Негізгі құралдар туралы жалпы түсінік, олардың мәні маңызы, рөлі мен жіктелуі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК, ОЛАРДЫҢ МӘНІ МАҢЫЗЫ, РӨЛІ МЕН ЖІКТЕЛУІ

1.1 Кәсіпорындағы негізгі құралдардың жалпы түсінігі мен жіктелуі ... ... 5
1.2 ҚЕХС жағдайында кәсіпорындарда негізгі құралдардың қозғалысы және
ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7

II. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ЖӨНДЕУДІҢ, ЖАЛҒА АЛУДЫҢ ЕСЕБІ МЕН ОЛАРДЫҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ

2.1 Кәсіпорын негізгі құралдарының амортизациясын есептеу және жөндеу есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
2.2 Негізгі құралдардың пайдалануын жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... .16

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
КІРІСПЕ
Бухгалтерлік есептің негізгі мақсаты –барлық кәсіпорында орындалатын операциялардың уақытылы есепке алынып, олардың қазіргі күнгі уақыт талаптарына сай орындалуына, яғни жүзеге асырылуына бақылау жасау. Қоғамдық дамудың қай кезеңінде болмасын бухгалтерлік есеп кез келген кәсіпорында, яғни өнім өндіру мен оларды сату, пайдалану, бөлу үдерістерімен айналысу барысында жүргізілгендігі бүгінгі таңда дәлелденіп отыр. Бухгалтерлік есептің негізгі бағыты – кәсіпорныдағы есеп жұмысының барысында қолданылатын, яғни толтырылатын құжаттардың қарапайым әрі түсінікті болуына және ондағы көрсеткіштердің пайдаланушыларға ыңғайлы болуына реттеліп жүргізіледі.
Нарықты экономика Қазақстан Республикасында жедел түрде дамуда.Онымен бірге шаруашылық үрдістерді реттеу механизмі болып табылатын бәсеке де өсіп келеді.
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі қазіргі уақыттағы негізгі құралдардың ҚЕХС-на көшкендегі туындайтын қиындықтарды зерттеп, оған қорытынды жасау.
Жұмысты жазудың мақсаты кәсіпорындағы негізгі құралдардың жіктелуін, ҚЕХС жағдайында ұйымдастырылуын, олардың түгенделуін, қайта бағалануын маңызды мәселелерді ашып, зерттеп және теориялық тұрғыдан қарастыру.
Курстық жұмыстың міндеті:
- Негізгі құралдардың түсінігі мен жіктелуімен танысу;
- Негізгі құралдардың бағалау, қайта бағалау және түгендеу есебімен танысу;
- Негізгі құралдардың жөндеу, жалға беру есебімен танысу;
- Негізгі құралдардың жетілдіру жолдары.
Есеп регистрлерінде шаруашылық операцияларын бейнелеудің дәстүрлі бухгалтерлік қызметінің қаржылық ақпаратты пайдаланушылардың көпшілігінің қажеттілігін қамтамасыз ете бермейді. Бұл ақпарат іскерлік қабылдау үшін жеткілікті дәрежеде өңделіп, белгілі бір түрге келтірілуі қажет. Қазіргі кезде бухгалтер нәтижелердің қалыптасуының әр түрлі әдістерін білуі, кәсіпорындағы қаржылық стратегияны жүзеге асыратын есеп саясатынның нұсқасын таңдап, басшылыққа ұсына алуы керек. Яғни, оның қызметінің аймағы шоттар жүйесінен қаржылық есептемеге дейін ұлғаяды. Қазіргі нарық жағдайы шаруашылық субъектілеріне өндіріс және қаржы жөнінен сұрақтарды өз бетінше мүмкіндік береді.
Бухгалтерлік есепте негізгі құралдар деп өндіріс үдерісінде ұзақ уақыт бойы, яғни бір жылдан артық уақыт пайдаланатын, өзінің бастапқы түрін, көлемін сақтай отырып, құнын шығарылған өнімге, орындалған жұмысқа, көрсетілген қызметке есептелген амортизациялық аударым мөлшері шегінде біртіндеп ауыстырып отыратын еңбек құралдарын, яғни материалдық активтерді айтады. "Негізгі құралдарға" — қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, үйлер мен ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өлшеуіш және реттеуіш аспаптары мен құралдары, есептеуіш машиналар мен техникалары және олардың бағдарламалық құралдары, көлік тасымалдау құралдары, аспаптар, өндірістік және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, көп жылдық көшеттер, шаруашылықтың ішкі жолы, тағы да басқалар жатады.
Негізгі құралдар субъектінің материалды-техникалық жарақтану базасын құраудың негізін қалыптастырып, қызметтегі жетекші бағыттарды іске асыруда маңызды рөл атқарады.
Курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Бірінші бөлімінде негізгі құралдар туралы жалпы түсінік, олардың мәні, маңызы, рөлі мен жіктелуі, қайта бағалау және түгенделуі және амортизациясы
Екінші бөлімінде негізгі құралдарды жөндеудің, жалға алудың есебі мен олардың жетілдіру жолдары және қорытынды,пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. «Жаңа он жылдық-жаңа экономикалық өрлеу».- Егемен Қазақстан.-2010.-1б.
2.Қазақстан Республикасы "Акционерлік қоғамдар туралы" Заңы.2000.-№28.-11б.
3.Халықаралық қаржылық есептеме стандарттары және әдістемелік ұсынымдары Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясы бекіткен (өзгерістер мен толықтырулармен).-18б.
4. Қазақстан Республикасының "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы"Салық Кодексі12.06.2007.№209-11.(1-қаңтар 2009 жылғы өзгерістер мен толықтырулармен).-52б.
5."Аудит",под редакцией доктора экономических наук, профессора В.И.Подольского, Москва.-Юнити. 2000.-62б.
6. Андреев В.Д. Практический аудит, Москва.-2006.-56б.
7.Әбдіқалықов Т.Ә., Сәтмурзаев А.А. Шағын кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ұйымдастыру, Алматы. ҚазМБА.2009-65б.
8.Байдаулетов М., Байдаулетов С.М. Аудит,Алматы.Қазақ университеті.2004.-226б.
9. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами, Алматы.-2000.-320б.
10.Дюсембаев К. Ш., Егембердиев С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности, Алматы.-Каржы-каражат. 2007.
11.Дюсембаев К.Ш.,Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау, Алматы.- 2001-378б.
12.Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А. Қаржылық есеп, Алматы. -2001-400б.
15. Ковалев В.В., Волкова О.Н. Анализ хозяйственной деятельности предприятия, Москва.-2000-450б.
16. Козлова Г.Н. Бухгалтерский учет в организациях, Москва.- 2009-520б.
17.Кондраков Н.П., Краснова Л.П. Принципы бухгалтерского учета, Москва.-ФБК-Пресс. 2008- 192б.
18.Кутер М.И. Теория и принципы бухгалтерского учета, Москва.- 2000.-543б.
19.Радостовец В.К.Ғабдуллин Т.Ғ. Радостовец В.В. Шмидт О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, Қазақстан - орталық аудиті тәуелсіз аудиторлық компаниясы. Алматы.-2003-410б.
20.Радостовец В.К. Шмидт О.Н. Особенности бухгалтерского учета,
Алматы.- 2000.-310с.
21. Сатмурзаев А.А. Укашев Б.Е. Аудиттің теориясы, Алматы.- Ұлағат университеті. 2007.-205б.
22. Төлегенов Э.Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері, Алматы.- 2001.-200б.
23.Тасмағанбетов Т.А., Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А., Рабатов О.Ж., Байболтаева Н.Ә., Радостовец В.К. Қаржы есебі, Алматы.- 2008-390б.,
24.Укашев Б.Е., Әжібаева З.Н. Бухгалтерлік есеп теориясы, Алматы.-Ұлағат университеті. 2002.-220б.
25. Хорнгрен Ч.Т., Фостер Дж. Бухгалтерский учет: управленческий аспект:
Пер.сангл.Подред. Я.В.Соколова, М. Финансы и статистика.2000.-
-416б.
26.А.Сидорова.Экономический анализ,теория и практика//Бухгалтер бюлетені.2008.-№24.-21б.
27.А.Мыңжасарова.Международные стандарты финансовой отчетности //Бухгалтер бюлетені.2008.-№5.-22б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.....................................................3
I. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК, ОЛАРДЫҢ МӘНІ МАҢЫЗЫ, РӨЛІ МЕН
ЖІКТЕЛУІ
1.1 Кәсіпорындағы негізгі құралдардың жалпы ... ... ҚЕХС ... кәсіпорындарда негізгі құралдардың қозғалысы және
ұйымдастырылуы..............................................................
.............................................7
II. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ ЖӨНДЕУДІҢ, ЖАЛҒА АЛУДЫҢ ЕСЕБІ МЕН ... ... ... ... ... ... ... және жөндеу
есебі.......................................
............................................................................
.....10
2.2 Негізгі ... ... ... ... ... ... мақсаты –барлық кәсіпорында орындалатын
операциялардың уақытылы есепке алынып, ... ... ... ... сай ... яғни жүзеге асырылуына бақылау жасау. Қоғамдық
дамудың қай ... ... ... есеп кез ... ... өнім ... мен ... сату, пайдалану, бөлу үдерістерімен ... ... ... ... ... отыр. Бухгалтерлік
есептің негізгі бағыты – ... есеп ... ... яғни ... құжаттардың қарапайым әрі түсінікті болуына
және ондағы көрсеткіштердің пайдаланушыларға ыңғайлы болуына ... ... ... Республикасында жедел түрде дамуда.Онымен
бірге шаруашылық үрдістерді реттеу механизмі болып табылатын бәсеке де өсіп
келеді.
Курстық жұмыс ... ... ... уақыттағы негізгі
құралдардың ҚЕХС-на көшкендегі туындайтын қиындықтарды зерттеп, оған
қорытынды жасау.
Жұмысты ... ... ... ... ... жіктелуін,
ҚЕХС жағдайында ұйымдастырылуын, олардың түгенделуін, қайта бағалануын
маңызды ... ... ... және ... ... ... ... міндеті:
- Негізгі құралдардың түсінігі мен жіктелуімен танысу;
- Негізгі құралдардың бағалау, қайта ... және ... ... ... ... ... жалға беру есебімен танысу;
- Негізгі құралдардың жетілдіру жолдары.
Есеп регистрлерінде шаруашылық ... ... ... ... ... ақпаратты пайдаланушылардың көпшілігінің
қажеттілігін қамтамасыз ете бермейді. Бұл ақпарат іскерлік қабылдау үшін
жеткілікті ... ... ... бір ... ... ... Қазіргі
кезде бухгалтер нәтижелердің ... әр ... ... білуі,
кәсіпорындағы қаржылық стратегияны жүзеге асыратын есеп саясатынның
нұсқасын таңдап, басшылыққа ... алуы ... ... оның ... ... ... ... есептемеге дейін ұлғаяды. Қазіргі нарық жағдайы
шаруашылық субъектілеріне өндіріс және қаржы жөнінен сұрақтарды өз ... ... ... ... ... деп ... ... ұзақ
уақыт бойы, яғни бір жылдан артық ... ... ... ... ... ... отырып, құнын шығарылған өнімге, орындалған жұмысқа,
көрсетілген қызметке есептелген амортизациялық ... ... ... ... ... ... ... яғни материалдық активтерді
айтады. "Негізгі құралдарға" — қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, үйлер
мен ғимараттар, өткізгіш тетіктер, ... мен ... ... ... ... мен ... есептеуіш машиналар мен техникалары және
олардың бағдарламалық құралдары, көлік ... ... ... және ... құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, ... ... ... ішкі ... тағы да басқалар жатады.
Негізгі құралдар субъектінің материалды-техникалық ... ... ... ... ... жетекші бағыттарды іске асыруда
маңызды рөл атқарады.
Курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, ... ... ... ... бөлімінде негізгі құралдар туралы жалпы түсінік, ... ... рөлі мен ... ... ... және ... ... бөлімінде негізгі құралдарды жөндеудің, жалға алудың есебі
мен олардың жетілдіру жолдары және ... ... ... ХҚЕС ... НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУ ТӘРТІБІ
МЕН БАҒАЛАНУЫ
1.1 Кәсіпорындағы ... ... ... түсінігі мен
жіктелуі
Өндірісте ұзақ уақыт ... яғни бір ... ... уақытта
пайдаланылатын, өзінің бастапқы заттай нысанын сақтай отырып, ... ... ... ... көрсетілген қызметке біртіндеп бөліп-
бөліп есептелген амортизациялық аударым мөлшерінде ауыстыратын ... яғни ... ... ... ... ... бойы өз қызметін көрсететін, алдағы
кезеңдерде табыс келтіруге арналған және ... жаңа ... ... ... ... ... бастапқы құнын амортизация ... ... ... негізгі құралдарға жылжымайтын мүліктер, яғни жер
учаскелері, үйлер, ғимараттар, көпжылдық өсімдіктер және жермен өте ... ... ... ... зиян ... ... емес ... көлік құралдары, жабдықтар, аулау аспабы, өндірістік және
шаруашылық құрал-саймандар, үлкен және өнім ... ... ... құралдар
мен басқа да негізгі қорлар, яғни ... ... ... ... ... ... жолдары және т.б.
жатады.
Негізгі құралдар көптеген ... ... ... ... мен нысанын сақтай отырып, жанама түрде ... ... ... ... ... біртіндеп көшіреді.
Айналым құралдары бір ғана өндірістік процесте тұтынылады және ... ... ... ... толықатй көтереді.
Қаржылық есептілікті жасайтын ұйымдар үшін бухгалтерлік есеп ... 2006 жылы ... ... бастап қаржылық есептіліктің халықаралық
стандартына көшуіне байланысты шаруашылық ... ... ... ... ... жаңа ... ... жүргізеді:
2410-шот - Негізгі құралдар
2411-шот - Жер
2412-шот - Ғимараттар
2413-шот - Машиналар мен ... - ... ... - ... ... және деректерді өңдеу жөніндегі жабдық
2416-шот - Кеңсе жиһазы;
2417-шот - Өндірістік құрал-саймандар мен ... - ... ... ... және ...... Ғимараттардың құнсыздану
2423-шот – Машиналар мен жабдықтардың тозуы
2424-шот – ... мен ... ... - ... құралдарының тозуы
2426-шот – Көлік құралдарының құнсыздануы
2427-шот – Компьютерлер мен ... ... ...... ... тозуы
2429-шот - Өндірістік құрал-саймандар мен керек-жарақтардың тозуы.
Бұлар активті шот болғандықтан дебетінде негізгі ... ... ... ал кредитінде негізгі құралдарының азаюы, яғни ... ... ... құралдардың есебі шаруашылық субъектісінің
орталық бухгалтериясында жүргізіледі. Олардың аналитикалық ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Негізгі құралдардың ғылыми негізделген жіктемесі алға ... жету ... ... шарт ... табылады. жіктемелік топтарға
өндірістік-техникалық ... ... тозу ... ... ... ... ... мен техникалық жаңалығының ... өте ... ... ... ... ... ... сипатына қарай негізгі ... ... ... – бұл ... ... тікелей қатысатын немесе өндірістің
негізін құрайтын ... ... ... мен ... ... ... ... елдегі салалардың экономикалық қуаты
тәуелді. Бұлардың құрамына өндірістік үйлер мен ... ... ... ... және ... аспаптар мен құрылғылар, көлік
құралдары, өндірістік және ... ... ... және өнім ... ... көпжылыдқ өсімдіктер енеді. ... яғни ... ... ... ... және ... өнім ... негізгі өндірістік қорлардың тиімді
пайдалануын сипаттайтын, жалпылаушы экономикалық ... ... ... емес – бұл тұтыну мақсатындағы негізгі құралдар. Олар өндіріс
процесіне қатыспайды, ол ұжымның ... ... ... ... ... ... ғимараттар, керек-жарақтар, денсаулық
сақтау, спорт.
Тиістілігі бойынша негізгі қорлар былайша бөлінеді:
- ... - бұл ... ... және оның ... ... ... құралдар;
- жалданған – жалдау шарты бойынша, онда белгіленегн ... ... ... ... ... ... жалға алынған негізгі құралдар жалдау мерзімі ... ... ол ... ... ... шартта келісілген өтемін төлеу
бағасын түгелдей ... ... ... ... ... ... ... қарай негізгі құралдар былайша бөлінеді:
- қолданыстағы- бұл пайдалану сатысындағы ... ... ... ... ... ... да себептерге байланысты уақытша қолданылмай
тұрған негізгі құралдар;
- запаста тұрған- қолданылып жүрген негізгі құраладрдың жөнделуі, жойылуы,
апатқа ұшырауы ... ... ... үшін ... ... ... ... бойынша негізгі құралдар былайша бөлінеді:
- инвентарлық – бұл заттай нысанға ие және айырбастау мен ... ... ... яғни ... ғимараттар, машиналар, жабдықтар;
- инвентарлық емес – бұл жер, орман және су дақылдарына (ғимараттан ... ... ... яғни заттық нысаны жоқ шығындар, мысалы, ... ... ... ... ... ... мен ... түрлері бойынша негізгі құралдар осы
қорлардың қатысуымен өндірілген өнім немесе көрсетілген ... ... ... мен ... ... жатады.
Негізгі құралдардың ағымды, баланстық, сату немесе өткізу, жою және
амортизацияланған құндары болады. Жеке тоқталып ... құн деп ... ... белгілі бір мерзімдегі ... ... ... ... ... ... құн деп бұл бухгалтерлік
есепте және қаржылық есеп беруде көрсетілетін жинақталған тозу сомасын алып
тастағандағы негізгі құралдардың бастапқы ... ... ... ... ... ... құн деп біріні-бірі жақсы білетін және мәмілеге келуге
дайын тәуелсіз ... ... ... өзара айырбастауына мүмкіндік
беретін құнды айтамыз. Жою құн деп тиімді қызмет ету мерзімі біткен негізгі
құралдарды жою ... ... ... бар ... ... бағаланған
бөлшектердің, металл сынықтардың және басқа да ... ... ... ... құн деп ... ... ... және
болжанған жою құндарының арасындағы айырмашылығы, ал ол ... ... ... ... ... немесе барлық пайдалы кезеңінен
субъектінің шығысы ретінде таратылады.
1.2 ХҚЕС ... ... ... ... ... ... кұралдарды тугендеу. Негізгі құралдардың нақты бар-жоғын
анықтау және олардың ... ... ... ... ... басшылары
нормативтерді, заңдарды жөне басқа да актілерді, сондай-ақ есеп ... ала ... ... ... кұралдарға мүліктік тугелдеу
жүргізіп отырады.
Бухгалтерлік есептің 8,1 ХҚЕС деп аталатын стандартына ... ... ... ... өз ... жүйелі түрде түгендеу жұмысын
жүргізіп отыруды белгілейді.
Негізгі құралдарды мүліктік түгендеу жылдық қаржылық есеп беру ... ... ... ... ең аз дегенде 1 рет, қараша айында
жүргізіледі. ... ... және ... ... объектілерді үш
жылда 1 рет; өнім беретін және жұмысқа ... ... ... ... және
жылдық есепті жасау алдыңда ... ... 31 ... ... түгендеу міндетіне негізгі құралдардың нақты барлығы,
техникалық жағдайы туралы дәл, ... ... ... ... ... алу, ... ... шаралары да жатады. Негізгі құралдардың
нақты бар-жоғы және техникалық жағдайы туралы мәліметтер "Негізгі ... ... ... ... ... ... ... кейін субъектінің бухгалтериясына өткізіледі. Тізімдемеде
объектілердің толық аты көрсетіліп, ... ... ... ... ... ... ... алынған, сақтауға немесе уақытша
пайдалануға берілген ... ... ... ... ... нақты бар-жоғы және заңдылығы тексеріледі. Мүліктік тізім
төменде ... ... ... жасамастан бұрын мүліктік карточкалардың
мүліктік түгендеу бар-жоғын және олардың қандай күйде екенін; техникалық
паспорттар мен басқа ... ... ... және ... кандай
күйде екендігін; жалға немесе сақтауға берілген немесе алынған негізгі
құралдардың құжаттарын тексеру қажет. Егер де ... жоқ ... ... және ... қолға алған жөн. Бухгалтерлік есепке алу үшін
регистрлердің және техникалық ... ... ... ... ... түгендеу кезінде комиссия міндетті түрде
объектілерді тексеріп, олардың толық атын, міндетін, мүліктік ... ... және ... техникалық және пайдалану көрсеткіштерін
мүліктік тізімдеріне енгізуі ... ... ... және ... да
жылжымайтын мүлікті мүліктік түгендеу кезінде, керсетілген объектілердің
субъектіге ... ... ... ... ... ... ... пайдалануындағы (меншігіндегі) жер телімдерін,
су тоғандарын және басқа ... ... ... ... ... ... да ... тексеріледі.
Есепке алынбаған объектілер, сондай-ақ ... ... ... ... ... еместігі айқындалса, комиссия
мүліктік түгендеу тізіміне және мүліктік ... ... ... ... ... ... ... дұрыс мәліметтер мен
техникалық көрсеткіштерді енгізуі тиіс. Мысалы, үйлер бойынша — ... ... ... ... пайдаланылатынын) салынғанын және
сол материалдардың көлемін ... және ... ... ... ... ... ... қабаттар (этаждар) саны (подвалсыз, подвалымен)
салынған жылы; каналдардың ... ... және ені ... мен беті
бойынша), жасанды құрылыстар, түбі мен ... ... ... бекіту
материалдары; көпірдің тұрған жерін, негізгі материалдардың түрі мен
мөлшері; ... ...... түрлері (шоссе, арнайы), қашықтығы,
төселген материалдар, жолдың ені т.б. көрсетіледі.
Есепке ... ... ... ... ... ... әрекет
етіп тұрған баға мен ұдайы өндіріс жағдайларын ескеріп есепке алынуы ... ... ... ... ... ... ... жасалған
шығындардың қаржыландырылған көзін мүліктік түгендеу комиссиясы белгілеп,
оны хаттамада көрсетуі керек.
Негізгі құралдар ... ... ... сай ... ... ... Егер ... қайта жаңғыртылып, өзгертілсе,
кеңейтілсе немесе қайта жарақтандырылып, өз қолдану мақсатын өзгертсе, ... ... ... ... сай тізімге тіркеледі.
Өнім беретін ірі малдар мен жұмыс көліктері мүліктік ... ... ... ... ... ... ... аты, туған жылы, (жасы) тұқымы, қоңдылығы, тірідей салмағы (жылқы,
түйе, ... ... ... және алғашқы (қалпына келтірілген) құны
көрсетіледі. Мал ... ... ... ... ... ... Ірі қара мал, ... көлігі, шошқа (мегежін және ... ... ... қой мен ... мал ... ... ... бөлек жазылады.
Негізгі табыңдағы мал тотық ретімен есепке алынып, ... жасы ... ... ... әр топ ... ... ... мен мал басы
көрсетіліп тіркеледі.
Егер де комиссия күрделі сипаттағы жұмыстар (этажға ... ... ... ... ... ... ... мен құрылымдардың жойылуы
(конструкциялық элементтерінің кейбір қабаттарын жою) ... ... ... онда ... арнайы кұжаттар арқылы объектінің
баланстық құнының өсу немесе кему сомасын анықтап, ... ... ... ... ... ... ... объектілердің күрделі
өзгертілгенін анықтап, олардың себептері мен ... ... ... ... ... ... көрсетілуін қамтамасыз етуі керек.
Машиналар, құрал-жабдықтар мен көлік ... ... ... ... дайындаушы кәсіпорындардың мүліктік нөмірі,
шығарылған мерзімі, арналымы, қуаты және т.б. ... ... Бір ... ... ... ... станоктардың
құңдары бірдей болса, бір цехқа немесе кәсіпорынның құрылымдық бөліміне бір
уақытта түссе, мүліктік түгендеу тізімдеріне осы заттардың атауы мен ... ... ... ... ... берілген реттік сандары
(нөмірлері) ешқашан ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың басқа тобына, яғни техникалық-
өндірістік мақсатына сай емес ... ... ... ... ... ... ... ғана жүзеге асырылады.
Мүліктік түгендеу кезінде кәсіпорыннан тыс жерде тұрған немесе ... ... ... ... ... және өзен кемелері, теміржолдың
жылжымалы құрамы, автокөліктер, күрделі жөндеуге жіберілген машиналар мен
жабдықтар және т.б.) ... ... сырт ... ... ... ... өтеді.
Пайдалануға жарамайтын және жөндеуге келмейтін негізгі кұрал-жабдықтар
мүліктік түгендеу тізімдеріне енгізілмейді. Мүліктік түгендеу комиссиясы
бұл ... ... ... ... мен мардымсыз болып қалуының
себептерін бүлінген, әбден тозған т.б. ... ... ... ... ... ... ... ЖАЛҒА АЛУДЫҢ ЕСЕБІ МЕН ОЛАРДЫҢ
ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
2.1 Кәсіпорын негізгі құралдарының ... ... және ... ... ... ... ... жылдар мерзімінің
әсерімен, табиғат күшінің әсер ... ... ... ... ... екі түрі ... табиғи және сапалық (моральдық) ... сай ... ... ... ... ... ... процесіне катысу
нәтижесінен және негізгі құралдардың пайдалануға тікелей қатыспай-ақ, түрлі
сыртқы факторлардың ... ... ... ... ... тот ... ... (тозудың табиғи нысаны)
пайда болады.
Негізгі кұралдардың сапалық (моральдық) тозуы техникалық ... ... ... және ... ... ... ... мен технологияны жетілдіру жұмыс істеп тұрған ... ... ... арзандауына ықпал етеді. Осыған орай,
пайдаланылудағы негізгі ... ... ... ... жоғалтып,
құнсызданғандай болады. Машиналардың, жабдықтардың, үйлер мен ғимараттардың
барынша жаңа, неғұрлым жетілдірілген және үнемді турлерін, ... ... ... ... тұқымдарын, көпжылдық өсімдіктердің түрлері мен
сортарын өндіріске ... ... ... ... ... бұдаң әрі қолдану экономикалық жағынан тиімсіз болып ... ... ... ... ... мынадай факторлар
арқылы анықтайды: өндірісте немесе жабдықтарды жаңартудағы жаңалықтар (ескі
машиналарды жаңа, ... ... ... ... ... ... — жаңа ... колданған кезде пайдаланудағы
машиналар мен жабдықтар жарамайды; шығарылатын өнімнің ... және ... ... машиналар мен құрал-жабдықтар жарамсыз
болып танылады); жұмысшы ... ... ... ... ... орналастыру географиясындағы өзгерістер
өңдірістің және пайдаланылатын машиналар мен жабдықтар ... ... етуі ... ... өңдеуші салаларындағы өнімнің жекелеген
түрлерін ... ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемінің қысқаруына әкеліп соғуы мумкін.
Моральдық тозудың әсері нәтижесінде табиғи тозу мерзімі келгенге дейін
негізгі құрал-жабдықтар объектілері жаңасына, әрі неғұрлым ... ... ... ... ... болдырмау мақсатында негізгі құрал-
жабдықтар объектілерін қайта құрып, жаңарту жұмыстарын жүргізеді.
Мұражай және ... ... ... ... ... және өнер көрсеткіштері болып табылатын үйлер мен
ғимараттар және баска ... ... ... моральдық тозуға ұшырайды.
Амортизация (латынның "өтеу" деген сөзінен) — ... ... ... ... ... құралдардың есебі" ХҚЕС сәйкес, ... ... ... ... мерзім бойына амортизацияланған құнды тарату процесі.
Амортизацияланған құн бастапқы құны мен жою құнының ... ... ... ... есептік кезеңнің шығысы ретінде танылады.
Кесте-2 Амортизацияны есептейтін шоттар ...... ... ... |Сомасы, |Шоттар |
| | ... ... | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... кұралдар боынша | | | |
| ... ... | | | |
| |- ... өндіріс цехтарында пайдаланған | | | |
| ... | | | |
| ... ... |540 000 |8410 |2420 |
| ... ... ... |8410 |2420 |
| |- ... өндіріс бойынша | | | ... ... ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| |а) ... ... ... ... | | | |
| ... ... |8410 |2420 |
| |Б) ... ... | | | |
| ... ... ... |7210 |2420 |
| |в) ... сату бөліміндегі еоептелген | | | |
| ... ... |7310 |2420 |
| ... |1588000 | | |
| | | | | ... ... ... ... негізгі құралдар бойынша техникалық тұрғыдан қайта
жарақтандыру барысында, ... ... ... ... ... алынған негізгі құралдар бойынша ... ... беру ... ... шарт ... сай жалға беруші
немесе жалға алушы жасайды. Одан ... мына ... ... ... ... ... жер, өнім ... малдар, кітапхана
қоры, мұражай құндылықтары, ... ... мен ... ... ... ... ... жалға алынған негізгі кұралдар бойынша амортизациялық
аударымдарды жалға алушы ... ... ... ... ... ... 2410.3, 8310, 7210 ... дебетінде және 2400 - ші
бөлімшенің 2420 шотының 2 - ші ... ... ... алынған негізгі
кұралдардың тозуы" деп аталатын ... ... ... ... алу ... ... кейін ұзақ мерзімге жалға алынған негізгі
құралдар жалға алушының ... ... ... ... ұзақ ... ... ... құралдардың тозуы 2420-ші бөлімшенің 2-ші ... ... ... ... құралдардың тозуы" деген аралық шотының
дебеті бойынша және 2420-ші бөлімшенің 1-ші аралық ... ... ... құралдардың амортизациясын есептеудің әртүрлі әдістері бар.
Шаруашьшық ... ... ... есеп ... ... тұрғыда, өздерінің есеп саясатында амортизацияны есептеудің тәсілі
бойынша жасалынады, олар:
- құнын бірқалыпты (түзу ... ... ... ... ... орындалған жұмыстың көлеміне пропорционалды (немесе пара-пар)
етіп есептен шығару (өндірістік ... ... ... ... қалдығын азайту жолымен есептен шығару;
- құнын сандардың жиынтығы бойынша ... ... ... ... ... есептеу әдісі субъектінің есептік
саясатымен анықталуы тиіс және ол бір есептік ... ... бір ... өтуі ... Егер де ... ... әдісі өзгермейтін болса,
онда оның себебін ашу керек.
Ал бюджеттік мекемелер ... ... ... ... ... кұқығы
өкілетті органдардың еншісінде болады.
Негізгі құралдардың құны ... ... ... (түзу
сызықты) есептеу әдісі, яғни объектінің ... оның ... ету ... ... шығындарына біркелкі норма бойынша жатқызылады. Бұл ... ... ... оның қызмет ету мерзімінің ... ... ... ... ... соманы аудару үшін:
- қызмет етудің ... ... Бұл ... ... ... ... ... және күтіп ұстау жағдайына да байланысты
болып келеді (жөндеу мәселесі және техникалық жағдайы, ауа ... ... ... т.б.)
- Қазақстан Республикасының салық ... ... ... ... ... жүргізуші субъектісіндегі
белгіленген нормалар, салық зандылығының нормасынан аспауы ... ... ... ... құны — 100 000 ... 5 ... ... ... оның ... қүны 10 000 ... тең болады. Мұндай
жағдайда жыл ... ... ... ... құнның 20%-ін
құрайды немесе бірқалыпты тәсілге сәйкес 18 000 теңге болады.
Негізгі құралдардың амортизациясының бірқалыпты әдісі мына ... ... құн — ... құны 1100 000 - 10 000 ... ... ... ... ай ... ... ... 1500 ... тең ... (18 000
: 12=1500).
Төменде негізгі құралдардың ... ... ... ... әдіс ... ... жолы көрсетілген.
Кесте–3 Негізгі құралдардыц амортизациясын ... ... ... ... ... ... ... |Қалдық құны |
| ... ... ... ... ... | ... ... | | | | ... | | | | ... ... |100 000 |18 000 |18 000 |82 000 ... | | | | ... ... |100 000 |18 000 |36 000 |64 000 ... | | | | ... жылдың |100 000 |18 000 |54 000 |46 000 ... | | | | ... ... |100 000 |18 000 |72 000 |28 000 ... | | | | ... жылдың |100 000 |18 000 |90 000 |10 000 ... | | | | ... ... ... С» ... ... алынған
Негізгі құралды пайдалану барысында бірқалыпты табыс алынатын болып
топшыланса ғана, бірқалыпты әдіс пайдаланылады, яғни ол ... ... ... ... ... ... бойынша амортизацияны есептеудің әрқилы
әдістері пайдаланады. Бұл кезде негізгі құрадың бір түрі ... бір ... ... ... ... жылында автокөлік 200 000 шақырым (км) жол
жүрсе, екінші жылы — 300000 ... жол ... ... жылы — ... ... жылы — 200000 шақырым және бесінші жылы — 100000 шақырым
жол жүреді деп шамаланса - амортизация жарнасын есептеу төмендегідей ... ... ... ... ... мен ... ... өндіріс
процесінде тікелей пайдалануымен байланысты екенін көреміз[13,200.].
Жинақталған тозу сомасы жьл сайын орындалған ... ... ... ... ... өсіп ... ал қалдық құн ... ... ... ... бір ... бірлігіне тікелей пропорционады
түрде азайып отырады. Өндірістік әдіс бойынша амортизацияны есептеу ... ... ең ... әдіс ... ... ... ... есептеу тонна мөлшерлемесі бойынша жүргізіледі. Бүл әдіс
негізгі құралдарды пайдалану мерзімі ... ... ... ... ... ғана ... (тозуды) есептеудің жеделдетілген әдістері. Бұл ... ... ... ... құралдардың көптеген түрлері
бойынша пайдаланылады, бірақ ол оның алғашқы жылдарында өндірілетін өнімнің
өзіндік құнын негізсіз күрт өсіреді, сондықтан оны іс ... ... ... ... де, ... оның екі ... ... Кумулятивтік әдісі
ә) Азайып отыратын қалдық әдісі.
Кумулятивтік әдіс - латын тілінен аударғанда - өсу, ... ... ... яғни ... ... ... ... сомасы
есептелінеді, демек объектінің қызмет ету мерзіміндегі жылдар санын ... ... ... болжамды қызмет ету мерзімі 5 жыл. Бірінші ... ... ... 5:15 ... ... ... Екінші
жылы 4:15 бөлігіне, үшінші жылы 3:15, төртінші жылы 2:15, бесінші жылы 1:15
бөлігіне.
Жыл сайынғы амортизациялау ... ... ... ... ал алымында: бірінші жыл үшін — 5, ... жыл үшін — 4, ... үшін —3, ... жыл үшін — 2, бесінші жыл үшін — 1 ... ... ... ... ... ... амортизацияланушы құнға (90000 теңге) ... жыл ... ... ... анықтайды.
Үйлер мен ғимараттардың күрделі жөндеуі кезінде тозған құрылымдары мен
детальдары толық ауыстырылады ... олар ... ... және ... жатқан объектінің пайдалану ... ... ... ... ... ... пайдалану мерзімін, өндіріс
қуаттылығын, көлемін, жылдамдығын, болашақта оның экономикалық табыстылығын
арттырса, онда ондай ... ... ... ... ... өсіреді, ал
барлық қалған жағдайда ондай шығындар ағымдағы шығын ретінде танылады және
ол оның бастапқы ... әсер ... ... ... ... құны 1 500 000 ... және оның пайдалы кызмет ету мерзімі 8 жыл болған. Бес ... ... ... құны 290 000 теңге тұратын жаңа двигатель
салынған, сонымен қоса 45 000 теңге ... оң жақ ... ... Бұл ... ... ... оның ... құнын
өсіреді, ал 45 000 ... ... ... ағымдағы шығын ретінде
танылады[14,52.].
Агымды жөндеу дегеніміз негізгі кұралдарды жүмыс жағдайында ұстап тұру
үшін оның тозған ... ... ... жөндеу болып табылады. Оны
негізгі құрал-жабдықтарды пайдалану процесінде жасайды. ... ... ... ... алу үшін күні ... жоспарланып қойған-жөндеу
жұмысын мерзімінде жүргізудің маңызы зор.
Жөндеу есебінде атқарылған (орындалған) жұмыс түрі ... түрі ... ... ... және оның ... ... анықтайды, жөндеуге
жұмсалатын қаражатты мақсатты түрде пайдалануды бақылайды.
Егер кәсіпорын жөндеу қорын құратын ... онда ол ай ... ... түрі үшін осы ... ... ... ... 1/12 мөлшерінде
аударымдар жасалады. Жөндеу қорына аударымдар жасалса, онда ... ... ... де, ... ... ... ... шотының
"Жөндеу коры" деп аталатын аралық (субшоты) шоты кредиттеледі.
- егер жөндеу мердігерлік тәсілмен орындалған болса, 3310-ші шотынан;
- егер ... ... ... ... ... орындалған болса, 920-
шотынан;
- егер жөндеу шаруашылық тәсілмен жөндеу цехынан тыс ... ... ... ... және т.б.) ... ... 8310, ... және т.б.
Егер де кәсіпорынның құрған резерві жұмсалған шығындарды жаппаса, ... ... ... ... ... шығындар көсіпорынның
шығындарына жатқызылады, яғни 7310, 7210,8410 шоттарына. Егер ... ... ... ... ... ... жауып, артылып
қалса, онда пайдаланбаған резервтер қызыл жазумен жазылады. Өйткені 3380
шотында қалдық ... ... ... ... ... ... көмегімен дер кезінде бақылау жасап түру ... ... ... ... ... ... ... олардың
мүліктік (инвентарлық) карточкасы карточкалардың "Жөндеу" ... ... ... ... қабылданған объектілердің
карточкалары бұл ... ... ... ... ... бойынша
тиісті бөлімдеріне ауыстырады.
Жалгер - кәсіпорын негізгі құралдарға ... ... ... - жағдайына сай етіп көрсетеді, жөндеу жұмысының аяқталуына қарай мына
шоттарға ... ... егер де ... ... бойынша жалға алушы кәсіпорын өз
қаражатының ... ... онда 7210 шоты ... 3310, 8310 ... егер де келісім-шарт жағдайы бойынша бұл шығынды жалға ... ... ол ... 1280 ... да" шоты ... 3310, ... кредиттеледі;
- егер де жалға алушы-кәсіпорьш, жалға беруші ... ... ... ... ... ол ... 3380 "Басқа да" шоты дебеттеліп, 3310,
8310 шоттары кредиттеледі.
Кесте – 8 Негізгі құралдарды кіріске алудың шоттар кореспонденциясы
|№ |Шаруашылық операцияларының ... ... ... | ... |
| | ... ... |
|1 ... құралдары кәсіпорынның өз ішінде|2410.1 |2410.2 |
| ... ... (бір ... ... ... | | |
| ... т.б.) | | |
|2 ... ... басқа заңды немесе жеке| | |
| ... ... | | |
| ... ... ... |2410 |3310 |
| |ҚҚС ... ... үй ... | | |
| ... жеңіл автомобиль транспортын | | |
| ... |1420 |3310 |
|3 ... ... | | |
| ... жарғылық капиталына салған | | |
| ... ... ... құралдары | | |
| ... ... |2410 |5010 |
|4 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... құнына |2410 |3380 |
| |ҚҚС ... (14%) |1420 |3380 |
| ... ... ... тозу ... |2410 |2420 |
|5 ... алынған негізгі құралдар | | |
| ... | | |
| ... ... |2410 |6280 |
| ... ... ... ... тозу | | |
| ... |2410 |2420 |
|6 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... құралдардың эксперттік жолымен | | |
| ... ... ... |2410 |6280 |
| ... құралдардың эксперттік жолмен | | |
| ... ... ... ... тозу | | |
| ... |2410 |2420 |
|7 ... өзі дайындалған негізгі | | |
| ... | | |
| ... ... ... |2410 |8110 |
| ... ... ... |2410 |8310 |
2. ... ... ... жетілдіру жолдары
Өндірістік потенциалды пайдаланудың ... ... ... және ... ... ... ... жұмысын
өзгертетін, өнім өндіру шығындарды төмендететін, шаруашылық субъектілердің
табыстары мен бәсекелестік ... ... жаңа ... ... ... даму ... ... жасау, яғни айқындалған
мүмкіншілікті өтеуге жеткілікті ... ... ... Техникалық даму
жоспарының қорытынды кезеңі болып ... деп ... ... ... ең ... ... ... Оның екі түрі бар:
• -кәсіпорынның тапқан пайдасының өндірістің негізгі және айналмалы
құралдарының құнына қатысы;
... ... ... ... ... ... ... қызметінің тиімділік деңгейін бағалау үшін алынған
нәтижеге (жалпы табыс, пайда) ... ... ... ... ресурстар
мен салыстырылады. Пайданың шығындарымен өлшемдестігі ... ... ... мөлшерін білдіреді.
Практикада пайдалылық мөлшерін өлшеу екі нұсқада пайдаланады.Бұл
пайданың ағындағы шығындар мен ... ... ... ... ... ... ... (негізгі өндірістік құралдар және ... екі ... ... жұмсау айналымы жиынтығының
көрсеткішіне өзара байланысты. Кәсіпорынның пайдалылық ... ... ... ... ... +Ақ , ... Ө-өнім көлемі;
Б-өнім өлшемінің бағасы
Қ-өзіндік құн;
Нқ-негізгі өндірістік құралдардың ... ... ... ... қызметінің бірнеше пайдалылық көрсеткіштері
қолданылады.
1. Өнімнің пайдалылығын барлық сатылған өнімнің және оның жеке ... ғана ... ... ... ол ... сатқандағы
пайданың және оны өндіруге және ... ... ... ... ... ... пайдалылығын тауарлы өнімді сатудан
алынған ... ... ... ... ... ... шығарады;
баланстық пайда жөнінде-өнімді сатудан алынған түсім; таза ... ... ... ... ... ... өнімді сатудағы пайдалылық
көрсеткіштері кәсіпорынның ағымдағы шығындарының ... және ... ... ... ... ... Өндіріс құралдарының пайдалылығы баланстық пайданың негізгі өндірістік
құралдардың және ... ... ... ... ... ... ... таза пайда арқылы да есептеуге болады.
3. Кәсіпорынның жұмсалым пайдалылығы оның қарауындағы мүліктердің ... ... ... және таза ... ... жеке ... ... таза пайданың баланс
арқылы есептелінетін оның жеке қаржысының ... мен ... ... ықпал ететін несие ... ... ... үлес қосуынан түскен табыстар;
-құнды қағаздардан түскен табыстар;
-алынған айыппұлдан асып түсу, өсімақы төлемінің тұрақсыздығы.
Өндіріс тиімділігі, ... ... ... құралдардың
пайдалануының жақсартудың екіншіден, айналмалы өндірістік ... ... ... және ... ... еңбек шығындарының
нәтижелілігін жақсартудың есебінен арттырылады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... төмендегілерді
орындау арқылы жетуге болады:
• Істегі негізгі құралдарды кеңейту және жаңа ... ... ... ... және ... ... алу;
• өзара байланысты өндіріс орындарындағы жаңа ... іске ... ... немесе қолданудығы құрал-жабдықтардың құру кезіндегі
кемшіліктерді жою, құрылысы, монтаждау сапасын жоғарлату;
• енгізілген объектілерге қызмет көрсету үшін ... ... ... ... ... деңгейін жоғарылату,
қызмет көрсетуді жақсарту.
Активтің бастапқы құнының бағалануы өзіндік құнының қағидасына сәйкес
жүргізіліп, баланста тарихи құны ... ... Бұл құн ... сатып-алу бағасы, кеден алымдары, өтелмейтін салықтар, сондай-ақ
негізгі құрал-жабдықтарды жұмыс қалпына келтіруге ... ... ... және т.б.) ... қатысатын шығындарды білдіреді.
Амортизацияны есептеу қаржылық ... ... ... Анықтамаға қарай амортизацияны есептеу процесі- бұл ... ... ... оның ... ... ету ... бөлу ... Бұл процесте келесідей түсініктер қолданылады:
- бастапқы құн;
- жинақталған амортизация (жинақталған тозу);
- қалдық немесе баланстық құн;
- жою ... ... ... ... құны;
- есептен шығару бойынша бөлуге жататын құн- бастапқы және жою ... ... ... ... ... ... ... ғана
жүргізіледі: түзу сызықты амортизация және жеделдетілген амортизация.
Кәсіпорын өзінің негізгі құралдарының түрлі объектілеріне әр ... ... ... алады. Кәсіпорын активті пайдаланбай тұрып тағайындайды
және осы тәсілді ... ... ... ... бойы ... кезінде туындаған бірнеше проблемаларды қарастырайық. 1-
проблема.
Негізгі ... бұл ... ... ... тек ... ғана ... ... қатар көліктер мен жабдықтардың ескіргені
көрініп отыр.
Кесте–9 Негізгі ... ... ... жөніндегі шоттардың
корреспонденциясы
| | ... ... ... ... ... ... |корреспонденц|
|ік | | ... ... | | | |
| | | |Д-т |К-т ... ... құралдардың барлық түрін есептен шығару |
|1 ... ... ... ... ... | | | |
| ... өндіріс құрал – жабдықтары есептен | | | |
| ... | | | |
| ... ... ... ... тозу|349860 |2420 |2410 |
| |сомасына | | | |
| ... ... ... |5140 |7410 |2410 |
|2 ... ... ... үшін ... ақымен | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... еңбек ақы сомасы |13700 ... |
| ... ... ... |2590 |10 |3150 |
|3 ... ... ... үшін авто | | | |
| ... шоты ... ... |5500 |7410 |3310 |
|4 ... ...... объектісін жоюдан | | | |
| ... ... ... ... ... |18000 |1360 |6280 |
| ... | | | |
|5 |Жыл ... кіріс пен шығыс «Жиынтық табыс | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... құрал – жабдықтарды жою шығындары |26930 |5610 |7410 |
| ... ...... ... түскен | | | |
| ... |19000 |6280 |5610 ... ... ... сату ... |
|1 ... – жабдықтарды сату кезінде жинақталған |16000 |2420 |2410 |
| |сомасына | | | |
|2 ... ...... ... құны |234000 |7410 |2410 |
| ... |250000 |- |- |
|3 ... ... – жабдық үшін, сатып алушылар | | | |
| ... ... ... |300000 |1210 |6280 |
| ... шарттық құнына |42000 |1210 |3130 |
| |ҚҚС ... | | | |
| ... |342000 | | |
|4 ... құрал – жабдықтар бір цехтан | ... ... ... |300000 | | ... ... ... ... ... қабылданбаған объектілер, оларды сипаттайтын деректер
бухгалтерлік есептің тіркелімінде жоқ немесе дұрыс көрсетілмеген объектілер
анықталған ... ... ... ... ... ... ... бойынша дұрыс мәліметтер мен ... ... ... және ... ... ... керек.
Тексеріс кезінде туындайтын проблемаларға тоқталсақ, құжаттардың дұрыс
толтырмауы немесе жоқ ... ... Ал ... жоқ ... ... ... ... қамтамасыз ету керек. Сондықтан, инвентарлық
карточкалардың, инвентарлық тізімдердің бар-жоғын, ... ... бары мен ... және ... ... немесе субъект жалға не сақтауға
алған негізгі құралдар басқа құжаттарының ... бары ... ... ... ... ... бірнеше
жиһаздардың одан әрі ... ... ... ... ... осы негізгі құралдарды есептен шығарып, баланстан алып тастау
туралы шешім қабылдады. Бұл активтердің бастапқы құны- 126 мың ... ... ... 93 мың ... құрайды. Кәсіпорынның
бүкіл мүлкі сақтандырылған, алайда негізгі құралдарды есептен ... ... ... ... ... ... жағдайда: біріншіден,
түгендеу комиссиясы айқындаған пайдалануға жарамсыз негізгі құралдарды
баланстан есептен шығаруы керек. Ол үшін ... ... ... ... ұсыныстарының негізінде тап осы комиссияның қатысуымен
ақаулар актісі жасалады, онда жарамсыздыққа әкеп соқтырған себептер ... ... ... ... ... ... бойынша осы
негізгі құралдарды есептен шығаруға арналған актіні әзірлеу қажет. Есептен
шығарылған негізгі құралдар, ... ... ... ... ... ... алу мүмкін емес, яғни ... ... құны ... не ... ... ... ... жойылады, бұл
біздің жағдайымызда неғұрлым қолайлы болмақ. Бұл үшін осы ... ... ... ... ... бөлшектеледі не өртеледі. Сондай-ақ ... акті ... ... ... ... ... ҚҚС негізгі құралдардың
баланс құнына жататын құн бөлігінің есебінен алып тасталады.
Тауардың барлық немесе жекелеген сапасының ... ... ... ... ... ... ... мақсатында пайдалануға келмей қалуы
тауардың бүлінуін білдіреді. Салдары тауардың жойылуына және ысырап болуына
әкеп соққан ... ... ... деп ұсынылады.
Біздің жағдайымызда негізгі құралдар олардың жарамсыз ... ... және ... амортизациясынан өтпеген ретінде жойылып отыр.
Есептен шығарылған баланстық ... ... ... жатқызылған ҚҚС-ын
бюджетке, яғни бұрын есептелген мөлшер бойынша қайтару ... ... ... ... (ҚЕХС) мұндай ауытқулар
тікелей қаралмаған, алайда салдарлар, егер олар іргелі сипатта болса, ҚЕХС
бойынша қаржы есептілігіне түзету ... ... ... ... ... амортизацияның толық сомасы есептелген
болса, бұл жағдайды қаржы есетілігінің дұрыстығына оның салдарларының
әсерін ... ... ... ... ... ... ... және т.т. толық есептелген жағдай бір басқа да, тозу
негізгі құралдар объектілеріне (ғимараттар, станоктар, жадық және ... ... ... бір ... ... ... бұл ... есептілігі
үшін елеусіз екені түсінікті, екінші жағдайда, аталған негізгі ... ... ... ... ондай ауытқулар өнімінің өзіндік
құнының қалыптастырылуына елеулі түрде ықпал етуі мүмкін. ... ... ... бұрмалануы және , тиісінше, кіріс пен шығыс туралы есеп
деректерінің дәлме-дәл болмауы.
Қаралып отырған ... ... ... талаптарының
сақталмауы салдарынан пайда болатынын айта кетелік. ... ... ... ... жәй ғана тіркеп қоюға тиіс емес ... ... ... үшін ... ... күту үстінде байқау,
кәсіптік ой-пікір, дербестілік басым болуғ тиіс. ... ... ... ... міндеттерді дербес, стандарттар ұсыныстарын ескере отырып
шешу құқығы берілген.
6-БЕС-на сәйкес амортизацияның таңдап алынған әдісі есеп ... және бір ... ... екінші кезеңге тізбекті қолданылуға
тиіс. Негізгі құралдардың пайдалы қызметінің мерзімін және жою құнын қажет
болған ... ... ... ... ... ... ... бастапқыда белгіленеген пайдалы
қызмет мерзімін асатын негізгі құралдар объекілерінің жағдайына ... ... бұл ... ... ... қарай қайта қарауға тиіс[24,58.].
Пайдалы қызмет мерзімінің қайта қаралуын ... ... ... ... ... ... техникалық шолуды, әдетте жылдық
түгендеу жүргізілетін кезеңде жүзеге асыруға болады.
Негізгі құралдардың пайдалы қызметінің мерзімі және жою құны ... ... ... құралдардың жою құнын ескере отырып
есептеу ағымдағы құн ... және ... ... ... ... ... анықтау үшін жүзеге асырылады. Жою
құнын анықтау тәртібі, амортизациялық аударымдарды есептеу ... ... ... ... ... ... ... болатынын атап көрсету керек, ... ... ағаш ... ... сондай-ақ ескірген және тозған
қосалқы бөлшектер, тораптар, ... ... және ... ... алушылардың табылуы немесе субъектінің шаруашылық
қызметінде олардың пайдалануы екіталай. Кез ... ... ... ... ... ... ескере отырып өз бетінше анықтауға құқылы. Әдетте,
жою құны ғимараттарға , құрылыстарға , көлік құралдарына ... ... т.т. ... ... ... ... анықталады.
Негізгі құралдардың пайдалы қызмет мерзімін қате анықтау қате ... ... ... ... қайта қаралуына әкеліп соғады. Іс жүзінде
бухгалтер қолданыстағы негізгі құралдарға толық ... ... ... ол ... көп ... ... алады. Сондықтан олардың пайдалы
қызмет мерзімін есепті кезеңге дейін қайта қарау ... ... ... , ... ... ... ... құралдар жөнделеді, бұл жағдайда мұндай шығыстарды ... ... ... ... ... ... жағдай мәні бойынша қисынсыз және есеп
жұмысын жүргізу кезінде бухгалтерлерге ... ... ... ... ... де ... ... кездеседі, мұның өзі
оларды қарауды ... ... ... амортизация өздеріне қате ... ... ... ... сәйкестендіру үшін қаржы есептерін ... ... ... ... ... ... мен түзету қажет. Түзету
объектінің пайдалы қызметі мерзімінің қайта қаралуын ескеріп енгізіледі,
егер ... ... ... ... ... тиісінше қайта қаралады.
Негізгі құралдардың қалпына келтіру құны анықталғаннан кейін оларды
жөндеуге және техникалық ... ... ... ... ... ... күрделі жөндеу объектінің ағымдағы құнын арттыратыны
оның негізгі құралдың пайдалы қызмет мерзімінің ... ... ... ... ... негізгі құралдар объектін түрлі әдістермен
бағалауға болады, бұл ... ... ... ... мен ... Егер ... ... берген бағалау нәтижесін негіз етіп алатын
болсақ ол ... тозу ... ... ... ал айырмашылыққа қаржы
есептеріне ... ... ... Бұлайша түзету белгілі бір есептермен
байланысты, бірақ оларды ... ... ... құны бар ... ғана беруге болады.
Қорытындысында қаралған жағдайда жарамды жол, ... ... ... ... қайта қарап, қаржы есептеріне түзетулер ... ... ... егер ... баланстық құн сондай объектілерге
қолданылатын бағаларға сәйкес келмесе, ... ... ... ... ... бағалау керек деген тұжырымға келдік[26,42.].
Қаржы есептілігі кәсіпорынның ... ... оның ... мен
міндеттемелері туралы белгілі бір ұғымы бар пайдаланушылар үшін жасалатынын
еске сала кетейік. Есептіліктің ... ... ... ... ... ... ... және ондай есептілікті басқа
да пайдаланушылардың шешіміне әсер етуі мүмкін. Сондықтан ... ... ... ... ... өзіне түзету
енгізіледі, қаралып отырған жағдайда ... ... ... ... ... ... есепке алу жөніндегі шоттардың дебеті
бойынша 561,5623061 -шот К-ті ... ... ... ... сомасына
түзетіледі. 561.3061-шоты – есепті ... ... ... ... ... тозу ... түзету енгізу кезінде пайдаланылады.
Мысалы: «Экосервис С» ЖШС – тің негізгі құралдардың бастапқы құны
1000,0 мың ... ... ... ... ... ... нақты мерзімі
ескерілмеген тозу 1000,0 мың теңге сомаға есептелген, бастапқы да пайдалы
қызмет ... 4 жыл деп ... ... тозу ... ... ... теңге болды. Объектінің пайдалы қызмет мерзімі қайта қаралып, 6 жыл деп
белгіленеді, тиісінше, ... тозу 166,67 мың ... 1000,0 / ... 4 жыл ... тозу 666,68 мың теңге , айырмашылық -333,32 ... ... тиіс ... ... ... ... құны негізгі құралды
пайдаланудың төртінші жылының аяқ кезінде 333,32 мың ... ... ... ... есепте мынадай жазулар жазылады: негізгі құралдар тозуын
есепке алу жөніндегі шоттар Д-ті мен К-ты ... мың ... 561 ... ... ... ... ... және бұрынғы кезеңдерде
келетін сомаларда көрсетіледі. Қорытындысында негізгі құралдардың бастапқы
құны сол 1000,0 мың теңге, тозу 666,68 мың ... ... құн ... ... кейін, негізгі құралдарды қайта
бағалау қажеттілігі пайда болатын болса, ондай қайта ... ... ... ... ... ... жабдықтарды есептен шығару: табиғи және моральдық
(сапалық) тозуына байланысты жою ... ... ... ... ... ... ... объектілерді техникалық жағынан қайта
жабдықтағанда; кеңейткенде; табиғи қиыншылықтар мен апаттардың ... ... ... өзгергенде; баланстан тегін бергенде;
сыйлағанда; шаруашылықаралық және басқа кәсіпорындарға, қоғамдық ұйымдарға
бергенде (сатқанда), өткізгенде және ... ... ... ... жарамсыздығын анықтау үшін, сондай-ақ қажетті құжаттарды
дайындау үшін ... ... ... ... шешімімен) басшының бұйрығымен комиссия құрамы тағайындалады,
оның құрамында бас инженер немесе субъект жетекшісінің ... ... ... оның орынбасары, материалдық жауапты тұлғалар, меншік
иесінің өкілі, мемлекеттік көлік инспекциясының ... бар ... ... ... ... ... құрал-жабдықтардың
кейбір түрлерін баланстан шығарғанда комиссияға арнайы салалық мамандар ... ... ... инженер-энергетиктер, инженер-
гидрологтар, инженер-жылу техниктер, инженер-технологтар, мал ... ... ... және т.б. ... ... ... ... түрін есептен шығару ... ... ... ... көрсетіледі. Актіні комиссия екі дана етіп дайындап,
субъектінің басшысы ... ... ... ... Бір ... ... екіншісі негізгі құрал-жабдықтардың сақталуына
жауапты тұлғаға ... де, ол ... ... ... ... ... материалдық құндылықтар мен ... ... ... ... ... табылады.
Объектіні есептен шығарған кезде, оған қысқаша сипаттама беріледі
және оның ... шығу ... ... ... ... жағдайы
көрсетіледі және олардың жөндеуге жарадылығы да айтылады. Егер де объект
табиғат апаттарының, ... және тағы ... да ... жағдайдың
салдарынан есептен шығарылған болса, онда актіге қоса тиісті құжаттары ... ... ... кәсіпорын басшысы бекітеді. Тек бекіткеннен кейін
объектіні жоюға кіріседі. ... ... қор ... ... ... ... бойынша құндылықтар тиісті шоттар бойынша кірістеледі.
Негізгі ... ... ... ... ... ... жағдайда
жою нәтижесінде алынған материалдық құндылықтарға жауапсыздықпен қарау
анықталса, онда оған ... ... ... ... тәртіпте жауапқа
тартылады[27,55.].
ҚОРЫТЫНДЫ
Бухгалтерлік есепте негізгі құралдар деп өндіріс ... ... ... яғни бір ... ... уақыт пайдаланатын, өзінің бастапқы
түрін, көлемін сақтай отырып, құнын шығарылған өнімге, ... ... ... ... ... ... мөлшері шегінде
біртіндеп ауыстырып отыратын еңбек ... яғни ... ... ... ... — қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, үйлер
мен ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен ... ... ... аспаптары мен құралдары, есептеуіш машиналар мен техникалары ... ... ... көлік тасымалдау құралдары, ... және ... ... өнім және ... ... ... ... шаруашылықтың ішкі жолы, тағы да басқалар жатады.
«Экосервис С» ... ... ... ... актілермен
және құрылтайшы шартымен тиым салынбаған ретті кез-келген түрін жүзеге
асыра алады, соның ішінде:
... ... ... жанар-май құю ... ету ... ... ... өнімдерін, автокөліктерді сатып алу және өткізу,
• жүк және жолаушыларды тасымалдау;
Жұмыс және қызметке байланысты 2008 жылы ... пен ... ... 6363,3 мың ... ... ... ... 35375,8 мың тенгені
құрайды. Бұл жұмыспен ... ... ... 7159,3 мың тенгеге
өсуіне алып келеді, жалпы 29615,4 мың тенгені құрайды. ... саны ... ... , бірақ еңбек өнімділігі 41,7 мың тенгеге өсті. Жалпы табыс
796,1 мың ... ... ... ... салығы 368,7 мың тенгеге төмендеді.
Кезен шығындар 2546,2 мың ... ... ... ... таза ... Есеп беру жілі таза табыс 2150,0 мың ... ... ... 4,6 % , және ... табыстылығы 4,2 % төмендеуне әсер етті.
Қ.Р – ның Президентінің Заңына сәйкес «Бухгалтерлік есеп пен ... беру ... және ... ... ... Қ.Р – да бухгалтерлік
есеп пен қаржылық есеп беру жүйесін реттеп отырушы, ... ... ... ... ... бекітетін, субъектілер үшін ішкі бақылау мен
сыртқы аудитке мынандай ... ... ... есеп ... жарлық;
- бухгалтерлік есеп стандарттары;
- методикалық нұсқаулар;
- субъектінің саяси есебі;
-Жоспардың типтік шоттары.
Кәсіпорында негізгі құралдардың ... №16 ХҚЕС ... Осы ... ... ... есебін жүргізудің,
субъектіге жататын меншік құқығын, шаруашылық пен ... ... ... құралдардың есебі 2400 " ... ... ... мүліктік активтік шоттарында жүргізіледі: Жер, Ғимараттар ... ... мен ... ... ... ... құралдар,
Басқа да негізгі өндіріс, Аяқтамалған өндіріс[28,366.].
Негізгі құралдардың амортизациясын есептеудің әртүрлі әдістері бар.
Шаруашьшық ... ... ... есеп ... ... ... ... есеп саясатында амортизацияны есептеудің тәсілі
бойынша жасалынады. Біздің серіктістікте:
- ... ... ... ... жолмен есептен шығару;
- құнын сандардың жиынтығы бойынша (кумулятивтік ... ... ... ... Қазақстан Республикасы заңында белгіленген талаптарға сәйкес
қаржылық есеп берудің дұрыстығы мен ... ... ... ... ... ... ... қорытынды есебін тексереді
Аудиторлық қызметтің мәні қаржылық есеп беруді, ... ... ... ... қызметтер мен кеңес беру бухгалтерлік
есеп жүргізу мен ... ... ... ... мен ... ... декларациясын толтыру, қаржы - ... ... ... ... ... тұтынушыларға қызметтер ұсынатын
аудиторлық фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік статистикалық және
оперативтік есеп мәліметтері қолданылады. №1 үлгіде «Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... құрылым талдауының тапсырмасы оның өлшемі мен ... ... ... ... жыл ... ... негізгі құралдардың
бастапқы бағасы 3197 мың тенгеге ... ... ... үлес
салмағындағы ең көп ол көлік құралдарда. Жыл ... олар 86,3% ... 15024 ... ал жыл ... 87,6 % ... 18051 ... сонда 3027
мың. тг өсуі. Ұй-жайлардын бағасы өзгермеген, ... үлес ... 2 ... ... жағдайы бағаның өсуіне байланысты ... 1744,9 мың тг . ... ... ... құны 3197,1 мың тг
көбейген. Сонымен тозу кэффициенті 16,0%-ті құрайды және оның өсімі 4,5 ... ... ... ... ... жарамдылығы төмендейді, ол
84 % құрап және 4,5 %- ға ... ... ... ... ең ... ... - қор ... ол негізгі өндірістік қорларды ... ... ... ... ... ... табыс 2008 жылда 6363,3 мың.тенгеге көбейген,
сонда негізгі өндірістік құралдардың бағасы 853,6 мың.тенге өскен.
Негізгі өндірістік қорлардың ... ... үлес ... 94,6 % ... ол 11,9 % ... Қор ... деңгейі 1,8 тг құрады 2007 жылда
және 1,6 тг 2008 жылда[29,69.].
Пайдаланылған ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... ... ... ... ... ... он жылдық-жаңа экономикалық өрлеу».- Егемен Қазақстан.-2010.-
1б.
2.Қазақстан Республикасы "Акционерлік қоғамдар туралы" ... ... ... ... және ... ... ... бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық
комиссиясы бекіткен (өзгерістер мен толықтырулармен).-18б.
4. Қазақстан ... ... және ... ... басқа да
міндетті төлемдер туралы"Салық Кодексі12.06.2007.№209-11.(1-
қаңтар 2009 жылғы өзгерістер мен толықтырулармен).-52б.
5."Аудит",под редакцией ... ... ... ... ... ... ... В.Д. Практический аудит, Москва.-2006.-56б.
7.Әбдіқалықов Т.Ә., Сәтмурзаев А.А. ... ... ... ұйымдастыру, Алматы. ҚазМБА.2009-65б.
8.Байдаулетов М., Байдаулетов С.М. Аудит,Алматы.Қазақ университеті.2004.-
226б.
9. Дюсембаев К.Ш. Аудит и ... в ... ... финансами,
Алматы.-2000.-320б.
10.Дюсембаев К. Ш., Егембердиев С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и ... ... ... ... К.Ш.,Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау, Алматы.- 2001-378б.
12.Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., ... Н.А., ... ... ... ... -2001-400б.
15. Ковалев В.В., ... О.Н. ... ... предприятия, Москва.-2000-450б.
16. Козлова Г.Н. Бухгалтерский учет в организациях, Москва.- 2009-520б.
17.Кондраков Н.П., Краснова Л.П. Принципы ... ... 2008- ... М.И. ... и ... ... ... Москва.- 2000.-
543б.
19.Радостовец В.К.Ғабдуллин Т.Ғ. Радостовец В.В. ... ... ... ... ... - ... аудиті тәуелсіз
аудиторлық компаниясы. Алматы.-2003-410б.
20.Радостовец В.К. Шмидт О.Н. Особенности бухгалтерского учета,
Алматы.- 2000.-310с.
21. Сатмурзаев А.А. ... Б.Е. ... ... Алматы.-
Ұлағат университеті. 2007.-205б.
22. Төлегенов Э.Т. ... ... ... ... ... Т.А., ... А.Ш., ... Б.А., Рабатов О.Ж.,
Байболтаева Н.Ә., Радостовец В.К. ... ... ... ... Б.Е., ... З.Н. ... есеп ... Алматы.-
Ұлағат университеті. 2002.-220б.
25. Хорнгрен Ч.Т., Фостер Дж. ... ... ... ... М. ... и ... анализ,теория и практика//Бухгалтер
бюлетені.2008.-№24.-21б.
27.А.Мыңжасарова.Международные ... ... ... ... 18 000 ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Ойынның психологиялық ерекшелігі7 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы қатынастар14 бет
Қазақстан-АҚШ қарым-қатынасының дамуы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь