  3  топқа
бөлген.
1.Ауызша (әңгіме, кеңес, пікірталас, дәріс, кітаппен жұмыс)
Көрнекілік (суреттеп сипаттау)
Зертханалық, ... ...   Бұл жүйе ... ... ... түпнұсқасына негізделген.  Егер  балалардың
есту  қабілеті  ...  ...  ...  көру  ...  арқылы   40-60%
қабылдап алатынын ескерсек, бүл әдістердің тиімді ... дау  жоқ.  ...   ...   ...   әдістемесін   жақсы    меңгерумен    ...  ...  жаңа  ...  мен  ...  ... пайдалануынан да көрінеді.
   Жақсы бағдарлама мен құнды оқулықтағы материалды ...  ......   ...   -   бағдарлама,оқулық,  оқушы  арасын  байланыстыратын
дәнекер. Оқу-тәрбие ... ...  ...  ...  ... ... ... шеберлігі,  өмір  танымы,  өз  ...  ...  ...  ...  ...  мұғалім  өз  пәнін  сүйетін,   терең
білімді, шығармашылықпен жұмыс  ...  ...  ...  шебер  болуы
керек. Оның үстіне, өз пәнін талдай алатын  теориялық  білімі  мол,  ... ... ...   ...  оқушылармен  қарым-қатынасының  жоғары  мәдениетгілігі  талап
етіледі.  Мұғалім  ...  ...  тең  ...  ...  ...  ... ... айтуға,  пікірін  еркін,  ашық  айтуға  ... ... ... мұғалім қойған талаптарды зорлықпен  емес,  саналылықпен
орындаса ғана оқу мен тәрбие ісі арнасына түседі.
Психологиялық талаптар
   ... өзі ... ... сыныбындағы оқушылардың ойлау қабілетін, есте
сақтауын, айтып жеткізуін, сабаққа ынта, ... ... ... т.б.
   ... ... ... ескеруі  қажет.  Оқушы  мен  мұғалімнің
психикалық жағдайы сабақ үрдісіне ерекше ... ...   ... ... ... ... ... беріліп,  оқу
еңбегінің дұрыс немесе бұрыс болуына тікелей әсер етеді.  Сондықтан  мұғалім
өз бойындағы әр түрлі психикалық,  ...  ...  ерік  ... ... ... қажет. Оқушылардың жеке басын танып, зерттеу арқылы  сабақ
үстінде оларды мадақтап, қолдап, көмек беріп және сол сияқты  ...  ... ... ... ... ... тыс қалмауы қажет.
Гигиеналық талаптар
   Сынып бөлмесіндегі ... ...  ...  ...  ... ...  мол  болып  түсуі  —  балалар  денсаулығының  кепілі.  Мұғалім
окушыларғабиология  пәнінен   ...  тыс  ...  ...  ...  жүйкеге
салмақ салатындай ауыр  тапсырмаларды  бермеуі  керек.  Ақыл-ойдың  тежелуі,
зорығуы сабақтың бір сарында болуына әкеп  ...  ...  ... ... ... ... емес. Ең  бастысы,  дененің  әр  түрлі
сезім ... ...  ...  істеуін  қатаң  ескеру  қажет.  Мұндай  ... ... әр ... ... қалыпқа келуіне әсер етеді.
Сабақтарға қойылатын талаптар төмендегідей:
 Оқушыларға сапалы, терең және берік білім беру.
Оқушыларды қоғамдық  пайдалы  өнімді  ...  ...  ...  үшін  әдет  ... дағдыларын қалыптастыру.
Сабақтың тәрбиелік өсерін арттыру.
Оқушыларды  жетілдіру  үшін  олардың  жалпы  және   ...   ... мен  ...  ...  ...  ...  ...  ұтымды  шешуге
жетуге баулу.
Алған  білімдерін  толықтыру,   жетілдіру   және   ...   ...   ... ... түсу.
Балалардың   танымдық   қызығушылықтарын,   ...   ...    ... жете ... ... ... оң  көзқарастарын  қалыптастыра
түсуге ұмтылу.
Еңбексүйгіштікке тәрбиелеу, қоғам және отбасының игілігі үшін  ...  ... ... ... ... ...   ...  оқыта  білу  үшін  оның  білім  алуға  деген  таудай   ...   үшін   ...   ...   ...   мен    жеке    басының
ерекшеліктерінің есте болғаны абзал.  Балалардың  бәрін  оқыта  ...  ...  ...  оқу  ...  ...  шамалай  білу,   шәкірттерге
дифференциалдықпен және жекелей катынас жасай  білу,  оқыту,  ...  ... ... әрбір еңбегін лайықты, орынды бағалай білу, қайырымдылық  пен
қызығушылық, білуге құштарлығына бағыт, көмек бере білу талаптарын қояды.
Оқушыларды бағалағанда олардың іске ... ... жоқ ... ... ... ... бағалау керек екендігін өмірдің өзі көрсетуде. Озық
тәжірибелі шебер ұстаздар ... ... ... жақсы ұйымдастырып,
ізденушілік, өз беттерінше оку,еңбек ете білу қызметтеріне ... ... ... бөледі. Олардың кәсіптік шеберліктері оқушылардың нақты
іскерліктерімен, қажетті        дағдыларымен,        ... ... ... ... ... ... ... жоғары
жетістік болуы.
   Бүгінгі  күн  талаптарына  сай  оқу-тәрбие  жұмыстарының  міндеттерін  ...  шеше   ...   үшін   ...   тиімділігі   бәрімізді   толық
қанағаттандыру үшін мына ... ... ... ... ... басқарудың айқын,  негізделген  стратегиясы
мен тактикасының болуы;
Барлық  ...  ...  ...  және   нәтижесі   ... ... ... ... ... ... ... отыру;
Оқу сабақтарының барысында және нәтижесіне ықпал ететін  ...  ... ...  танымдық  іс-әрекеттерінің  сапасына,   оқу-тәрбие   процесінің
барысына болжам және себептеріне тыңғылықты ... ...  ...  осыған
негіздей отыра жаңа бағдарлама жасап, жүзеге асыру;
Сынып   окушыларының   мүмкіндіктері   мен   ...   ...      ... теорияның жалпы  талаптарына  стандартты  емес    шығармашылық
шешімдер жасап, ... ... және ең ... нәтижеге жету үіпін  дидактикалық  қүралдар  кешенін
әдістемелікпен негіздей келе ... ой ... ... пайдалану;
Әрбір  жеке  окушының  психологиялық   және   педагогикалық   ...  ...  ...   ...   ...   ...   ... жақсы нәтижеге жету үшін аянбай еңбек ету;
Оку сабақтарының әрбір жүмыс минугтарын ойластыра, тиімді пайдалану.
2.4 Сабақтың типтері, түрлері және ...   ... ... сабақтарының көптеген  түрін  атап  жүрміз.  Айталық,
дидактикалық мақсатына сай  жаңа  білімді  ...  ...  ...  ... ... және ... сабағы, білімді қорыту және жүйелеу  сабағы,
қайталау және бекіту сабағы, тексеру және сынау сабағы, аралас сабақ,  оқыту
әдістеріне сай ... ... ... ... кино ... ал ...  сабақтар
жүйесіндегі орнына сәйкес кіріспе сабақ, экскурсия  сабақ,  ...  ...  ...  ...  ...  оқушыдардың  таным  әрекетінің  сипатына,
мұғалімдердің   ізденісіне   сай   фактілерді   алғашқы   ...   ... ...  сабағы,  оқушылардың  өз  бетінше  жұмыс  орындау
сабагы, мұғалімнің ... ... ... ... т.б.  ...  көп  ...   ...   оқыту   әдісіне,   оқушылардың   дайындығына,   сабақта
жүргізілетін  жеке,  топтық  ...  ...  ...  сабақтар  жүйесіндегі
орнына,  мұғалімнің  дайындығына,  ізденісіне   байланысты.   ...   ... ...  ... да  әр  ...  болады.  Мұны  сабақ  түрлеріне
талдау  жасау  арқылы  айқындап  көрейік.  Жаңа  ...  ...  ... ... ... ... дайындайды. Кейін жаңа  оқу  материалын
түрлі тәсілдер
мен  әдістерді  пайдаланып  түсіндіреді.  Түсіндіру  кезінде   ...   ... ... ... ... ... білу және ...  жүйелеу,
қорыту сияқты  элементтеріне  ерекше  мән  ...   ...  ...  ...   ...   сабаққа   жаңа   білімді   меңгерту
элементтері айқын көрінеді, оны есепке алып,  жаңа  ...  ...  ...  ...  ...  элементтер  де  орын  алады.   Мысалы,   жаңа   оқу
материалына оқушылардың зейінін ...  оқу  ...  ...  ... оқушылардың білімін сынағанда  жаңа  оқу  материалына  тән  фактілерді,
түсініктер  мен  ережелерді  еске  ...  жаңа   оқу   ...   ... ... ...  жеке  сұрақтар  мен  тапсырма  беру  арқылы
сынау,  үйде  тапсырманы   ...   ...   ...   ...   ... ...  элементтер  жаңа  білімді  меңгеру  сабағының  ... ... ... ... оған ... береді.
   Білімді  қорыту  және  жүйелеу  сабағының  негізгі  элементтері   -   ... ... мен ... ...  ...  айқындау,  қажетті
мысалдар тандап, оны тиімді пайдалана  білу.  Сондай-ақ  ...  ... ... ...  ...  ...  әрекетін  басқару  жетекші
орын алады. Әсіресе, оқушылардың ой-әрекетін  дамыту  үшін  оқу  ... ... ... өз ... ... ... айрықша мән  береді.
Бұл сабақтарда оқушыларды сабаққа ... ...  ...  мен  ... оқушылар білімін сынау, оқу материалын бекіту, үйге тапсырма  ...  ...  орын  ...  Аталған  элементтер  білімді  қорыту  ...  ...  ...  ...  тығыз  байланыста  болып,   оны
айқындай түседі.
   Биологиядан  біліктілік  пен  ...  ...  және  ...  ...  ...  ...  мен  міндетін  түсіндіру,  қажетті  теориялық
материалыдарды еске ... ... ... ... ...  ...  ... біліктілігін, дағдысын сынау, байқалған  кемшіліктердің  себебін
аныктап, оны толықтыру жоне  үйге  тапсырма  ...  ...  Бұл  ...  ...  -  ...  ауызша,  болмаса   жазбаша   тапсырмаларды
орындату, оның  негізінде  біліктілігі  мен  дағдысын  ...  ... ... оқу ... ... түрлерін есте сақтау  керектігін
білуге,  өз  бетінше  ...  ...  ...   ...   ... кері ...  ...  оқушының  өз  мүмкіндігін  байқап,  ... ... ...   ... ... және ... сабағының басты элементтері -қайталанатын
және бекітілетін оку материалын талдау,  қажетті  ...  мен  ...  ...  оны  өз  ...   ...   үйрететін,   машықтандыратын
проблемалық  ситуациялар  мен  сұрақтарды  шешу,  практикалық  ... және ... ... ...   ...  және  бекіту  сабағының  нәтижелі  болуы   ...   ...  ...   ...   ...   ...   байланысты.   Егер
тапсырманы шешу өте қиын ... ...  ...  ...  ... ...  ...  теориялық  оқу  материалын  ...  ...  ...  ...  ...  ...  сай  болуы  керек.   Кейбір
жағдайда оқушылардың
өз күшіне сенімін арттыру  үшін  жеңіл  ...  ...  ... үшін ... күрделі тапсырма орындатқан  жөн.  Бұл  сабақта  мұғалім
сабақтың   мақсаты   мен   ...   ...   ...    ...  жеке  ...  ...  ...  оқу  материалы   жайында
пікірлеседі,  яғни,  сабақтың  дұрыс  өтілуіне  ...  ...  ... ... ... оны ...  жіберілген  қателер,  кемшіліктер
бойынша түсінік ... ... және үйге ... ...   ...  тексеру  және  сынау  сабағының  басты  элементтері  -сабақтың
мақсатын   ...   ...  ...  ...  бақылау  жұмысының
мазмұнымен таныстыру, оны  шешу  жайында  ...  ...  ...  ... өз ... орындауы, сабақ нәтижесін  қысқаша  жинақтау.  Тексеру
және  сынақ  сабағында  оқушылар  шығарма  ...  ...  ...  жұмысын
орындайды немесе оқу  және  практикалық  тапсырмаларды  шешеді,  зертханалық
жұмыстарға түсінік беріп, сипаттама жазады.
    ... ... ... ... ... ... ... байқалған
кемшіліктер мен қателер жайында әңгімелейді, қарастырылған  тақырып  бойынша
үйге қосымша әдебиеттерді оқып келу немесе ...  ...  ... ... ... ...   Аралас сабақтың негізгі элементтері -  сабақты  ...  ...  ... орындалуын тексеру, өтілген оқу  материалын  сұрау,  жаңа  оқу
материалын түсіндіру, оны бекіту және  қайталау,  үйге  ...  ...  ... ... ...   Аталған элементтердің  барлығы  бір-бірімен  қиысып,  сабаққа  тұтастылық
береді. Бірақ ... ... орны  бар,  ...  ...  кем  ...  жаңа  оқу  материалын  түсіндіру  жаңа  білімді  меңгеру  сабағында
негізгі элемент болып саналады, өзге ...  оған  ...  Ал  ... ... ... жаңа оқу  ...  ...  көп  көңіл  бөлінеді,
бірақ өзге элементтердің де жетекшілік  мәні  бар.  ...  үйге  ... ... ... ... ... ... байланысы  аз  болса
да, өз алдына ... ... ... ... орын алады.
   Проблемалық  болып  белгіленген  ...  ...  ала  ...   ...   ...   ...   ...   ету   арқылы   ынта-ықыласын,
қызығушылығын күшейту, баланы  ойлануға  үнемі  бейімдеп  ...  Бұл  ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Мекгеп тәжірибесінде проблемалық  сабақ  мақсаты  оқушыларға  сұраулар  ... мәні бар ... ... ой  таласын  жасау,  танымдық
ойындар ұйымдастыру арқылы іске асады.
   Биология  пәнінен  семинар  сабағында    ...   ...   ... ... ... ... ... баяндама жазады.  Бір  оқушы
тақырыпқа   сайтірек-сызбаны,   ...    ...    ...    ... ... жасау арқьлы баяндаманы оқушыларға түсіндіреді.
   ... ... ...  ...  жасайды,  толықтырады.  Мүның  бәрін
мұғалімнің басшылығымен оқушьшар  өз  ...  ...  ...  ... ... жасайды. Онда негізгі мәселелерге оқушылар
назарын аударуға  айрықша  мән  ...  ...  ...  толғанысын,
сөйлеу шеберлігін, ізденушілігін арттыру  үшін  ...  оның  ... ... алдын ала белгілеу, оқушылар зейінін  үздіксіз  материал
мазмұнына аудару, ойын жүйелі өз бетінше  айта  білуге  ...  ой  ... ... ... ... ... элементтерін орынды  қолдану  мұғалімнен
шеберлікті талап етеді.
   Практикалық   сабақтар   ...   ...   ...   пен   ... ... ... түрлері
   Биология сабақтарын топтастыру жалпы дидактикалық тұрғыдан  да  әр  түрлі
түсіндіріліп,   түрліше   ...   ...   де,   ...   ...    ...   ... ... типі, негізінен, оқу материалын игеруге байланысты.
Сол  оқу  материалын  игерту  үшін  ...  ...  ...  ...   ... ... қайталау, бекіту, жалплау.
   Онда білімді еске ... ... ...  ...  ...  тәжірибелер
демонстрациялау,   зертханалық   жұмыс   ...   ...   ...    ...  ...  ...  пен  ...  меңгеру,  қайталау,  қорыту
сияқты сабақ эелементтері іске асады.
Көптеген  биология  сабақтарының  құрылымына  ...  ...   ...   ... ... емес ... аңғараруға болады.  Барлық  ізденімпаз  мұғалім
өз сабағынан жаңаны көрсетуге, танытуға тырысады.
   Жаңашыл  ...  ...   ...   ...   ...   ...  өз   ...   орындайтын   жұмысы   үжымдағы   қарым-қатынасты
жетілдіруге  бағытталған.  ...  өз  ...  ...  оның   ... ... сай ұйымдастыру мәселесіне бағыттап жүр.
   ... ... ... бірдей, барлық  сыныпқа,  барлық  пәндерге,
барлық мұғалімдерге жарамды сабақ құрылымы жоқ. Әрбір сабақта мұғалімнің  өз
қолтаңбасы  бар.  ...  -  ...  ...  ...  туындысы.
Сабақта  өзіне  тән  элементтердің  болмауы  мақсатқа  жеткізбейді.  Әдетте,
тәжірибелі мұғалімдердің сабағы әр ... ... ... пен  тапқырлықтың
нәтижесі болып саналады.Ізденіс - мұғалімнің сабақты  ...  етіп  ...      ... ... ... ...  ...  беретін  түрлі  варианттарда
сабақ түрін танытатын элементтер жиынтығы.
  Сабақ оқыту процесін ... ... ...  ...  әрбір
мұғалім оның  құрылымына  ерекше  мән  ...  ...  ...  жету  ... ... ... ...  сабақтың  құрылымы  қандай  болмақ?
Бұл  пікір,  қазіргі  сабақтың  бірнеше,  ...   ...   ... ... керек. Мұнда мұғалім оқушылармен ынтымақтастыққа, олардың  өз
бетінше  орындайтын  жұмысына,  ұжымдық  ...  жеке  ... ...  мен  ...  ...  ...  ...  әрекетін
ұйымдастыруға,  дара  шыққан  оқушылар  әрекетін  дамыта  түсуге,  ... мен ... дәл әрі  ...  болуына,  біліктілік  пен  дағдыны
қалыптастыруға және ... ... ... ... мән ... ...   ... толы  қазіргі  кезеңде  жаңалықты  дәл  ...  айту  да  ... ... сыныптағы сабақ түрлері көбейіп,  өз  алдына  сөз  болып,
тәжірибеге  ене  ...   Оған   ...   ...   ойын,   экскурсия,
шығармашылық, панорамалық қорыту, т.б. сабақтар.
   Сабақтың жаңа түрлерінің ... ... ... бала ... ... қызығушылығы төмендеді .Я.  А.  Коменскийдің  ...  ... ...  ...  түрлендіріп,  оған  әр  түрлі  әдістер  қолдансақ  та
оқушының сабаққа деген ... онша ... Енді біз  ...  сыртқы
түрін түрлендіруге кірістік. Сондықтан да,  жаңа  ...  ...  -  ... ... ... нәрсе.
   Панорамалық  сабақ  оқушыларды  оқыту  ісінің   ...   ...   бұл   ... жаңа  ...  ...  ...  ...  мұғалімдер  немесе
әдіскерлердің әріптес мүғалімдеріне өткізген сабағы.
   Окушылардың білімдік және  танымдық  белсенділігін  арттырудың  бір  ... ... ... ... құру ... ... ... әр түрлі формалары
   Биология пәнінен саяхат жоспарланып, мектептің жалпы іс жоспарларына
кіреді. Саяхатты ұйымдастыру үшін ... ...  ...   ... музей,   көрме,  табиғат, өндіріс жатады.
   Оқу саяхаты оқытудың дидактикалық және политехникалық  принциптерін  іске
асырады, ... ... ...  ...  ...  ... ... зерттеуге мүмкіндік туғызады, танымдық ынтасын дамытады.
Саяхаттың мақсаты: сыныпта өтілген оқу материалдарын терендету және бекіту.
   Саяхатты өткізу үшін ... ... онда ... ... ... ...  |Саяхат      |Оқушылар-   |Кіріспе      |
|          |             |            |            ...      ...   ...    |барысында   |ды бірнеше  ...      ...       ...    |істелетін   |топқа бөліп,|оқушыларды   |
|объектісі |байланысты   ...   ...      ...       |
|          ...        |бақылау,    |нақты       ...   |
|          ...     ... ...   |таныстырады, |
|          |жүргізіледі  ...       |лар ...   ...      |
|          |             ...    |            |             |
|          ...     ... алу,  |            ...  |
|          ...     |объектіні   |            ...  |
|          ...    ... ...            ...  |
|          |т.б.)        |            |            |             |


   ... біткеннен кейін оқушылармен  оку  конференциясы  өткізіледі.  Онда
окушьшар  алған  тапсырмалары  ...   ...   ...   сөз   сөйлейді.
Конференцияны бірнеше қатар сыныптар оқушыларымен өткізу өте ...  ... ... ... ... жетекші мұғалім қорытындылайды.[4]
                                                          ... ...   ... ... -  бұл  ...  сыныптар  бойынша  өткізіледі.  Семинарға
қатарынан екі сабақ беріліп,  онда  2-3  ...  ...  ... ...  ...  үшін  әрбір  мәселе  бойынша  материал  жинап,
бакылау жасайды, кітапханаға, ... ... ...  барып,  құжаттармен
танысады, қосымша әдебиеттерді зерттейді.
   Биологиядан  семинар  сабақтары  оқушыларды  өз  ...  ...   ... ... материалды мәніне жете түсінеді.
   Практикумдар — тарау аяқталғаннан кейін оқушылардьң өз ... ...  ...  ...  ...  ...  -  ... дербес орындайды.
   Мұғалім оқу бағдарламасының материалдарын және мектептің нақтылы жағдайын
есепке алып, практикумдар тақырыбын ...   ... ... Бұл ... формасы оқушылардың қалауы  бойынша
жүргізіледі. Факультативтік сабақтың мақсаты — ...  ...  ...  ...  ...  ...  дамыту.   Факультатив
оқушыларға кәсіби бағдар беру ісінің ... ... ... үйдегі оқу жұмысын ұйымдастыру және тексеру.
   Бұл ... ... және ... мәні зор. ... үй ...  ...  ...  оқушылардың  дербестігі  артады,   олар
өздігінен


білім алуға жүйелі түрде дағдыланады. Баланың ...  оқу  ...  ...  ...  ...  ...  ...  алған  білімдерінің
терең және берік болуына әсер ... ... ... оқу ...  ...   оқу   ...   күнделікті   өздігінен   орындауда   ... ... ... ой ...  ...  тәрбиелейді.  Баланың
үйдегі оқу жұмысы сабақтағы  жұмысымен  ойдағыдай  ұштасса,  оқушының  жалпы
дамуына жақсы әсер етеді.
Баланың ... оқу ... ... ... ... ... бар:
Үй тапсырмасын  бергенде  мұғалім  оларды  орындаудың  ...  ...  ... ... ... ... жақсылап нұсқау беруі қажет.
Үйге   берілетін   ...       ...  ...   ... іс ... байланысты болғаны жөн.
Үй тапсырмасы оқушының бәріне бірдей бір  түрлі  мазмұнда  емес,  балалардың
қызығулары  мен  қабілеттеріне  ...  ...  ...   бірнеше   нұсқада
берілгені пайдалы.
Үй тапсырмасының мазмұны біркелкі емес,  ...  тек  ...  ...  ... беру ғана ...  ...  ...  шығармашылық  сипатта  болғаны  жөн.
Түрлі графикалық, практикалық  ...  ...  ...  ...  ... ... ... баланың оку жүмысының жемісті  болуы  ең  алдымен  сабақтың  саиасына
байланысты. Оқушылар жаңа материалды сабақта ... ... ...  ...  үй
тапсырмасын орындау барысында ауыртпалық пен үлкен қиындық ... ... ... көлемі оқушылардың щамасы мен  жас  ерекшеліктерін
ескеру негізінде үйымдастырылу керек.
Үйге берілген  тапсырманың  орындалуына  мұғалім  ...  ...  ... отыруы тиіс.
Жүйелі бақылау  арқылы  мүғалім  оқушылардың  білімдері  мен  біліктеріндегі
кемшіліктер мен олқылықтарды дер ... ... ... отыруы керек.
Үйге  берілген  тапсырманы  бағалауда  оқушылар  жауаптарының  дұрыс  немесе
теріс, толық, ... ... ... үстірт  екенін  түсіндіріп  отыру  пайдалы.
Сондай-ақ, оқушылар тапсырманы  орындауда  ...  ...  ... білсе, оны мұғалімнің  ерекше  атап,  ...  ...  ... ... ... ... болса, ол оқушының  үй  тапсырмасын  жақсы
орындауына себеп болады.
Білімді бағалауда әр оқушыға  жекелеп  ...  ...  ...  ...  ... оның ... табыстарын сөзбен мадақтап, мақтап отыруы пайдалы.
Мүғалім өзінің  бағалау  жұмысын  оқушылардың  өзін-өзі  ...  ... ... ... ... күші ... Мүғалімнің сабаққа әзірленуі, оны жоспарлауы.
   Сабақты ... ... ... үшін  мұғалім  өзінің  жұмысын
жоспарлауы тиіс. ... ... ... ... оқу ...  ... құралдары негізінде  жарты  немесе  толық  оқу  жылына  жасалады.  Сабақ
жоспары - әр сабаққа жасалатын оқу ... ... ... ...   ... ...... сабақтың негізгі мазмұны мен әдістемесін анықтайтын
құжат және оқу барысының қажетті құрамды бөлігі. Оқушылармен өткізілетін  әр
сабаққа жоспар ... Ол ... ... ... көз  ...  баяндау
және оны жүзеге асыру керек деген сұрақтарға жауап беруге ... ... ... ... ... мұғалім
    а)сабақ тақырыбы бойынша оқулықты, оқу құралын және түрлі ... ... ... ... ... тексереді.
   ә)тапсырманы дайындап, тәжірибелерді жасайды.
     б)жабдықтарды тексереді.
   ... ...  жете  ...  ...  дұрыс  ойластыру  -  оның
мақсатының  табысты  болуының  кепілі.  Сабақты  ...  ...  ... ... ... ... мұғалім әрбір сабаққа  дайындалады.  Ең
алдымен,  ...  ...  және   оның   ...   ...   ... ... ... бірі — оқу материалын  тандап  алу.  Бұл
жерде  сабақта   ...   ...   ...   ...   ...   ...  мен   ... пайдаланады.
   Сабақта оқыту әдістерін тақырыптың мазмұнына,  оқушылардың  танымдық  іс-
әрекетін ...  ...  ...  ...  алу,  сол  ...  және  ...  мәліметтерді,  керекті  құралдарды   күні   бұрын
дайындау — ... ... ... ... ... ... бірі.
   Келесі  сабаққа  дайындалу  үшін  бүгінгі  ...  ...  ...  ... ... ... еске алған жөн:
-тақырып мазмұнын оқушылар қалай игереді;
сабақга қолданылған оқыту әдістерінің тиімділігі;
сабақтың дидактикалық және тәрбиелік міндеттері қалай шешіледі;
сабақтың ... ... мен ... ... ... ... келесі сабақтарда болдырмау жолдары.
   Сабақты  осындай  тәсілдерді   пайдаланып   өткізу   ...   ...  зор   ...   шеберлігін   сипаттайды.   Педагогикалық
шеберлік дегеніміз -оқыту мен тәрбие ... ... ... ... талдау.
   Сабақты талдау — оны  тұтасымен  және  әр  жақты  ...  мен  ... ... ... көбейту шарттарының бірі. Талдауды әдетте  сабаққа
қатысқан адамдар жүргізеді. Мақсаты — мұғалімге теориялық  және  әдістемелік
көмек көрсетіп, оның ...  ...  ...  талдауды  жүргізудің  қатып
қалған ережесі жоқ. Ол оқылып  жатқан  пән  мазмұнына,  ...  ... ... ... ... төуелді болады.
   Биология сабағын талдауда оның тәрбиелік,  білім  берушілік,  дамытушылық
мақсаттары, ... мен  ...  ...  мен  ...  ...  ... ...  оқушылардың  танымдылық  іс-әрекеттегі  белсенділігі,
олардың  зейіні,  ...  ...  ...   жайлы   сөз   болады.   Оқу
материалының өмірмен байланысын ... ... зор.
   ... ... - оқу ... тұтас жеке жақтарын талдау  және  бағалау,
мектептегі әдістемелік жұмыстың бір түрі.
Сабақгы талдау:
/. Сабақтың сыртқы байланыстарын ашу: -осы      ...      ... ... орны мен ... және алда өтілетін сабақпен байланысы;
пәнаралық байланысы.
//.  Сабақтың үш бірлік мақсатын айқындау:
сабақтың танымдық, тәрбиелік, ... ... ... сәйкестігі;
мақсаттардың өзара байланысы мен өзара әсері;
   -оқу ... ... ... ... ... ... ... бөлшектеу:
дидактикалық кезеңдері, оның міндеттері;
дидактикалық кезеңдерге сипаттама;
дидактикалық кезендерді этаптарға, бөлшектерге біріктіру,  олардың  міндетін
анықтау;
сабақ кезеңдеріне сипаттама;
   ... ... ... ... ... өзара әсері.
IV. Талдаудың құрылымдық аспектісі
      -дидактикалық кезеңнің қүрылымын;
   -оқу ...  ...  ...  ...  іс-әрекетін  үйымдастыру
түрінің,   оқыту   әдісінің,   тәсілінің,   қүралдарының,    ... ... ...      -     ... ... байланыстары мен өсерлерін
ашу;
    -сабақтың әр кезеңінің дидактикалық кезендерін көрсету;
    -сабақтың      ...     ...     ... ...       ... типін, түрін, кезендерін бөліп көрсету.[5]






Қорытынды.
      Сабақты бір сарынды өту оқушылардың пәнге ... ... ... ... ... түрлерін, әдіс-тәсілдерін
өзгертіп, отырған тиімді.Осыған орай биология пәнінен оқушылардың білімге
деген ынтасын арттыру, өз бетінше ізденіске, шығармашылық жұмыстарға
қызықтыра білу ... ... ... ... ... ... үшін
әрбір сабақты түрлендіріп өткізуге көңіл бөлу керек.Қызығуды баянды ету мен
оқытудың нәтижелі болуы оны ұйымдастыру әдістеріне және ... ... ... ... кілті-биологияны жетік
білуге байланысты.Ал оның мән-мағынасын терең ұғыну-қызығу дағдысын
қалыптастырудың алғы шарты. ... ... ... арттырудың әртүрлі әдіс-
тәсілдері көп. Мысалы дәстүрден тыс сабақтарды алатын болсақ,  оқушылардың
өздеріне деген сенімін арттырып,қосымша ... ... ... ... ... ... пайдалану-оқушының затты көре отырып, есіне сақтауға, ойлау
қабілетін арттыруға, салыстыра отырып, дәлелдей ... ... ... білуге үйрету мүмкіндігінде.бұл даралық ортақ қасиеттің қандай
екенін оқушының ажырата білуге бағыттайды ықпал ... ... ... ... ... ... ... әрине,
оқушылардың білім деңгейі жоғары дәрежеде болуы шарт.Сондықтан, дәстүрден
тыс сабақтарды белгілі бір тақырыптарды меңгерген кезде, тоқсанның
аяғындағы қорытындылау кезінде өткізсе,тиімділігі жоғары ... ... ... тыс ... ... ... ... Қысқасы, сабақ үрдісінің сәтті, нәтижелі болуының басты
себептерінің бірі-оқушылардың қызығуын арттыратындай әдіс-тәсілдерді
шеберлікпен таңдай білу. Қорыта ... «XXI ... ... ... да, әр күні ... өзгерістерге толы бүгінгі заманда
биология ғылымының бүкіл дүние жүзінде болып жатқан жетістіктері мен
жаңалықтарын біліп отыру-әрбір пән ... ... ... берудің жаңа
технологиясының тиімді жақтарын күнделікті сабақ беруде ... ... ... ... ... ... ... пайдалану
–оқушылардың білімге қызығуының пайда болуына негізгі түрткі, яғни олардың
танымдық құштарлығын айқындау мен дамыта ... ... ... ... .



























ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
           ... ... ... ... ...                         ... ЖӘНЕ ОӘ ...                         ... ... ...                                ... ...       Тақырыбы: «Оқушылардың биологияны оқуға қызығушылығын арттыру»









                                       ...  БК- ...                                       3 курс ... ... ...                                       ...  ... диология
                                       ...  ... ...                               ... – 2011
  ... ... тізімі
1 Зейнуллина Р.Таным процесі . «Биология және сауаттылық негізі»№4.
2004ж-62-64б.
2 Әлиева Б.Оқыту стратегиялары. «Биология және сауаттылық негізі»№3.
2006ж-39-42б.
3 Қоянбаев Ж.Б.,Қоянбаев Р.М .Педагогика.Астана, ... ... ... ... ... Алматы,1999ж-25-26б.
5  Қоянбаев Ж.Б.,Қоянбаев Р.М .Педагогика.Алматы, 2000ж-114-116 б
6 Әбдіғалиев Қ.Осы заманғы педагогикалық технология. «Қазақстан
мектебі»№2.2001ж-27-28б.
7 Мамырова К.,Нұрсейітова.,Кембабаева Ж.Оқытудың жаңа технологиялары.
«Қазақстан ... ... ... ... ... мектебі»№10.2001ж-21-22б.
9 Исабаева Д.Қашықтан оқытуды ұйымдастыру. «Қазақстан мектебі» №3.2006ж-
29б.
10 Құнантаева ... ... ... ... жетелейді.
 «Қазақстан мектебі»№4.2006ж-20-21б.
11 Олжабаев К.Модульдік жүйе. «Биология және сауаттылық негізі»№6.2005ж-
26б.
12 Тұяқов ... ... және ... ... ... ... ... басымдылығы. «Қазақстан мектебі» №7.
2005ж-14-15б.
14 Ахметова Г.Бағдарлы оқыту. «Қазақстан мектебі» №2.2005ж-38-40б.
15 Бұзаубақова К.Ділгірлікпен ... ... ... ... №3.2005ж-28-
30б.
16 Әбеубекова Б.Ділгірлікпен оқыту. «Қазақстан мектебі» №5.2005ж-18-19б.
17 Таубаева Ш.Т.,Барсай Б.Т.Оқытудың жаңа технологиялары. «Бастауыш мектеп»
№4.1999ж-10 б.
18 ... ... жаңа ... мен ... ... ... №3.2000ж-16-17б.
19 Қоянбаев Ж.Б.,Қоянбаев Р.М .Педагогика.Алматы 2000ж-120-121б.
20 Баймұханова Р.білім бақылауда тесттерді пайдалану.«Қазақстан мектебі»
 №7.2005ж-40-41б.













































ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
           ... ... ... ... ...                         ... ЖӘНЕ ОӘ ...                                           ... туралы ілім.




                                ... ...                            ... ...                                       ...  БК- ...                                       3 курс ... ... ...                                       ...  ... ...                                       ...  ... ...                              ... – 2011ж  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биогеографияның басқа ғылымдармен байланысы. Биогеография және Дарвинизм65 бет
Прогресшіл биологтардың дарвинизмді қорғауы және насихаттауы27 бет
Буржуазиялық дәуірдегі психологиялық ілімнің дамуы5 бет
Еуропа пәлсапасындағы әлеуметтік және мәдени эволюция теориясы5 бет
Эволюция ілімінің дарвиннен кейінгі дамуы20 бет
Дарвин Чарльз Роберт4 бет
Дарвинге дейінгі кезеңдегі тірі табиғаттың дамуы жайлы ұғымдар5 бет
Дарвиннің эволюциялық ілімі және оның негізгі қағидалары6 бет
Дарвиннен кейінгі кезенде эволюциялық ілімнің дамуы22 бет
Ч. Дарвин2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь