Табиғат ресурстары және оларды тиімді пайдалану мәселелері

ЖОСПАРЫ

КІРІСПЕ 3

1. Табиғат ресурстары және оларды тиімді пайдалану мәселелері 4
Табиғат ресурстары және олардың жіктелуі 4
2. Ресурстарды пайдалану және қоршаған ортаның ластануы 7
3. Қазақстанның қазба байлықтары 10
4. Оңтүстік Қазақстан облысының табиғат ресурстары 17

ҚОРЫТЫНДЫ 24

ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 25
КІРІСПЕ

Менің бұл курстық жұмысымды Қазақстандағы табиғат ресурстарына арнап жазып отырмын.
Табиат ресурстары мен табиғат жағдайларының арасындағы шекара нақты емес. Мысалы, ауа егер бұрын жоқ табиғат жағдайы болса, қазір жағдай және ресурс бол ып табылады.
Табиғат ресурстарымен қатар табиғат жағдайлары мын да қарастырамыз. Олардың табиғат ресурсарынан ерекшелігі — олар адамның өмірі мен қызметіне әсер етеді, бірақ берілген кезеңде материалдың өндіріске қатыспайды.
Табиғат ресурстарын қазір қолға алған жөн.
Мысалы: Ауаның ластануы, ормандардын құрып бара жатқаны, жануарлар және т.б.
Ауаның, судың, топырақың ластануы, қалпына келмейтін табиғи ресурстардың сарқылыуы, биосфераның тұрақтылығының бұзылуы мен алуантүрлілігің кемуі, адамдардың денсаулығының және өмір сүру жағдайларының нашарлануы күшейіп отыр.
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Ашмова Т.А., Хаскмн ВВ. Экология — М-Юнити, 1998.
2. Әділов Ж. Қала және қоршаган орта. Жогары оқу орындары студенттеріне арналған көмекші құрал. — Алматы: Ана тілі, 1991.
3. Баешов А, Дәрібаев ЖЕ, Шакиров Б.С. және т.б. Экология негіздері — Түркістан: Яссауи Түркістан университеті, 2000.
4. Бейсенова Ә.С., Шілдебаев Ж.Б. Экология оқу құралы. — Абай атындагы АлМУ. — Алматы: 1999.
5. Бшалмев А.Б., Мухаметжанов Х.М. Генетика ц окружающая среда. Учебное иособие — Алматы: Наука, 1996.
6. Бродскмй А.К. Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу құралы. — Алматы: Ғылым, 1997.
7. Воронков Н.А. Экология общая, социальная, ирикладная. — М.: Агар, 1999.
8. Вронсшй В.А. Экология. Словарь-шравочник. — Ростов-на Дону: Феникс, 1999.
9. Гурнков Д.Е. Экология — наука для всех. — Алматы: Кайнар, 1990.
10. Дрейер О.К., Лось В.А. Экология и устойчивое развитие. - М: УРАО, 1997.
11. Закон РК об охране окружающей среды //Казахстанская правда, 05.08.97.
12. Закон об охране атмосферного воздуха //Казахс-танская иравда, 15.06.81.
13. Закон об особо охраняемых территориях РК //Казахстанская иравда, 15.07.97.
14. Киреев Н.Г., Ниреева Н.В. Экономика и природная среда. — М.: Агар — Рандеву-АМ, 1999.
15. Коммонер Б. Замыкающийся круг. —Л., 1974.
16. Культеев С.Т. Практикум ао экологическому праву РК. — Алматы: Данекер, 2001.
17. Лосев AJB., Провадкин Г.Г. Социальная экология. - М: ВЛАДОС, 1998.
18. Мамедов Н.М., Суравегина И.Т. Экология. — М.: Школа-Пресс, 1996.
19. Маркович Д.Ж. Социальная экология. — М.: Просвещение, 1991.
20. Моисеев Н.Н. Человек, Среда, Общество. — М.: Наука, 1982.
        
        ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ 3
1. Табиғат ресурстары және оларды тиімді пайдалану ... ... ... және ... ... 4
2. Ресурстарды пайдалану және қоршаған ортаның ластануы 7
3. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... табиғат ресурстары 17
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... бұл ... ... ... ... ресурстарына арнап
жазып отырмын.
Табиат ресурстары мен табиғат жағдайларының ... ... ... ... ауа егер ... жоқ ... ... болса, қазір жағдай және
ресурс бол ып табылады.
Табиғат ресурстарымен ... ... ... мын ... ... ... ... ерекшелігі — ... ... мен ... әсер ... ... ... ... өндіріске қатыспайды.
Табиғат ресурстарын қазір қолға алған жөн.
Мысалы: Ауаның ... ... ... бара ... ... ... ... топырақың ластануы, ... ... ... ... биосфераның тұрақтылығының ... ... ... ... денсаулығының және өмір сүру
жағдайларының нашарлануы күшейіп отыр.
1. Табиғат ресурстары және ... ... ... ... ... және ... ... ресурстарына адам пайдаланатын және материалдық игіліктерді
жасау үшін қолданылатын табиғат ... ... ... ... ... ... белгілері бойына
жіктейді. Олар атмосфералық су, ... ... ... ... ... және т.б. болып бөлінеді. Ең жиі қолда-нылатын
жіктелу ресурстардың сарқыту ... ... ... келуіне байланысты
(23-сурет).
- Сарқылуына байланысты табиғат ресурстарынын жіктелуі
Ресурстардың ... ... ...
ол ... ... ... ... ... бағыттайды. Оларға ең ... ... ... ... ... ... тигізетін зиянды
әсері айтарлықтай болмайды. оларды ... ... ... ... ... ... ... қалпына келетің
ресурстарды пайдаланудың ... бар. ... ... ... ... кезеңде немесе болашақта қорының сарқылу
қаупі төніп тұрған заттар жатады. Бұларға ең алдымен қазба байлықтар ... ... ... ... ... ... салыстырмалы ұғым.
Сарқылмайтын ресурстарға шексіз ұзақ ... ... ... ... ... күн ... жел, ... толуы мен қайту
энергиялары. Бұл жаедайда да ... ... мен ... ... ... ... ... үшін пайдаланудың шегі болады. Мысалы,
белгілі бір мөлшерден артың күн ... ... жер ... ... ... ... термодинамикалық дағдарысты
туғызуы мүмкін.
Ресурстардың ішінен судың орны ерекше. Су ластану нәтижесінде уақытша
(сапалың жагынан) ... ... ... ... ... ресурс.
Жердегі судың қорының мөлшері өзгермейді. ал оның жеке сфералар (мұхмт,
құрылық, атмосферз) немесе ... ... ... бу ... ... әр ... болуы мүмкін.
Табиғат ресурстарының сарқылу мәселесі ... ... ... келеді.
Бұл олардың мөлшерінің шектеулілігіне және ... ... ... ... (1989) ... ... халық санының қазіргі өсу
жылдамдығы жылына 1,7% болган жағдайда ресурстарды ... ... 41 ... екі ... ... ... ... алтын өндіру жылына 4%-ға ... оның екі ... ... 18 жыл, минералдық ресурстардың қолданылуы
орташа шамамен ... 7%-га ... ... ал екі ... периоды 10 жыл
болып отыр. Адамзат қоғамы көмірді 800 жылдан бері өндіріп ... ... ... ... 30 ... өндірілген.
Көміртегінің қосылыстарынан тұратын ресурстарды аайдалану жылдамдығы
ерекше назар ... ... олар ... мен ... ... ... көзі болып табылады. Сонымен қатар, оларды пайдалану ғаламдық
мәселелер: ... ... ... ... және т.б. ... ... ... байланысты.
Қазіргі кезде табиғатта миллиондаган жылдар барысында жиналған жанғыш
қазба байлықтар бір жылда жағылады. ... ... ... ... ... ... ... қазіргі жылдамдығы
сақталса, онда барланған мұнай қоры шамамен 30—40 ... газ — ... ... — 70—80 ... ... көп ... ... қатысты (темір мен алюминий) Б.
Скиннер былай дейді: темір Қолданылу мөлшері ... ... ... ... ... Оны ... ... олардың негізгі
массасының мөлшері аз қосылыстарда болуына байланысты. Экологиялық тұрғыдан
темірді ... ... ... кен ... қостотыгымен
ластандырылады. Көмірқышқыл газымен ... ... ... ... ... ... қорыту өндірістің энергия сыйымды лығының жоғары ... 1 т ... алу үшін 7 т ... ... ... энергияға тец
энергия қажет. Сонымен қатар, алюминий ... ... ... ... қоры шектеулі. Ол басқа химиялық элементтердің ... ... ... ... Алюминийді нифе-лин мен сазды
тонырақтан алуға ... ... бұл ... ... ... алу өте ... энергияны ңажет ететіндіктен экономикалық тұрғыдан тиімсіз.
2. Ресурстарды пайдалану және қоршаған ортаның ластануы
Қоршаған ортаиың ластануы дегенде біз оған тән емес ... ... бар ... концентрациясының (химиялық, физикалың, биологиялық)
артуын, санның нәтижесінде қолайсыз әсерлер ... ... ... тек улы заттар ғана емес, зиянды емес немесе ағзаға
қажет ... ... ... ... болуы да жатады.
Ластануды жүйенің тепе-теңдігін бұзатын кез келген агент ... ... әр ... белгілері бойынша жіктеледі:
• шыгу тегі ... және ... ... ... болу ... байланысты:
а) өндірістік, ауыл шаруашылық, ... және ... ... (өнеркәсіп орнының құбыры), объектілі (өнеркәсін орны),
шашыраған (егістік танабы, бүкіл экожүйе), трансгрессивті ... ... ... ... әсер ... ... ... ғаламдық, аймақтық,
жергілікті;
• қоршаған ортаның ... ... ... топырақ,
гидросфера және оның әр ... ... ... ... тұщы су, жер асты ... өзен ... және ... әсер ететін жеріне байланысты: қала ... ... ... ... ... ... пәтер ішінде
және т.б.;
• әсер ету ... ... ... ... мен ... ... (радиоактивті, радиациялық
жылулық, шу, ... ... ... ... және ... әсер ... ... байланысты: бірінші ... ... ... екінші. ретті (смогты
құбылыстардың өнімдері); түрақтылық дәрежесі ... өте ... ... және мың жыл ... ... оттегі, аргон және басқа
инертті ... ... — 5—25 жыл ... газы, метан,
фреондар), тұрақсыз (су буы, көміртегі ... ... ... ... ... озон ... фреон).
Неғұрлым ластаушы зат тұрақты болса, онық Қоршаған ортада ... ... Кез ... ... ... үш ... ... бағалуға
болады: қоршаған ортаға түсетін көлеміне, тұрақтылық ... ... ... ... ... ... оның қоршаған
ортаға түсетін көлемше және үш сақталу уақытына, олай болса оның жинақталуы
және осыған байланысты ... ... ... ... ... етеді.
Өндірілетін ресурстардың тек 2—3%-ы ғана ... өнім ... ал ... қалдықтар (бос жыныс, шлактар және т.б.). .
Адам қызметінің көңіл аударарлық ... ... ... оган тән
емес, тірі ағзалар үшін бөтен (ксенобиотиктер) заттардың шығарылуы жатады.
Табиғатта 2 мыңдай ... және ... 2 млн. ... бар. Адам қазір 8 млн.-нан астам қосылыстарды синтездей ... ... ... саны ... ... ... ... бетіндегі адам мекен етаейтін кеңістіктің болуы (құрлықтың ... 149 млн. км2 ... ... ... ... ... 48 млн. км2
тиеді) қазіргі дағдарыстың ғаламдық сипатын жоққа шығармайды. Бүл ... ... мен ... ... ... ... мұнайлы
қабықшамен әлемдік мұхиттың бетінің 15—25% ... ... ... ... мен радиоактивті қалдықтардың көмілуі нәтижесінде
әлемдік мұхиттың радиоактивті ластануы зор қаупі төндірін отыр.
Табиғат ресурстарын ... ... ... яғни жер маңы
кеңістігінде қосымша энергияның жиналуымен байланысты.
Биосфераның ... ... ... ... ... ... жабынының булануының өзгеруі, топырақ иен су қоймаларының
бетінен ластануының ... ... ... ... қабықша булануды
20—30%-га те" жейді. Нәтижеде ғалымдардың болжауы бойынша ... ... ... ... ... Ал ... өзі биосфераның
термодинамикалық немесе жылулық дағдарыс жағдайына ... ... ... ... ... ... ресурстарға өте бай. Казақстан дүние жүзінің 186
елінің ішінде вольфрам, қорғасын және барийдің қоры бойынша бірінші орында,
хромит, күміс және цинк ... ... ... және ...... — төртінші, уран — бесінші, алтын — алтыншы, темір кені — ... мен ...... ... мен ... газ — ... ... он үшінші орында.
Қазақстан жерінде хромиттің әлемдік қорының ... бір, уран ... ... бір бөлігі, темір кенінің оннан бір ... ... тас ... және қоңыр кө-мірдің қоры 200 млрд.
тоннадан астам. Көмір бассейндеріне Қарағанды, Екібастүз, Майкөбен, Обаған,
Жіліншік, Теңіз-Қорғалжын, Шу, Іле ... ... Іле ... ... ... ... ... көмірсулардың қоры бойынша ... ... ... бірі ... табылады. Мұнайдың барланган қорынын, көлемі бойынша 12-
орында, газ бен ... ... — 15-ші, ... өндіру —
23-орында. Қазақстанның үлесіне барланған мұнай ... ... ... шельфін қоспағанда) келеді. 200-ден ... мен кен ... ... қоры 2,2 ... ... ...
шамамен 700 млн. тоннаны құрайды.тЕліміздің болжанып ... ... ... 13 ... ... жер ... ... мен ... ... ... маңы ... ... ... ... қоса алғанда
мұнай қоры 7 млрд. тонна. Бұл ... ... жыл ... млн. тоннаға дейін көтеруге мүмкіндік береді. ... ... ... газ қоры 1,3 ... куб ... құрайды.
Арал маңында да мұнай мен газдың үлкен қоры, табылған. Алдын ала
жасалған есептеулер бойынша ... 350 млн. ... ... мен 100 ... ... газ бар. ... мен газга қатысты Торғай, Шу-Сарысу, Зайсан—Алакөл
ировинцияларының болашағы зор. Қазақстанда мегалл кен орындары ... ... қоры 8 ... ... ... Оның 80% Торғай теміркен
бассейнінде орналасқан. Басейннің ірі кен орындарына ... ... ... және Аят кен ... ... ... процесте темір
кенінен басқа ванадий, алюминий оксиді, фосфаттық шлактар алынады. ... ... ... ... ... ... ... 500-дей кен орындары мен
металл іздері табылган. Бассейндегі темір кендерінің ңоры 500 млн. ... ... ... — 80 млн. ... ... ... темір кен орындарында 500 млн. тонна темір
кені ... ... ... ... ... ... (Көкшетау),
Қаратаста (Жезқазған), Иірсуде (Оңтүстік Қазақстан) және т.б. жерлерде
табылған.
Мярганец кендері Атасу темірмарганец, ... ... ... Қаратауда, Маңғыстау мен Семейде анықталңан.
Хромит ... ... ... ... ... ... 30 кен орындары бар. Кеннің ұзындыгы 80 км, ені ... 30 ... ... ... ... ... жетеді Кендегі хром тотығының
мөлшері 20-дан 60%ға дейін. Бұл кен ... ... ... ... кең орны жоқ. ... ... ... ... ... ... бірінші орынға шықты.
Хромит кендері Қостанайдағы Жетіқарада, Құндыбайда, ... ... ... ... ... мен ... ... Кендегі ванадийдің
мөлшері шамамен 1% және молибден 0,22 %. Кеннің сапасы жоғары емес. Ванадий
бар кендер Шыңғыс ... ... ... ... Алатауы
мен Жезқазған аймағында кездеседі.
Титан кендері Қостанайда, Көкшетауда, Ақмола мен ... ... ... ... ... және Жезқазган ... ... ... ... және ... металдардық көптүрлілігімен,
байлығымен сиііатталады.
Алюмииий кендерінің ішінде бокситтер ерекше орын алады. Келешегі бар
аудандарға ... ... мен ... ... ... ... бассейні, Каспий маңы және Арал маңы ойиаты. ... ... ... ... ... және Шаған, Мұталжар, Шымкент қаласының
маңындағы кен ... ... ... ... ... ... ... Де барланған.
Никель және кобальт кендері Ақтөбе, Қостанай, Жезқазған, Карағанды,
Павлодар, Семей және Жамбыл обдыстарында ... ... ... никель кен орындарының 30-ның ішінен 14-і жұмыс істейді ... ... ... ... Қоры Қостанай облысындагы Аққарға мен Ақтауда
шоғырланған. ... ... ... ... ... және ... ашылған. Олардан ... ... ... ... ... ... территорияларында тарлаған. Алтай
тауларынан бастап ... ... ... ... мыс ... ... ірі кен орындары Сарьь арқада, Жетісу, Жоңіар Алатауында,
Шыңғыс жэне Мұғалжар тауларында, Батыс Торғайда, Теңіз ойпатыңында, Аңтөбе
маңында, ... ... ... Қазаңстанда, Балқаш
маңында, Тарбағатай, Сәуір тауларында және т.б. орналасқан. Дүние жүзіне
белгілі мыс кен ... ... ... Саяң, Жыланды, Аңтоғай,
Жезкент, Шиелісай және т.б. ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, қорғасын, цинк, молибден, күкірт
және т.б. компоненттер алынады.
Қорғасын-мырыш ... ... ... ... ... ... Жоңғар Алатауында таралған. Олардың негізінде ірі тау-кен байыту ... ... ... ... ... Шымкентге, Қарағайлыда, Кентауда жәие т.б. жұмыс істейді.
Полиметалл кендерінің қүрамында қоргасын мен мырыш немесе мыс ... ... ... мен мыс ... тек ... болады.
Сарыарқада Атасу тиіндегі пюлиметалл кендері Қарағанды және Жезқазған
облыстарында орналасқан. Комилексті, қосымша комионенттері бар кен ... ... ... ... ... ... біреуі
ғана — Ақжол іске қосылған.
Қаратауда Ақысайдан басқа Аралтау, ... ... кен ... ... ... Текелі, Көксу, Суықтөбе, Орталық Суықтөбе және т.б.
кен орындары іске қосылған.
Шу мен Іле тауында да ... кен ... ... мен ... ... ... ... солтүстігінде өндірілін
келғен. Солтүстікте — Ақсу, Машайық, Жусалы, Жақтабыл, ... және ... ... ...... ... ... Алтын Оңтүстік Қазақстанда
Жоңғар Алатауы мен Шу және Іле тауларында табылған.
Көкшетау ... ... ... ... ... ... айналады.
Өндірілетін алтын мөлшерін қазіргі жылына 10—15-тен 100—120 ... ... ... ... Қазақстан жерінде кеңінен таралған.
Вольфрам мен молибденнің өнеркәсііітік кен ... ... ... ... ... ... және т.б.), ... Алтайда
(Көкшіл, ЦІындыгатай), Іле ... ... ... ... ... ... ... Саяң) және Қаратаудын, ванадийлі кен
орындарында әр түрлі ... ... ңоры ... кендері Қалба мен Мұғалжарда тарлаған. Комшексті ниобий
кендері Семей және ... ... ... ... ... Сарыарңаның батысы мен солтүстігінде, Торғай ойпатында, Арал
маңы мен Мұғалжарда таралған.
Висмут қорғасынды, ... және мыс ... ... ... бір кен орны ... ... облысында орналасқан.
Сынап Шар ауданында, Шу, Іле және Жоңғар Алатауында табылған.
Мышьяктың негізғі қоры алтын кен орында-Рында орналасқан.
Кадмий Кенді ... ... мен ... ... Онын ... ... кен орындарында орналасқан. Кадмийді
концентраттардан өндіреді.
Галий ... және ... ... ... ... ... ... Текелі, Майқайыңнық иоли-металл кендерінен
алынады.
Рений Жезқазғанның мыс кендерінен табылған.
Талий Алтай ... ... ... ... ... ... Ақжал, Ұзынжал, Қарағайлы), Жезқазган және Қоңырат кен орындарынан
алынады.
Селен мен теллур Кенді Алтай, Майңайыңның, Шыңғыс ... ... ... Қоңырат, Возшакөлдің, Шатыркөл, Жезңазған және т.б.
мысты кендерінен алынады.
Сирек ... ... мен ... ... ... еңбек сіңірген ғалым, ССРО-ның Мемлекеттік сыйлығының лауреаты,
академик ЕА. Букетов.
Қазақстанның ... ... ... ... 25,7 ... ... млн. ... 900 мың тоннасы). Уран кен ... ... ... ... ... ... және Көкшетаудың бірқатар
ауданында орналасқан.
Қазақстан рудалы емес пайдалы қазбаларга да бай. ... ... ... және ... ... ресурстардың бірі болып табылады.
Калий тұздарының қоры республикамыздың батыс ... ... ... ... ... ... ... барит қоры Жалайыр,
Бадам, Шығанақ және т.б. кен ... ... Жыл ... ... ... млн. ... флотациялық бариттік концентрат өндіріледі.
Фосфориттеріе Қаратау баурайы (барланған кен орны бар) және ... (8 кен орны бар) бай. ... ... ... саиасы жоғары Р2О5
үлесі 23-26, кейде 30%, ал ... ... ... ... ... және ... ... кездеседі.
Шығыс Қазақстанда жыл сайын
аюлиметаллдық кендерден 700 мың тоннаға ... ... ... ... ... ... кен орны ... айтарлықтай бай қоры Оңтүстік және Шығыс Тасқайнарда
табылған.
Ac тұзы 20 көл мен 2 кен ... ... ... ... 1 ... жуық тұз өндіріледі. Ол Қазаңстанның, Орта Азия реснубликаларының
және Батыс Сібірдің сұранысын толық қамтамасыз етеді. ... ... және ... ... сода ... қолданылады.
Синтетикалық каучук, кальций карбидін өндіру ... ... ... ... кен орны ... ірі кеп ... ... талшығының қоры Хантау және Ешкіөлмос кси ... мил лион ... ... кен ... Ақмолада, Ңаражігіт, Қордай, Алексеевка, ... т.б. ... ... негізінде Алексеев каолин комбинаты жұмыс
істейді.
ЬІстыққа төзімді саз Амангелді, ... Май, кен ... ... ... ... кеп ... ... Ерейментау, ... ... ... кен орындарында өндіріледі.
Цемент шикізатының 37 ірі кен орны бар. ... ... ... және т.б. ... ... Бұл кен
орындарының негізінде ... ірі ... ... жүмыс істейді.
Амерамикалық ... ... ... ... 1 ... ... керамика ... ... ... ... ... кен орындарын атауға болады.
Шыны өндірісіне жарамды құм ... ... және ... ... өндіріледі.
Қазақстанда қоры 11 кен орнында шоғырланған.
Қазақстанда мрамор мен гранит кездесетін мың, нан астам кен ... ... ... ... ... және т.б. ... ... 20 мың куб метр және ... 32 мың куб ... ... ... ... өндіріещде аюрфирит, туф, базальт
қолданылады.
Құрылыста иайдаланылатын құмның қоры 88 кен орындарында шоғырланған.
Силикаттың ... ... 32 кен ... ... ... ... 121 кен
орнының құмы қолданылады.
Казақстанда ... ... ... ... ... ... ресурстары жеткілікті.
4. Оңтүстік Қазақстан облысының табиғат ресурстары
Пайдалы қазбалар. ... ... ... ... фосфаттардың ... ... ... Облыс
территориясындағы полимталлдық кендердің құрамында ... ... ... жер ... (мыс, ... және ... 110 кен ... (Ашысай, Мырғалымсай, ... және т.б.). ... ... ... ... ... ... үшінші орын, мырыш төртінші, ... ... ... ... Шығыс ... кен ... ... ... ... ... өндірісі ертеден белгілі, Қаратау тауы
жүздеген километрге, ал оның оңтүстік-батыс етегінде гілбектеліп ... кен ... ... жатыр.
Қаратау тау жотасының кен орындары мен кен іздері ... ... ... кен орны ... ... беткейінде
Түркістан қаласынан 70 км жерде орқаласқан. Оны 1873 ... орыс ... ... Н.А. ... ашқан.
Мырғалымсай кен орнын 1930 жылы Қарасай геолог, тау-кен барлау
партиясының аға коллекторы Мырғалым ... ... ... ... ... ... құрамында бөліп алуға болатын күміс, барий
және т.б. аайдалы компненттері ... ... және ... ... жер ... ... ... жергілікті тұрғындар талқан. Қорғасын мен цинктіқ қоры бойынша орташа
кен орнына жатады. Өндірісі 1954 жылы басталған.
Қаратаудың қорғасын-мырыш кен ... ... ... ... Ол 1963 жылы ... Бұл ... ақ, ... металл. Теңіз кендері,
авиация мен ... ... ... ... ... ... ... мен Келте Машатта қоңыр көмір кен орны ; бірақ қоры ... ... ... ... Одан өндірілетін керамзит ... ... ... ... ... құрылыс матеалдарының қоры
көп. Карбонаттық ... ... тас, ... тас, ... түрінде бола. Белгілі кен орындарына ... ... ... Тұздықұдық және т.б. жатады.
Сайрам, Төлеби, ... ... және ... ... ... ... ... балшықтар бар.
Қазығұрт, Түлкібас аудандарында минералдың ... ... ... қоры ... және Отырар аудандарында уран кендері өндіріледі. Кіші Қаратау
тау жотасының ... ... ңоры 26 ... т ... ... ... орны ... ресурстары. Оңтүстік Қазақстан облысыныц территориясында су
ресурстары біртекті таралмаған. ... ... ... ... ... жерлерде әлсіз дамыған, уақытша су ағыстарынан тұрады. Негізгі су
артериясына Сырдария өзені жатады. Сырдария ресиублика территориясынан ... ... ... ... Ол ... ... және
мұздықтардан қоректенеді.
Ірі өзендерге Арыс, Бөген, Келес, Бадам, Борал-дай, Ақ су ... ... ... ... 3754 ... Қазаңстан облысындағы көлдер негізінен Сырдария, Шу, Талас
өзендерінің сағаларында ... ... ... ... ... кезде толады. Кейбір көлдер ғана жер асты грунт ... ... ... жалиы көлемі 25,94 га болатын 43 көл
және жалиы көлемі 98,46 ... 22 су ... ... ірі ... ... ... ... гидрографиялық жүйесінің өзіне тэн элементіне тақырлар
жатады. Олар еріген қар даане жаңбыр суымен толады да, ... ... ... ... ... ... жер асты ... ның 25 кен орны
барланған. Белгілі кен орындары мына түрлерге бөлінеді:
өзен аңғарларындағы жер асты ...... ... ... ... ... Ленгір, Төменгі Тоғай, Сазтөбе, Темірлан, Шардара;
2) ... ... жер асты ...... Созақ, Шымкент;
3) Тау алдындағы шлейфтердің тауаралық ... ... жер асты ...... ... Түлкібас;
4) Тектоникалық бұзылулармен жарылған қарстылы ... жер асты ...... ... ... ... ... дала әр түрлі тиісті сүр
тоаырақтармен жабылған. Ең қолайлысы — ашық сүр ... Жер ... ... ... де ... ... отырып өзгереді: нағыз сұр
топырақ, күрең сұр топырақ, ... қара және ... ... ... байланысты ауыл шаруашылығын жүргізу ... ... ... ... жагдайлары суармалы, ал жоғары бөлігі — тәлімді
(суарылмайтын егін егетін) жүргізуге қолайлы. Аралық белдеулерде екеуін ... ... ... ... ... ... ... қолайсыз, тек
жайылым ретінде ғана маңызды болып табылады.
Тауга жақын белдеу салыстырмалы түрде жақсы ылгалданіан. Бүл ... ... ... 'Кабыны таулы-дала, күрең күлгін тоиырақты болады.
Ылғалды белдеуден бір саты төменгі тау маңы ... де ... ... Топырақ табыны таулыдаланың ашық және нагыз сүр
топырағынан ... ... ... ... сүр алып ... Бұл ... ... егішнілік жүргізіледі.
А гроклиматтық жағынан ... ... ... ... ... ... Құрғақ ыстық шөл белдеуі. Облыс терроториясының ... алып ... ... ... Мойынқұм, ... ... ... ... бөлігі де кіреді.
2. Өте қуаң ... тау ... ... ... ... ... ... Қазыгұрт аудандарының
тау етегіндегі бөліктері, Созақ ... ... ... кіреді.
3. Таулы ... ... тay ... мен ... ... етегі. Түркістанның, Созақтың, ... ... және ... ... ... ... шаруашылық жагынан ... ... ... Шөлді, қңаракөл қой шаруашылыгы дамып мал ... ... ... ... Қызылқұм болдеу тармагы;
2. Мақта өсіру ... ... ... өгістік
белдеуі:
• Келес Сарыагаш ... ... ... ... ... Суармалы егіншілік дамыған ... ... ... ... тұрақты тәлімді егіншілік белдеу тармағы;
э орташа тұрақты ... ... ... тармағы;
4. Шөлді дала — Шардара су ... ... ... сұр ... cop және құмды тоиырақтарына ... ... тән. ... ... ... суды ... ең ерең
қабаттарынан сіңіруге және а3 буландыруға бейімдслген. ... ... ... өте ұсақ немесе тікен тарізді. Агаштары өте сирек, тек
аздаа сексеуіл кездеседі. ... көк ... ... мен ... ... толық аяқтайды, тұқым түзеді де қуаңшылдыққа ... ... ... шөл ... ... және т.б. жатады.
Жартылай бұлалардан жусан, ... ... ... ... ... (ферулла) кездеседі- Көатеген өсімдіктер дәрі-дәрмектік
шикізат ... ... ... ... ішек ... ... ... дәрісін өндіру үшін бағалы шикізат. Дерменені көи ... ... ... ... Оның қызметіне байланысты
дермененің қоры кеміа кеткен. Қазір бұл өсімдікке ... ... ... тұр.
Бұл түрдің таралу аймагы қазір тек Сырдария өзенінің (Отырар ауданы)
аңгары ғана ... ... ... қара сексеуіл, тамариск, сораң өседі.
Құмды дөңдерде ақ ... ... ... ... ... ... ... және шалғынды-батпақты территория-ларда ... ... ... ... тау ... ... бидайық тә-різділер мен ... мен ... ... етегінің өсімдік жабыны жусандардың эфе-мерлер мен эфемероидтармен
бірлестіктерінің дамуы кен синатталады. Жогары ... ... ... және алыіілік флораның өкілдері альш жатыр.
Биік таулы белдеулерде Тянь-Шань шыршасы ... ... ... ... ... ормандар өседі.
Қаратау тау жотасының өсімдік жабынында 100- астам реликт ... ... ... ... ... ... сан ... үлкен
қарандыз, тауқылша, Қаратау юнтикумы және т.б. ... ... ... ... ... ... ңызгалдақ. тары,
шырыш (эремурус) т.б. өседі. Мал ... ... бар ... ... ... ... жұмыстарың өндіріс орындары ... да ... іс. ... ... ... ... ... эндемиктердің ареәлдары қысқарып кеткен. Оларға жойылып кету
қаупі төніп тұр:
Жануарлар дүниесі. ... ... ... жыл құстары мен
тұрақты меқең ететін құстар тіршілік етеді. Тұрақты құстарга үй ... ... ... ... құстарына — қызғылт бірқазан жатады. Шошқакөл көлінде ұя ... ... ... ұшып ... ... екінші жартысына қарай 1-1,5
мыңга жетеді. Ең, соңғы бірқазандар қазанның ... ұшып ... ... негізінен Ордабасы ауданында кездеседі. Ұялары ірі, ... ... ... ... 1-1,9 м, биіктігі 0,5-1,4 м. Дегелектер
жылда наурыздың ортасы мен аягында ұшып ... 5 ... ... ... ... ... ... беткейде 1982 жылдың маусым айында Қарасу
өзенінің жағалауында, Шолаққорғаннан 27 км ... ... ... ... ... табылған. Бұл ҚҰС' тарды Ақсу-Жабағылы қорығында ... де ... ... ... ... Сырдария өзенінінен бассейнінде
қиқулағыш аққу қыстан ... тау ... ... ... ... таралған.
Өгем тау жоталарында, Қызылқұмның бөлігінде көгілдір құс ... ұшып ... де, ... ... ұшып кетеді.
Қызыл кітапқа енгізілген қүстардан ... ... Ең көп ... жәңе ... ... ... ... отряды. Біздің облыста шамамен 24 түрі мекендейді. Оларға
даарганаттар жатады. Қазір олардың 10 түрі ... ... ... етеді.
Қаратаудың оңтүстік-батыс бөлігінде Қошқарата өзенінің сағаларында
үнді ... ... ... ... ... кемірушілер отряды кең
таралган. Бұл — суырлар, сарышұнақтар, тышқандар, ... ... ... ... ... ... енгізілген эндемик түр — ... атаи ... ... ... суыры Қаржантау тау жоталарының
солтүстік ... және Өгем тау ... ... беткейінде Бадам,
Өгем, Сайрам өзендерінің айырығында мекендейді. Мойынқүм мен Бетпақ даланың
құмды шөлдерінде бауырымен жорғалаушылар өте көп. ... ... ... мекендейді.
Бетпақ-далада ең жылдам жүгіретін жануарлардың бірі — сайғаң
мекендейді. Олар ... өмір ... ... ... ... ... Қояндар, құлақты
кіриі, қарақұйрық, аққұлақ, борсық, түлкі, қасқыр, арқар, ақкіс, қабан,
сусар т.б. ... ... ... ... омырт-)алылардың 27-
ден, сүтқоректілердің — 42-ден, бауырымен жорғалаушылардың — 16, ... ... ... ... жеті түрі — ... ... Қоныр аю, жайра, қар
барсы, сусар, құлан Қызыл Кітапқа енгізілген.
Территорияларды шаруашылықта пайдалану мен ... ... ... жойылу қаупі төніп тұр.
ҚОРЫТЫНДЫ
Табиғат ресурсы курстық жұмысымды аяқтай келе осы тұжырымға келдім
Қазақстан республикасының табиғат ... және ... ... министрлігінің жүйесіндежаңа ... ... ... ашылды. Бұл бөлім қоршаған ортаның мониторигінде мемлекеттік
басқару жұмыстарын ... ... бұл ... ауа-райын болжау, ауыл
шаруашылығы министірлігі, денсаулық сақату министірлігі, өндіріс ... ... ... жүргізіп келген, ол тікелей экологиялық
мекемелердің міндеті емес еді. Олар ... ... ... ... ... ... жұмыстың бірінші кезеніңде орындалатын – табиғат ресурстарын
мемлекеттік кадастырын жүргізу, ... ... ... ... ... ... ... және тұрмыстық қалдықтардың мемлекетік
кадастрын жүргізу.
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. ... Т.А., ... ВВ. ...... Әділов Ж. Қала және ... ... ... ... ... ... ... құрал. — Алматы: Ана
тілі, 1991.
3. ... А, ... ЖЕ, ... Б.С. және т.б.
Экология негіздері — ... ... ... ... ... Ә.С., Шілдебаев Ж.Б. ... ... — Абай ... ... — Алматы: 1999.
5. Бшалмев А.Б., Мухаметжанов Х.М. ... ... ... ... ...... ... 1996.
6. Бродскмй А.К. Жалпы экологияның ... ... ...... ... ... ... Н.А. ... ... ... — М.: Агар, 1999.
8. Вронсшй В.А. ... ...... ... 1999.
9. Гурнков Д.Е. ...... для ... ... ... 1990.
10. Дрейер О.К., Лось В.А. ... и ... - М: ... ... ... РК об ... ... среды //Казахстанская
правда, ... ... об ... ... ... //Казахс-танская
иравда, 15.06.81.
13. Закон об ... ... ... ... ... ... Киреев Н.Г., ... Н.В. ... и ... — М.: Агар — ... 1999.
15. Коммонер Б. Замыкающийся круг. —Л., ... ... С.Т. ... ао ... ...... ... 2001.
17. Лосев AJB., Провадкин Г.Г. ... ... - ... ... ... Н.М., Суравегина И.Т. ... — М.: ... ... Маркович Д.Ж. Социальная экология. — ... ... ... Н.Н. ... Среда, Общество. — М.: ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Экология - Дәрістік курс61 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Жерге меншiк қатынастарын құқықтық реттеу51 бет
Инфляцияның әлеуметтің экономикалық зардаптары30 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь