Криминологиядағы себептілік ұғымы


1 Криминологиядағы себептілік ұғымы
2 Көпфакторлы тәсілде ежелгі тарих бар
Орыс тілінде «келтіру (причинять)» сөзі бірдемені «өндіру» мағынасында колданылды. «Себептілік» — бұл заттар мен кұбы-лыстар байланыстарының бір түрі, бұл — ендіруші, немесе басқа-ша айтқавда «генетикалық» байланыс, яғни қандай да бір құбылы-стың, процестің туындау фактісін анықтаушы байланыс. Себеп-тілік туралы айтқанда «себеп және салдар», «себептік-салдарлық байланыстар», «себептік тізбектер», «себептік кешендер» және басқа да санаттар пайдаланылады.
Себептік байланыстардың айрықша ерекшелігімынада: біріншіден, себеп әрекетке апарады, одан салдар туындайды. Себептен әрекет туындауы үшін қандай да бір жағдайлар болуы тиіс, бірақ бұл жағдайлар өздігінен салдар әкелмейді.
Қылмысты көзімен көргендердің енжарлығы — қылмыс нәти-жесінің ойдағыдай болуының жағдайы, бірақ қылмыстың себебі емес.
Себептіңәрекететуаймагы, ал, бәріненбурын, сылтауратужәне шешім қабылдау кезеңдері. Нақты тәсілді таңдау (қорқытып талап ету немесе алаяқтық), қылмыстық кастандық жасаудың нақты объектісін таңдау және іс-әрекеттің езге де бірқатар сипатгама-лары едәуір шамада жағдайлармен анықталады (әр түрлі объек-тілердің күзетілу жағдайы, криминадцық дағдының бар-жоғы және т.б.).

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Криминологиядағы себептілік ұғымы

Орыс тілінде келтіру (причинять) сөзі бірдемені өндіру мағынасында колданылды. Себептілік —бұл заттар мен кұбы-лыстар байланыстарының бір түрі, бұл —ендіруші, немесе басқа-ша айтқавда генетикалық байланыс, яғни қандай да бір құбылы-стың, процестің туындау фактісін анықтаушы байланыс. Себеп-тілік туралы айтқанда себеп және салдар, себептік-салдарлық байланыстар, себептік тізбектер, себептік кешендер және басқа да санаттар пайдаланылады.
Себептік байланыстардың айрықша ерекшелігімынада: біріншіден, себеп әрекетке апарады, одан салдар туындайды. Себептен әрекет туындауы үшін қандай да бір жағдайлар болуы тиіс, бірақ бұл жағдайлар өздігінен салдар әкелмейді.
Қылмысты көзімен көргендердің енжарлығы —қылмыс нәти-жесінің ойдағыдай болуының жағдайы, бірақ қылмыстың себебі емес.
Себептіңәрекететуаймагы, ал, бәріненбурын, сылтауратужәне шешім қабылдау кезеңдері. Нақты тәсілді таңдау (қорқытып талап ету немесе алаяқтық), қылмыстық кастандық жасаудың нақты объектісін таңдау және іс-әрекеттің езге де бірқатар сипатгама-лары едәуір шамада жағдайлармен анықталады (әр түрлі объек-тілердің күзетілу жағдайы, криминадцық дағдының бар-жоғы және т.б.).
Екіншіден, себептер мен салдарда уақыт бойынша кезектілік бар. Себеп уакыт бойынша әрқашанда салдардан бұрын келеді, бірақ ол уақыт аралығы кейде мүлде аз болуы мүмкін. Сондықтан да қылмыскерліктің әлеуметтік салдарларын оның себебі және оның әзгеруінің себебі деп кабылдамау керек.
Үшіншіден, салдар сол себептің себебі бола алмайды. Мыса-лы, қылмыскерліктің жаңа күйі қоғамның жаңа күйін тудырады, ал қоғамның мұндай жаңа күйі әз кезегінде, бұрынғы кылмыс-керлікті емес, жаңа сипаттамасы бар басқа қылмыскерлікті туды-рады. Төртіншіден, себеп пен салдардың бір мағыналы қатынасы бар: бірдей себептің бірдей жағдайдағы әрекеті бірдей салдар әкеледі.
Бесіншіден, себепті салдармен біріктіруге болмайды. Салдар себепті қайталамайды. Ол —объектінің қайта құрылуының, езгеруінің нәтижесі. Егер, мысалы, мекемеде іс-қағаздарын жүргі-зу нашар болса, кадрлар бетімен кетсе және олардың біліктілігі төмен болса, онда бұл мекемеде парақорлық жаппай сипат алғанға дейінгі жағдай осындай болған деп санау керек. Жағдайдың на-шарлауына паракорлар өз үлесін қосқан, олар жоғары білікті және тәртіпті қызметкерлерді жұмысқа алмаған немесе жұмыста ұстап қалмаған.
Криминологтердің жумыстарына жасалган талдама оларда себептілікті түсінудің төрт тәсілі бар екендігін көрсетеді. Оның әрқайсысы езіндік рол атқарады және олар криминологияның дамуының белгілі бір кезендеріне тән. Әр түрлі авторлардың әр түрлі кезеңдердегі жұмыстарын оқи отырып осыны ескеру керек.
Бірінші тәсіл кондиционалистік, немесе жагдай деп аталады. Латынның сопсііііосөзі - жағдай, талап дегенді білдіреді. Сол сал-дар үшін қажетті және жеткілікті жағдайды немесе салдар орын алған мән-жайлардың жиынтығын себеп деп ұғыну керек. Әңгіме бұл жерде себептер мен жағдайлар жайында емес, мән-жайлар мен факторлар жайында.
Көптеген криминологтердің еңбектерінде қылмыскерлікке ыкпал ететін көптеген факторлар көрсетілген. Г.М.Миньковский олардың санын бірнеше жүзеге апарады. Және де, талданып отыр-ған жиынтыққа карай толықтай себеп және ерекше себеп бо-лыпбөлінеді.
Бұл, іс жүзінде, факторлық немесе көпфакторлық деп атала-тын тәсіл, бұл ретте сипаты жағынан әр түрлі әлеуметтік құбы-лыстар жайында сөз болады.
Көпфакторлы тәсілде ежелгі тарих бар. Ол әр түрлі фактор-лардың кылмыскерлікпен әзара байланыс тетігін талдауды керек етпейді, яғни ол үшін факторлар мен құбылыстардың өзара себептік, функционалдық немесе өзгедей байланыста болғанды-ғының маңыздылығы жоқ.
Осындай тетікті ескерудің қажеттігін ұғынғанның нәтижесінде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Криминология пәнінің түсінігі
Криминологияны ғылым ретінде қарау
Криминологияның пәні, түсінігі және жүйесі
Жас адамдардың құқық бұзуға бейім мінез-құлқы және оның алдын алудың проблемалары
Қылмыскер тұлғасы
Қылмыстылық және оның негізгі сипаттамалары
Криминология пәнінен контактік дәрістер
Қылмыс пен жаза
Қазақстанда криминология ғылымының қалыптасуы және дамуы жайында
Қылмыстылық
Пәндер