Генетика және оның жаратылыстану ғылымдары жүйесіндегі орны

Жоспар:

І. Кіріспе

а) Генетика және оның жаратылыстану ғылымдары жүйесіндегі орны,

ІІ. Негізгі бөлім
а) Генетика ғылымының даму кезеңдері
ә) Бұрынғы КСРО.да генетика ғылымы даму тарихының тоқырау кезеңі.
б) Қазақстанда генетика ғылымының дамуы

ІІІ. Қорытынды
а) Генетиканың басқа ғылымдармен байланысы және практикадағы маңызы

ІV. Қолданылған әдебиеттер
Генетика және оның жаратылыстану ғылымдары жүйесіндеіі орны.

Генетика — барлық тірі организмдерге тән екі қасиетті - тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін биология ғылымының негізгі бір саласы.
Адам баласы ерте кезден үй жануарлары мен өсімдіктердің түрлерін көбейту мақсатында будандастыру жүргізген. Олар бір түрге жататын мал тұқымдарын, өсімдік сорттарын және бір-бірінен ерекше белгілері бар дақылдарды таңдап алып, будандастырып отырған. Алынған ұрпақты ата-анасымен салыстыру нәтижесінде белгілері мен ерекше қасиеттерінің тұкым қуалау ерекшелігін байқаған. Адамдарды тұқым қуалаушылықтың үш қасиеті қызықтырған:
бірінші — ата-ана белгілері мен ұрпақ белгілерінің ұксас болуы;
екінші — ұрпақ белгілерінің ата-ана белгілерінен өзгеше болуы;
үшінші — кейбір ұрпақтарда арғы ата-баба қасиеттерінің қайта-лануы.
Біздің заманымызға дейінгі I ғасырда Рим философы Лукреций кейде балалар өздерінің ата-әжелеріне ұқсас болатынын байқаған, ал жүз жыл өткен соң, Плиний дені сау ата-анадан кемтар бала дүниеге келетінін, кемтар ата-анадан сау немесе дәл ата-анасындай кемтар бала туатынын жазған.
Түқым қуалаушылық деп организмдердің өз белгілері мен қасиеттерінің ұрпағында қайталанып көрінуін айтады. Өзгергіштік организмдердің жаңа белгілер мен қасиеттерге ие болуы. Тірі организмдердің бұл екі қасиетін бір-бірінен бөліп қарауға болмайды. Оларсыз эволюция жоқ. Өзгергіштік эволюция процесін үздіксіз материалмен қамтамасыз етсе, ал тұқым қуалаушылық оның нәтижесін қалыптастырып отырады. Өзгергіштік бір түр ішіндегі дараның өзара айырмашылықтарын көрсетсе, ал тұқымқуалаушылық сол белгілердің ұрпақтан-ұрпаққа берілуін қамтамасыз етеді. Өсімдіктер мен жануарлардың сан алуан түрлері және олардың тіршілік ортасына бейімделуі осы тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің нәтижесінде қалыптасады. Өзгергіштік — бұл әртүрлілік.
Жер бетінде өсімдіктердің 500 мыңдай, жануарлардың 1,5 миллиондай, микроорганизмдердің 3 мыңдай түрлері бар екені белгілі. Қазақстанда өсімдіктердің 6 мыңдай түрі бар. Мәдени өсімдіктердің түрлері 210-нан асады.
Әр түрге жататын организмдер өздеріне тән белгілер мен қасиет-терін ұрпақтан-ұрпаққа беріп, өз ерекшеліктерін сақтап отырады.
Қолданылған әдебиеттер:

1. А. Сартаев, М. Гильманов - "Жалпы биология", оқулық, Алматы 2006ж.
2. Р. Берсімбаев, К. Мұхамбетжанов - "Қазақстан", ұлттық энциклопедия, 2 том, Алматы 1999ж., 647-648б.,
        
        Генетика және оның жаратылыстану ғылымдары жүйесіндеіі орны.
Генетика — барлық тірі ... тән екі ... - ... пен өзгергіштікті зерттейтін биология ғылымының негізгі ... ... ерте ... үй ... мен ... ... ... будандастыру жүргізген. Олар бір түрге ... ... ... ... және ... ... ... бар
дақылдарды таңдап алып, будандастырып отырған. Алынған ұрпақты ... ... ... мен ... ... ... ... байқаған. Адамдарды тұқым қуалаушылықтың үш ...... ... мен ... ... ... ... — ұрпақ белгілерінің ата-ана белгілерінен өзгеше болуы;
үшінші — кейбір ұрпақтарда арғы ата-баба қасиеттерінің қайта-лануы.
Біздің заманымызға дейінгі I ... Рим ... ... кейде
балалар өздерінің ата-әжелеріне ұқсас болатынын байқаған, ал жүз жыл өткен
соң, Плиний дені сау ... ... бала ... ... ... ... сау немесе дәл ата-анасындай кемтар бала туатынын жазған.
Түқым қуалаушылық деп ... өз ... мен ... ... ... ... ... организмдердің жаңа
белгілер мен қасиеттерге ие болуы. Тірі организмдердің бұл екі қасиетін бір-
бірінен бөліп ... ... ... ... жоқ. ... ... ... материалмен қамтамасыз етсе, ал тұқым қуалаушылық оның
нәтижесін ... ... ... бір түр ... ... ... ... ал тұқымқуалаушылық сол белгілердің ұрпақтан-
ұрпаққа берілуін қамтамасыз етеді. Өсімдіктер мен жануарлардың сан ... және ... ... ... бейімделуі осы тұқым қуалаушылық пен
өзгергіштіктің нәтижесінде қалыптасады. Өзгергіштік — бұл әртүрлілік.
Жер бетінде өсімдіктердің 500 ... ... 1,5 ... 3 ... ... бар ... ... Қазақстанда
өсімдіктердің 6 мыңдай түрі бар. ... ... ... ... ... ... ... өздеріне тән белгілер мен қасиет-терін
ұрпақтан-ұрпаққа беріп, өз ерекшеліктерін ... ... ... даму ... ... адам саналы түрде қолдан будандастыру тәсілін
қолданып, өсімдіктер мен ... ... ... қазіргі мәдени
түрлерін шығарды. Сол уақыттың езінде бір ... ... екі ... ... ... егуге болмайтынын білген. Сондай-ақ асыл тұқымды
малдарды шыққан тегі ... ... ... даму ... ... үш ... ... кезең — 1900—1910 жылға дейін.
Екінші кезең — 1911—1953 жылға дейін.
Үшінші кезең — 1953 жылдан казірге дейін.
Генетика ғылымы даму тарихының басқа ... ... ... өз ... бар. Бұл ... ... заңдарын ашқан физика
пәнінің мұғалімі Брно ... ... ... шіркеуінің
қызметкері чех Иоганн Грегор Мендель болды. Мендель өзінің 8 жыл ... ... ... Брно ... ... қоғамының отырысында баяндады, ол еңбегі осы ... ... 1865 жылы ... ... Бұл ... ... ... тұқым қуалайтынын, будан ұрпақта ... өз ... бір ... ... ... басымдылық көрсететінін
және олардың ажырауын көрсеткен.
Бірінші кезең. 1865—1900 жылдар аралығында Мендельдің жүмысына ... Ф. Фокк және ... ... Шмальгаузен өз еңбектерінде сілтеме
жасағанымен, оның маңызына толық мән ... Ал 1900 жылы үш ... ... Карл ... ... Эрих Чермак, Голландияда Гуго
де Фриз бір-біріне байланыссыз, ... әр ... ... ... ... ... бұршак өсімдігіне жүргізген
тәжірибелерінің нәтижесін қайталайды. Г. ... ... ... тұқым қуалаушылық және езгергіштік ... ... ... ... жаңа саласы генетика ғылымының пайда болуына
әсерін тигізді. Сондықтан 1900 жыл генетика ... ... жылы ... 1901 жылы ... ... Гуго де Фриз ... ... бойынша тұқым қуалайтын өзгергіштікті түсіндіретін мутациялық
теория ұсынды. 1903 жылы дат ғалымы В. ... ... ... негізге
ала отырып, популяциялар және таза сорттармақ (линия) туралы теория жасады.
Популяцияларда тұкым қуалайтын белгілердің ұрпаққа ... ... оның ... мен селекция үшін маңызын көрсетті. Генетика ғылымына
"ген", "генотип" және "фенотип" деген ұғымдарды енгізді.
1903—1904 ... ... ... У.Сэттон және неміс ғалымы Т.Бовери
белгілердің ұрпаққа берілуінде хромосоманың рөлін керсетті. Бұл теория
цитология ғылымының дамуына ... ... ... ... ... ... 1906 жылы ағылшын ғалымы У.Бэтсон ұсынды.
Екінші кезең америкалық генетик Т. Морганның ... ... ... ... ... Бұл ... ... мен Т.
Боверидің төжірибелері негіз болды. Т. Морган хромосомалық ... ... ... ... ... ... деп тұжырымдайды.
Гендердің тіркес тобының саны, сол түрдің хромосома жиынтығының ... тең ... Бір ... ... ... ... ... өзгереді. Айқасу мөлшері хромосомада орналасқан гендердің
арақашыктығын көрсететіні тәжірибелер ... ... ... ... дрозофила шыбынына жүргізілді.
Осындай зерттеу жұмыстары жануарлар мен өсімдіктердің кейбір түрлеріне
жүргізіле бастады. Жасуша ядросында орналасқан ... ... ... ... ... ... рөлі белгілі болды.
Белгілердің тұқым куалау барысында өзгерістерге мутацияға ұшырауы ішкі және
сыртқы ... ... өсер ... екендігі анықталды.
XX ғасырдың 20—30-жылдары Ресейдің ұлы ғалымы Н.И. ... ... ... ... заңын кальттастырды. Бұл
заң бір-біріне жақын тұрған, шығу тегі бір жануарлар мен өсімдік түрлерінде
тұқым қуалау ... ... ... ... ... А. ... ... бірінші рет геннің бөлінетіндігін, оның ... ... ... ... теория құрды.
Ген дегеніміздің белгілі бір белгіні анықтайтын хромосоманың бөлігі
екені анықталды.
Генетиканың даму ... ... ... ... ... куалау-шылықтың
материалдық негізін молекулалық және субмолекулалық зерттеуден басталады.
1953 жылы ... ... Дж. ... және ... ... ... құрайтын дезоксири-бонуклеин қышқылы (ДНҚ) молекуласының
құрылысын анықтады. Оның тұқым қуалауда басты қызмет ... ... жылы ... ... ... табиғи вирустың толык қасиеті бар вирус
бөлшегін қолдан жасады. 1958 жылы ... ... ДНҚ ... 1961—1962 жылдары америкалық ғалымдар М. Ниренберг, Г. ... және Ф. Крик ... ... кодонын тауып, нәруыз молекуласын
құрайтын 20 аминқышқылының нуклеотидті триплеттерінің құрамын анықтады. Осы
жылдары ... ... Ф. ... және Ж. Моно ... ... ... ... синтезінін генетикалық бақылау механизмінің үлгісін
көрсетті. Ал 1969 жылы үнді ... Г. ... ... ... ... ... ... кейін ген организмнен тыс, химиялық
жолмен алынды. Сөйтіп, генетика ғылымының жаңа бір ...... ... болды.
Бұрынғы КСРО-да генетика ғылымы даму тарихының тоқырау кезеңі.
1948—1964 жылдар аралығын генетика ғылымы дамуының қиын кезеңі ... ... 1948 жылы ... ... ... ауыл ... ... кейін, КСРО-да теориялық іргелі ғылыми зерттеулер
тоқтатылды. Академик Т.Лысенко және оны жақтаушылар Дарвин ілімінің кейбір
қағидаларына қарсы ... Олар ... мен ... ... ... жоққа шығарды. Бұл генетика ғылымының дамуын тежеп қоймай,
басқа да цитология, молекулалық биология ғылымдарына кері ... ... ... ... ... ... ... таратылды.
Университеттер мен инс-титуттарда генетика пөні оқытылмады. Тек 1964 жылғы
Орталық партия комитетінің ... ... ... ... ... дами бастады.
Қазақстанда ганатика ғылымының дамуы
Қазакстанда генетиканың дамуын екі ... ... ... — ерте ... ... XIX ... ... Бұл кезеңді халықтық селекциялық жұмыстардың кезеңі дейді. Халық
қолында бар малдын асыл ... ... ... сақтап, оны
ұрпақтан-ұрпаққа беріп жалғастырып отырды. Мысалы, қазақтың атақты Еділбай
қойы, қаракөл қойлардьщ ... ... ... ... ақбидай,
қожабидай, көжебидай, сырбидай, т.б.
Қазақстанда 1910 жылғы мағлұматтар бойынша, қойдың саны 18,4 ... ... 11 млн ... ... ... ... ... тарының сортынан Шығанақ Берсиев әр ... 210 ц өнім ... ... жасады.
Қазақстанда селекциялық жұмыстар бұдан 100 жылдай бұрын (1901— 1910
ж.) басталды. Алғашқы Красноводопад селекциялык ... 1906 жылы ... ... ... құрылды. Ал 1930—1956 жылдары ... ... ... ... Қазақтың егіншілік ғылыми-зерттеу
институты (Алматы облысы) және Қазақтың астық ... ... ... (бұрынғы Ақмола облысы, Шортанды) ұйымдастырылды. Сонымен қатар
облыс орталықтарында мемлекеттік селекциялык стаициялар ... ... мал ... асылдандыру 1930 жылдан бастап қолға алынды.
Жергілікті мал тұкымын шет мемлекеттен әкелінген асыл ... ... Бұл үшін ... ... ... қой ... ... қой тұкымы, Англиядан линкольн, гемпшир, широпшир қой тұқымдары
әкелінді.
Ірі қара мал ... ... ... ... қара ала,
Даниядан қызыл, Шотландиядан айршир, Швейцариядан ... ... ... ... ... АҚШ-тан Санта Гертруда асыл
тұқымдары ... Осы ... асыл мал ... ... ... ... қырдың қызылы, қазақ-тың ақбасы, т.б.) ... және ... ... ... елімізде бар малдардың
асыл тұқымдары шықты.
Осымен қатар генетика және селекция ғылымдарымен айналысатын мамандар
даярланды. Абай атындағы Қазақ ... ... ... ... ... Қазақтың ұлттық университетінде, ... ... ... ... және ... да жоғары оқу орындарда жас
мамандар даярланды. Жоғары ... ... ... ... Киев пен Новосибирск университеттері мен ғылыми зерттеу
институттары көп еңбек ... ... ... Ұлттық ғылым
академиясының экспериментальдық биология институты түгелдей жануарлар
генетикасы және ... ... ... институтында,
Микробиология және вирусология институттарында генетика және ... ... ... жұмыс істеді. Қазақстанда генетика және
селекция ғылымының дамуына көп үлес ... ... ... ... Ф.М. ... Г.З. ... Б.Дарканбаев, М.Ө. Айтқожин,
Н.Я. Удольская, т.б. ғалымдар болды.
Жануарлар селекциясының генетикалық негізін ... ... М.Ф. ... А.С. Серебровский, П.Н. Кулешов, Б.Н. Басин, В.А.
Бальмонт, С.Н. Боголюбский, т.б. ... үлес ... ... А.П. ... В.Н. ... П.П. ... В.Н. ... еңбектерін ерекше атауға түрарлык.
Генетиканың басқа ғылымдармен байланысы және практикадағы маңызы.
Генетика және медицина. ... ... ... ... тірі
организмдерге, оның ішінде адамға да ортақ. Адамнын көптеген белгілерінің
тұқым қуалауы Мендель заңдарына ... ... ... ... ... саны 4 ... жуык. Бұл аурулар адам жасушасындағы хромосомалар
санының, құрамының, құрылысының өзгеруіне ... ... ... ... ... және туа ... болатын аурулардың шығу
себептерін анықтау, олардың алдын алу және ... ... ... ... ... ... ... және экология. Адам өз тіршілігінде қоршаған орта және оның
құрамды элементтерімен (өлі ... пен тірі ... ... ... ... Экологияда болып жатқан алуан ... ... ... ... ... ... "сер ... Олардың тұқым куалаушылық
қасиетіне жаңа өзгерістер туғызуы мүмкін. Қоршаған ортаға таралған зиянды
заттар адамның дене, ... ... ... ... ... жазылмайтын жаралардың, болашақ ... ... ... ... ... ... ... Сонымен экологиялық мәселелерді
шешуде генетиканың жаңа бір саласы ретінде ... ... ... ... ... аумағындағы қоршаған орта және жеке аудандардың
зиянды заттармен ластануына ... ... ... ... ұйымдастыру мәселесі қойылып отыр.
Генетика және селекция. Генетика — жануарлар, өсімдіктер ... ... ... негізі болып ... асыл ... ... жаңа ... ... ... шығару барысынада селекционерлер
генетиканың әдістерін: будандастырулардың ... ... ... гетерозисті және полиплоидті өсімдіктер алу, т.б. амал-әдістерді
пайдаланады.
Генетика және ... Жеке ... ... ... және тәрбие жұмысымен қатар генетикалық фактордың да мәні зор.
Балалардың қабілеттілігі, мінез-құлқы, психо-логиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... зерттейтін мәселесі —
баланың ақыл-ой қабілеттілігі мен психикасына ... ... ... ерте біліп, оны одан әрі дамытып қалыптастыру және кәсіптік
бағдар беру.
Педагогикалық генетиканың басты ...... жеке ... ... мен ... ... түрлі формаларымен ұштастыру. Олардың
қалай өзгеретінін ... ... ... психологиялық тұрғыдан
тиімді ұсыныс жасау. Адам үшін әлеуметтік орта шешуші рөл атқарады. ... орта ... ... ... ... отырады. Психологиялық
процестер (сезу, қабылдау, ойлау және тітіркену) ... ... ... ... тұлға әлеуметтік ортаның қозғаушы күштерінің әсерінен және тәрбиенің
формалары арқылы қалыптасады.
Генетика және география. Қазіргі ... ... ... эволюция
және тарих ғылымдары дамуының ... ... жаңа ... пайда болды. Бұл терминді 1928 жылы ресейдің ғалым-генетигі
А.С. Серебровский енгізген. Геногеография-ның негізгі зерттейтін ... ... ... ... ... тектерінің шығуы, олардың
таралу тарихы. Кейбір гендердің жасы ондаған және жүздеген ... ... Олар ... ... ... етіп, өзгеріп
отырады.
Жоспар:
І. Кіріспе
а) Генетика және оның ... ... ... орны,
ІІ. Негізгі бөлім
а) Генетика ғылымының даму кезеңдері
ә) ... ... ... ... даму ... ... ... Қазақстанда генетика ғылымының дамуы
ІІІ. Қорытынды
а) Генетиканың басқа ғылымдармен байланысы және практикадағы ... ... ... ... А. ... М. ... - ... биология", оқулық, Алматы 2006ж.
2. Р. Берсімбаев, К. Мұхамбетжанов - "Қазақстан", ұлттық энциклопедия,
2 том, Алматы 1999ж., ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
Нарықтық экономикадағы инновация13 бет
Ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізудің дайындық кезеңі5 бет
Қазақ әдеби тілі функционалдық стильдер жүйесі29 бет
Қазақстан Республикасындағы білім мен ғылым интеграция үрдістері43 бет
Анатомия мен физиология ғылымдарының қысқаша даму тарихы4 бет
Ежелгі дәуір әдебиеті үлгілерінің сипаттамасы мен ерекшеліктері32 бет
Ежелгі қазақ әдебиетінің тарихы және оның зерттелуі14 бет
Криминологияның даму тарихы мен қалыптасуы14 бет
Мемлекет және құқық6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь