Гүлді өсімдіктердің табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы

КІРІСПЕ

1.ГҮЛДІ ӨСМІДІКТЕР КЛАССИФИКАЦИЯСЫ МЕН СИСТЕМАТИКАСЫ
1.1 ЖАБЫҚ ТҰҚЫМДЫЛАРДЫҢ СИПАТТАМАСЫ
1.2 ГҮЛДІ ӨСІМДІКТЕРДІҢ ТОПТАРҒА БӨЛІНУІ

2. ГҮЛДІ ӨСІМДІКТЕРДІҢ ТОЗАҢДАУЫ
2.1 ӨСІМДІКТЕР СПОРОГЕНЕЗІ МЕН ГАМЕТОГОНЕЗІ
2.2 ЖАБЫҚ ТҰҚЫМДЫЛАРДЫҢ КӨБЕЮ МҮШЕЛЕРІ МЕН ӘДІСТЕРІ
2. 3 ГҮЛДІҢ ҚЫЗМЕТІ МЕН ТҮРЛЕРІ. ГҮЛДIҢ ФОРМУЛАСЫ

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жабық тұқымдылар бөлiмi осы кездегi өсiмдiктер дүниесiнiң iшiндегi жақсы жетiлгендерiнiң бiрi. Оларда 250000- дай түр бар.
Жабық тұқымды өсiмдiктерде гүл көбею мүшесi болып табылады.Осы гүлдерде аталықтар мен аналықтар жетiледi. Аналықтың жатынында тұқым бүршiктерi орналасады. // Шварцман С.Р., Материалы к истории микофлоры Казахстана, А.-А., 1962;//
Жабық тұқымдылардың гүлдерiнiң бiр- бiрiнен мөлшерi, пiшiнi, түсi және құрылысы жағынан айырмасы болады. Бiр жабық тұқымдылардың гүлдерi желмен тозаңдануға, ал екiншiлерi насекомдармен тозаңдануға бейiмделген. Қандай жолмен тозаңданғанына қарамастан, тозаң дәндерi аналықтың аузына келiп түседi. Осы жерде олар өсiп тозаң түтiктерiн түзедi. Тозаң түктерi арқылы аталық жыныс клеткалары тұқым бүршiгiне өтедi. Осы жерде тозаң түтiгiндегi екi аталық жыныс клеткасының бiрi жұмыртқа клеткасын ұрықтандырады. Ал екiншi аталық жыныс клеткасы тұқым бұршiгiнiң ең үлкен орталық клеткасымен қосылады. Ұрықтанудың тек гүлдi өсiмдiктерге тән мұндай түрiн қосарланып ұрықтану деп атайды. Сонымен, ұрықтанған жұмыртқа клеткасынан ұрық пайда болады. Орталық клетка екiншi аталық жыныс клеткасымен қосылып ұлғайып эндосперм түзедi. Онда ұрыққа қажеттi қор затары жиналады. Тұқым бұршiгiнен тұқым, ал жабынның қабырғаларынан жемiс қап түзiледi. // Биология:Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007. //
1. Moore RT. (1980). "Taxonomic proposals for the classification of marine yeasts and other yeast-like fungi including the smuts". Botanica Marine 23: 361–73.
2. Қазақ Энциклопедиясы, 7 том
3. Биология:Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007. ISBN 9965-34-607-0
4. Шварцман С.Р., Материалы к истории микофлоры Казахстана, А.-А., 1962;
5. Калымбетов Б., Микологическая флора Заилийского Алатау (Северный Тянь-Шань), А.-А., 1969;
6. Әбиев С., Қазақстан астық тұқымдас өсімдіктері, А., 2002
        
        Мазмұны
       КІРІСПЕ


      ... ... ... мен ...      1.1 Жабық тұқымдылардың сипаттамасы
      1.2 ... ... ... бөлінуі


      2. Гүлді өсімдіктердің тозаңдауы
     1.  Өсімдіктер ... мен ...     2.   ... ... ... ... мен ...      2. 3  гүлдің қызметі мен түрлері.  ... ...      ...      ... ... ТІЗІМІ



















                                   ...      ... ... ... осы  ...  өсiмдiктер  дүниесiнiң  iшiндегi
жақсы жетiлгендерiнiң бiрi. ... 250000- дай түр бар.
      ... ... ... гүл ... ... болып табылады.Осы
гүлдерде аталықтар мен аналықтар жетiледi. Аналықтың жатынында тұқым
бүршiктерi орналасады.        // ... С.Р., ... к ... Казахстана, А.-А., 1962;//
      Жабық тұқымдылардың гүлдерiнiң бiр- бiрiнен мөлшерi, пiшiнi, түсi және
құрылысы жағынан айырмасы ... Бiр ... ... ... ... ал екiншiлерi насекомдармен тозаңдануға бейiмделген. Қандай
жолмен тозаңданғанына қарамастан, тозаң дәндерi аналықтың аузына келiп
түседi. Осы жерде олар өсiп тозаң түтiктерiн түзедi. ... ... ... ... ... тұқым бүршiгiне өтедi. Осы жерде тозаң түтiгiндегi
екi аталық жыныс клеткасының бiрi жұмыртқа клеткасын ұрықтандырады. Ал
екiншi аталық жыныс ... ... ... ең үлкен орталық клеткасымен
қосылады. Ұрықтанудың тек гүлдi өсiмдiктерге тән мұндай түрiн  қосарланып
ұрықтану деп атайды. Сонымен, ... ... ... ұрық пайда
болады. Орталық   клетка екiншi аталық жыныс клеткасымен қосылып ұлғайып
эндосперм түзедi. Онда ... ... қор ... ... ... ... ал ... қабырғаларынан жемiс қап түзiледi.    // Биология:Жалпы
білім беретін мектептің 7-сыныбына ... ... ... Атамұра, 2007.
//










      1.Гүлді ... ... мен ...      1.1 ... ... ...      Гүлді өсімдіктер, ... ... ... немесе Angіospermae)
– өсімдіктердің ең жоғарғы тобы. Бұлардың ашық тұқымдылардан айырмашылығы –
тұқым бүршігі жатын ішінде жетіледі. Гүлді өсімдіктер барлық құрлықта
өседі, суда ... ... де бар. ... бірнеше мм-ден (балық оты)
150 м-ге (эвкалипт) дейін, шырмауықтар 200 м-ден ... ... ... ... ... ... ұқсас болғанымен,
өсімдіктердің тіршілік ортасының жағдайларына бейімделуіне байланысты
кейбір мүшелерінің өзгеріп не ... ... ... бар.
Палеоботаникалық деректер бойынша алғашқы гүлді өсімдіктер мәңгі жасыл
жапырақтары, қос жынысты гүлдері бар, ағаш тәрізді өсімдіктер болған.
       // ... ... 7 ...      ... ... ең көп ... уақыты – бор кезеңінің аяғы. Гүлді
өсімдіктердің  жер ... кең ... ... құрғақшылыққа төзімді
вегетативті органдарының болуы, қолайсыз климаттық жағдайда өсуге
бейімділігі, ... ... ... ... ... ... жануарлар арқылы таралуы себеп болған. Қазір гүлді
өсімдіктерді даражарнақтылар және ... деп 2 ... ... 450 ... ... 12,5 мың ... және 250 мыңнан астам
түрлері белгілі.       Қазақстанда 125-тей тұқымдасы, 1000-нан астам туысы,
6000-дай түрі кездеседі. Гүлді ... ең ірі ... ... ... күрделігүлділер, еріндігүлділер, т.б.; Гүлді
өсімдіктердің қатарына тағамдық (пияз, сарымсақ, қызылша, т.б.); техникалық
(ши, құрақ, зығыр, қоза, т.б.); ... ... ... ... ... (раушан, қалампыр, т.б.) өсімдіктер жатады. Гүл тек жабық тұқымды
өсімдіктерде ғана түзілген. Аталықтар мен аналықтар осы ... ... ... (Гүл ... ... бүршіктері орналасады.  //
Әбиев С., Қазақстан астық тұқымдас өсімдіктері, А., 2002//
      Жабық тұқымдылардың ... ... ... ... түсі ... ... ерекшеленеді. Бір жабық тұқымдылардың гүлдері желмен
тозаңдануға, ал ... ... ... ... жолмен тозаңданғанына қарамастан, тозаң түйірлері аналықтың аузына
келіп түседі. Осы жерде олар өніп, тозаң түтіктерін түзеді. ... ... ... жыныс жасушалар тұқым бүршігіне өтеді. Осы жерде тозаң
түтігіндегі екі аталық жыныс жасушасының бірі жұмыртқа жасушаны
ұрықтандырады. Ал екінші аталық ... ... ... ... ең ... жасушасымен қосылады. Ұрықтанудың тек гүлді өсімдіктерге тән мұндай
түрін қосарланып ұрықтану деп атайды.  // Шварцман С.Р., ... ... ... ... А.-А., 1962;//
      ... ... ...  жасушадан  ұрық  пайда  болады.  Орталық
жасуша  екінші  аталық  жыныс  жасушасымен  ...  ...  -  ... Онда ... ... қор ... ... Тұқым бүршігінен -  тұқым,
ал жатынның қабырғаларынан жемісқап ...      ...  ...  ...  ...   ...   бұталар,   шөптекті
өсімдіктер жатады. Олар жер бетіндегі барлық құрлықтарда ... ...      ... ... ... ... кезеңі, яғни тіршілік ету
ұзақтығы өте қысқа - бірнеше айға ғана созылады. Оған көкнәр тұқымдасының
кейбір өкілдері мысал бола алады (сеппе, көкнәр, т.б.). ... бір ... емен ... жүз ... ... өмір ...    // Биология:Жалпы білім
беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: ... 2007.  ... ... өте ... ... өте ... түрлері де кездеседі.
Жабық тұқымдылардың сабақтары тік, кейде шырмалып, өрмелеп, ... ... ... мен мөлшері, тамыр жүйесі әрқилы болады. Миллиондаған
жылдар бойы қалыптасқан әр түрлі ... ... де ... өзгешеліктері бар. Жөке ағашынан тұратын көлеңкелі орман мен қайың
ағашынан ... ... ... айқын айырмашылығы байқалады. Шалғынды
жерде өсетін өсімдіктер құмды шөлдің, батпақты тундраның өсімдіктерінен
өзгеше.   ... Б., ... ... ... ... ... А.-А., 1969;   //
      Гүлді өсімдіктердің табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы ... ... - ... ... ... ... және ауыл ... қажетті жемшөп қоры. Олар шикізат ретінде өндірістің әр түрлі
салаларында қолданылады.  // Әбиев С., Қазақстан астық ... А., 2002//
      ...  ...  ...  шаруашылығында  және  ғылыми   медицинада
кеңінен қолданылатын түрлері көптеп ...  ...  ...  көкөністік,
жеміс-жидектік, балды, майлы және техникалық түрлер  де  бар.  Ағаш  тәрізді
формалары ... ... ... аса ...  Әр  ...  үй  жиһаздарын
жасайды. Бұлардың бірқатары сәнді  өсімдіктер.  Тынымбақтарды,  саябақтарды,
көшелерді, тіптен жұмыс орындарын көгалдандыруға пайдаланады.
      Ауыл және ... ... әр ... салаларының дамуына
байланысты, өсімдік өнімдеріне сұраныс артып келеді. Мұның өзі адамның
табиғат байлығын ... ... ... ... жол ашады. Мәдени
өсімдіктердің қазіргі кездегі түрлерінен де түсімділігі жоғары жаңа
іріктемелер шығарылуы қажет.        // ... ... 7 ...      ... ... ... ... әр түрлі экспедициялар
ұйымдастырумен тікелей байланысты. Кезінде Мәскеу өсімдік шаруашылығы
институты ұйымдастырған экспедициялар жабайы өсімдіктердің көптеген ... ... ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылық өсімдіктер іріктемелерінің аса бай үлгілері жинақталды. Оны
жинақтауда академик Н. И. Вавиловтың еңбегі ерекше еді. Н. И. ... ... ... ... ... ... ... Бұл экспедицияға қатысқан ғалымдар әлемнің әр түрлі
елдерінің ... ... ... ... 15-20 жылдың ішінде осындай
экспедициялардың құрамына Қазақстан ғалымдары (Кәрім Мыңбаев) да енді.   //
Шварцман С.Р., Материалы к истории ... ... А.-А., 1962;

                  1.2 ... ... ... бөлінуі


      Гүлді  өсімдіктердің  алуан  түрлілігі  таң   ...   Осы   ... бір ... ...  ...  ...  өсімдіктердің  барлық
түрлерін топтарға біріктірді.
      Өсімдіктерді    ...    ...    ...    ...  ...  ...  ...  белгілер  пайдаланылады.
Солар арқылы өсімдіктердің біріне-бірінің  туыстық  жақындықтарының  деңгейі
анықталады.Құрылымы, ... етуі  ...  ...  және  өз  ... ... ... ... түзе алатын дарақтар бір түрге жатқызылады.
      Дүние жүзі ботаниктерінің жүргізген зерттеулері нәтижесінде, гүлді
өсімдіктердің шамамен 250 ... сан ... түрі ... Сонымен бірге
ботаник-ғалымдар ғылымға бұрын белгісіз болып келген өсімдіктердің жаңа
түрлерін тауып, оларды сипаттап жазуда.    // ... ... ... ... арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007. //
Құрылысы жағынан ... ... ... біріктіріледі. Мысалы, ермен жусан мен
дермене жусан бір туыстық — жусанның түрлері. Бұл туысқа тағы да ... ... ... Әр ... бір өсімдіктің өзін әр түрлі атайды. Соған
байланысты ғалымдар өсімдіктердің латын тіліндегі ғылыми аттарын енгізді.
Өсімдіктердің ... ... ... ... жүзі ... ...     // Калымбетов Б., Микологическая флора Заилийского Алатау
(Северный ... А.-А., 1969; //
      ...  ...  бір  ...  жатқызылады.  Мысалы,  бидай   туысы,
қарабидай туысы, арпа ... және ... ...  ...  ...  бір  ... тұқымдасына біріктіріледі.
Тұқымдастардың әрқайсысын қандай да бір класқа жатқызады. ... ... ... және ... ... деп ... Өсімдіктің қай класқа жататынын оның ұрығының, тұқым жарнағының
санына қарай анықтайды. Бірқатар өсімдіктердің жапырақтарының жүйкеленуі
мен пішіні, тамыр ... ... де ... ... ...    //
Әбиев С., Қазақстан астық тұқымдас өсімдіктері, А., 2002//
      ... екі ... ... ...  ...  өсімдіктер  косжарнактылар
класына  жатады.  Гүлді   өсімдік   ...   75%-ы   ...   ...  ...  шөп,  ...  ағаш  ...  барлық  жерлерде  кездеседі.
Қосжарнақтыларды  ажыратуға  ...  ...  ...   мыналар:   олардың
ұрығында 2 жарнақ болады. Тамыр жүйесі кіндік тамырлы болып келеді.  Жапырақ
тақтасының пішіндері әр түрлі ...  ...  ...  ...  ... ... салалы болады. Күлтесі және тостағанша жапырақшасының  саны  -
5 ... ... ... ...  ұлпа  -  ...  болады.  Егер  өсімдік
ұрығының  жарнағы  біреу  болса,  жапырағы  параллель  ...  доға  ... ... ... ... онда  ол  даражарнактылар  класына  жатады.
Даражарнақтылар    ...    ...     ...     ... т. б. ... ...  ...  олардың  тек  бір
ғана белгісіне карап, қай ... ... ... көп  ...  ...  бола
бермейді. Мәселен,  орманда  өсетін  шөптекті  өсімдік  ...  ... ... ... ... тұқым жарнағы жалғыз  болады.  Қарғакөз  ... ... ... ... доға тәрізді жүйкеленеді,  шашақ
тамырлы, бірақ оны қосжарнақтылар класына  жатқызады.  Себебі  ...  ... ... ...      ... ... шығу тегі және олардың  мүмкін  болған  арғы  ... ылғи да ойға ... ... Бұл ... дұрыс  шешілуіне  осы
ғасырдың  бас  ...  ...  көп  күш  ...  ...  Жабық   тұқымды
өсімдіктерге  көңілдің  көп  бөлінуі,   олардың   табиғаттағы   және   ... ... ... зор ... тікелей байланысты.
Оған мынадай бір мысал келтірсек жеткілікті болады. Жер бетінде жабық
тұқымды өсімдіктер пайда болған ... ... сүт ... ... адамның дамуына бірден-бір қажетті мүмкіндіктер туды. Өйткені жабық
тұқымды өсімдіктер пайда болғанға ... жер ... сүт ... ... ...   ... Энциклопедиясы, 7 том//
      ... ... ... шығу ... гүлдің шығу тегімен
байланыстырады. Гүлдің шығу тегі жөнінде бірнеше теориялар бар. Соңғы
уақыттарға ... ең ... және ... ... дұрыс деп табылған
эванттық теория болған. Ол стробилярлық теориямен ... ... ... ... ... ... ... соңғы кездерде
ғалымдардьщ көпшілігі гүлдің шығуының неміс ғалымы В.Циммерман ұсынған
теломдық теориясын көбірек мойындап жүр. Бұл ... ... ... ... өсімдіктер, риниофиттер болған, олардан папоротниктер бастау
алған, соңғыларынан өз кезегінде ашық тұқымдылар мен ... ... ...    ... С.Р., ... к истории микофлоры Казахстана, А.-
А., 1962;//
      В.Циммерманның (1930—1965) пайымдауы бойынша жоғарғы ... ... ... ... ... – толомнан пайда болған.
Эволюциялық процестің барысыңда толомдар бірігіп стерильді және фертильді
синтеломдар түзген. Одан әрі стерильді синтеломдар жапыраққа жөне сабақтың
өсіне ... ал ... ... ... айналады.
В.Циммерманның пікірінше гүлдің пайда болу процесі, вегетативтік
органдардың пайда болу процесімен қатар (параллель) жүрген. ... ... пен ... ... ... қарағаңда
принциптік айырмашылығыньң болмайтындығьн байқау қиын емес. Шашағында
жапырақты және өстік органдарды ... және ... ... ... системасынан тарихи дамудың барысында
пайда болған деп қарастырған жөн.     // ... ... ... ... арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007.//
          Осы айтылғандардан, ... ... арғы тегі тек ... өсімдіктер болуы еш талас туғызбайды. Жабық тұқымдылардың мүмкін
болған арғы тегі ретіңде ашық түқымдылардың белгілі қатарларының барлығы
ұсынылды. Бірақ олардың кейбір ... деп ... ... ... ... ... ... (гнетопсидтерде
түтіктердің болуы) жабық тұқымдылардың қарапайым топтарына (түтіктері
болмайды) қарағаңда жоғары ... ... ...           Сол себептенде бұл формалардан жабық тұқымдыларды шығарудың
мүмкіндігі жоқ. ... ... ... ... болған арғы тегін
анықтауда олардың сүрегінің структурасына шешуші орын берсек, онда жабық
тұқымдылардың арғы тегі қарапайым саговниктер немесе беннеттигтер болуға
тиісті. Бірақта ... ... ... ... ... ... ... белгілерімен шектелу әрине жеткіліксіз.
Сондықтанда салыстырып қарауға және талдау жасауға өсімдіктің жалпы
құрылысшының көптеген түрақты белгілерін, мысалы репродуктивтік
органдарының ... ... алу ...     // ... ... том//
Осыған байланысты ашық тұқымдылардың стробильдеріне (шишки), спорангилеріне
және тұқымбүрлеріне салыстырмалы түрде жан-жақты талдаулар жасалынды.
Көптеген және әртүрлі ... ... ... ... систематик-филогенетиктердің көпшілігі мынадай тұжырымға келген.
Қазіргі кездегі белгілі ашық тұқымдылардың ішінен, жабық тұқымдылардың арғы
тегі не ... ... не ... ... ... тиісті.
Сонымен бірге мынадай қызық жорамал айтылған. Беннеттиттер мен жабық
тұқымдылардың арғы тегі олардың екеуіне де ортақ бір өсімдік ... ... ... ... пайда болуьша беннеттиттердің қалайда қатысының
барлығы дәлелдене түсті.   // ... С., ... ... ... А., 2002//
      Қос ... ... ... модельін тек қос жынысты стробильден
(шишкадан) шығаруға болады (гүлдің шығуының стробилярлық теориясы), ал
мұндай стробил (шишка) ... ... ... ... ашық ... тек ... ғана бар. Сонымен, классикалық филогенетикалық
системаның көптеген көрнекті өкілдері мынадай ... ... ... тұқымды папоротниктермен де, саговниктермен де
беннеттиттермен де туыстық байланысты болған. Бірақта жабық тұқымдылардың
шығу тегі туралы гипотезалардың ... ... ... ... ... ... сөзі бойынша жабық түқымдылардың солтүстік
ендікте көп мөлшерде және түрлерінің саны жағынан алуан түрлі болып, барлық
континенттерде бір мезгілде пайда ... ... ... ... ... рет
қай жерде пайда болғандығы да белгісіз болып отыр.    ... ... ... ... ... ... Алматы: Атамұра, 2007.
//
      1954 жылы белгілі ботаник-географ және систематик-эволюционист
М.Г.Попов жабық тұқымдылардың эволюциясы жөнінде бүрынғы айтылып ... ... ... бар жаңа ... ... ... ... шығу тегі мен эволюциясының проблемаларын шешуге жол ... ... бор ... бас кезінде басталған, туыстығы жағынан бір-
бірінен алыс жатқан түрлер мен туыстардың арасында жүрген будандасу
процесстері ... ... Осы ... ... ... автор мынадай
постулатқа сүйенген.    //   Калымбетов Б., Микологическая флора
Заилийского Алатау ... ... А.-А., 1969; //
      ... жаңа ... ... ... уақытымызда үлкен
масштабта жүріп жатқан будандастыру процесі, ертедегі геологиялық
эпохаларда, түрлердің түзілуінде бұдаңда үлкен роль атқарған. Архегониялы
өсімдіктердің систематикалық топтарына морфологиялық ... ... ... ... ... келген. Архегониялы өсімдіктердің
вегетативтік денесінің структурасыңда үш түрлі негізгі тип айқын басымдық
көрсетеді: филлофитті, бұл жағдайда жапырақтардың системасы басым болып
келеді, сабақтары не ... не ... ... ... қалыптаспаған (папоротник тәрізділер, беннеттиттер); артрофитті
немесе бунақты, бұл жағдайда скелетті өстердің системасы ... ... ... ... айқын байқалады (қырықбуын тәрізділер,
гнетопсидтер); микрофилді-ұсақ жапырақты, бұл жағдайда әртүрлі
систематикалық топтардың арасыңда байланыстар не үзілген, немесе нашар
қалыптасқан болып келеді (плаун тәрізділер). ... ... ... ... ... ... жөне аналық өсімдіктер (родительские
пары).     // ... Б., ... ... Заилийского Алатау
(Северный Тянь-Шань), А.-А., 1969; //
      М.Г.Поповтың ... ... ... мен ... болған.
Осындай  алыс  будандасудың  негізінде,  аталық   пен   ...   ...  бір  ...  ...  ...  ...  жабық  тұқымдылардың
тұқымдастарының  типінің  тұтастай  «веер»  секілді   шашыраған   ...  ...  ...  ...  ...  ...  және
аналық өсімдіктердің екеуініңде белгілері болған.
      Алғашқы тұқымдастық топтарды ағаштардың түрлері түзген, ... ... ... ... ... тұрғыдан жүрген: яғни
дамудың бағыты ағаштардан, шөптесін өсімдіктерге қарай жүрген. Соңғылары
екі ... ... биік ... еңдікте — суыққа төзімді, немесе
криофильді өсімдіктер пайда болған (көп жылдық ... ... ... ... ... ...  құрғақшылыққа төзімді, немесе аридті
өсімдіктер пайда болған (бір жылдық өсімдіктер).   // Әбиев С., ... ... ... А., 2002//
      ... ... шығу тегінің «будандасу процесі теориясы» гүлді
өсімдіктердің бірден тропикалық зонаның ... ... ... ... ... типінің кенеттен пайда болған себептерін
түсіндіреді. Сонымен бірге алғашқы ... ... қай ... ... ... мен шығу ... анықтауға жөне тағы басқа көптеген
сұрақтарға жауап беруге мүмкіндік береді. Бұл теория филогенетикалық
системаны түзуге бірден-бір жол ашты. М.Г.Поповтың ... ... тың ... жаңа ... толықтырды. Табиғат туралы ғылымның
фундаментальдық проблемаларын, тіптен кеше ғана шешімі табылмайды деп
келген мөселелерді шешудің жаңа жолдарына бағдар береді. Жабық
тұқымдылардың мәңгілік ... ... ... ... тығыз байланыста
болатын, жақын ғылымдардың, оның ішінде генетиканың ... ... одан әрі ... ... ...    // Шварцман С.Р., Материалы к
истории микофлоры Казахстана, А.-А., 1962;//















         ... ... ...     1.  ... ... мен ...      ...   гаметогенезінің   ерекшеліктері.    Өсімдіктерде    жыныс
клеткаларының қалыптасу ... екі ... ...       ...... —  гаплоидты  клеткалар  —  споралар  ... ... ......  —  жетілген  гаметалардың  түзілуі
кіреді.
Өсімдіктерде микроспоралар немесе ... ... ... ... деп, ал ... ... макроспоралар) түзілу процесі
мега немесе макроспорогенез деп аталады.   // ... С., ... ... ... А., 2002//
      ... ... процесі негізінде жануарлардағы сондай
процеске ұқсас болады, бірақ ... ... ... өтеді. Өсімдіктерде
ұрықтық жол, яғни жыныс клеткаларының оқшаулануы ертерек болмайды
Микроспорогенез және микрогаметогенез. Жабық тұқымды өсімдіктерді жалпы
мысал етіп алып, ... ... ... ... субэпидермальды тканінде археспория деп аталатын клеткалар
пайда болады, олардың әрқайсысы бірнеше рет бөлінуі нәтижесінде тозаңдық
аналық клеткасына ... да ... ... ... етеді.
       // Биология:Жалпы білім беретін мектептің ... ... ... ... 2007. //
      Екі  рет  ...  ...  нәтижесінде  гаплоидты   төрт   микроспора
түзіледі. Олар төрт-төрттен жатады, сондықтан  тетрада  деп  ...  ...   ...   ...   жеке   ...   ...    Осымен
микроспорогенез аяқталады.
Бірядролы  микроспора  түзілісімен   микрогаметогенебасталады.Микроспоранын,
митоздық бірінші бөлінуі нәтижесінде вегетативті және ...  ... ... ары ... ...  мен  оның  ...  бөлінбейді.  Онда
қоректік  заттар  жиналады,  ол  заттар  кейіннен  генеративті  клеткалардың
бөлінуін және ... ... ...  ...  тозан  түтігінің  өсуін
қамтамасыз етеді.    // Қазақ Энциклопедиясы, 7 том//
      ... ... аз ... ...  ...  тағы  ... ... тозаң  түйірінде  немесе  тозаң  түтігінде  орындалуы  мүмкін.
Осының нәтижесінде аталық екі жыныс ...  ...  ...  жануарлар
сперматозоидынан айырмасы қозғала алмайды және спермия деп аталады.
Сонымен, гаплоидты хромосома жиынтығы бар бір спорадан митоз жолымен екі
рет бөліну ... үш ... ... ... ...... ... вегетативті клетка.Мегаспорогенез бен мегагаметогенез. Жас түқым
бүршігінің субэпидермалық қабатында археспория клеткасы дараланып
оқшауланады, көбінесе ол ... ғана ... ... ... ... аналық клеткасына айналады.  // Әбиев С., Қазақстан астық
тұқымдас өсімдіктері, А., 2002//
      ...  ...  ...  ...  ...   екі   рет   ...  ...  тетрадасы  түзіледі.   Тетраданың   әр   ... ... Ал осы ... бір ... ғана ары ... дами  ... үшеуі дегенерацияланады  (дамып  жетілудің  моноспоралық  типі).  Бүл
клеткалардың  тағдыры,  ...   ...   ...   ...   жетілуі
кезіндегі редукциялық денелердің тағдырына ұқсайды.
      ... ... ...  іске  ...  ...  ...  ... ары қарай өсе береді, бұдан оның ядросы митоз жолымен бірнеше  рет
бөлінеді. Сонымен ... өзі ... ол ұрық ... айналады.
      Әр түрлі өсімдіктерде митоздар саны бірден үшке ... ... ... өсімдіктерде (жабық тұқымдыларының 70%) бөліну үш реттен болады,
осының нәтижесінде ... ... ядро ... ... бөліну уақытында
ядролар полярлық күйде болады, олардың төртеуі микрофильге (спермиялардың
енетін жері) жақын жатады, ал қалған төртеуі ... деп ... ... ... орналасады. Ары қарай ядролар дербес клеткаларға айналып
оқшауланады, ол клеткаларда едәуір мөлшерде цитоплазма болады.    ... ... ... ... ... арналған оқулық. Алматы:
Атамұра, 2007. //
      Микрофильде орналасқан төрт клетканың, үшеуі  —  ...  ...  деп  ...  екі  ......   ...   ... ұрықтану  кезінде  көмекші  қызмет  атқарады,  көп  ұзамай  ... ... ... ядро ұрық ... ортасына  кетеді,  сол  арада
халазалық шеттен келген бір ядромен  қосылады.  Орталық  бөлікте  құйылысқан
екі  ...  ...  бір  ...  ядро,  екінші  кезектегі,  яки   ұрық
қалтасының орталык ядросы түзіледі. Ұрық ... ...  ...  қалған
үш  ядро  клеткаға  айналып  оқшауланады;  олар  антиподтар   деп   аталады.
Антиподтар, ... ... ... ... жетілуі  кезінде  кемекшілік
қызмет атқарады да, көп ұзамай, ыдырайды. ... ...  ...  үш  ... ... ұрық қалтасында гаплоидты және бірдей  8  ядро  түзіледі,
солардың біреуі ғана жұмыртқа ... ...      Біз ... ... бір ... сегіз ядролы  ұрық  қалтасының
түзілу схемасы көп таралған. Бірақ өсімдіктердің  әр  түрлі  топтарында  ... ... ... ... өтеді.
Өсімдіктер мен жануарлардың филогенездік ажырауы (дивергенция) клеткалы
құрылым түзілуінің өте ерте кезінде болды. Соған қарамастан жануарларда
және өсімдіктерде жыныс клеткаларының ... ...  ... олардың
арасындағы толық параллелизмді көрсетеді.     //Калымбетов Б.,
Микологическая флора Заилийского Алатау (Северный Тянь-Шань), А.-А.,
1969;//


     2. 2 ... ... ... ... мен әдістері


      Жабық тұқымдылар бөлiмi осы  ...  ...  ...  ... жетiлгендерiнiң бiрi. Оларда 250000- дай түр бар.
      ...  ...  ...  гүл  ...  ...  ...   табылады.Осы
гүлдерде  аталықтар  мен  ...  ...  ...  ...   ... ...      Жабық тұқымдылардың гүлдерiнiң бiр- бiрiнен мөлшерi, пiшiнi, түсi және
құрылысы жағынан айырмасы болады. Бiр ... ... ... ... ал ... ... ... бейiмделген. Қандай
жолмен тозаңданғанына қарамастан, тозаң дәндерi аналықтың аузына келiп
түседi. Осы жерде олар өсiп ... ... ... ... түктерi арқылы
аталық жыныс клеткалары тұқым бүршiгiне өтедi. Осы жерде тозаң түтiгiндегi
екi аталық жыныс клеткасының бiрi жұмыртқа клеткасын ұрықтандырады. Ал
екiншi ... ... ... ... бұршiгiнiң ең үлкен орталық клеткасымен
қосылады. Ұрықтанудың тек гүлдi өсiмдiктерге тән мұндай түрiн  қосарланып
ұрықтану деп ... ... ... ... клеткасынан ұрық пайда
болады. Орталық   клетка екiншi аталық жыныс клеткасымен қосылып ұлғайып
эндосперм түзедi. Онда ұрыққа қажеттi қор ... ... ... ... ал ... ... жемiс қап түзiледi.     // Әбиев С.,
Қазақстан астық тұқымдас өсімдіктері, А., 2002//
      ... ... ... тұқымы жемiстiң iшiнде жетiледi. Сондықтан
бұл өсiндiктердi жабық тұқымдылар деп атайды.
Жалпы сипаттамасы. Қазiргi кездегi жабық тұқымдыларға ағаштар, бұталар,
шөптесiн ... ... Олар жер ... ... ... таралған. Жабық тұқымдылардың кейбiреулерiнiң вегетациялық кезеңi
өте қысқа, бiрнеше айға ғана ... Оған ... ... ... ... бола ... сеппе көкнәр(мак самосейка – Papaver rhoeas),
ұсақгүл гипекоум (гипокоум мелкоцветковый – Hypecoum parviflorum)т.б.
Екiншi бiр түрлерi мысалы, емен ағашы (дуб ... – Quercus rubra)  ... ... өмiр ...      // ... Энциклопедиясы, 7 том//
       Кейбiр жабық тұқымдылар- аса үлкен  ...  ... ... ... ... ... ... сабақтары тiк  өседi.
Бiрақ  олардың  iшiнде  шырмалып,  ...  ...  ...   және  жатаған
сабақтылары  да  болады.  Кейбiр  жабық  тұқымды  өсiмдiктердiң   жер   ... ... ... ... ...  ...  ...  мөлшерi,  тамыр  жүйесi  әрқилы  болады.   Миллиондаған   жылдар   бойы
қалыптасқан  ...   ...   ...   де   бiр-бiрiнен   елеулi
өзгешелiктерi болады.  Жөке  ...  ...  ...  ...  мен  ... тұратын шағын тоғайдың айқын айырмашылығы  болады.  Шалғынды  ... ... ... ...  ...  ...  ...  өзгеше
болады.
      Гүлдi өсiмдiктердiң табиғаттағы және ... ... ... ... ... және адам ... маңызы орасан зор.
Өсiмдiктер адамға тамақ өнiмдерiн бередi және ауыл шаруашылық жануарларына
қажеттi жем- шөп ... Олар ... ... ... әр түрлi саларында
қолданылады.    // Биология:Жалпы білім ... ... ... ... ... Атамұра, 2007. //
      Гүлдi өсiмдiктердiң халық және  ғылыми медицинада кеңiнен қолданылатын
түрлерi көптеп ... ... ... ... ... ... балды, эфир майлы, шыны майлы және техникалық түрлер де бар.
Гүлдi өсiмдiктерiң ағаш тәрiздi формалары құрылыс материалдары ... ... ... әр ... үй ... ... Бұлардың бiрқатары сәндi
өсiмдiктер. Оларды парктердi, скверлердi, көшелердi, тiптен ... ... ...    // ... С.Р., ... к ... ... А.-А., 1962;//
      Ауыл  және  ...  ...   әр   ...   ...   дамуына
байланысты, өсiмдiк өнiмдерiне  сұраныс  артып  келедi.  ...  өзi  ... ...  ...  ...  ...  кiрiсуiне  жол  ашады.  Мәдени
өсiмдiктердiң қазiргi кездегi түрлерiнен де түсiмдiлiгi жоғары жаңа  сорттар
шығарылуы ...      ... ... ... ... әр ... экспедициялар
ұйымдастырумен тiкелей байланысты. Кезiнде Мәскеу өсiмдiк шаруашылығы
институты ұйымдастырған экспедициялар жабайы өсiмдiктердiң көптеген пайдалы
түрлерiн ашуға мүмкiндiк ... ... ... ... ... өсiмдiктер сорттарының аса бай үлгiлерi жинақталды. Осы
жинақтауда академик И.И. Вавиловтың еңбегi ерекше едi. И.И. Вавиловтың
тiкелей ... ... ... ... аймақтарында экспедициялар
ұйымдастырылды. Бұл экспедицияларға қатысқан ғалымдар әлемнiң әр түрлi
елдерiнiң жабайы өсiмдiктерiн зерттедi. ... 15-20 ... ... ... ... ... ғалымдары да ендi.    // Калымбетов Б.,
Микологическая флора Заилийского Алатау (Северный ... А.-А., ...             2. 3 ... ... мен ...  ... ...      Гүлдi  өсiмдiктердiң  алуан  түрлiлiгi  таң   ...   Осы   ... бiр ... ...  ...  ...  ...  барлық
түрлерiн топтарға бiрiктiрдi.
      Өсiмдiктердi топтарга бiрiктiргенде олардың  бiр-бiрiне  ұқсастықтарын
немесе айырмашылықтарын  көрсететiн  ...  ...  ...  ... ... ... ... деңгейi анықталады.
      ... ... етуi ... және ... арғы ... ... бiр ... жатқызады. Олар жемiс беретiн ұрпақ түзуге қабiлеттi
келедi. Мысалы, қара сексеуiлдiң тұқымдарынан дәл сондай қара сексеуiл
(саксауыл безлистый – ... ... өсiп ...    // Биология:Жалпы
білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра,
2007.//
      Жер ... ... 250 ... гүлдi  өсiмдiктердiң  түрлерi  белгiлi.
Сонымен  ...  ......   ...   белгiсiз   болып   келген
өсiмдiктердiң жаңа түрлерiн тауып, оларды сипаттап жазуда.
      ... ... ...  ...  ...  ...  Мысалы,  ермен
жусан мен дәрмене жусан бiр туыстың — жусанның түрлерi. Бұл туысқа  тағы  ... ... ... ... Әр ... бiр өсiмдiктiң өзiн әр түрлi  атайды.
Соған байланысты  ғалымдар  өсiмдiктердiң  латын  ...  ...  ...  Өсiмдiктердiң  латын  тiлiндегi  аттары  дүниежүзi   ... ... ... ...  ...  жусанын  (Artemisia  vulgaris),  ал
дәрмене жусанын Artemisia cina деп атайды.
      Жақын туыстар бiр ... ... ... ... ... ... арпа ... және оларға жақын көптеген туыстар бiр үлкен
астық тұқымдасын түзедi.   // Әбиев С., Қазақстан астық тұқымдас
өсімдіктері, А., 2002//
      ...  ...  ...  да  бiр  ...  ...  ... қос жарнақтылар(двудольные -Dicotyledoneae)   класы  және  дара
жарнақтылар(однодольные – Monocotyledoneae)  класы  деп екiге бөледi.
      ... қай ... ...  оның  ұрығының,  тұқым  жарнағының
санына қарай анықтайды.  Бiрқатар  өсiмдiктердiң  ...  ... ... ... ... типтерiде негiзгi белгiлерге жатады.
      Егер өсiмдiктiң  ұрығында  екi  ...  ...  ...  онда  оны  ...  класына жатқызады. Мысалы, үрмебұршақтың (фасоль  –  Phaseolus)
ұрығының екi тұқым жарнағы болады; жапырағы торлы жүйкеленедi, тамыр  ... ... ... Қос  ...  ...  ...  жапырақты  ағаштар  мен
бұталардың, көкөнiстiк дақылдардың бәрi жатады.  Сонымен  ...  бұл  ... ... өсiмдiктер де жатады.
      Егер өсiмдiктiң ұрығының тұқым  жарнағы  ...  ...  онда  ол  ... ... ... ... ... бұл кластың  өкiлдерiнiң  жапырағы
параллель немесе  доға  тәрiздi  жүйкеленедi,  шашақ  тамырлы  болады.  ... ... ... тұқымдасының, қияқ өлеңдердiң,    лалагүлдiлердiң,
т.б. тұкымдастардың өкiлдерi жатады.Бiрақ өсiмдiктердi олардың тек бiр  ғана
белгiсiне қарап, қай ... ...  ...  көп  ретте  мүмкiн  бола
бермейдi. Орманда өсетiн шөптесiн өсiмдiк кәдiмгi қарғакөздiң (вороный  ...  –  Paris  ...  ...  ...  ...   ... тұқым жарнағы жалғыз болады.  Қарғакөз  –  дара  ...  ... ...... ...  доға  ...  жүйкеленедi,
шашақ тамырлы, бiрақ оны қос жарнақтылар класына жатқызады. Себебi  ұрығының
екi ... ... ...  //Қазақ Энциклопедиясы, 7 том//
   Бұдан әрi бiз қос жарнақтылар мен дара жарнақтылар кластарына жататын
бiрнеше тұқымдастардың ... ... Қос ... ... ... ... бұршақтар, алқалар,
құлқайырлар, алаботалар, асқабақтар  және күрделiгүлдiлер тұқымдастарына,
ал дара ... ... ... ... ... және астық тұқымдастарына тоқталамыз.   //. Калымбетов ... ... ... Алатау (Северный Тянь-Шань), А.-А., 1969;
//
   ... ... ... ... ... ... ... ерекше мән берiледi. Мен 6 сыныптан гүлдiң ... ... ... ... ... ... әртүрлi тұқымдастарының,
гүлдерiнiң құрылысы әрқилы болады. Сондықтанда тұқымдастарды өткенде
олардың гүлдерiне ... ... ... ... ... ... отыру
қажет. Гүлдiң формуласын жазғанда оның алдында мынадай белгiлер немесе
таңбалар қойылуы қажет: симметриясыз гүл;   % ...       ... гүл;  ... + ... гүл  ;  @ – ... ... ...  ♀  – дара жынысты
аналық гүл;  ♂   – дара ... ... гүл; 0 – қос ... гүл. ... ... ... ... белгiлейдi: тостағаншасын   Т,
күлтесiн   К, аталығын   А, ...  – Ж ... ... ... ... ... белгiлейдi. Мысалы 5  мүшелi тостағаншаны –
Т5, бiрiккен 5 мүшелi күлтенi – К(5), аталықтары 12 ден көп болса шексiздiк
белгiсiмен -  А , екi ... ...   Ж(2) ... және цифрлармен
белгiлейдi. Гүлдiң формуласын жазғанда жатынның гүл табанына орналасуын
сызықшамен (-) белгiлейдi. ... ... ... көрсететiн цифрдың
үстiне (астынғы жатын), астына (үстiнгi жатын), ортаңғы деңгейiне (ортаңғы
жатын) қойылады.  // Биология:Жалпы ... ... ... 7-сыныбына
арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007. //
   ... ... ... ... ... диаграммадан алынады. Диаграмма
гүлдiң осiне перпендикуляр жазықтықта орналасқан проекциясын бередi.
Сонымен бiрге диаграмма гүлдiң бөлiктерiн, олардың мүшелерiнiң санын,
орналасу ерекшелiктерiн көрсетедi. Ыңғайлы бөлу үшiн ... ... ... ... ... ...     ... Б.,
Микологическая флора Заилийского Алатау (Северный Тянь-Шань), А.-А., 1969;
//
   Гүл ... өсiн ... ал ... ... ... ... Тостағанша жапырақшаларды қырлы жақшамен, күлте
жапырақшаларды дөңгелек жақшалармен, аталық пен аналық өздерiнiң көлденең
қиындысымен ... ... ... ... ... ... онда ... арасын доға сызықпен қосады.  // Әбиев С., Қазақстан
астық тұқымдас өсімдіктері, А., 2002//






















                                  ...      ... ... ... және  адам  ...  ...  ... өсімдіктердің халық  шаруашылығында  және  ғылыми  медицинада  кеңінен
қолданылатын түрлері көптеп кездеседі.  ...  ...  ...  ...  ...  ...  және  ...  түрлер  де  бар.  Ағаш   тәрізді
формалары құрылыс материалдары ... аса ...  Әр  ...  үй  ... ... ... сәнді  өсімдіктер.  Тынымбақтарды,  саябақтарды,
көшелерді, тіптен жұмыс орындарын көгалдандыруға пайдаланады.
      Ауыл және ... ... әр ... ... ... өсімдік өнімдеріне сұраныс артып келеді.Мәдени өсімдіктердің
қазіргі кездегі түрлерінен де түсімділігі жоғары жаңа ... ...  // ... С., ... астық тұқымдас өсімдіктері, А., 2002//
      Жабық тұқымдылардың гүлдерiнiң бiр- бiрiнен мөлшерi, пiшiнi, түсi және
құрылысы жағынан ... ... Бiр  ...  ...  ...  желмен
тозаңдануға, ал екiншiлерi  насекомдармен  тозаңдануға  бейiмделген.  ... ...  ...  ...  ...  ...  аузына  келiп
түседi. Осы жерде олар өсiп тозаң түтiктерiн түзедi.  Тозаң  ...  ... ... клеткалары тұқым бүршiгiне өтедi. Осы жерде  тозаң  түтiгiндегi
екi аталық жыныс  клеткасының  бiрi  жұмыртқа  ...  ...  ... ... ... ... ... бұршiгiнiң ең үлкен  орталық  клеткасымен
қосылады. Ұрықтанудың тек гүлдi өсiмдiктерге тән  ...  ...   ... деп ... ... ...  жұмыртқа  клеткасынан  ұрық  пайда
болады. Орталық   ... ... ...  ...  ...  ...  ... түзедi. Онда ұрыққа қажеттi қор затары жиналады. ...  ... ал ... ... жемiс қап түзiледi.




                        ... ... ... Mre RT. (1980). "Taxonomic proposals for the classification of marine
   yeasts and other yeast-like fungi ... the smuts". Botanica Marine
   23: ... ... ... 7 ... ... білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық.
   Алматы: Атамұра, 2007. ISBN 9965-34-607-0
4. Шварцман С.Р., Материалы к истории ... ... А.-А., 1962;
5. ... Б., ... ... ... ... (Северный Тянь-
   Шань), А.-А., 1969;
6. Әбиев С., Қазақстан ... ... ... А., 2002  
        
      

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоғары сатыдағы өсімдіктер7 бет
Гүлді өсімдік ауырулары11 бет
Гүлді өсімдіктер26 бет
Гүлді өсімдіктердің аурулары4 бет
Гүлді өсімдіктердің аурулары жайлы7 бет
Гүлді өсімдіктердің аурулары жайлы мәлімет3 бет
Гүлді өсімдіктердің аурулары туралы5 бет
Жабық тұқымдылар немесе гүлді өсімдіктерге сипаттама27 бет
Менің ауылымда өсетін гүлді өсімдіктер6 бет
Паразитті гүлді өсімдіктер12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь