Табиғат қоғаудың экологиялық негіздері


Жоспар:

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім
1. Табиғат қоғаудың экологиялық негіздері
2. Табиғатты тиімді пайдалану және оның негізгі ұстанымдары

III. Қорытынды

IV. Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе

Табиғат — адам баласының тіршілік тынысы әрі таусылмас қазынасы. Адам табиғаттың туындысы ретінде біте қайнасып, өміріне кажеттсі азық қорын алады. Биологиялық түр ретінде алғашқы адамдар табиғат ресурстарын тұрпайы күйінде пайдаланып келді. Бертін келе, саналы түрде үй шаруашылығымен айналысып, өсімдіктерді баптап өсіріп, жануарлардың кейбір түрлерін қолға үйретті.
Адам баласының саны артқан сайын табиғат байлықтарын пайдалану еселеп өсті. Енді бос жатқан жердің, судың иесі табылып одан әрі жер мен оның байлығы үшін талас-тартыс өрбіді. Осының бәрі табиғатқа бұрын-сонды болмаған шығын әкелді. Алғашында табиғат қорлары сарқылмайтын сияқты көрінгенімен, бірте-бірте оның қоры таусыла бастағанын адам баласы сезінеді. Мысалы, дүние жүзіндегі орман қоры 40 млн км2 деп есептесек, оның соңы 150 жыл ішінде 35%-ы кесілген екен. Соңғы ғасырда өмір сүрген адамзат қауымдастығы табиғатты қоргау қажет екенін түсіне бастады. Ол үшін табиғат қорларын есепке алып, оны тиімді пайдалану керектігін ұғынды. Табиғат қорғау туралы маңызды кұжаттар қабылданып, оның ғылыми негіздері қаланды.


Негізгі бөлім

Табиғат қорғау дегеніміз табиғат ресурстарын пайдалану барысында оның тиімді жолдарын іздеу, қайта тулету, бүліну, ластану жолдарынан сақтау және қорғауды жүзеге асыру. Табиғат қорғауға ғылыми тұрғыда бағытталған халықаралык, мемлекеттік және коғамдық ауқымдағы іс-шаралар жатады.
Өрбір мемлекеттің, ұлттың табиғат қорғау барысында ежелден қалыптасқан салт-дәстүрлері бар. Олардың негізін қалаушы ата-бабаларымыздың ой-өрісінен туындаған аңыздар мен ақиқаттар — өмір тәжірибелері.
Сондықтан да тұз тағысы киікті киелі, жер мен суын касиетті деп, жас ұрпағына түсіндірген ата-бабамыз табиғаттың қадіріне жете білген. Шұрайлы жайылымын, орман-тоғайын, өзен-көлін пайдаланып әрі оны қорғауды мақсат еткен.
Табиғат қорғаудағы негізгі мақсат — оның байлығын тиімді пайдалана отырып, болашақ ұрпаққа қаз-қалпында жеткізу. Ол үшін біз табиғат қорларын жете білуіміз қажет.
Табиғат қорлары сарқылмайтын және сарқылатын болып екіге бөлінеді. Сарқылмайтын қорлар адам баласына тәуелсіз болып келеді. Соның бірі — су. Жер шарындағы судың үлесі барлық жердің 3/2 алып жатыр. Сондықтан, оның қоры үздіксіз айналымға түсіп, қалпына келіп отырады. Ал экожүйелердің тарылуы уақыт пен кеңістікке катысты салыстырмалы түрдегі обьектілер.
Қолданылған әдебиеттер:

1. "Экология" - Ә. Бейсенова, Ж. Шілдебаев. Алматы 2002
2. "Экология" - Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т., Алматы 2000ж

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Кіріспе

Табиғат — адам баласының тіршілік тынысы әрі таусылмас қазынасы. Адам
табиғаттың туындысы ретінде біте қайнасып, өміріне кажеттсі азық қорын
алады. Биологиялық түр ретінде алғашқы адамдар табиғат ресурстарын тұрпайы
күйінде пайдаланып келді. Бертін келе, саналы түрде үй шаруашылығымен
айналысып, өсімдіктерді баптап өсіріп, жануарлардың кейбір түрлерін қолға
үйретті.
Адам баласының саны артқан сайын табиғат байлықтарын пайдалану еселеп
өсті. Енді бос жатқан жердің, судың иесі табылып одан әрі жер мен оның
байлығы үшін талас-тартыс өрбіді. Осының бәрі табиғатқа бұрын-сонды
болмаған шығын әкелді. Алғашында табиғат қорлары сарқылмайтын сияқты
көрінгенімен, бірте-бірте оның қоры таусыла бастағанын адам баласы
сезінеді. Мысалы, дүние жүзіндегі орман қоры 40 млн км2 деп есептесек, оның
соңы 150 жыл ішінде 35%-ы кесілген екен. Соңғы ғасырда өмір сүрген адамзат
қауымдастығы табиғатты қоргау қажет екенін түсіне бастады. Ол үшін табиғат
қорларын есепке алып, оны тиімді пайдалану керектігін ұғынды. Табиғат
қорғау туралы маңызды кұжаттар қабылданып, оның ғылыми негіздері қаланды.

Негізгі бөлім

Табиғат қорғау дегеніміз табиғат ресурстарын пайдалану барысында оның
тиімді жолдарын іздеу, қайта тулету, бүліну, ластану жолдарынан сақтау және
қорғауды жүзеге асыру. Табиғат қорғауға ғылыми тұрғыда бағытталған
халықаралык, мемлекеттік және коғамдық ауқымдағы іс-шаралар жатады.
Өрбір мемлекеттің, ұлттың табиғат қорғау барысында ежелден қалыптасқан
салт-дәстүрлері бар. Олардың негізін қалаушы ата-бабаларымыздың ой-өрісінен
туындаған аңыздар мен ақиқаттар — өмір тәжірибелері.
Сондықтан да тұз тағысы киікті киелі, жер мен суын касиетті деп, жас
ұрпағына түсіндірген ата-бабамыз табиғаттың қадіріне жете білген. Шұрайлы
жайылымын, орман-тоғайын, өзен-көлін пайдаланып әрі оны қорғауды мақсат
еткен.
Табиғат қорғаудағы негізгі мақсат — оның байлығын тиімді пайдалана
отырып, болашақ ұрпаққа қаз-қалпында жеткізу. Ол үшін біз табиғат қорларын
жете білуіміз қажет.
Табиғат қорлары сарқылмайтын және сарқылатын болып екіге бөлінеді.
Сарқылмайтын қорлар адам баласына тәуелсіз болып келеді. Соның бірі — су.
Жер шарындағы судың үлесі барлық жердің 32 алып жатыр. Сондықтан, оның
қоры үздіксіз айналымға түсіп, қалпына келіп отырады. Ал экожүйелердің
тарылуы уақыт пен кеңістікке катысты салыстырмалы түрдегі обьектілер.
Сарқылатын қорлар өз кезегінде қалпына келетін және қалпына келмейтін
деп жіктеледі. Мысалы, казба байлықтар, мүнай, көмір қорлары қалпына
келмейтін байлық көзіне жатады. Сарқылатын қорларды адам баласының өте
ұқыпты түрде пайдалануы болашақ ұрпактың қамын жегендігі.
Қалпына келетін қорлар да адамның ақыл-ойына тәуелді болады. Олар —
топырақ, өсімдік пен жануарлар әлемі. Аталған қорларды барынша пайдалану,
біржола жойып жіберуге апарады. Мысалы, адам баласының теріс іс-әрекетінен
жер бетіндегі аңдардың 106, құстардың 139 түрі біржола құрып кеткен.
Тіптен, казақ даласында тіршілік еткен жабайы түйе, құлан, жабайы жылқы,
жолбарыстар бүгінде жоқ. Ал өсімдіктер мен жануарларды, топырақты ұзақ
уақыт сақтап қалуға мүмкіндік бар. Ол үшін табиғат қорларын қорғаудың
барлық шараларын қолдану керек. Топырақ карашіріндісінің түзілуі өте ұзақ —
мыңдаған жылдарға созылады, ал оның бүлінуі әп-сәтте. Осыған орай адам
баласы топырақтың құнарлылығын сақтау үшін агротехникалық шараларды дұрыс
колданып, косымша органикалык минералды тыңайтқыштар беріп отырады.
Топырақтың тозуы көптеген антропогендік факторларға байланысты. Соның
негізгілері — топырақ эрозиясы, тозуы, шөлге айналу және ластану. Осының
бәріне де адамның іс-әрекеті себепші.
Соңғы жылдары жер шарындағы барлық табиғат қорлары бұрын-соңды болмаған
антропогендік өзгерістерге ұшырап отыр. Олардың ең бастысы — әлемдік
климаттағы өзгерістер. Күн мен жел энергиясы сарқылмайтын қор болғанымен,
өнеркәсіптің қарқындап дамуына байланысты ауаға зиянды газдар, шандар
көтеріп, адамдардың денсаулығына қауіп төндіруде. Бүл апатты қүбылыстар
өнеркәсібі шогыр-ланған ірі калаларда өріс алып отыр. Ауа кеңістігішң
ластануы Дүние-жүзілік мүхиттар мен теңіздерге де өз ыкпальш тигізуде.
Өркениетті елдер сиякты біздің республикамызда да табиғат қорғауға көп
көңіл бөлініп отыр. 1997 жылы "Қоршаған ортаны қорғау туралы заң"
кабылданды. Заңньщ негізгі мақсаты еліміздің табиғатын қорғау мен оның
байлығын халык қазынасы ретінде болашақ ұрпақтардың салтанатты өмірі үшін
сақтау.
Табиғат корғау заңын орындау онын негізгі ұстанымдары мен ережелеріне
негізделген.
Табиғат қорғаудың бірінші ұстанымы. Табиғат байлықтарын пайдалануды
түтынушылардын мақсатын ескере отырып жүзеге асыру. Мысалы, орман тек
күрылыс материалы емес, ол ауа райын реттеуші, ылғал көзі, дәрі-дәрмек, аң
мен құстың мекені, топырақты қорғаушы және адам үшін денсаулық кепілі
екенін ескеру қажет.
Табиғат қорғаудың екінші ұстанымы. Табиғат байлықтарын пайдалану
барысында оның жергілікті жер үшін маңызы мен қорын қатаң есепке алу. Бұл
әсіресе орман, су қоры үшін қажет. Мысалы, Әмудария мен Сырдария өзендерін
ауыл шаруашылығына барынша пайдаланып, онын Арал теңізі үшін маңызы
ескерілмеді. Нәтижесінде, Арал теңізінің біржола құрып кету қаупі төніп
түр.
Табиғат қорғаудың үшінші ұстанымы. Табиғат қорларын пайдалан-ғанда
олардың бір-бірімен байланысты екендігін есте сақтау керек. Яғни,
табиғаттың тарихи-табиғи байланысын, тепе-теңдік процесін бұзбау деген сөз.
Мысалы, Семей өңіріндегі Шыңғыстау ормандарының құрылыс үшін кесілуі — осы
өңірді аң-құсы мен шұрайлы жайылы-мынан айырды.
Қорыта айтқанда, адам баласы табиғат қорларын пайдаланбай өмір сүруі
мүмкін емес. Сондықтан табиғат қорларын ғылыми негізде, қайта түлете отырып
пайдалану және қорғау мақсат етіліп қойылуы тиіс. Табиғат заңдарында
көрсетілген ұстанымдар мен ережелерді орындау ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Табиғат қорғаудың негіздері
Табиғат қорғаудың негіздері туралы
Экологиялық тәрбие негіздері
Экологиялық аудиттің құқықтық негіздері
Биологиялық жүйелердің экологиялық негіздері
Биология жүйелердің экологиялық негіздері
Экологиялық қауіпсіздікті нығайтудың құқықтық негіздері
Экологиялық генетика және фармакогенетика негіздері
Табиғат лирикасы. Абай поэмаларының тарихи, көркемдік негіздері
Өнеркәсіптің табиғат қорғаушылық қызметтің құқықтық реттелуі. ҚР экологиялық аудиттің қалыптасуының әлеуметтік-экономикалық негіздері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь