Арал теңізінің экологиялық мәселелері

Жоспар:

I. Кіріспе

1. Аралдың орналасқан жері

II. Негізгі бөлім
1. Арал теңізі
2. Арал теңізінің экологиялық мәселелері
3. Арал теңізін қорғау

III. Қорытынды
1. Арал теңізін қорғау шараларын іске асыру

IV. Қолданылған әдебеттер
Өзбекстан мен Қазақстан (Қызылорда және Ақтөбе облыстары) жерінде, Тұран ойпатының шөлді белдемінде, Үстірттің шығыс шетінде орналасқан тұйық көл. Алабындағы қарқынды антропогендік әрекеттерге дейін (1960 – 70) дүние жүзілік теңіз деңгейінен 53,0 метр биіктікте жатқан. Осы деңгейдегі айдынның ауданы 66,1 мың км2, суының көлемі 1064 км3, орташа тереңдігі 16,1 м (ең терең жері 67 м), ұзындығы 428 км, ені, 235 км, су жинау алабының ауданы 69000 км2 болған. Алабындағы шаруашылық мақсаттарға үздіксіз су алу барысында 1998 жылы теңіз деңгейі 18 метрге төмендеді. Нәтижесінде теңіз 2 суқоймаға – Үлкен Арал және Кіші Аралғабөлініп қалды.




Негізгі бөлім

Арал теңізі — Қазақстанның інжу-маржаны, шөл белдеміндегі
бірден-бір көгілдір су айдыны еді. Оның апатқа ұшырағанға дейінгі
көлемі — 1066 км2, тереңдігі — 30—60 метр, тұздылығы — 10—12%о болған. Қойнауы кәсіптік бағалы балықтарға бай, жағасы коға мен қамысты теңіз еді. Сол кездерде жылына 50—150 мың т. балық ауланса, теңіз жағасынан едәуір мөлшерде бұлғын терісі игерілген
1970 жылдарға дейін әлеуметтік-экономикалық тұрғыда Арал өңірінің тұрғындары жақсы қамтамасыз етілген тіршілік кешті. Теңіз өңіріндегі елді мекендерде 17 балық колхозы, 10 балық өңдейтін завод және 2 балық комбинаты тұрақты жұмыс істеген.
1960 жылдардан бастап Арал өңірін игеру қолға алынды. Осы аймақтағы игерілетін жер көлемі бұрынғыдан Өзбекстан МЕН Тәжікстанда — 1,5, Түрікменстанда — 2,4, Қазақстанда 1,7 есеге өсті. Ал Әмудария мен Сырдария бойындағы халықтың саны 1960—1987 жылдар аралығында 2,2 есеге артты. Халық санының өсуіне орай суға деген кажеттілік те артты. Осыған орай, 1970—1980 жылдар аралығында Аралға құйылатын су мөлшері азайды. Оның негізгі себептері — антропогендік факторлар еді. Екі өзен бойында суды мол қажет ететін күріш пен мақта өсіру ісі қарқындап дамыды (Шардара).
Оның үстіне ауыл шаруашылығының басқа да салалары барынша, дамыды. Өзен бойлары игеріліп, суды ысырапсыз пайдалану жүзеге асты. Мәселен, Аралға 1960—1965 жылдар арасында 44 мың м3 су; құйылса, бұл көрсеткіш 1974—1978 жылдары 13 мың м3, ал 1990 жылдары екі есеге қысқарды. Нәтижесінде, Арал теңізінін деңгейі 23 метрге дейін төмендеп, оның су айдыны 30—200 км-ге дейій қусырылды. Судың тұздылығы 40%о-ге дейін артты. Оның үстіне екі өзен бойындағы шаруашылықтарда тыңайтқыштар мен химиялық препараттарды қолдану бұрын-соңды
Қолданылған әдебиеттер:
1. "Қазақ Совет энциклопедиясы" – 1 том, Алматы 1972
2. "Экология" - Ә. Байсенова, Ж. Шілдебаев. Алматы 2002 ж.
        
        Кіріспе
Өзбекстан мен Қазақстан (Қызылорда және Ақтөбе ... ... ... ... ... Үстірттің шығыс шетінде орналасқан тұйық
көл. Алабындағы қарқынды антропогендік әрекеттерге дейін (1960 – 70) ... ... ... 53,0 метр ... ... Осы ... ауданы 66,1 мың км2, суының көлемі 1064 км3, орташа тереңдігі 16,1
м (ең терең жері 67 м), ... 428 км, ені, 235 км, су ... ... 69000 км2 ... ... шаруашылық мақсаттарға үздіксіз су алу
барысында 1998 жылы теңіз деңгейі 18 метрге төмендеді. Нәтижесінде ... ...... Арал және Кіші ... ... бөлім
Арал теңізі — Қазақстанның інжу-маржаны, шөл белдеміндегі
бірден-бір көгілдір су айдыны еді. Оның апатқа ұшырағанға дейінгі
көлемі — 1066 км2, ... — 30—60 ... ...... ... кәсіптік бағалы балықтарға бай, жағасы коға мен ... ... ... ... ... 50—150 мың т. ... ауланса, теңіз жағасынан едәуір
мөлшерде бұлғын терісі игерілген
1970 жылдарға дейін әлеуметтік-экономикалық ... Арал ... ... ... ... ... ... Теңіз өңіріндегі елді
мекендерде 17 балық колхозы, 10 балық өңдейтін завод және 2 ... ... ... ... ... ... Арал өңірін игеру қолға алынды. Осы аймақтағы
игерілетін жер көлемі ... ... мен ...... — 2,4, ... 1,7 ... ... Ал Әмудария мен Сырдария
бойындағы халықтың саны 1960—1987 жылдар аралығында 2,2 есеге артты. Халық
санының өсуіне орай суға ... ... те ... ... орай, 1970—1980
жылдар аралығында Аралға құйылатын су мөлшері азайды. Оның ...... ... еді. Екі өзен ... суды мол қажет
ететін күріш пен мақта өсіру ісі қарқындап дамыды (Шардара).
Оның үстіне ауыл ... ... да ... барынша, дамыды. Өзен
бойлары игеріліп, суды ысырапсыз пайдалану жүзеге асты. Мәселен, Аралға
1960—1965 ... ... 44 мың м3 су; ... бұл ... 1974—1978
жылдары 13 мың м3, ал 1990 жылдары екі есеге қысқарды. Нәтижесінде, ... ... 23 ... ... ... оның су ... 30—200 км-ге
дейій қусырылды. Судың тұздылығы ... ... ... Оның ... екі ... шаруашылықтарда тыңайтқыштар мен химиялық препараттарды қолдану
бұрын-соңды болмаған керсеткішке жетті. Тыңайтқыштарды қолдану 10—15 ... ... ... ... Арал өңірін экологиялық апатқа
ұшыратты. Құрғап қалған ... ... ... ... өте ... млн ... шаңдар көтеріліп, желмен тарай бастады. Сонымен, Арал ... ... ... Жергілікті жердің тарихи-табиғи ерекшеліктерін ескермеу;
2. Ауыл шаруашылығын дұрыс жоспарламау, судың қорын есепке
алмау;
3. Суды өте көп ... ... ... ... ... ... ... Жерді игерудің агротехникалык шараларын сақтамау және
судың дұрыс пайдаланылмауы;
5. Табиғат ресурстарын пайдаланудағы жіберілген қателіктер мен
оны ... ... ... ... ... ... аталған фактілер Арал теңізі экожүйесіндегі тіршілік атаулы-ны
экологиялық дағдарысқа әкелді. Бүл жағдайлар адам баласының ... ... ... ... ... ... ... өңірінде туындап отырған қазіргі экологиялық апаттар нышаны жыл
өткен сайын теңіз суын тартылуда. Оның ... мен ... ... ... ... тұздануы өте жылдам жүруде. Арал теңізінде балық ... ... ... 1—2 ... ғана ... қолға алынды. Ондағы
тұрғындардың әлеуметтік жағдайы төмендеп кетті. Теңіз түбінен көтерілген
улы ... ... ... 13—23 млн ... деп есептеледі. Тіптен, тұзды
шаңдар әсері ... Орта Азия ... ... ... ауыл
шаруашылығына зардабын тигізуде. Топырақтың тұздануы Өзбекстанда — 60%,
Қазақстанда — 60—70%-ға артып отыр. ... өзі ... ... ... Арал ... ... ... шөл белдемінің табиғи
ландшафтарын бірте-бірте күрделі әрі қайтымсыз антропогендік экожүйелерге
қарай ... ... ... факторлар ондағы тұрғындардың ... ... ... тікелей әсер етуде. Жұмыссыз
қалған ... ... ... ... ... ... ... қоныс аударуда.
Қазіргі Арал өңірінде адамдардың денсаулығы күрт ... ... ... ... ... бойынша туберкулез, бүйрекке тас байлану, сарыауру,
өкпе-тыныс жолдарының қабынуы, жұқпалы аурулар бойынша республиканың басқа
өңірімен салыстырғанда жоғары көрсеткішті ... ... ... ... ... жүзі ... ... отыр. Оның
біржола жойылып кетуі Орта Азия мен Қазақстанды ғана емес көптеген Шығыс
елдерінің ... ... ... Ол ... ... ... айналу, атмосферадағы ауытқушылықтар, антропогендік
экожүйелердің тұрақсыздығын тудырады. Арал мәселесі соңғы 10 ... ... және ... ғалымдар арасында жиі-жиі пікірталастар туғызуда. Арал
мәселесі туралы халықаралық конференциялар ұйымдастырылды. Өркениетті елдер
қаржылай көмек ... Олар ... Орта Азия ... ... ... т.б. мемлекеттер.
Арал теңізін құтқару жөнінде бірнеше ғылыми болжамдар мен
жобалар бар. Олар:
1. ... ... ... ... ... мен ... ... суын реттеу арқылы суды
молайту.
3. Арал теңізін жартылай сақтап алу.
4. Каспий теңізінің суын жасанды ... ... ... асты ... ... Арал ... өздігінен табиғи реттелуін немесе толысуын күту.
Қорытынды
Арал экологиясы жақсару үшін, әрине, бұл ... ... ... ... ... оны ... Бәрі де қаражатқа тірелуі мүмкін.
Ал оның іске асуы адамзат ... ... мен ... ... анық.
Қазіргі кезде Аралды құтқару бағытында батыл да жоспарлы түрде ... ... ... ... ... ... ... оны
сақтап қалу аға ұрпақтың болашақ алдындағы борышы.
Жоспар:
I. Кіріспе
1. Аралдың орналасқан жері
II. Негізгі бөлім
1. Арал теңізі
2. Арал теңізінің экологиялық мәселелері
3. Арал ... ... ... Арал теңізін қорғау шараларын іске асыру
IV. Қолданылған әдебеттер
Қолданылған әдебиеттер:
1. "Қазақ Совет энциклопедиясы" – 1 том, ... ... ... - Ә. Байсенова, Ж. Шілдебаев. Алматы 2002 ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арал теңізінің зерттелуі. Арал теңізінің экологиялық мәселелері18 бет
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелер туралы31 бет
Қазақстанның экология саласындағы қозғалыстары, оның даму перспективалары51 бет
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Арал теңізі9 бет
Арал теңізі мәселесі6 бет
Арал теңізі туралы6 бет
Арал теңізі туралы ғалымдардың түсініктері3 бет
Арал теңізінің жағалық сызығының өзгеруін картографиялау26 бет
Арал теңізінің зерттелу тарихы63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь