Кәсіпорынның шығындарының мәні, маңызы және ұйымдастырылуы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

1 КӘСІПОРЫННЫҢ ШЫҒЫНДАРЫНЫҢ МӘНІ, МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ
1.1 Кәсіпорынның шығысының мәні мен маңызы және түрлері ... ... ... ... ... ... .. 5
1.2 Кәсіпорындағы шығындарды жіктеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3 Кәсіпорындағы кезең шығындарының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12

2 КӘСІПОРЫНДАҒЫ КЕЗЕҢ ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІ ЖӘНЕ ТАЛДАУЫ
(ӨНДІРІСТІК КООПЕРАТИВ «ПИДЖИМ» МЫСАЛЫНДА)
2.1 Кезең шығындарының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.2 Кезең шығындар есебін өндірістік кооператив «ПИДЖИМ»
мысалында талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 21

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 29

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының әлемдегі тауарлар, көрсетілген қызмет, еңбек ресурстары, капитал, осы заманғы идеялар мен технологиялар нарықтарының шын мәнінде ажырағысыз серпінді бөлігіне айналуы үшін біз басты міндеттерді шешуіміз керек.
Соның біреуі- қазіргі таңда бухгалтерлік есептің халықаралық қаржылық есеп стандартына көшуге байланысты капитал нарығының жаһандану нарығының бағытына қарай өрістеуіне, сондай- ақ халықаралық қаржы нарығының дамуына қарай қаржылық, басқарудағы есептік бірегейді қамтамасыз ету. Қазіргі таңда ұйымдарда жүргізілетін бухгалтерлік есеп жүйесі халықаралық стандарттар талабына сәйкес болмаса, онда халықаралық капитал рыногын құру мен тиімді объектілерді инвестициялау, қаржыландыру процестері өз мәнін таппайды. Нарық жағдайының ерекшелігіне қарай бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы халықаралық нормаларға сай жүргізілуі тиіс.
Бүгінде бухгалтерлік есебі басқару жүйесінде ең басты бір орын алады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді. Қаржылық қортынды есеп даярлау мен тапсыру процесіне бухгалтерлік баланс сияқты «таза пайда және зиян» есебінің маңызы зор. Таза пайда - ол активтердің түсімі немесе өсуі және міндеттемелердің азаюы нысанында есепті кезеңнің ішінде шығыстарды жауып экономикалық пайданы көбейту, ол капиталға қатысушы тұлғалардың табыстарымен байланысты ұлғайтудан капиталдың пайдалылығына әкеледі. Бұл тұрғыда кезең шығындарының мәні мағынасы зор болады.
Ұзақ уақыт бойы шығындарды «қазандық» деп аталатын тәсілмен анықтап келді, ол кәсіпорынға өндірістің шығын бағыты, пайда болу орындары шығарылатын өнім түрлері бойынша шығындарды бақылау үшін қажетті мәліметтерді алуға мүмкіндік бермейтін.
1997 жылдан бастап Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жүйесінің дүниежүзілік тәжірибедегі ағылшын –американдық әдістемелеріне көшуіне байланысты кезең шығындары өнімнің өзіндік құнына кірмей, жеке есептелетін болды.
Курстық жұмыстың өзектілігі- кәсіпорынның кезең шығындарын қалыптасуы және оның ұлттық және халықаралық қаржылық есеп стандартына көшуге байланысты өзгерістері мен толықтыруларын ашып зерттеп, көрсету.
Курстық жұмыстың мақсаты – кезең шығындары бойынша туындаған мәселелерді дұрыс анықтап, ерекшеліктері мен жетілдіру жолдарын қарастыру.
Осы мақсатқа сәйкес курстық жұмысты жазу барысында келесідей міндеттер қойылады:
• Кәсіпорынның шығысының мәні, маңызы, түрлері және жіктелуін көрсету
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептеме туралы» 2007ж 27 ақпан №234 Заңы. –Алматы, 2007
2. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері.- Алматы: Экономика, 2001.- 218-220 бб.
4. Радостовец. В.К., Габдуллин. Т.Ғ,. Радостовец В.В, Шмидт О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп.- Алматы: Экономика, 2003.- 238-240 бб.
5. Назарова В.Л. Шаруашылық субъектілерінің бухгалтерлік есебі.- Алматы: Экономика, 2004.- 220-222 бб.
6. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н, Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп принциптері.- Алматы: Экономикс, 2003.- 90-98 бб.
7. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Бухгалтерлік есептің жаңа шоттар корреспонденциясы.- Алматы: Экономика, 2007. - 45-49 бб.
8. Кеулімжаев К.К, Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А. Қаржылық есеп.- Алматы: Экономика, 2003.- 101-103 бб.
9. Назарова В.А. Бухгалтерлік іскерлік корреспонденция. - Алматы: Экономика, 2002.- 300-303 бб.
10. Кеулімжаев Қ.К., Тулегенов Э.Т., Байдаулетов М.Б., Құдайбергенов Н.А.
11. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп. – Алматы: Экономика, 2005. - 187-190 бб.
12. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы. -Алматы: Экономика, 2003. - 238-240 бб.
13. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов. Алматы: Ержанов и К, 2003.С.- 45-49.
14. Назарова В.Л., Жапбарханова М.С., Фурсова Д.А., Фурсова С.Д. Басқару есебі: Оқулық. –Алматы: Экономика, 2005. -58-62 бб.
15. Рахимбекова Р.М., Кеулимжаев К.К., Айтхожина Л.Ж., Кинхузова К.К., Сальменова А.Т. Финансовый учет на предприятии.- Алматы: Экономика, 2003. –С.74-77.
16. Воронова Е.О., Улина Г.В. Управленский учет. – Москва: Финансы и статистика , 2006. -С.210-213.
17. Вахрушина М.А. Бухгалтерский управленческий учет: Учет. –Москва: Омега- Л. 2002. -64-67
18. Төлешова Г.К. Халықаралық стандарттарға сәйкес қаржылық есеп және есептілік –Алматы: Бизнес информаций, 2005. -17-19 бб.
19. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы. -Алматы: Экономика, 2003. -67-74 бб.
20. Пашигорева Г.И., Савченко О.С. Системы бухгалтерского учета и анализа.- Питер. 2002.-С.- 45-48.
21. Казахстанские стандарты бухгалтерского учета и методические рекомендации к ним: БИКО.- Алматы. 2004. - С.- 65-67.
22. Рахимбекова Р.М., Кеулимжаев К.К., Айтхожина Л.Ж., Кинхузова К.К., Сальменова А.Т. Финансовый учет на предприятий.- Алматы: Экономика, 2003.-С.- 78-79.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
.......................................... 3
1 КӘСІПОРЫННЫҢ ШЫҒЫНДАРЫНЫҢ МӘНІ, МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ
1.1 ... ... мәні мен ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ЕСЕБІ ЖӘНЕ ТАЛДАУЫ
(ӨНДІРІСТІК КООПЕРАТИВ «ПИДЖИМ» МЫСАЛЫНДА)
2.1 ... ... ... Кезең шығындар есебін өндірістік кооператив «ПИДЖИМ»
мысалында ... ... ... ... ... ... Республикасының әлемдегі тауарлар, көрсетілген қызмет,
еңбек ресурстары, капитал, осы ... ... мен ... шын ... ... ... бөлігіне айналуы үшін біз
басты міндеттерді шешуіміз керек.
Соның біреуі- қазіргі таңда бухгалтерлік есептің халықаралық ... ... ... ... ... нарығының жаһандану нарығының
бағытына ... ... ... ақ ... ... ... дамуына
қарай қаржылық, басқарудағы есептік бірегейді қамтамасыз ету. Қазіргі таңда
ұйымдарда жүргізілетін ... есеп ... ... ... ... ... онда ... капитал рыногын құру мен ... ... ... ... өз мәнін таппайды.
Нарық жағдайының ... ... ... ... ... нормаларға сай жүргізілуі тиіс.
Бүгінде бухгалтерлік есебі басқару жүйесінде ең басты бір орын алады.
Ол кәсіпорынның ... ... ... және ... шешімді
қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және басқа
да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді. ... ... есеп ... ... ... ... баланс сияқты «таза пайда және зиян»
есебінің маңызы зор. Таза пайда - ол активтердің ... ... өсуі ... ... нысанында есепті кезеңнің ішінде шығыстарды жауып
экономикалық ... ... ол ... ... ... ... ... капиталдың пайдалылығына әкеледі. Бұл
тұрғыда кезең шығындарының мәні мағынасы зор болады.
Ұзақ уақыт бойы шығындарды «қазандық» деп ... ... ... ол ... ... шығын бағыты, пайда болу орындары
шығарылатын өнім ... ... ... бақылау үшін қажетті
мәліметтерді алуға мүмкіндік бермейтін.
1997 жылдан ... ... ... ... есеп
жүйесінің дүниежүзілік тәжірибедегі ағылшын ... ... ... кезең шығындары өнімнің өзіндік құнына кірмей, жеке
есептелетін болды.
Курстық жұмыстың өзектілігі- ... ... ... ... оның ... және ... қаржылық есеп стандартына көшуге
байланысты өзгерістері мен толықтыруларын ашып зерттеп, көрсету.
Курстық ... ...... ... ... ... дұрыс анықтап, ерекшеліктері мен жетілдіру жолдарын қарастыру.
Осы мақсатқа сәйкес курстық жұмысты жазу ... ... ... ... ... мәні, маңызы, түрлері және жіктелуін көрсету
• Кәсіпорындағы кезең шығындарының ерекшеліктері мен есебін анықтау
• Кезең шығындарының есебін өндірістік ... ... ... және ... ... ... және халықаралық қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... зерделеу
Дипломдық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытынды және пайдаланылған
әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... Кәсіпорынның шығысының мәні мен маңызы және түрлері
Тауарларлы материалдық қорлар мен көрсетілген қызмет үшін ... ... ... деп түсінеміз. Басқару үшін тек шығындар емес,
олар туралы ақпарат та қажет. ... ... алу ... ... ... ең ... тәсіл - шешімдерді топтастырып, тиімдісін
таңдау керек.
Нарықтық экономика жағдайында ресурстың барлық материалдық, еңбек және
қаржылық ... ... ... ... олар ... ... ... нәтижесін (табыстылығын) қамтамасыз етуі тиіс.
Оңтайлы басқару шешімдерін қабылдау үшін ұйымның өндірістік қызметінің
барлық кезеңдеріндегі шығыстарды білу ... ... ... ... ... ... ... тыс болу-болмауын ... ... ... ... ... ... есептеуге,
шығындарды реттеу мен бақылауға, ... ... мен ... көмектеседі.
Сондықтан шығын басқару есебінің негізгі объектілерінің бірі болып
табылады.
Ұзақ ... бойы ... ... деп ... ... ... ол ... өндірістің шығын бағыты, пайда болу ... өнім ... ... ... ... үшін қажетті
мәліметтерді алуға мүмкіндік бермейтін.
1987 жылы ағылшын ... ... ... ... ... арттыратын
және оларды бақылауды күшейтуге мүмкіндік беретін, шығын есебінің икемдік
жүйесін ... ... Оның ... ... ... және ... деп бөлу ... Ғалымдар мынаны анықтады, шартты-тұрақты шығынды
өзгерту өндірілген өнім ... ... ... ... ол ... ... өндірістің көлемін пропорциональды өсуіне немесе кемуіне
тікелей ұлғаяды немесе азаяды. Осы негізде шығарылған және ... ... және ... ... ... ... шартты-тұрақты
және шартты-өзгермелі шығын жолдауға жол алатын ... ... ... ... ... ... өзіндік құны толық
және дәл анықтау міндетті емес, өзін-өзі ақтамайтын шығынды ... ... ... ... Нақты шығындарды мөлшерленгендігімен
салыстыратын «стандарт-кост» жүйесінің ... ... бұл ... ... шықты.
Шыққан шығындар есебі әкімшілік шығыстары ғана есептеп қана ... ... ... болмауы үшін алдын алып, ресурстарды
пайдалануды ... дами ... ... бұл жауапкершілік
орталықтарының тұжырымдамасы қалыптасуына әкеледі, соған ... ... ... ғана ... ... ... ... тағайындап,
жауапкершілік орталықтары бойынша әртараптандырылды. Осылайша, шығындар
есебі ... ... ... назар аударып қана қоймай, тікелей
өндірістік процеске де бағытталады.
Басқару есебі ... ... ... үшін ... ... ... білу және шектеу маңызды.
Шығындар- шаруашылық іс- әрекет барысында (еңбек, өнім ... мен ... ... ... ... ... ... тұтынылған материалдық, еңбек, қаржылық және ... ... ... ... болашақта кіріс әкелу мүмкіндігі бар ... ... ... құн. ... ... «шығындар» ұғымы
«өндіріске шыққан шығындар» дегенннен кең ... ... ... ... ... ... ... қызметті) өндіру барысында тұтынылған
ресурстар бөлігі.
Көбіне экономикалық әдебиетте «шығыстар» мен «шығындар» түсінігі
ұқсастырылып, теңдестіріліп жүр, ... ... ... ... ... есеп ... халықаралық стандарттарына сәйкес шығысқа шеккен
зиянда шыққан шығын да кіреді. Қазақстан Республикасындағы 2002 жылдың ... №542 ... ... ... мен ұсынуға арналған
тұжырымдамалық негіздерге» сәйкес шығыстарға ... және т.б ... ... туындайтын шығыстар кіреді. Активтердің азаюына немесе
сенімді өлшенетін міндеттемелердің ... ... ... ... ... ... ... деп танылады.
Басқаша айтсақ, шығыстарды ұйымның кіріс алуына байланысты көптеген
шығындардың бөлігі деп ... ... ... ... орай шығыстар екі категорияға бөлінеді:
- Ағымдағы есепті кезең;
- Кейінге қалдырылған;
Ағымдағы есепті кезең шығыстары ағымдағы есепті кезеңнің ... ... ... ... және осы ... ... мен шығыстары
туралы есепте танылады.
Есепті кезеңнің кірістерімен өзара байланысының белгілері бойынша олар
мыналарға бөлінеді:
- осы ... ... ... ... ... ... және негізгі емес қызмет шығыстары);
- ағымдағы кірісті алумен байланысты емес есепті ... ... ... Осы ... ... ... алу ... кірістер мен шығыстар туралы есепте және ... ... ... ... Олар көбіне кірістің бары немесе жоғынан
(мысалы, активтің ... ... ... ... алу ... ... кезеңнің бар болуымен негізделеді.
Кейінге қалдырылған шығыстар болашақта ықтимал ... алу ... ... ... асатын ұйымның ресурстарын қолдану ... ... ... Олар ұжым ... жатады.
Ұйымның болашақтағы ресурстарына пайда болу мүмкіндігі белгілеріне
қарай кейінге қалдырылған шығыстар былайша бөлінеді:
- ... ... ... болашақ кезең шығыстары.
Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру бухгалтерлік шоттар мен
шығындарды топтастырудан тұрады. Оған мынандай факторлар ... ... ... ... ... басқарудың ұйымдық құрылымын қабылдауы ... ... ... ... ... өнім ... есепті ұйымдастыру шығын есебінің объектісі болып не
саналатына байланысты кәсіпорынның ... бір ... ... ... ... пайда болған жерлері,
жауапкершілік орталықтары мен шығынды көтерушілер бойынша есептеу
болуы мүмкін. Түрлер бойынша ... ... Бұл ... ... үшін қажетті шарт, ол кәсіпорынға өндірістік өнімнің өзіндік
құн құрылымын - өзіндік құнның элементтерінің ... ... ... ... ара ... ... ... құнды
төмендету бойынша қолда бар резервтерді айқындауға мүмкіндік береді.
Өнімнің өзіндік құнына кірген шығындардың түрлері 7 «Тауарлық-
материалдық қорлар ... ... ... есеп ... және
оған «Өнімнің (жұмыстың, көрсетілетін қызметтің) өзіндік құнына
кіретін шығындардың ... мен ... атты ... ... ... ... ... өтеуге
шыққан шығыстар, әлеуметтік салық аударымдары, қосымша шығыстар.
Шығындарды пайда болған жерлері бойынша есептеу. ... ... жері – ... құрылымдық бөлімшесі, жұмыс
орындары, участкілері, бригадалар, цехтар ... ... ... ... ... участкіге кәсіпорынның шығын пайда болған орын
номенклатурасына белгіленетін өз тіркеу нөмірі беріледі.
Бұл есеп ... ... ... ... етуге
мүмкіндік береді. Тұтастай кәсіпорынның да, оның құрылымдық
бөлімшелерінің де жұмысы ... ... және ... бақылау
өнімінің өзіндік құнын калькуляцияға қажетті; өнімнің ... ... ... ... ... ... жөніндегі есептің мақсаты- әрбір
жауапкершілік орталықтары бойынша шығындар мен табыс ... ... ... ... адамға арту үшін жинақтау.
Жауапкершілік орталықтары бойынша нақты ... ... ... ... ... орындау жөніндегі есепте бухгалтер-
талдаушы көрсетеді. Олардан жауапкершілік ... ... әр ... ... ... ... ... туралы
ақпарат алды.
Әкімшілік шығындарды қандай ... ... ... ... ... жерлерді қаншалықты жан-жақты және оларды
жауапкершілік орталықтарымен ұштастыру керектігін өзі ... ... ... ... мен өнім ... бұйымдар мен жартылай өнімдер, біртекті бұйым топтары,
бір аттас немесе жеке жасап шығаратын бұйым ... ... ... ... ... ... жұмыс пен
көрсетілген қызмет түрлері яғни өткізуге арналған өнім ... ... ... ... көтерушілер (носители) болып
табылады.
Егер кәсіпорында ... өнім ... ... ... ... ... және мөлшерімен, жаңғыртып жетілдіруімен
(модификациясымен) айрықшаланса, онда ... ... ... ең аз ... ... мүмкіндік пайда болады,
соған орай, калькуляциялау амалын қарапайымдандыруға болады.
Өндірістік шығындар. Олар төрт элементтен тұрады:
- тікелей материалдық шығындар;
- ... ... ... тікелей шығындар;
- аударымдар (әлеуметтік салық);
- қосымша шығындар;
Өндірістік қорлар кәсіпорын ... ... ... дайын өнім (тауар) қорларында көрсетіледі. Олар түгенделуге
тиісті, кәсіпорын активінде болады және алдағы есепті ... ... ... ... ... дайын өнімнің бөлігі болатын
негізгі материалдар мен шикізат шығындары кіреді және олардың құнын
белгілі бір бұйымға тікелей және ... аса мол ... ... шығндардың шамасын өнімнің нақты түрін өндіруге,
материал бірлігі ... ... ... материалдар санына
көбейтіп, санауға болмайды.
Еңбекті өтеуге шығатын тікелей шығындар қатарына тура, бірден
және үнемді ... ... ... ... бір түріне жатқызуға
болатын, жұмыс күшін төлейтін барлық шығыстар: бұйым дайындаумен
тікелей шұғылданатын жұмысшылардың ... ... ... көмекші
жұмысшылар, менеджерлер мен мастерлер, ... ... де ... ... ... еңбекақысы
өндірістік шығындар құрамына кіреді, бірақ бұл шығындарды дайын
бұйымның белгілі бір ... ... және ... ... ... оларды қосымша (жанама) еңбек шығындары деп атайды. ... ... ... ... ... ... ... өндірістік
шығындардың бөлігі ретінде қарастырылады.
Еңбек өтеу шығындарын тікелей және жанама деп бөлу ... ... ... ... Егер ұйымда бір өнім
шығарылса, онда тек ... ... ... да ... ... жіктеледі.
Оқу, демалыс, жұмыс тоқтап қалған кездері қосымша ... тыс ... ... ... ... ... ... бұл шығындарға жанамалар ретінде жіктеледі.
Бұл қызметтерге қосымша төлемдер аударымымен бірге еңбекке
шығатын ... ... ... ... ... шығындар мен еңбекті өтеу шығындары
өзгермелі болып табылады, ... ... ... ... тура
сайма-сай өзгереді.
Жалпы өндірістік (қосымша) шығыстарға барлық ... ... Бұл ... өндіріспен байланысты, бірақ тура, тікелей және
үнемді дайын бұйымның нақты түрлеріне жатқызуға болмайды. ... ... ... шығыстарды сайма-сай таңдалған ... ... ... бөледі. Бөлудің нақты тәсілдері төменде
келтірілген.
Кейбір жалпы өндірістік шығыстар, электр энергиясына, құрал-
аспаптарға, қосалқы ... ... ... ... ... тура ... сай (пропорциональды) өзгереді және өзгермелі
өндірістік шығындар болып табылады. Кейбір жалпы өндірістік шығыстар
тұрақты, мысалы, сақтандыру ... жал ... ... ... ... жартылай өзгермелілер, мәселен,
телефон үшін төлем, коммуналдық қызмет.
Басқа шығындарды нақты өнімге ... ... және ... ... ... ... емес немесе жанама шығыстар.
Оларды таңдалған әдістемеге сай бұйым бойынша бөледі. Бөлу тәсілдері
төменде ... ... ... өндірістік қосымша шығыстар ретінде
жіктеледі, оларға шығынның үш түрі ... ... ... ... ... ... шығындар, еңбекке жұмсалатын
жанама ... ... ... ... Ғылыми-зерттеу
жұмыстарына арналған шығындар жаңа өнімдер мен көрсетілетін ... ... ... ... ... жасау, жаңа бұйымдарды
сынау, ғылыми зертхананы ... ... ... ... - ... ... шығыны.
Олар бір әрекетті таңдау екінші әрекетті пайда ... ... ... ... білдіреді. Баламалы шығындар бизнесте шешім
қабылдаған көп жағдайларда туындайды.
Қайтарымсыз шығындар – ... ... ... шығындар. Олар
болашақ шығындарға ықпал ете ... және ... осы ... ... ... оны ... алмайды, мәселен, сатып
алынған жабдықтың бастапқы құны (бағасы) мен материалдық қорларды
жасау шығындары. Сондықтан бұл шығындар ... ... ... ... алынбайды. Ғылыми- зерттеу зертханасы жабдық алды
делік. Жыл өтті, жабдықтың кепілді жұмыс мерзімі өтті, ол сыр ... ... ... ... ... бұл ... ... мен температура ауытқуына қатты әсер ететінін көрсетті.
Зертхана жылытылуы ... және ... жоқ ескі ... ... ... ... жұмыс жасайды, оны жөндеу
үшін шоттар ұлғаюда, қызметкерлер ашулы. Зертхана қызметкерлері
жабдықты алып тастауды ... ... ... зертхана басшысы бұлай
етуден бас тартты, өйткені ол үшін 6 млн теңге ... ... ... ... ... ... типтік үлгісі.
Жабдық жөніндегі ешқандай болашақ шешімдер бұл құнды ... ... ... ... үшін ... бөлмені
кандиционерлерімен және жылу жүйесімен жабдықтау үшін ... ... ... ... ... ... – екі баламалы шешімдерді қараған
кезде шығындарды ажырататын шама. Қалалық жаңа бассейнді салу ... ... орын ... делік. Егер А ауданы таңдалса, бассейнде
ұстау бойынша жыл сайынғы шығындар шамамен 65 000 теңге ... В ... ... жыл ... шығыстар 60 000 теңге сомасына
күтіледі. Бассейнді ұстау бойынша дифференциалды шығындар былайша
есептеледі:
65 000 – 60 000 = 5000 ... ... да ... ... өсетін шығындар деп
аталады. Қалалық бассейн мысалында оны ұстау үшін жыл сайын өсетін
шығын 5000 теңгені құрайды, егер ... ... В ... ... ... ... (немесе өсетін) шығындар көптеген
экономикалық шешімдерден табылады. Туристік агенттіктің жаңа
бөлімшені қала ... ... орай ... ... шығындары
– жаңа кәсіпорында орналастырудың өсетін шығындары. Туристік фирма
бөлімшені шет ... ... ... ... ... ... ... жаңа бөлімше ұйымдастырылса, шешімнің
өсетін шығындары. авиажелілерде жаңа маршрут, заводтарда қосымша
ауысым немесе ауруханада ... ... ... ... шешімдер де
дифференциальды шығындарға кіреді.
Маржиналдық шығындар - ... ... ... ... ... ... ... 1 Маржиналдық шығындардың өзгеруі, мың теңге
|Шығарылатын |Тоңазытқыш ... ... ... ... саны ... шығындар |маржиналдық шығындары |
|1 | 2000 |2-ші ... |
| |} ... - 1800 |1800 |
|2 |3800 | ... |17000 |11-ші ... |
| |} ... - 1790 |1790 ... |18790 | ... |90000 |51-ші ... |
| |} ... - 995 |1000 ... |91000 | ... көзі: Назарова В.Л., Жапбарханова М.С., Фурсова Д.А.,
Фурсова С.Д. Басқару есебі: Оқулық. –Алматы: Экономика, 2005. -58 ... ... ... әр ... ... көлемінде сан
қилы болады, өйткені өндіріс процесінің ... ... ... шығару ұлғайғанда, азаяды.
Маржиналдық шығындар мен орташа шығындарды ... ... ... ... ... ... шығындары 1800 мың теңгені құрайды.
Алайда бірліктің ... ... екі ... ... ... 2 = 1900 мың ... тең ... 11-тоңазытқыштың
маржиналдық шағындары ұқсас – 1790 мың теңге, бірақ 11 ... ... ... ... ... шығындар 1708 мың
теңгеге тең (18 790 : 11).
Сонымен, өндірістің маржиналдық шығындары қосымша ... ... ... ... – шыққан бірлік санына бөлінген
өнімнің кез келген санын ... ... ... ... шығын түрлерінен басқа, инкрементті шығындар да бар.
Олар өнімнің қосымша партиясын жасаған жағдайда пайда болады. ... ... ... ... шығындар өзгерсе, онда олардың
ұлғаюын өсетін, басқаша ... ... ... ... егер өнімнің қосымша партиясын шығару туралы шешім
қабылдау тұрақты шығындарды ... ... ... ... тең болады.
2. Кәсіпорындағы шығындарды жіктеу
Кез келген ... ... ... ... ... негізделген
шешімдерді қабылдауға көмектесу: кез келген деңгейдегі ... ... ... мен ... ... ... міндетті. Сондықтан шығындарды ... мәні де ... ... ете ... ... ... бөліп көрсетуде.
Өзіндік құнды және алынған пайданы анықтау үшін ... ... ... ... және өтіп ... (истекшие);
- тікелей және жанама;
- негізгілер мен қосымшалар;
- өнімнің өзіндік құнына кіретін және ... тыс ... ... және ... ... ...... және бар ресурстар,
күткендегідей, болашаққа табыс әкелуге ... Олар ... ... ... өндіріс, дайын өнім, тауар түрінде актив ретінде
көрсетіледі.
Өтіп кеткен ... ... – осы ... ... алу үшін ... ... ... әкелу мүмкіндігін жоғалтқан ресурстар. ... өнім ... ... ... ... ... яғни кіретін
шығындар өткен шығындарға айналады. Шығындарды кіретін және өтіп кеткен деп
дұрыс бөлу өндірілген ... ... ... ... ... пайдамен шығынды
(зиянды) есептегенде, кәсіпорын активтерін бағалағанда маңызды ... ... ... сату үшін ... ... ... шығындар болып
тіркеледі. Егер бұл тауарлар сатылса, онда бұл кіретін шығындар ... ... ... ол ... ... ... болған
шығындар сметасында көрсетіледі.
Сызба 1- Өтіп кеткен және кіретін шығындар арасындағы айырма.
|Қайнар көзі: Шеремет А.Д. ... ... ... ... ФБК- пресс,|
|2004. -6 с. ... ... ... «шығындар» терминінің синонимі болып
табылады, ал өтіп кеткен шығындар – «шығыстар» ұғымына ұқсайды. ... ... ... ... ... ... ал ... – кірістер алуға
байланысты кәсіпорын шеккеншығындар бөлігі.
Өнімнің жеке ... ... ... ... ... ... тікелей және жанама болып бөлінеді.
Өнімнің нақты түрін өндірумен ... ... ... ... ... және ... олардың құнына кіре алатын ... ... ... ... ... ... шығындар тікелей деп аталады.
Өнімнің бірнеше түрін өндіру үшін жалпы сипат атқаратын және ... ... ... (жұмысқа, көрсетілген қызметке) жатқызу ... ... ... ... ... ... өнімнің жекелеген
түрлері арасында жанама жолмен кәсіпорынның бөлу ... ... ... ... ... ... өндірістік шығындарды,
жабдықты ұстау мен пайдалануға жұмсалған шығындар, басқару шығыстарын ... ... ... ... ... ... – ауқымды негіз
(база) шегінде өзгермеуі ... ... ... ... ... ... бір ... бірлігіне шаққандағы тікелей шығындар мөлшері іс жүзінде өндіріс
көлеміне байланысты емес және оны өндіріс тиімділігін ... ... жаңа ... және ... ... технологияларды енгізу жолымен
төмендетуге болады.
3. Кәсіпорындағы кезең ... ... ... ... ... және ... болып бөлінеді.
Өнім өндіруге тікелей байланысты шығындар ... ... ... ... ... ... алынатын жартылай өнімдер түріндегі
еңбек керек-жарақтарын; өндірістік ... ... ... ... ... және т.б.) кез ... кәсіпорында олар
шығындардың маңызды бөлігін құрайды.
Қосымша (жанама) шығыстар өндіріст ұйымдастыру, қызмет ету және ... ... ... ... шығыстар екі топқа бөлінеді:
- Қосымша (өндірістік) ... ... ... олар ... 84 ... 84 «Үстеме шығыстар» шотында жинақталады және одан
әрі таңдалған қайсібір бөлу базасына сайма-сай (пропорционалды) бөліну ... ... ... шотында шоғырланады;
- Қосымша (өндірістік емес) шығыстар – кезең шығыстары. Бұл шығыстар
7210 «Әкімшілік шығыстар», 7110 ... ... ... ... қызметті)» өткізу бойынша шығыстар, 7310 «Сыйақы түріндегі
шығыстар» ескерілген.
Қолданыстағы баптар ... ... ... ... ұйымдастырушылық және басқарманың тікелей міндетті іс-қызметтерін
жүзеге асыруды топтастырады. ... мәні ... әр ... ... ... ... мөлшерлеуді, жоспарлауды, бақылауды және
талдауды қиындатады. Пайданы бақылау мен есептеу жүйесін құру, ... ... әсер ... ... ашу үшін ... міндетті іс-қызмет
аясын белгілеу бойынша, ал ... ... ... ... сәйкес болар еді.
Шығындарды жіктеудің таңдалған бағыты шығыстарды ... ... ... бір ... ... ... кәсіпорын
қызметі бойынша шығындардың мазмұнын ашуға мүмкіндік ... және ... ... де, ... ... да, жұмыс күшін ұстауға да және
т.б. бөлу мен қайта бөлу мүмкіндіктерін жасайды.
Кәсіпорынның басқа шығындары ... ... ... ... ... мақсаттарына байланысты қарастырылады.
Кәсіпорынның өндірістік қызметінің мақсаты - өнім шығару, оны өткізу
мен пайда алу. ... ... да, оның ... ... ... көрсеткіштердің жалпы жүйесінде басты орын құрамы,
оны қалыптастыратын шығындармен ... ... ... ... ... - ... (жұмысты, көрсетілетін қызметті) өндіру мен
өткізуде жұмсалған қоғамдық еңбек шығындары.
Өндіріс шығындарының басқару ... ... ... ... бейімделген басқарудың белгілі бір үлгісіне ... ... ... ... ... ... талдаудан тұрады.Шығындар есебін дұрыс
ұйымдастыру үшін оларды ғылыми негізделген ... мәні ...... ... ... ... бірі, күрделі және сан
қырлы құбылыс. Оларды тиімді басқару үшін белгілі бір ... ... ... ... ... ... жөн.
7 «Тауарлы- материалдық қорлардың есебі» атты ... ... ... (2003ж. 28 ... №27 өзгерістермен бірге)
шығындар былайша жіктеледі:
- пайда болу орны ... - ... ... ... ... бойынша. Мұндай жіктеу жауапкершілік орталықтары бойынша есепті
ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... құнын белгілеу үшін қажет;
- шығынды көтерушілер, яғни өнім түрлері (жұмыс , ... ... - ... ... құнын анықтау үшін қажет;
- өнімнің өзіндік құнына жатқызу тәсілі немесе шығын түрлері бойынша
экономикалық элементтер мен калькуляция ... ... ... ... ... - өнім ... нақты не
жұмсалғанын көрсетеді. Бұған мынандай ... ... ... ... шығындар;
- еңбекті өтеуге жұмсалатын шығындар;
- ақша аударулар;
- құралдардың тозуы;
- басқадай шығындар.
ә) калькуляция баптары бойынша - өнімнің кейбір ... ... ... ... ... есептеу үшін қолданылады. 7 БЕС бойынша
бұларға:
- материалдар;
- ... ... ақша ... ... ... ... топтарды салыстыру 2-кестеде келтірілген.
Кесте- 2 Элементтер мен калькуляция ... ... ... мың ... ... ... |Калькуляция ... ... ... ... |78000 |1. ... |25200 ... ... өтеуге шығатын |17000 |2. Сатылатын жартылай |41000 ... | | | ... Ақша ... |3060 |3. ... қалдықтар |2400 |
|(аударымдар) | | | ... ... ... |7220 |4. ... ... |
| | ... отын мен энергия | ... ... - ... |11720 |5. ... өтеу |10000 ... |117000 |6. Ақша ... |1800 ... ... емес ... |(3600) |7. ... ... мен |4600 |
|(-) (қайтарымды қалдықтар | ... ... | ... ... ... | | | ... ... толтыру және | | | ... | | | ... ... ... |8. ... шығыстар |17500 |
|(+) өзгерту | | | |
| | |9. ... ... ... |1390 |
| | |10. ... ... |1010 |
| | ... | ... |114 ... |114 ... ... ... Қ.К., ... З.Н, ... ... есеп принциптері.- Алматы: Экономикс, 2003.- 90 бб..
Экономикалық элементтер (11 7000 теңге) және калькуляция баптары (11
4000 теңге) бойынша шығындар ... емес ... есеп ... бөлігіне
түзету элементтері бойынша жиынтыққа кірмей тұрып сандық жағынан бірдей
болмайды. ... ... ... ... ... мен ... ... бойынша да болады. Мысалы, экономикалық
элемент бойынша «Еңбекті өтеу шығындары» 17000 теңге болып, ал «Еңбекті
өтеу» ... бабы ... 10000 ... ... ... Айырма
жабдықты күтумен шұғылданатын еңбекшілердің еңбегін өтеу шығыстарында, яғни
қосымша шығыстарда ескертілген.
Алайда экономикалық элементтер мен ... ... ... ... ... ... байланысты екендігін байқаған жөн, өйткені олар
субъектінің бірдей шығындарын құрамы (элементтер) және ... ... ... ... ... есепте тұтастай шаруашылық жүргізуші субъект бойынша ақпаратты
элементтік тұрғыда қалыптастыруға және оны ... ... болу орны ... (жұмыс, қызмет көрсету), түрлері, калькуляция баптары ... ... ... ... анық ... шығаруға, кәсіпорын шығындарын
бақылауды жақсартуға мүмкіндік береді. Экономикалық элементтер бойынша
топтастыру олардың құрылымын ... ... ... ... Екі ... да ... толықтырады және өнім өндірісіне
жұмсалған шығынды есептеуге, өзіндік құнды есептеу мен ... ... ... бірқатар басқа белгілер бойынша жіктелуі мүмкін.
Кесте-3 Өндіріс шығындарын жіктеу
|№ |Жіктелуші топ ... |
| | ... ... ... процесіндегі экономикалық рөл бойынша ... |
| | ... ... ... өзіндік құнына жатқызу тәсілі бойынша ... |
| | ... ... ... ... бойынша ... | |к |
| | ... ... |Өндіріс көлеміне байланысты ... |
| | ... ... |Пайда болу мерзімділігі бойынша ... |
| | |бір ... ... ... процесіне қатысуы бойынша (басқару міндеттері |өндірістік |
| ... ... |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... -3 ... ... |Бақыланатын мүмкіндігі бойынша ... |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... тәртібі |өнімге |
| |бойынша ... ... ... ... Р.М., ... К.К., ... ... К.К., Сальменова А.Т. Финансовый учет на предприятии. - ... 2003. -74 ... - ... ... процесімен тікелей
байланыстылар: шикізат пен материалдар, ... ... мен ... ... ... мен оған қызмет етуге, оны басқаруға
байланысты пайда болады.
Тікелейлер- ... ... бір ... ... ... ... құнына тура және тікелей кіруі мүмкін (шикізат, ... ... ... Жеке ... жатқызылуы мүмкін
шығындар бөлімшенің шығындары деп аталады (автомеханиктің ... ... ... тікелей шығындары, автомобильді бояу цехында
қолданылатын бояудың құны – тікелей бояу цехының ... ... жеке ... ... құнына тікелей
енгізілмейтін және жанама ... ... ... Жеке ... ... ... (жарнамаға шығындар – субъектінің әрбір
бөлімшесінің жанама шығындары) деп аталады.
Шығындар бір бөлімше үшін ... ... үшін ... ... ... ақысы – кейбір бөлімшелер үшін қосымша шығындар, алайда
бүкіл завод үшін тікелей шығын) болуы мүмкін.
Тура және ... етіп бөлу ... ... ... өнімнің өзіндік құнынын калькуляциялаудың қабылданған
тәсіліне ... ... ...... ... ... – бір ... тұратындар (еңбекақы, материалдар,
ақша аударулар).
Кешенділер – бірнеше элемнттен тұратындар (құрамына тиісті ... ... ... ... ... мен ... кіретін цехтық шығыстар).
Өзгермелілер – мөлшері өндіріс көлемінің өзгеруіне тура сайма- сай
(пропорциональды) өзгеретіндер ... ... ... ... отын және ... егер ... көлемі 10% -ке ұлғаяды.
4000
Өзгермелі ... ... ... ... 200 300 ... ... ... 2 - Өндірріс көлемі мен өзгермелі шығындар сомасы арасындағы
тәуелділік
|Қайнар ... ... В.Л., ... М.С., ... Д.А., ... С.Д. ... есебі: Оқулық. –Алматы: Экономика, 2005. -60 б. ... 2 және 4 ... ... ... ... шығындар
өндіріс көлемінде сайма-сай (пропорциональды) өседі. Өндіріс көлемі екі есе
100-ден 200 ... ... ... ... ... 1000-нан 2000 теңгеге
дейін ұлғаяды. Алайда өзгермелі шығындар өнім бірлігін есептегенде көлем
өзгергенде тұрақты болып ... ... ... ... ... ... Сондықтан өзгермелі және шартты-тұрақты деп саналады, өйткені
олар қосарлы рөл атқарады, бірақ әр түрлі ... ... 4 ... ... өнім ... ... тәуелділігі
|Көлем, |Бірлікке шаққандағы ... ... ... ... ... |жалпы өзгермелі |
| ... ... ... ... |10 |1000 ... |10 |2000 ... |10 |3000 ... |10 |4000 ... ... Назарова В.Л., Жапбарханова М.С., Фурсова Д.А., Фурсова С.Д.
Басқару есебі: Оқулық. –Алматы: Экономика, 2005. -58-62 бб.
Сызба 3 - Өнім ... ... ... ... ... ... ... В.Л., Жапбарханова М.С., Фурсова Д.А., Фурсова С.Д. ... ... ... ... ... 2005. -62 б. ... бірлігіне шаққандағы тұрақты шығындар өндіріс көлемінің ұлғаюына
қарай төмендейді.
Ағымдағылар – жиі мерзімде болып тұратын шығындар ... ... (бір ...... демалысын, жөндеу жүргізу және т.б.
төлеуге арналғандар. Олар сметаны ... ... ... және ... ... құнына кіреді.
Өндірістік – тауарлық өнімді ... ... және ... ... ... ... өнім - өз материалынан да, тапсырушының
материалынан да жасалып шығарылатын, техникалық бақылау қабылдаған және
қоймаға тапсырылған ... ... ... ... да жаққа босатылған, өзі
өндірген жартылай өнімнің сондай-ақ субъектінің негізгі ... ... ... өзіндік құны) құрайтын барлық шығындар.
Әкімшілік – жалпы басшылыққа, жалпы шаруашылық және ... ... ... ... бойынша шығындар) сатып алушыларға өнімді
өткізуге байланысты.
Өнімді (жоспарланатын) – тиімді технология мен ... ... ... өнім ... ... ... емес (жзоспарланбайтын)- өндіріс технологиясы мен
ұйымдастырудағы кемшіліктер салдары іркіліс ... ... ... – егер ... ... деңгейінде елеулі әсер етіп немесе
реттей алса (өнім өндірісіне пайдаланатын ... ...... ...... ... (дайындау учаскісінің мастері
конструкторлық бөлім қызметкерінің еңбегін өтеу бойынша ... әсер ... ... ... ете ... ... - ... өнімнің барлық көлемінде.
Орташалар - өнімнің бір бірлігіне шаққандағы.
Өнімге - өнімнің өзіндік құнына (тікелей шығындар) кететін.
Мезгілге – мезгіл шығыстары: жалпы және ... ... ... ... шығыстар, сыйақы бойынша шығыстар (жанама шығындар).
Басқару есебінде шығындарды жіктеу сан түрлі және ... ... шешу ... ... ... ... негізгі міндеттеріне
мыналар жатады:
- өндірілген өнімнің өзіндік құнын есептеу, ... мен ... ... ... басқару шешімін қабылдау мен жоспарлау;
- жауапкершілік орталығының өндірістік қызметін бақылау мен ... ... ... осы тауардың келесі бөлімдерінде толық
қарастырылған шығындарды ... ... ... КӘСІПОРЫНДАҒЫ КЕЗЕҢ ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІ ЖӘНЕ ТАЛДАУЫ ... ... ... ... шығындарының есебі
Өнім өндіруге кеткен шығыстардан кезеңдік шығыстар болады және олар
өндіріс көлеміне тәуелді ... ... ... ие, ... ... қызметтін нақты бір түрімен ... ... ... субъект, еш нәрсе өндірмесе де, белгілі бір кезеңдердің барысында
кезең шығыстарын жасайды.
Кезең ... ... ... ... және әкімшілік шығыстар;
- пайыз бойынша шығыстар;
- тауарлы-материалдық ... сату ... ... ... тауарлы-материалдық қорлардың қалдығына жатқызылмайды,
олар өзі орын алған есептік кезеңнің ... ... ... ... Олар ... ... және ... өндірістің
қалдықтарына жатқызылмайды.
Жалпы және әкімшілік шығысы. Шығыстын бұл түріне бүкіл және өндірістік-
шаруашылық қызметін басқаруға байланысты ... ... ... Бұл
шығыстардың есебі 7210 «Жалпы және әкімшілік шығыстары» деп ... ... ... және ... шығындарының талдамалы есебі келесі шығыс
баптарының типтік номенклатурасы бойынша жүргізіледі.
Қажет болған жағдайда кәсіпорын осы келтірілген ... ... ... ... ... ... ... экономика саласының
ерекшеліктеріне қарап қысқартуға да, біріктіруге де құқы бар. ... ... ... 7210 ... көрініс табады, ал онымен байланысты шоттар
корреспонденциясы мынадай.
Кесте-5 7470 шоты ... ... ... ... операцияларының ... |
| ... ... |
| | ... ... |
|1 |Материалдық емес активтер бойынша амортизация |7210 |2740 |
| ... | | |
|2 ... ... ... оның ... |2417 |
| ... кірмейтін шығындар есептен шығарылды | | |
|3 ... ... ... ... |7210 ... |
| ... бойынша амортизация есептелінді | | |
|4 ... және ... ... үшін ... ... ... мен материалдар шығындары | |1317 |
|5 ... ... үшін ... дайын |7210 |1320 |
| ... | | ... ... ... Қ.К., ... Э.Т., Байдаулетов М.Б.,
Құдайбергенов Н.А. Субъектінің қаржы- шаруашылық қызметі бухгалтерлік
есеп ... ... - ... Экономика, 2001.- 137б.
Жалпы және әкімшілік шығыстары жиынтық табысқа есептен шығарылғаннан
кейін, 7210 шоты жабылуы тиіс.
Пайыздар бойынша ... - банк ... және ... ... ... ... жалға беру бойынша төленетін пайыздар жатады.
Пайыздар - несие алушының ақша ... ... ... үшін ... төленетін табыстың бір бөлігі. Пайызды етеудің көзі қарыз
капиталын пайдалану ... ... құн ... табылады.
Пайыздар бойынша шығатын шығындардың есебі 7310 – ... ... деп ... ... жүргізіледі. Бұл - активтік, күрделі ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша
ведомоста жүргізіледі.
Пайыздардың барлық түрлерін есептегенде 7310-шоты дебеттеледіде, 3380-
«Төлемге арналған ... шоты ... бір ... ... ... қажетті пайда алу мүмкін емес. Өз
кезегінде, пайда алмай кәсіпорынның дамуын жүзеге асыру және ... шешу ... ... ... жүйесі ең алдымен қаржылық ... ... ... ... ... (жұмыс, қызметті) өткізуден
алынатын табыс; ... ... ... ... ... ... салық
салынғанға дейінгі дағдылы қызметтен алынатын табыс; салық ... ... ... алынатын табыс; ... ... ... ... ... ... қаржылық нәтижесі болып табылатын
таза пайда.
Нарық жагдайында пайда ролі айтарлықтай ... ... ... ... жағдайында оның ролі төмендетілген болатын.
Пайда табу кез келген кәсіпорынның мақсатты функциясы (қызметі) ... ... ... ... ... оның, ягни кәсіпорынның
қозғаушы күшіне айналды. Тек пайда ғана өзара байланысқан үш ... ... ... ... және кім үшін ... ... Пайда табу кез
келген кәсіпорынның қызмет етуінің мақсаты болып қалыптасты, ал ... ... ... ... және ... дамуының көзі
болып табылады.
Пайданың келесі абсолютті көрсеткіші — ... ... ... пайда. Ол сальдоланған қаржылық нәтижені ... және ... пен ... ... ... айырма ретінде мына формула ... Дн - ... ... ... ... - ... ... - кезең шығындары.
Жалпы табыс көлемі қаншалықты көп және ... ... ... ... ... ... ... білдіретін кезең шығындары
қаншалықты аз болса, негізгі қызметтен алынатын табыс ... ... ... да ... ... алынатын табысқа жүргізілетін
талдауды жоғарыда аталған көрсеткіштермен, сондай-ақ маржи-налды табыспен
үздіксіз байланыста ... ... ... ... ... баптары бойынша мәліметтері
коммерциялық құпия болып ... және де ... ... ... және ... шығындарға дәл бөле ... ... ... ... маржиналды табыс көлемімен теңестіруге және
оны талдаудың прогрессивті әдісін қолдануға болады.
Маржиңалды (жалпы). табысты прогрессивті әдіс ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі ... ... ... ... ... өту өндіріс шығындарын есепке алуды ұйымдастыруды
қайта қарауды және оның прогрессивті әдістерін ... ... ... ... ҚР бухгалтерлік есеп теориясы мен практикасы үшін ... ... ... ... ... ... «директ-костинг»
жүйесі бойынша ұйымдастыру тәжірибесі көңіл аударады.
Есептің жазулары жалпы жүйеге келесі жолмен біріктіріледі, ... ішкі ... бас ... көрсетіледі. Өндірістік шығындар және
пайда мен шығындар туралы есеп басшылыққа "құн-көлем-пайда" мәліметтерінің
тәуелділігі турінде беріледі... ... бұл ... ... ... ... ... бір"' кемшіліктері бар. Олар мыналар: біріншіден,
өндірістік және қаржылық есептің сипаты мен ... әр ... ... ... ... ... Есепті өндірістік және қаржылық деп ... ... ... ... жатыр" .
2.2 Кезең шығындар есебін өндірістік кооператив «ПИДЖИМ» мысалында
талдау
Кәсіпорынның нарықтық ... ... ... ... ... ... ... анықталады. Кәсіпорынның табыстылығы абсолюттік
және салыстырмалы көрсеткіштермен сипатталады. Табыстылықтың ... - бұл ... ... ... ... Шетелдік арнаулы
әдебиеттерде «кірістер» ұғымы келесідей түрде анықталады:
«Кірістер дегеніміз - ... ... ... активтер құнының өсуі, не
болмаса пассивтердің азаюы түріндегі есепті кезеңдегі экономикалық пайданың
ұлғаюы болып табылады, бұл акционерлер салымдарының ... ... ... ... өсуіне әкеледі».
«Кірістер- бұл есептік ... ... ... ... ... ... бір шығындар шығармай әдетте қажетті кірістерді алу мүмкін
емес. Өз кезегінде, ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік мәселелерді шешу мүмкін емес.
Табыстылықтың көрсеткіштер жүйесі ең алдымен қаржылық нәтижелердің
абсолютті көрсеткіштерінен тұрады, ... ... ... ... ... ... жалпы табыс; негізгі қызметтен алынатын табыс;
салық салынғанға дейінгі ... ... ... ... ... кейінгі дағдылы қызметтен алынатын табыс; төтенше жағдайлардан
алынған табыс; кәсіпорын қызметінің соңғы қаржылық нәтижесі ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізудің нәтижесін, жанды ... ... ... ... ... Оны ... экономистер
экономикалық тиімділік көрсеткіштері қатарына жатқызса, енді біреулері ... ... ... ... жағдайында кірістің ролі айтарлықтай артты. Өзіміз білетіндей
жоспарлы- директивті экономика ... оның ролі ... ... алу кез келген кәсіпорынның мақсатты функциясы ретінде төмендетілді.
Нарықтық экономикаға көшумен табыс оның, яғни кәсіпорынның ... ... Тек ... көзі ғана ... ... үш ... шешімін
анықтайды: нені, қалай және кім үшін өндіру керектiгін. Табыс табу ... ... ... ... мақсаты болып қалыптасты, ал нарықтық
экономика ... ... ... және ... дамуының көзі
болып табылады. Бұл принцип өнімді өндірудегі шығындардың толық ақталуын
және кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... өзінің ағымдағы және күрделі шығындарын өзінің меншікті қаржы
көздерінен ... ... ... ... ... кезінде, оларға
деген қажеттілік, егер бұл ағымдағы шығындар болса, олар ... ... ... және ... ... ... қатар капитал
салымдары банктің ұзақ мерзімдік несиелерімен жабылуы мүмкін.
Табыс есебінен, сондай-ақ кәсіпорынның бюджет алдындағы, банктер мен
басқа да ... ... ... міндеттемелері орындалады.
Сонымен, табыс кәсіпорынның ... және ... ... ... көрсеткіші болып табылады.
Ол оның іскерлік белсенділігі мен қаржылық тұрақтылығын сипаттайды.
Табыс бойынша ... ... ... ... мен ... активтеріне салынған салымдардың табыстылығы анықталады.
Кәсіпорынның табыстылық көрсеткіштерінің өсуіне шаруашылықты жүргізуші
субьектінің өзі де, мемлекет те ... ... әр ... ... және ... ... жүйелі түрде
талдау жасау қажет.
Табыстылық көрсеткіштерін талдау міндеттеріне мыналар жатады:
- табыстылықтың ... ... ... ... таза ... қалыптасуының құрамдас элементтерін зерттеу;
- табысқа әсер ететін факторлардың әсерін анықтау және сандық өлшеу.
Табыстылықтың келесі абсолютті ... - ... ... ... Ол ... қаржылық нәтижені білдіреді және жалпы
табыс пен кезең шығындары арасындағы айырма ретінде мына ... ... Дн - ... ... алынған табыс;
Дж - жалпы табыс;
Рк - кезең шығындары.
Жалпы табыс көлемі қаншалықты көп және өткізілген өнімнің өндірістік
өзіндік құнына ... ... ... ... ... ... аз ... негізгі қызметтен алынатын табыс соншалықты жоғары
болады. Сондықтан да ... ... ... ... ... жоғарыда аталған көрсеткіштермен, сондай-ақ маржи-налды табыспен
үздіксіз байланыста жүргізу қажет.
Өндірістік өзіндік құнның калькуляция ... ... ... ... ... ... және де ... пайдаланушылар
шығындарды тұрақты және айнымалы ... дәл бөле ... ... ... көлемін маржиналды табыс көлемімен теңестіруге және
оны талдаудың прогрессивті әдісін қолдануға болады.
Шығындардың қысқарту ... әр ... ... ... ... ... ... (жаңа прогресшіл, техникалар
және өндіріс технологиялары еңгізу, еңбек ұйымын ... ... ... ... ... жалақыны үнемдеуге жағдай жасайды.
Кесте - 6 Кооператив «ПИДЖИМ»кезең шығындарының талдауы, мың теңге
|№ |Көрсеткіштер |2006ж |2007ж |2008ж |2008 ... ... | | | |2006 ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |(+,-) |
|1 ... табыс |24210 |25503 |39813 |+15603 |
|2 ... |21205 |22392 |35051 |+14296 |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|3 ... |3005 |3110 |4762 |+1757 |
| ... | | | | |
|4 ... шығыны |1950 |2100 |2817 |+867 |
|5 ... ... |+1055 |+1010 |+1945 |+890 |
| ... ... | | | |
| |(-) | | | | ... ... ... ... ... ... ... шығындары 2006 жылы 1950 мың теңге, 2007
жылы 2100 мың ... және 2008 жылы 2817 мың ... ... Осы жыл
аралығында оның жалпы өсімі 867 мың ... ... ... ... ... ... табысы 15603 мың теңге өсті, маржиналдық
пайда 1757 мың теңгеге ... 2007 жылы таза ... 1010 мың ... ... ... кәсіпорыны үшін 2008 жылы қауіпсіздік аймағы 2817 мың
теңге ... ... ... таза ... жету үшін ... өнімдерін
сатудан түскен маржиналдық табыс осы межеден кем болмауы тиіс.
Кезең шығындарының негізін 7210 «Әкімшілік шығындар» шотына ... ... ... және ... жөндеу жұмыстарының
шығындары құрайды. Сондықтан оларды кемітудің бірден - бір жолы негізгі
құралдарды ... ... ... дер кезінде олардың талдауын жасау.
Негізгі құралдар мен ұзақ ... ... ... қызметінің қаржылық нәтижелеріне көп жоспарлы және әр жақты
ықпалын тигізеді. Жаңа ... өту ... ... ... асуы керек. ... ... ... ... әрі ... ... ... операциялар тізбегінің жалпы біреуге
бірігуімен, толықтай өндіріс ... ... ... ... ... олардың материалсыйымдылығы мен энергосыйымдылығының төмендетілумен
сипатталатын аз ... ... ... бірге жүргізілуі керек.
Негізгі өндірістік қорлар жақсы қолданған сайын ... ... ... ... ... ... 2006,2007,2008 жылғы негізгі
құралдар қозғалысын талдауну есебі төменде ... -7 2008 ... ... ... ... ... есептеу
Мың,теңге
|Көрсеткіш |Үлес |Есептілік |Кірістелді|Шығыс-та|Есептік жыл |Ауытқу |
|атауы ... |жыл ... ... |(+,-) |
| |% ... |і) | ... | |
| | ... | | | | ... | | | | | | ... | | |- |- |4872 |- |
|1 Жер |0,9 |4872 | | | | |
|2 ... | | | | | ... ... |62480 |17845 |- |80325 |+17845 |
|3 ... | | | | | | ... |64,1 |333717 |64192,7 |602,7 |397307 |+63590 ... | | | | | | |
|4 ... | | | | | | ... |20,6 |106005 |16075,8 |514,8 |121566 |+15561 |
|5 ... да | | | | | | ... |2,3 |7638 |1826,1 |483,1 |8981 |+1343 ... | | | | | | |
|6 ... | | | | | ... | | |475 | |475 |+475 ... |100% |514712 ... |1601,6 |613526 |98814 ... ... Кооператив «ПИДЖИМ»жылдық қортынды есебінен
Бұл кестеде 2008 жылғы негізгі құралдар есебінің қозғалысын ... ... ... ... 514712 мың.тг құрады, ал жыл ... ... ... яғни ... мен ... ... ... айтатын
болсақ 98814 мың. тг құрайды.
Берілген кестеде жер, ғимараттар мен құрлыс жайлардың ... ... 17845 мың ... ... Ал ... мен ... ... мың тг, шығыстары 602,7 мың тг, яғни өзгеріс 63590 мың.тг.
Кесте -8 2007 жылғы ... ... ... ... ... ... ... жыл |Ауытқу |
|атауы ... жыл ... ... |(+,-) |
| |ғы ... | ... | |
| |% |ы ... | | | | ... | | | | | | ... |1,4 |4872 |- |- |4872 |- |
|1 Жер | | | | | | |
|2 ... | | | | | | ... ... |22,6 |57935 |4545 |- |62480 |+4545 |
|3 ... | | | | | | ... ... |33,3 |85426 |248291 |- |333717 |+248291 |
|4 ... | | | | | | ... |9,2 |21149 |85056,5 |200,5 |106005 |+84856 |
|5 ... | | | | | | ... |33,5 |86664 |480,0 |79506 |7638 |-79026 ... | | | | | | |
|6 ... | | | | | | ... | | | | |- | ... |100% |256046 |3383725 |79706,5 |514712 |-258666 ... ... Кооператив «ПИДЖИМ»жылдық қортынды есебінен
Бұл кестеде 2007 жылғы негізгі құралдар есебінің ... ... ... негізгі құралдар 256046 млн.тг құрады, ал жыл аяғында 514712
млн.тг құрады яғни шығындары мен ... ... ... ... 258666 млн. тг ... -9 2006 ... негізгі құралдар есебінің қозғалысын есептеу
Мың, теңге
| Көрсеткіш |Үлес |Есепті-лік|Кірістелді|Шығыс-тары |Есептік жыл |Ауытқу |
|атауы ... ... ... |(+,-) |
| |ы, ... | ... | |
| |% ... | | | | ... | | | | | | ... |3,2 |4885 |- |13 |4872 |-13 |
|1 Жер | | | | | | |
|2 ... | | | | | | ... ... |35,1 |53661 |4274 |- |57935 |+4274 |
|3 ... | | | | | | ... ... |42,4 |64884 |21733 |1191,0 |85426 |+20542 |
|4 ... | | | | | | ... |13,2 |20264 |1408,8 |523,8 |21149 |+885 |
|5 ... | | | | | | ... |6,1 |9087 |77941,9 |364,9 |86664 |+77577 ... | | | | | | |
|6 ... | | | | | ... |- |- | | |- | |
| | | | | | | ... |100% |152781 ... |2092,7 |256046 |+103265 ... ... Кооператив «ПИДЖИМ»жылдық қортынды есебінен
Бұл кестеде 2006 жылғы негізгі құралдар есебінің қозғалысын талдадық
Жыл басында негізгі құралдар 152781 мың.тг ... ал жыл ... ... ... яғни ... мен кірістерін есептеп өзгерісін айтатын
болсақ 103265 мың. тг құрайды.
Берілген ... жер, ... мен ... жайлардың кірістері мен
шығыстары 4287 м.тг. өзгерсе, ал машиналар мен жабдықтардың кірістері ... тг, ... 1191,0 мың тг, яғни ... 20542 м.тг. ... ... басына 20264 м.тг, жыл аяғына 21149 м.тг. бұндағы өзгеріс 885 м.тг.
Кооператив ... ... ... мақсатында өзінің қаржылық
жағдайын жақсарту және көбінде ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға кірісті. Негізгі
құралдардың техникалық жағдайын анықтау талдаудың маңызды мәселесі болып
табылады. ... ... ... ... ... үшін ... ... прогресстің қарқыны) және тозу коэффициенті
(техникалық ... ... 2005 ... 2007 ... салыстырғанда
негізгі құралдар 460445 мың теңгеге өсті. Оның 354571 мың ... ... ... ... ... ... есебінен болды.
Жаңартылу коэффициенті - бұл ... іске ... ... ... есептік кезең соңындағы құнға қатынасы. Негізгі қорлардың жаңартылу
көрсеткіштерінің төмендеуінің себептерін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... қорлардың жұмысқа
жұмылдырылуын (жаңа қуаттарды, механизациялау мен ... ... және т.б.) және ... ... ... ... жұмыс көлемі бойынша капиталдық салымдарды салу кезінде ... іске ... ... ... ... ... өндіріс құрамын зерттеу, оның дайын болу дәрежесін, құрылыс
мерзімін анықтау, тоқтап қалған құрылыстың себептерін анықтау;
- жаңа ... жаңа ... ... ... ... мен ... ... нақтылы экономикалық
тиімділікті анықтау, капитал салымдарының тиімділігін анықтау үшін
енгізілуге ... және одан ... ... ... ... шараларды мерзімінде енгізбеуінен туындаған кәсіпорын залалдарын
есептеу, олардың орындалмау себептерін анықтау.
Кесте -10 Кооператив ... ... ... негізгі
құралдар есебінің өзгерісі
Мың, тенге
|Негізгі құралдардың | | | ... ... |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл | |
| | | | ... ... |
|1 Жер |4872 |4872 |4872 |- |- |
|2 ... мен |57935 |62480 |80325 |- |+17845 ... ... | | | | | |
|3 ... мен |85426 |333717 |397307 |+247791 |+63590 ... | | | | | |
|4 ... құралдары |21149 |106005 |121566 |+84556 |+15561 |
|5 ... да ... |86664 |7638 |8981 |-79026 |+1343 ... | | | | | |
|6 ... |- |- |475 |- |+475 ... | | | | | ... ... |256046 |514712 |613526 |+258668 |+98814 ... ... | | | | | ... көзі: Кооператив «ПИДЖИМ»жылдық қортынды есебінен
Берілген кестеде Кооператив ... ... ... ... ... ... есептелді. 2006-2007 жылғы ауытқу
258668 мың.тг құрады. 2007 -2008 жылғы ауытқу 98814 мың тг. құрады.
Кесте -11 ... ... ... ... мың, ... құралдар|2006 жыл |2007 жыл |2008 жыл ... ... | | | |
| |Мың тг. |% |Мың тг. |% |Мың тг. |% |
|1 Жер |4872 |1,4 |4872 |0,9 |4872 |0,8 |
|2 ... мен|57935 |22,6 |62480 |12,1 |80325 |13,1 ... ... | | | | | | |
|3 ... мен |85426 |33,3 |62480 |12,1 |397307 |64,7 ... | | | | | | |
|4 ... |21149 |9,2 |106005 |20,6 |121566 |19,8 ... | | | | | | |
|5 ... |86664 |33,5 |7638 |2,3 |8991 |1,5 ... ... | | | | | |
|6 ... |33 | | | |475 |0,1 ... | | | | | | ... ... |100 |514712 |100 |613526 |100 ... ... | | | | | | ... ... ... «ПИДЖИМ»жылдық қортынды есебінен
Пайыздық түрде 2008 жыл аяғына негізгі құралдар түрлеріне ... жер ... мен ... ... 13,9 % құрайды, ал машиналар ... 64,7 %, ... ... 19,8 %, ... да ... ... 16 % ... құралдар бойынша барлығы 100 % құрайды.
2007 жылаяғында негізгі құралдар ... ... ... ... ... жайлар 12,1 % құрайды, ал машиналар мен жабдықтар 12,1 %, көлік
құралдар 20,6 %, басқа да ... ... 2,3 % . ... ... ... 100 % ... ... талданылып отырған кәсіпорында негізгі ... ... ... ... мен түсім сияқты көрсеткіштердің есепті
кезеңдегі жоғарылауы байқалады. Бірақ, бұл қысқа мерзімді ... ... ... таза мен ... ... елеулі жоғарылауына әсер ... ... ... құралдардың жаңартылуы, еңбек өнімділігінің
жоғарылауы үшін ... ... ... ... құралдарды жаңарту үшін
есепті кезеңде ұйым шығындарға ұшырағанына қарамастан ол пайдалы ... ... ... ... ақырғы пайдалану әсерлілігі
экономикалық сипаты мен ... ... әр ... ... келтін көрсеткіштер
тізбегімен сипатталады. Экономикалық ... ... олар ... және жеке қорытындылаушы болып, ал өлшем бірлігі бойынша
натуралды және бағалық болып бөлінеді.
Жалпы ... ... ... ... қор ... қор сыйымдылық;
- өнімді өткізу;
- тиімділік;
- негізгі құралдарға қатысты үнемдеу;
- өнімнің көлемін, еңбек өнімділігін ... ... ... ... кеткен шығындарды және өнімнің өзіндік
құнын азайту;
- еңбек қызметінің мерзімін созу.
Алайда жалпы қорытындылаушы көрсеткіштер негізінде өндіріс үрдісіне
қатысатын әр ... ... ... ... ... ... талдау мүмкін емес. Сондықтан да, тәжірибеде көбінесе, ... ... ... ... көрсеткіштері жататын жеке
қорытындылаушы (аналитикалық) көрсеткіштер қолданылады.
Өнеркәсіптік кәсіпорындарда қор қайтарымдылық көрсеткіштері өнімді
сату ... ... ... - ... ... ... жеке көрсеткіш ретінде анықталады.
ҚҚ = V / Қорт
мұндағы: V- өндірілген өнім ... ... ... ... ... құны.
Біртекті өнім көлемі натуралды көрсеткіштермен, ал әр текті өнім
ақшалай ... ... ... ... анықталады. Ақшалай
көрсеткіштерде өнім көлемі жалпы, ... ... ... өнім түрінде
есептелуі мүмкін. Өткізілген өнім негізгі ... - ... ... ... нақты қайтарымдылығын сипаттайды. Тауарлық
(жалпы) өнім толықтай сатумен қамтамасыз етілген ... ... ... кезең шығындарының есебін дұрыс ұйымдастыру мәні әр
кәсіпорын үшін зор болып табылады.
Ұзақ ... бойы ... ... деп ... ... ... ол кәсіпорынға өндірістің шығын бағыты, пайда болу ... өнім ... ... ... бақылау үшін қажетті
мәліметтерді алуға мүмкіндік бермейтін.
1997 ... ... ... Республикасының бухгалтерлік есеп
жүйесінің ... ... ... ... әдістемелеріне
көшуіне байланысты кезең шығындары өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнына кіргізбей, жеке
есептеу арқылы әр жеке кәсіпкер өзінің ... ... ... ала ... ... ... әр ... үшін негізгі мақсат тұрақты шығындарын
немес кезең шығындарын жабу. Кезең шығындары ... ... ... қалыптасатын шығындар көлемін және кейіннен ол кәсіпкерлікті
жүргізген кезде ... ... ... ... емес ... оның ... алынған инвестициялар, банктік несиелер бойынша
төленетін сыйақылар, және басқа да көлемді ... ... ... ... құны ... ... ... құрастырылып,
шетелдік тәжірибе оны «директ-костинг» әдістемесі деп ... Ол ... деп ... ... ... туралы көп сатылы есеп процесін
атайды.
Маржиналды табыс - бұл өнімді өткізуден түскен табыс пен ... ... ... ... жағынан, ол - тұрақты ... ... ... ... ... ... Бұл ... көп сатылы есеп құруға
мүмкіндік береді, оның есепті жіктеу ушін маңызы зор.
Көп сатылы есептер кем ... екі ... ... ... ... ал ... негізгі қызметтен тускен пайданы
көрсетеді.
Кезең шығындарының негізін 7210 «Әкімшілік шығындар» ... ... ... ... және ... жөндеу жұмыстарының
шығындары құрайды. Сондықтан оларды кемітудің бірден - бір жолы ... ... ... ... дер кезінде олардың шығындарын
азайту.
Қазірігі уақытта басқару ресурстарын жүйелеу мен ... ... ... ... ... ... құрылған немесе қайта жасалған
кәсіпорын көптеген жағдайларда ... ... ... ... ... айналымдылығын өндірістік ресурстарға жоғары баға
беруіне байланысты, азайту есебінен өндірістік шығындар ... ... ... елдерде жүргізілетін ... есеп ... сай ... есеп жүйені ары қарай
жетілдіру, ұйымдардың шаруашылық қызметіндегі фактілерді бухгалтерлік есеп
шоттарын ... ... ... тиімділігін жетілдіру және
ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... мен шығыстар жөніндегі қорытынды есеп қалыпты ... ... ... ұйымдардың таза пайдасы немесе шеккен зиянына
қосылатын қосымша құндық бағалар өзгерісінің есебін жүргізуге арналған.
Шығыстар ақша қаражатының көбеюі ... ... ... ... Ақша қаражаттары сомасының көбеюі немесе азаюы ... есеп ... ... ... ... ... Табыстар
немесе шығындар соманың өзгерісі «Капитал» немесе бөлінбеген таза ... ... ... есеп ... өзгеріске түсіреді.
Дайын өнімдерді, тауарлар, ... және ... ... түскен табыстарды есепке алу жөніндегі мәліметтер бухгалтерлік есеп
тәжірбиесіне сату ... ... ... ... ... ... ... қорытындының ең маңызды факторларына
жатады. Таза пайданың көбеюі және осыған ... ... ... ... отыруы түскен табысқа байланысты болады. Қаржылық
қортынды есеп ... ... ... ... ... ... ... нәтиженің қалдықталған қорытынды сомасымен танылады.
Яғни түскен кіріс деп - жалпы кіріс пен осы ... ... ... ... ... ... табыстар - есептеленген қосымша құн салығын,
акциздерді және осыған ұқсас салықтар сомасын, міндетті ... ... ... ... ... ... сату және баға жеңілдігін кеміту
сомаларын шегергеннен кейінгі ... ... ... ... ... алушыларға сатқаннан түскен табыстар сомасынан құралады.
Негізгі қызметке жатпайтын қызметтен ... ...... ... ... сатудан, биржа айналысына түскен құнды
қағаздарды ... ... т.б. ... ... ... ... қаржылық нәтиже (табыс, шеккен
зиян) салық салынғанға дейін есеп жасау жолымен, негізгі қызметтен ... және ... ... ... ... деп анықталады.
Салық салынғанан кейін негізгі қызметтен түскен таза табыс та есеп
жасау жолымен, негізгі қызметтен түскен табыс пен ... ... ... шығару арқылы анықталады.
Таза пайда есепті жыл ішінде қалдықталған нәтиженің (таза пайда,
шеккен зиян) негізінде құқылы ... ... таза ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және ... ... 2007ж 27 ... №234 ... ... ... Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы және ... ... 2001.- 218-220 ... ... В.К., Габдуллин. Т.Ғ,. Радостовец В.В, Шмидт О.И.
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп.- Алматы: Экономика, 2003.- 238-240 ... ... В.Л. ... ... ... есебі.-
Алматы: Экономика, 2004.- 220-222 бб.
6. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н, Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп
принциптері.- Алматы: Экономикс, 2003.- 90-98 ... ... М.С., ... А.М. ... ... жаңа ... Алматы: Экономика, 2007. - 45-49 бб.
8. Кеулімжаев К.К, ... З.Н., ... Н.А., ... А.А.
Қаржылық есеп.- Алматы: Экономика, 2003.- 101-103 бб.
9. Назарова В.А. Бухгалтерлік іскерлік корреспонденция. - ... 2002.- 300-303 ... ... Қ.К., ... Э.Т., ... М.Б., ... Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп. – Алматы: Экономика, 2005. -
187-190 бб.
12. Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... 2003. - 238-240 бб.
13. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая
корреспонденция счетов. Алматы: Ержанов и К, ... ... ... В.Л., ... М.С., Фурсова Д.А., Фурсова С.Д.
Басқару есебі: Оқулық. –Алматы: Экономика, 2005. -58-62 ... ... Р.М., ... К.К., ... Л.Ж., ... ... А.Т. Финансовый учет на предприятии.- Алматы: Экономика, 2003.
–С.74-77.
16. Воронова Е.О., Улина Г.В. Управленский учет. – Москва: ... ... , 2006. ... ... М.А. ... ... учет: Учет. –Москва:
Омега- Л. 2002. -64-67
18. Төлешова Г.К. ... ... ... ... есеп ... ... Бизнес информаций, 2005. -17-19 бб.
19. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы.
-Алматы: ... 2003. -67-74 ... ... Г.И., ... О.С. ... бухгалтерского учета и
анализа.- Питер. 2002.-С.- 45-48.
21. ... ... ... ... и методические
рекомендации к ним: БИКО.- Алматы. 2004. - С.- 65-67.
22. Рахимбекова Р.М., Кеулимжаев К.К., Айтхожина Л.Ж., Кинхузова ... А.Т. ... учет на ... Алматы: Экономика, 2003.-
С.- 78-79.
-----------------------
шығындар
Ағымдағы есепті кезеңнің пайда мен шығындар шотында шығыстар ретінде
тіркеледі
Баланста актив ... ... және ... есепті кезеңнің пайда мен
шығындар тобына көшеді
Өтіп кеткен
Кіретін
100 200 300 400 ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның негізгі қорлары36 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржылық күйі58 бет
Бюджеттің экономикалық маңызы және оның кірістері мен шығыстары35 бет
Жергілікті қаржы, бюджетінің кірістері мен шығыстарының мәні мен маңызы23 бет
Шығындар және оның құрылымы мен өндіріс дамуындағы маңыздылығы15 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь