Қазақстан Республикасының мұнай газ секторы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..1

1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МҰНАЙ ГАЗ СЕКТОРЫ . ЭКОНОМИКАМЫЗДЫҢ НЕГІЗГІ ҚҰРАМДАС БІР БӨЛІГІ ... ... ... ... ... ... 4

1.1 Қазақстан Республикасының мұнай газ секторының даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Бағаны құраушы негізгі экономикалық элементтер: шығын, пайда және салық туралы жалпылама шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
1.3 Кәсіпорында қазіргі заманға сай баға құру кезеңдері мен тәсілдері ... ... 26

2. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДА БАҒА ҚҰРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36

2.1 Әлемдік мұнай нарығының құрылу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
2.2 Мұнай бағаларының қалыптасу динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...45
2.3 Мұнайға ішкі және әлемдік бағалар, мұнай экспорты ... ... ... ... ... ... ... ... .57

3. МҰНАЙ ГАЗ СЕКТОРЫНДА БАҒА ҚҰРУҒА САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ӘСЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66

3.1 Жер қойнауын пайдаланушыларға салық төлеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66
3.2 Ұңғы сағасынан түпкі тұтынушыға дейін отын энергетика саласында баға құру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74
3.3 Әлемдік және ішкі нарықта бағаның құрылуына экономикалық және геосаяси факторларды бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .89

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...93

ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 96

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 97
КІРІСПЕ
Зерттеу мақсаты: Бұл дипломдық жұмыстың қарастырып отырған тақырыбы «Мұнайгаз секторына баға құру ерекшеліктері». Осыған орай қазіргі таңда біздің мемлекетіміздегі көптеген мұнай өндіруші компаниялардың мұнай және мұнайгаз саласына деген сұранысы жылдан жылға өсіп, соның арқасында шетел инвесторларымен қарым-қатынасымыз артуда. Қазақстан экономикасының жұмыс істеуінің нарықтық негіздеріне көшу және осыған байланысты еліміздің әлеуметтік, экономикалық және саяси келбетін жаңғыртқан түбегейлі өзгерістер принципті түрде жаңа проблемалар мен міндеттерді алға тартуда. Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы пайдалы қазбалар қорына өте бай, сонымен қатар білімді мамандар мен өндіріс потенциалына ие деп айтуға болады. Сол көптеген пайдалы қазбалардың бірі, Қазақстан елінің байлығы – мұнайгаз саласы болып табылады. Осы саланың дамуын қамтамасыз етуде қатынас қаражаттардың алатын орны ерекше. Мұнайгаз өңдейтін кәсіпорындардың өнімін кеңейту үшін қаражат көлемі өте үлкен, бұл ірі инвестициялар үшін де ауыр болуы мүмкін. Сондықтан мұнайгаз саласында бағаның құрылуы нақты әрі үлкен көлемде табыс әкелетін жағдайда болуы қажет. Халқымыздың экономикалық - әлеуметтік хал-ахуалын одан әрі жақсартуда мұнай мен газ кенорындарының бағдарлы да пәрменді түрде игеру мәселесі мемлекетіміз үшін әлі талай жылдар бойына басым бағыт болып қала береді.
Қазақстан Республикасының индустриялық инновациялық дамуының 2015 жылдарға дейінгі стратегиясында мемлекеттің экономикалық саясатының басты бағыттарының бірі экономиканың шикізаттық бағытынан кетіп, одан әрі әртараптандыру және жаңа технологияларды дамыту болып айқындалады. Экономиканың серпінді өсуінің перспективасы отандық жоғары технологиялық экспортқа бағытталған өндірістің дамуына, кәсіпкерлік субъектілерінің инвестициялық белсенділігіне тікелей байланысты. Алдағы мақсаттарға жету үшін алдымен экономикалық әдістерге, атап айтқанда, экономиканың дамуын мемлекеттік ынталандырудың жанама тәсілінің негізгі құрамдаушысы болып табылатын салық салу жүйесіне негізделген, кәсіпкерлердің инвестициялық белсендігін қолдауға басым бағытталған мемлекеттік саясат қажет.
Мұнай – газ секторында компания мынадай қызметтер көрсетеді: Отандық мұнай – газ рыногының бәсекелік артықшылықтарын бағалау, мұнай-газ секторы дамуының стратегиясын қалыптастыру саласында және жергілікті нарыққа кірудің оңтайлы жолдары туралы мәліметтер беру, қазақстанда мұнай қызметін бастағысы келетін компаниялардың мүдделерін білдіру, мұнай мен газ саласында инвесторлармен жасалатын келісімдердің техникалық, экологиялық, экономикалық және өзге аспектілерін сараптамалық бағалауды ұйымдастыруды жүзеге асыру. Сондай ақ кенорындарын әзірлеудің технологиялық тәсілін құрастыру, мұнай өндіру, жинау, тасымалдау және дайындау, газды тазалау, кептіру және өңдеу, мұнай мен газдың технологиялық шығындарын анықтау және нормалау саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындауды ұйымдастыру.
Әрбір мұнай компанияларының ең негізгі алға қойған мақсаты болады ол табысты максимизациялау, яғни шығындарды азайтып, тиімді жолмен пайда түсіру болып табылады.
Зерттеу заты. Мұнай газ саласындағы мұнай өнімдеріне бағаның құрылуы. Баға оның құрамындағы элементтерімен өте тығыз байланыса отырып құрылады. Өндірілетін мұнайда парафиннің жоғары құрамдылығымен ерекшеленеді. Сәйкесінше бұл белгілі бір қиындықтарға әкеп соғады, әсіресе, қысқы уақытта ауа райының қатаң жағдайларына байланысты мұнайды өндіру мен тасымалдау шығындарының артуымен байқалады. 2001 жыл мен 2002 жылдың басында орын алған мұнай мен мұнай өнімдеріне ішкі бағаның төмендеу кезеңінен кейін соңғы айларда өндірістің күннен күнге өсіп отыратын шығындары және әлемдік бағалардың артуы әсерінен ішкі нарықта мұнай мен мұнай өнімдеріне баға динамикасының өзгерісі орнады. Қазақстандық экономиканың шикізаттық емес секторы әлсіз дамығандықтан және оған ішкі құрылымдық
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1 Алшанова Р.А. «Казахстан на мировом и минеральро-сырьевом рынке». –Алматы, 2004


2 Бердалиев К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері». –Алматы, Экономика, 2004

3 Даниэл Джонстан «Международный нефтяной бизнес». ЗАО «Олимп-Бизнес». Москва 2000

4 Дунаев В.Ф., Епихова Н.П., «Экономика преприятии нефтяной газовой промышленности». ЦентрЛидНефтиГаз, Москва 2004

5 Джиембаева Қ.І., Насибуллин Б.М. мұнай кен орындарында ұңғы өнімдерін жинау және дайындау Алматы 2005

6 Махмутова С.Б. «Ценообразование». Алматы 2006

7 Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. «Кәсіпорын экономикасы». Алматы, Экономика 2003

8 «Ммұнай және мұнай өнімдерінің нарығы». (дәріс жинақтары), ААлматы 2005

9 « Маңғыстау энциклопедиясы». 2000

10 Николас К.Сирополис «Управление малым бизнесом». Москва Дело 2003

11 «КазТрансОйл» журналы 2004

12 ҚР салық кодексі. Алматы:Юрист, 2006

13 Перзинь И.Э., Пукинова С.А., Совчанко Н.Н, Фалько С.Г. «Экономика предприятий» Дрофа, Москва 2003

14 Тайкулакова Г.С., Ускенбаева А.М., «Инвестициялық жобаларды басқару» А.М. Алматы 2006

15 Тайкулакова Г.С., Алшембаева Л.Т. «Кәсіпорын экономикасы». Алматы 2006

16 Трацевский И.П., Грекова И.М. «Ценообразование». Минск ООО «Новое знание» 2000

17 Черника Д.Г. «Налоги». Москва 2003

18 Орысша қазақша сөздік. Қазақ энциклопедиясының бас редакциясы. Алматы 1998

19 Сырьямытников Е.С, Победоносцева Н.Н, Зубарева В.Д, Шпанов В.А. «Организация планирования и управление нефтегазового добывающими предприятиями».
Москва Недро 1997
20 Сүлеймен Р.Т. «Толық экономикалық орысша – қазақша сөздік». Алматы 1999
21 Сиго И.И. «Основы экономики и управления». Издательство Экономика Москва 1993
22 www.googel.ru
23 www.rambler.ru
24 о земле, о недрах и недропользовании. Алматы «Жеті жарғы» 1999
25 Черника Д.Г.Налоги, Москва 2006
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................1
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МҰНАЙ ГАЗ СЕКТОРЫ – ЭКОНОМИКАМЫЗДЫҢ НЕГІЗГІ
ҚҰРАМДАС БІР БӨЛІГІ........................4
1.1 Қазақстан ... ... газ ... ... ... ... ... экономикалық элементтер: шығын, пайда және салық
туралы жалпылама шолу
..........................................................................15
3. Кәсіпорында қазіргі заманға сай баға құру кезеңдері мен тәсілдері
........26
2. НАРЫҚТЫҚ ... ... БАҒА ... ... мұнай нарығының құрылу
ерекшеліктері......................................36
2.2 Мұнай бағаларының қалыптасу
динамикасы...............................................45
2.3 Мұнайға ішкі және әлемдік бағалар, мұнай
экспорты.................................57
3. МҰНАЙ ГАЗ ... БАҒА ... ... ... Жер ... ... салық
төлеу...........................................66
3.2 Ұңғы сағасынан түпкі тұтынушыға дейін отын энергетика ... ... ... және ішкі ... ... құрылуына экономикалық және геосаяси
факторларды
бағалау.....................................................................
........89
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
....................................93
ҚЫСҚАРТЫЛҒАН
СӨЗДЕР......................................................................
..........96
ПАЙДАЛАНҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР..................................................................
......97
КІРІСПЕ
Зерттеу мақсаты: Бұл ... ... ... ... тақырыбы
«Мұнайгаз секторына баға құру ерекшеліктері». Осыған орай қазіргі таңда
біздің мемлекетіміздегі көптеген мұнай өндіруші ... ... ... ... деген сұранысы жылдан жылға өсіп, соның ... ... ... ... ... ... ... нарықтық негіздеріне көшу және осыған ... ... ... және ... келбетін жаңғыртқан түбегейлі
өзгерістер принципті түрде жаңа проблемалар мен міндеттерді алға ... ... ... Республикасы пайдалы қазбалар қорына өте ... ... ... ... мен ... ... ие деп ... Сол көптеген пайдалы қазбалардың бірі, Қазақстан елінің байлығы –
мұнайгаз саласы болып табылады. Осы саланың дамуын ... ... ... алатын орны ерекше. Мұнайгаз өңдейтін кәсіпорындардың өнімін
кеңейту үшін қаражат көлемі өте ... бұл ірі ... үшін де ... ... ... мұнайгаз саласында бағаның құрылуы нақты әрі үлкен
көлемде табыс әкелетін ... ... ... ... ... -
әлеуметтік хал-ахуалын одан әрі жақсартуда мұнай мен газ ... да ... ... игеру мәселесі мемлекетіміз үшін әлі ... ... ... бағыт болып қала береді.
Қазақстан Республикасының индустриялық инновациялық дамуының ... ... ... ... экономикалық саясатының
басты бағыттарының бірі экономиканың шикізаттық бағытынан ... одан ... және жаңа ... дамыту болып айқындалады.
Экономиканың серпінді ... ... ... жоғары
технологиялық экспортқа бағытталған өндірістің дамуына, кәсіпкерлік
субъектілерінің ... ... ... байланысты. Алдағы
мақсаттарға жету үшін алдымен экономикалық әдістерге, атап айтқанда,
экономиканың дамуын ... ... ... ... ... ... табылатын салық салу ... ... ... белсендігін қолдауға басым бағытталған
мемлекеттік саясат қажет.
Мұнай – газ секторында ... ... ... ... ... – газ ... бәсекелік артықшылықтарын бағалау, мұнай-газ секторы
дамуының стратегиясын қалыптастыру ... және ... ... оңтайлы жолдары туралы мәліметтер беру, қазақстанда мұнай қызметін
бастағысы ... ... ... ... ... мен ... ... жасалатын келісімдердің техникалық, экологиялық,
экономикалық және өзге ... ... ... ... ... ... ақ кенорындарын ... ... ... ... өндіру, жинау, тасымалдау және
дайындау, ... ... ... және ... ... мен ... шығындарын анықтау және нормалау саласындағы ғылыми-
зерттеу ... ... ... ... ... ең ... алға қойған мақсаты болады ол
табысты максимизациялау, яғни ... ... ... жолмен пайда
түсіру болып табылады.
Зерттеу заты. Мұнай газ саласындағы ... ... ... Баға оның ... элементтерімен өте тығыз байланыса
отырып құрылады. Өндірілетін ... ... ... құрамдылығымен
ерекшеленеді. Сәйкесінше бұл белгілі бір қиындықтарға әкеп ... ... ... ауа райының қатаң жағдайларына байланысты ... мен ... ... ... ... 2001 жыл ... жылдың басында орын ... ... мен ... ... ... ... кезеңінен кейін соңғы айларда өндірістің күннен
күнге өсіп ... ... және ... ... ... ... нарықта мұнай мен ... ... баға ... өзгерісі
орнады. Қазақстандық экономиканың ... емес ... ... және оған ішкі ... тұрақтылық жағдайын бере
алмайтындықтан экономикаға мұнай ... ... ... оның
мұнайға деген әлемдік бағаладың ауытқуына күшті ... ... ... ... ... ... ... әсері есепке алынады. Ол өз
кезегінде әлемдік экономиканы ... жаңа ... мен ... ... ... Сонымен қатар, әлемдік нарықтардағы мұнай
ұсынысы және оны ... ... де ... ... ... ... жұмыстың басты ... ... ... ... ... ... ... мұнай және газ
өндіретін компаниялар жылдан жылға өсіп келуде. Олар ... ... ... ... ... ... ... сияқты тағы басқа
көптеген қызмет көрсетулерімен ерекшеленеді. Қазақстан әлемдік бірлестікте
мұнайлы держава ретінде ... ... ... ... мен ... ... ... табыс болып табылады. Компанияларға берілетін
жоғары баға көптеген компанияларның ... ... қол ... ... ... ең ірі компаниялары ... ... ... ... ... және қазіргі бар ... ... ... ... ... ... жүргізуде. өткен жолымыз
бізге болашаққа сенімді үмітпен қарауға мүмкіндік береді.
І ЭКОНОМИКАЛЫҚ МҰНАЙГАЗ ... – ОТЫН ... ... ... ... ... Республикасы мұнайгаз секторының даму ерекшеліктері.
2000 жылдан ... ... ... өсу үстінде.
Энергетикалық сектордағы ... көп ... ... реформалар мен шетел инвестициясы мұндай өсудің ең ... ... ... ... ... ... ... шикі мұнайды сыртқа ... ... ... ... кейінгі екінші орында. Каспий ... ... ... ірі ... ие. ... сол сияқты шельфтегі
көмірсутегінің анықталған қоры 1,2 – 1,4 млрд ... ... 3 ірі ... ... ... бар. ... солтүстік аймақты
мұнай өнімдерімен қамтамасыз ететін Павлодар зауыты, батыс аймақта ... ... ... ... ... ... ... мұнай өңдеу зауыты,
олардың ... ... ... 21,0 млн ... ... ... 427 мың баррель мұнай). 2005 жылы бұл 3 мұнай ... ... ... 11,2 млн ... (күніне шамамен 224 мың ... ... ... ... ... МӨЗ ішкі ... батыс Сібірден алады,
Атырау МӨЗ Қазақстанның батыс аймағындағы отандық ... ... ал ... МӨЗ ... уақытта Қазақстанның оңтүстік
аймақтарының ... ... АМӨЗ жылу ... ... ... ... ... іске қосу ... ... ...... ... экспортшысы. Қазақстан га
қорының көп бөлігі Каспий теңізі маңындағы батыс аймақта. Дәлелденген ... 25% ... ... ... ... құбырларының
инфрақұрылымы көрші елдерден өтетін ... ... ... ... ... ... да ... роль атқаратын,
халықаралық нарыққа шығуға мүмкіндік береді.
Кесте 1. Қазақстанның мұнай өңдеу зауыттарының ... ... | ... ... ... ... жылына млн.т. ... ... |7,5 ... ... |4,5 ... ... ON Products |6,5 ... 1 – Қазақстанның мұнай ... ... ... ... ... бері жұмыс жасап тұрған КТК мұнай ... ... ... болып табылады. Оның ұзындығы 1500 км. Ол теңіз
кенорнынан басталып, ... ... ... Қара ... ... порты жанындағы КТК теңіз терминалында аяқталады. УАС
мұнай құбыры Атырау, Маңғыстау кенорнындарынан ... ... ... ... ... ... құбыры жүйесінің ұзындығы Қазақстанның оңтүстік
батысындағы Өзеннен Атырау теңіз портына дейін 1232 км ... ... ... ... ... территориясымен өтіп, Самарада «Транснефть»
ресейлік ... ... 2002 жылы ... ... ... ... жөнінде 15 жылға келісім шартқа қол ... Осы ... ... Қазақстан Ресейлік мұнай құбырлар жүйесі ... ... аз ... млн ... ... ... 350 мың ... мұнай) мұнайды сыртқа
шығарады. 2005 жылы шамамен 30,5 млн ... шикі ... ... ... ... ... ... УАС мұнай құбыры арқылы өткен. Жалпы экспортқа
шығару жылына ... 52,4 млн ... ... шамамен 1 100 000 баррель
мұнай) құраған.
Ұзындығы 1767 км ... Баку – ...... ... құбыры
шикі мұнайды Бакуден Жерорта теңізі жағасындағы Джейхан ... ... ... ... ... беріп, Каспий және Жерорта теңіздері
арасындағы бірінші тіке құбыр болып табылады. 2001 ... ... Баку ... – Джейхан мұнай құбырымен 50 млн тонна мұнай ... ... 1 ... мұнай) тасымалданбақ. Мұнай құбырының құрылысы 2005 жылдың мамыр
айында аяқталып, 2006 жылы ... іске ... Баку – ...... ... ... маңы Азербайжан секторындағы Азери – Чираг – ... ... ... үшін пайдаланылады деп жоспарлануда. Бірақ мұнай
құбырының пайдаланылмаған ... ... ... ... ол ... ... Азербайжанмен өткізу мүмкіндігін ашуға келіссөздер
жүргізуде.
2005 жылы желтоқсанда Қытай мен Қазақстан ...... ... бір ... болып табылатын 614 мильге созылған ... ... ... құбырының телімін пайдалануға берді. ... ... ... ... алғашқы өткізу қабілеттілігі жылына 100 млн
тонна (күніне ... 200 000 ... ... ... жылына 20 млн
тоннаға (күніне ... 400 000 ... ... ... түрде ұлғайту
көзделіп отыр. Қазақстанда ... мен ... ... 2005 жылы ... % өсіп 26,129 млн тонна құрады. Газ – 45,5 % ... 11,344 ... метр ... газ (2004 жылы 155,9%) ... ... ... ... өндіру ҚР негізгі ... ... келе ... ... саласы болып табылады. Ұлттық жалпы
өнімнің, бюджеттік табыстың, елге ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Барланған мұнай мен конденсат қоры
бойынша ... 12 – орын ... ... ... ... ... елдердің
арасында қазақстан 23 орында. Қазақстандағы қуат ... ... 30% ... ... газ – 13 - 15% құрайды.
Қазақстан жер ... ... ... ... 2% ие.
Дәлелденген көмірсутек ... 169 ... ... қамтиды,
87 мұнай, 17 газ, 30 мұнайгаз, 25 мұнай мен газ ... 20 ... ... ие. Мұнайгазды аудандар Республиканың 1,7 ... км ... алып ... ... ... 62%). ... мұнай қоры 2,8 млрд. Тонна және газ 1,8 трлн. куб метр, ал
жоспардағы - ... 12 ... ... ... және ... және ... 3
трлн. метр куб газ.
Елдегі көмірсутек қорының 2/3 ... 5 ... ... ... көбі ... ... ... қалған бөлігі 4 кенорны үлесіне
тиеді. Олар Өзен мен Қарашығанақ, ... мен ... ... ... ... оның ... зоналарының болашағы зор. Геофизикалық зерттеулер
нәтижесінде 100 мың кв. метр шамасындағы ... 12 ... ... мұнай қоры
көзделген 96 құрылым оқшауланған. Басқа да аймақтар одан кем ... ... ... және ... - ... Прорва кенорнының батыс
алаңы кенорнындарында алынатын мұнай қоры 115 млн. ... ... ... ... ... ... және ... кенорнындарында 40 млн.
тоннадан аса мұнай мен 30 ... ... метр газ жыл ... ... ... Шығыс Қазақстанның басқа да аудандарында 1 млрд. ... қоры ... ... бар. ... мұндай тез өсуі Қазақстан үшін
көмірсутек шикізатының ірі қоры бар алғашқы он ... ... ... ... ... бәсекелес болуға мүмкіндік береді.
Мұнайгаз секторындағы шетел инвестициясы. 6 жыл ... ... ... саясаты өз нәтижелерін беруде. Бүгінгі ... ... ... ... ... қол қойылған
келісімдердің жалпы құны 40 млрд. ... ... ... ... ... ... ... жатқан мүмкіндіктер өте көп
инвестиция талап етеді. Қазақстан және ... ... ... ... ... 160 млрд. доллар құрайды. Оның ішінде 10 ... ... ... ... мен ... бастапқы кезеңіне
жұмсалады. Бірақ бұл ... ... тек ғана ... ... ... бөлігі мен Каспий теңізі ... ... ... қорлары мұнай машина жасау, қызмет көрсету ... ... және ... инфрақұрылымдар, мұнай өңдеу және
мұнайхимия базаларын құруға жол ... Жыл ... жаңа ... ... ... ... өндіруші компаниялардың тізімі
өсуде. ... ... ... ... ... ... 7 ... басты роль атқарады. Олардың ішіндегі көшбасшысы
«Теңізшевройл» ... ... ... қарсылас үш компанияның
(«Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ, «Қазмұнайгаз Барлау Бұрғылау», «Karachaganak
Petroleum ... B.V.») ... тең. ... ... 1 ... ... жылына «Торғай Петролиум» ЖАҚ және «Қаражанбасмұнай» АҚ
өндіреді. Мұнай өндіретін ... ... ... БМ
аяқтайды.
«Қазмұнайгаз Барлау Бұрғылауды» қоспағанда Қазақстанда барлық негізгі
мұнай өндіретін компаниялар ... ... ие. ... ... ... ... үшін ... капиталын барынша кеңірек
тартқандығын және жер ... әлі де ... ... ... үшін ... ... ... тәжірибесін
кеңірек пайдаланылғанын көрсетеді. «Теңізшевройл» ЖШС БМ Қазақстандағы ең
ірі мұнай өндіретін мекеме болып табылады. «Теңізшевройл» БМ (ТШО) ... ... ... 6,7% ... 13 млн. 600 мың тоннаға жеткізді. Газ –
4,7 млрд. текше метр. ... ... ... бәрін ТШО КТК
құбырымен шетелге шығарады. ТШО – ның үлесінде елдегі ... ... ... ... ... теңізде ТШО екі ірі жобаны іске асыруда.
Олар – газды пластқа ... (ПЗГ) және ... ... ... ... ... ... аяқтау 2005ж. 2 – кварталына жоспарланған. Бұл
жобаларды іске асыру Теңіз кенорнында ... ... ... 20 ... ... ... ... 1993 жылы, БМ құрылған кезде мұнай
өндіру 1 млн 300 мың тоннаға жетті. Одан бері ... ... ... 1-
2 млн. ... ... ... арттырып отырды. 2006 ж. кейін екінші
ұрпақ зауыты іске қосылып, газды пластқа ... ... іске ... ... ... бүгінгі көрсеткіштен екі есе ұлғаюы тиіс. Бұл жобаларға
инвестиция 4 млрд. 400 млн. долларды ... ... ... ... ... ... 40 ... есептеліп, 20 млрд. долларды құрайды.
1979 жылы ашылған ірі кенорнының мұнай қоры 750 млн. ... 1,125 ... ... деп ... ... ... ... Chevron Texaco
және Exxon Mobil ТШО дағы үлесі 50 %және 25 %, Lukarko 5%, ... ... ... - ... мұнайгаз компаниясы 2005 жылы 1-тоқсанында мұнай мен газ
конденсатын ... 9,7% 2,241 млн. ... ... 2005ж. ...
мамыр аралығында мұнай мен газ конденсатын өндіру 8,9% 3 млн. 799 ... ... ... өндірудің өсуін жаңа интенсивті технологияларды
енгізу қамтамасыз етті. «Қазмұнайгаз ... ... ... ... жылы 1 ... 2 ірі ... ... мекемені біріктіруден құрылды
(«Өзенмұнайгаз», «Ембімұнайгаз»). «Өзенмұнайгаз» ӨФ Өзен ... ... жылы ... ... ... ... ... жылына 23,3 млн.
тоннаға ... оның 16 млн. ... Өзен ... ... ... ... жылы 1 ... «Ембімұнайгаз» және «Теңізмұнайгаз» ААҚ ... ӨФ ... 10 ... кіреді. Олардың 6 мұнайгаз ... ... ... ... ... ... және 3 негізгі өндіріске қызмет көрсетуші
мекеме. Қызметкерлердің жалпы саны 6605 адам. «Ембімұнайгазда» 39 ... ... бар. ... ... ... 34 ... жүріп жатыр.
2003 жылы 1 қаңтарда іске қосу қоры 1937 ... ... ... ... тұр. ... категориядағы бастапқы мұнай ... ... – 522,7 млн. ... ... -215,9 млн. тонна.
Agip KCO консорциумы – Қашаған кенорны жобасының ... ... ... ... ... шельфіндегі Қашаған кенорнын ... ... Agip KCO ... қатысушыларының құрамы төмендегідей:
Солтүстік Каспий жобасының ... ... ЕNI, ... ... бар Total, ... Royal Dutch Sheii. ...... және «Қазмұнайгаз» - 8,33% ... ... ... ... 2000 жылы ... «Восток - 1» ұңғысында ... ... ... ... ... ... 2007 – 2008 жж. ... Қашаған мұнайының алынған қоры
7-9 млрд. баррельге ... ... ... ... қоры – ... ... ... және Қазақстанның басқа да каспийлік блоктарын
игеру есебінен мұнай өндіретін ірі 10 елдің ... кіре ... ... ... ... 150 млн. тоннаға (күніне 3,5 млн баррель) жеткізу
есептеліп отыр. Республиканың батысындағы ... ... ... ... ... ...... біріккен «СNPC –
Ақтөбемұнайгаз» АҚ мекемесі Қазақстандағы ірі ... ... 2004 жылы «СNPC – ... ... ... 14,4% 5 млн. ... ... арттырды, газ 2249 млн. текше метр. Мұнай өндіруден ... ... ... ... 2005 жылы ... газ ... 34% 2,994 млрд.
текше метрге жеткізді. 2005 жылы «СNPC – Ақтөбемұнайгаз» Жаңажол газ ... ... ... ... ... «СNPC – Ақтөбемұнайгаз»
мұнайын тұтынушы ... OH Products және ... ... ... 1 бөлігі теміржолмен Қытайға жөнелтіледі.
Саланың транзиттік мүмкіндігі. Қазақстанның географиялық ... ... ... ... ... ... құбыраралық жүйе
құру бойынша тиімді ... ... ... ... шектеулі, бүгінгі
таңда 10 млн. тонна мұнай экспортқа шығарылады. Өңделіп және ... ... ... арты ... ... құбырларының
қуатын жылына 50 млн. ... ... ... ... Ал ... ... ... жүйенің жалпы қуатын жылына 70-120 млн. ... ... АҚ ірі ... ... ... ... ... АҚ Қазақстанда өндірілген мұнайдың 70% ... ... ... ... ... ... ... ие: Өзен – Атырау – Самара, ............ Омск – Павлодар- Шымкент – Чаурджоу, Құмкөл ... ... АҚ ... ... ... ... көлемі 2004
жылы 38 390 мың тоннаны құрады. 2003 жылы көрсеткіштен 2% артық ... ... Жүк ... 25 135 млн. ... ... 2003 жылмен
салыстырғанда (24 604 млн тонна/км) 2% артық. Мұнай тасымалдау көлемінің
артуы және ... ... ... жүйесін интеграциялау саясаты
жүргізілуі нәтижесінде жүк айналымы артты. Магистралды ... ... ... ... АҚ мұнайды экспортқа шығаруды арттырды. 2004
жылы Атырау – Самара мұнай құбырымен ... ... ... ... ... млн. тоннадан аса (2003 жылмен салыстырғанда 6% ке) артқан. Атырау порты
арқылы танкерлерге 7,2 млн. тонна (2003ж. 20%) жөнелтілді. ... ... құю ... айдау көлемі (2003 жылмен салыстырғанда 1,352 млн
тонна, 58% артық) және Шағырда - 1,505 млн. ... 31% ... ... ... ... ... және су ... 2004 жылы алдын ала
алынған деректер бойынша 60 414 млн. теңге құрады. 2003 жылы ... ... ... 1991 млн. ... ... ... 2005 жылы мұнай өндіру күніне 160 мың тоннаға
артты, ал 2015 жылы күніне 430 мың ... ... ... ... ... ... ... негізгі мұнайгаз өндіріс процесінің процестерін
атауға болады:
- мұнай және газ кенорындарын іздеу және ... ... мен ... ... мұнай мен газды өңдеу;
- мұнай мен газ өнімдерін тасымалдау және сақтау.
1.2 Бағаны ... ... ... ... ... ... ... туралы жалпылама шолу
Экономикада бір өнімді өндіруге кеткен шығындармен және оны өндірген
кәсіпкердің қалтасына түсетін ... ... баға деп ... ... бір ... ... келтірілген өзіндік құны
мен жалпы жылдық өндірістік шығындар: ... ... ... іске асыруға кететін шығынының ақшалай түрі өнімнің өзіндік құны
деп аталады. Өнімді өндіру мен ... ... ... ... ... ... ... Ал өнімді өткізуге байланысты шығындар
/мамандарды дайындау, ғылыми-зерттеулік және тәжірибе ... ... емес ... ... Бұл екеуінің қосындысы өнімінің ... ... ... әр ... ... бір ... келтіріп, оларды бөлек
топтарға жинақтау мақсатымен барлық шығындар жіктеледі. Барлық ... ... ... ... ... ... калькулияциясы
келесі тарамдардан құралады:
• Шикізат пен негізгі материалдар;
... ... ... Энергетикалық ресурстар /шеттен келген/;
• Амортизация төлемдері;
• Еңбек ақысы;
• әлеуметтік сақтандыруға төлемдер;
• басқа да ақшалай ... - ... ... ... ... ... құнын есептеп шығару. Барлық шығындарды келесідей топтарға бөледі:
• өзіндік құнға жатқызу әдісіне байланысты :
- тура;
- қосалқы;
• өндіріс көлемінің өзгеруіне ... ... ... ... ... ... ... негізгі;
- қосымша;
Сонымен, шығын, яғни жұмсалған қаржы – ... ... өнім ... ... ... ... ... оларды өткізуге жұмсаған ақша түріндегі шығындарының жиынтығы.
Тура шығындар – бұл өнімнің өзіндік құнына тікелей ... ... бар ... ... - ... бірнеше түріне қатысы бар шығындар.
Шартты-тұрақты шығындар – ... ... ... ... өнім ... көлеміне байланысты болады және өндіріс күшейткенде
өзінің тұрақтылығын көрсетеді, яғни өндірістің деңгейіне қарамастан бір
қалыптан ... ... ... - ... өнімнің немесе атқарылған
жұмыстың бір бөлігіне қатысы. Олар өндіріс көлемінің өзгеруіне байланысты
өзгеріп ... яғни ... ... ... тікелей тәуелді болатын
шығындар.
Негізгі шығындар - өндіріс үрдісіне тікелей қатысы бар ... ... ... ...... ... яғни ... пен
басқаруға шаруашылық қызмет көрсетуге жұмсалатын шығындар болып табылады
және олармен бірге өнімнің өзіндік құнына қосылады.
Кәсіпорынның жоспарлы және ... ... ... ... келесі
көрсеткіш пайдаланады:
1. Өзіндік құнның өзгерісін тауарлық өніммен салыстырғандағы көрсеткіш
мына ... ... ... ... ... стадиялық және қор категориясы бойынша
анықталады. С1 категориясы 1тн. қор шығыны мына формула бойынша есептеледі:
ӨҚС1=(ӨҚn – ҚҰ)/ШС1
(3)
Мұндағы:
ӨҚn – бөлшекті іздеу және ... ... ... – ұңғы ... ... - ... қоры,тн.
С1 категориялы 1тн. қорды В катеоргиясына ауыстырғандағы шығындар:
ӨҚВ= ӨҚС1 + ӨҚД.Р. – СҰ / ... – ұңғы ... ... ... – бөлшекті барлау стадиясындағы шығындар:
ШС.В. – С1 категориясынан В ... ... ... ... ... ... ұңғы құрлысының өзіндік құны да
өзгереді. Бұрғылау жұмысының өзіндік құн өзгерісі кезінде:
ӨҚυ = (T/100)*Ү
ӨҚυ = (1 – ... ...... жылдамдығының өсуіне байланысты бұрғылауды тоқтату
мерзімі;
υжос, υнақ – жоспарлы және ... ... ... ... – уақытқа байланысты шығындардың үлес салмағы, %.
Ұңғы құрылысының сметалық құны – ... ... мен баға ... жоба ... ... ... ... болып табылады.
Ұңғы құрылысындағы шығындар сомасын анықтайтын сметалар 4 ... Ұңғы ... ... ... ...... жұмысы;
III. Бұрғылау және бекіту (крепление);
IV. Ұңғы өнімділдігін сынау.
Жоспарлы қор жинау ... ... ... ... ұңғы ... ... алынған бұрғылау кәсіпорынның пайдасы табылады.
Өндірістік шығындар сметасы – бұрғылау кәсіпорындағы ұңғы құрылысының
барлық ... ... ... ... ... жоспарлы өзіндік құны – оның сметалық құнынан (ССМ)
жоспарлы қор жинау П ... ... ... өзіндік құнның
төмендеуінен ΔС аз болуы тиіс, яғни:
Сt+1 = CCM – П – ... ... ... ... ... – арнайы түрде әзірленген
және өзіндік құн бойынша және ... ... түрі ... ... ... экономикалық элементтердің бір түрі бұл - пайда болып
табылады. Кәсіпорындағы бір өнімге келтірілетін ... құру үшін біз ... ... жоспарлаймыз.
Пайда – бұл кәсіпорынның жалпы табысы мен шығындары арасындағы айырма,
мұнда жалпы табыс шығыннан асып түседі.
Өнімді ... ... ... - ... табыс пен айналыс шығындары
арасындағы айырма, мұнда жалпы табыстан ... ... ... ... шегеріп тасталады.
(7)
Бір жылдың және бүкіл кәсіпорын масштабында пайданың деңгейі келесідей
анықталады:
(8)
Инвестициялық жобаның масштабында пайданың мөлшері:
(9)
Кәсіпорындағы табыстар 4 түрге бөлінеді:
... ... ... ... ... ... Таза табыс;
Кәсіпорынның жиынтық табысы – ... ... ... ... ... да ... түскен және тыс өткізу операциялардан түскен
табыстан құралады.
Жалпы табыстан мұнай өндіру ... ... ... ... ... ... тауарлық өнімді өткізуден түскен пайда деп атауға
болады.
Тауарлық өнімді өткізуден түскен пайдасын ... - ... ... ... құнға салынатын салықты, акцизды және ... ... алып ... ... ... ... ... өткізуден түскен табыстан
материалдық және міндетті төлемдерді шегеру керек.
Басқа да активтерді өткізуден ... ... ... ... ... және пайдаланбаған мүліктерді сатудан түскен ... ... ... ... түскен табыс бағалы қағаздардың дивиденттері,
жалғаудан түскен төлемдері мен айыптар, өсімдер және тұрақсыздық айыппұлдар
қосындысынан ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар мен ағымдағы шығындардың шегеріп тастаған көрінісі
болып табылады.
Қалған таза табыс анықтаған ағымдағы табыспен ... ... ... көрсетеді. Мемлекеттік міндетті төлемдерге қойнау-
пайдаланушылардың негізгі салықтар: роялти, ... ... ... ... ... және өнім бөлу ... ... шарттары
жатады.
Кәсіпорынның басқа да қосымша іс-әрекеттерінен түскен ... ... ... ... ... мен ... да өнімді өткізуден тыс пайдалар бірігіп
баланстық пайданы құрайды.
(10)
Кәсіпорынның негізгі қызметінен түскен пайдасы мұнайгаз өнеркәсібінің
мұнай ... ... ... ... өз ... ескереді.
Мұнай технологиялық тізбегі үш үлкен стадияға бөлінеді:
Стадия «Апстрим»:
• Барлау /барлаулық және ...... ... ... ... ... ... өндіру /мұнайды жер бетіне көтеру/.
Стадия «Мидстрим»:
• Тасымалдау /құбырөткізгіш арқылы немесе баржа және танкерлермен/;
Стадия «Даунстрим»:
• Мұнай өңдеу зауыты ... ... және ... /МБ және ... Маркетингтік зерттеулер;
• Түпкі тұтынушы.
- Геологиялық барлаудан түскен ... ... ... ... құны мен іс ... өзіндік құнының
айырмасына тең болады.
- Бұрғылау кәсіпорындағы ... ұңғы ... ... ... ... ... шығындарды шегергенге тең.
- Мұнайгаз өндіру басқармасының пайдасы тауарлық мұнай мен ... ... ... мен ... ... ... ... Тасымалдау кәсіпорындарының пайдасы мұнай мен газды ... ... ... жалпы эксплуатациялық шығындарды
алғанға тең.
- Мұнай сақтау база және автоматтандырылған құю ... ... ... ... анықтау үшін, жалпы түскен
табыстан айналыс шығындарын шегереміз.
Басқа да өнім өткізуден түскен пайда құрамына кіретіндер:
❖ шеткі өндірістік қызмет атқарудан;
❖ өнеркәсіптік ... ... ... ... беруден /жанармай, дизотын/;
❖ артық активтерді және ... ... ... түскен
пайдалар.
Тыс өткізу операцияларынан түскен пайдаға жататындар:
• арендалық төлемдер;
• лизинг;
• айыппұлдар мен ... ... ... ... ... ... ... дивидендтері;
• дебиторлық борыштар.
Баланстық пайдадан қойма пайдаланушылар мемлекеттік салықтар мен
міндетті төлемдерін жасайды:
✓ заңды ... ... ... ... қосылған құнға салынатын салық;
✓ роялти – қойнауларды пайдалану құқығына салынатын ... ... ... ... тікелей байланысты/;
✓ бонустар – қойнау пайдаланушылардан, белгіленген территорияда
және келіскен операцияларды атқаруға, ... шарт ... ... рет ... ... ... мен қызметтерге салынатын, бағаға ... ... ... ... ... салықтар деп аталады. Жанама салықтарға:
1. қосылған құн салығы;
2. акциздер;
3. кедендік баж салығы;
Халық тұтынуындағы табысы мол жеке тауарлар үшін ... ... ... мына ... ... ... барлық түрлері және
алкогольді өнімдер, ... ... ... пен ... ... алтын, платина немесе күмістен жасалынған әшекей бұйымдар,
бензин (ұшақты ... ... ... ... ... ... ... отты және газды қаруларға салынады.
Осыдан қалған пайданы кәсіпорынның таза пайдасы деп есептейді. Сонымен,
Пайда – ... ... ... ... ... сондай-ақ
кәсіпорынның өндіріс-шаруашылық қызметінің ең ... ... ... ... ... ... ... сай баға құру кезеңдері мен тәсілдері
Бұрын, шаруашылықтың жоспарлы-әкімшілік жүргізу жағдайында өнімге бағалар
жоспарлы түрде ... ... ... жағдайында бағалар негізінде
сұраныс пен ұсыныстың арқасында, яғни құн заңы ... ... ... ... ... ... үй шаруашылығы,
фирмалар/ үшін маңызды ... ... ... ... ... мен ... жеке мүдделерін айқындауға қызмет етеді.
Нарықта ... ... ... мен ... ... ... 1 - Бағаның құрылуы
Бағаның құрылуының шығындық әдістері басым түрде ... ... ... сату ... ... ... параметрлік әдістері -
тауарлардың технико - экономикалық парметрлерінің ... ... ... - ... ... ара ... және ... өзгеру процессі. Еңбектің қоғамдық қажетті шығындары,
тауарлардың құны бағалардың объективті негізі ... ... олар ... арқылы бағада көрініс табады.
Нарықтық экономикада баға үш басты қызметті атқарады:
➢ Бағдар беруші – тауарлардың сатушы мен ... ... ... ... ... Бөлу – бұл ... нарықтық экономика қатысушылары арасында
табыстар, әндірістік факторлар және игіліктер бөлінеді;
➢ Ынталандырушы - өндірісті өте ... ... ... ... ... ... арқылы ықпал етеді.
Бұл қызметтердің орындалуы тек қана бағалардың табиғи ... ... ... және инфляциясыз жағдайдағы еркін баға
қозғалысы арқылы ғана мүмкін болады. Бұл шара ... ... ... ... орын ... ... баға – ... құнының ақшалай
тұлғалануы, яғни тауардың немесе қызметтердің бір ... үшін ... ... ақша ... өндіріске жұмсалатын шығындар мен пайданы
қамтиды.
Өндіріс бағасы – тауарлардың нарықтық бағасы негізінде жатқан ... ... ... өндіру шығындары мен орташа пайдадан құралады.
Нарықта бағаның ... ... бар, ... ... ... ... мемлекеттік;
• келісім бағалары;
• әлемдік т.с.с.
Мемлекеттік бағалар ... - ... ... ... үшін ... ресурстарға, әлеуметтік маңызы бар тауарларға
тағайындалуы мүмкін. Мемлекеттік бағалар жүйесі екі элементтен тұрады:
- үкімет қатаң ... ... ... ... бағалар;
- ұсыныс пен сұраныстың арақатынасындағы өзгерістерді есептеп
отыратын, реттелетін бағалар;
Келісім /шарттық/ ... - ... ... ... және ... ... ... бекітілетін, яғни берілген тауарға сұраныс пен
ұсынысқа назар аудара отырып тағайындалатын бағалар. Келісім ... ... ... елдің экономикасының нарықтық ... ... ... ішіне өндірушілердің көтерме сауда бағасы ... ... мен ... ... өнімді халықтан басқа
кәсіпорындар мен ұйымдарға ... ... баға - ... ... ... деп аталады. Осы баға екі түрге бөлінеді:
• кәсіпорынның көтерме сауда бағасы – ... ... ... және ... ... есеп ... ... түрі.
• өнеркәсіптің көтерме сауда бағасы - өнеркәсіптің өткізуші ұйымдары мен
көтерме сауда базалары тауарларды саладан тыс жерлерге, ... ... ... ... ... ... баға – халықаралық саудада ... өте ірі ... ... негізінде септеледі. Әр елдің баға деңгейі бар.
Баға деңгейі – елде өндірілген дайын ... мен ... ... ... ... Баға деңгейін индекс көрсетеді.
Қазақстан Республикасында кәсіпорын деңгейінде баға тағайындау
негізінде маркетолог және ... ... баға ... ... сұлбасы
бойынша баға құруды жүргізеді. Сол ... баға ... баға ... ... ... ... зерттеп алу қажет.
Баға құру кезеңін келесі сұлба бойынша келтіруге болады:
Сұлба 2 – Баға құру ... ... ... ... шешу қажет, яғни ... ... анық ... ... ... ... ... үш
негізгі мақсат қолданылады:
- ... ... ... ... ... ... мен өз тауарын өткізу
жұмысын ... ... үшін ... төмендетеді. Яғни, өмір сүру
пайдадан гөрі маңыздырақ.
- ... ... ... максималдау.
Пайданы ұлғайтуға көптеген ... ... ... ... ... орын алған кәсіпорындарда ғана емес, ... ... онша ... емес ... ... ... ... (шамасын) максималды пайдалануға тырысады.
Лидерлікті алу. Бұл жерде кейбір кәсіпорындар өз ... ... ... ... ... өнім ... бойынша алады. Бірінші
жағдайда, олар бар ... ... ... ... жеке бағаны тағайындайды.
Сұранысты анықтау кәсіпорындардың ... ... ... ... ... анықталады.
Шығындарды бағалау. Шығындар кәсіпорындарда ... ... ... ... ... - өнім көлеміне байланысты өзгермейді. Оларды ... ... ... - өнім ... ... ... ... VC
деп белгілейді. Оларға: ... ... ... энергия ,
транспорт шығындары жатады.
Тұрақты және айнымалы шығындардың ... ... ... Олар ТС ... ... ... шығындар - өндіріске
қосылған тағы бір өнім ... ... ... Ол МС ... = ΔVC/ ΔQ ... ... ... ал минималды бағаны шығындар
анықтаса, орташа баға ... ... ... өтуі ... ... мен бағасын біліп отыруы қажет. Ол ... ... ... ... танысу үшін оларды сатып алып
талдайды;
фирма ... ... ... ... ... ... өндіріс құрал – жабдықтарын сатып
алып, оларды талдап, ... ... ... ... ... мен ... ... тұтынушылардың
пікірлерін сұрап, ... ... құру ... ... Тауарлардың нақты ... ... және ... ... жағдайларын білуге болады.
Осы ... ... ала ... ... ... ... құру ... қалыптасқан:
орта шығындар + пайда;
залалсыздықты талдау және мақсатты пайда ... ... ... баға негізінде баға ... ... ... баға ... ... бағаны тағайындау. Осы кезең баға белгілеу процесінің
соңғы ... ... ... ... ... ... ... фирма өз бағасын тағайындайды. ... ... – баға ... ... ... ... белгілеу. Осы
кезде сатып алушылардың психологиялық қабылдауын есептеу қажет.
Кез келген кәсіпорын /фирма/ ... ... ... ... да, ... оны ... ... әртүрлі факторларына сәйкес реттеп отырады.
Осыған сәйкес, қазіргі заманға сай өндірістік ... ... яғни ... ... ... бар, олар:
• жаңа тауарға баға белгілеу;
• тауар номенклатурасы ... баға ... ... ... ... баға ... жеңілдіктерді қолдана отырып баға белгілеу;
• өтімді ынталандыру үшін баға белгілеу;
• баға арқылы кемсітушілік /дискриминация/;
Жаңа ... баға ... – бұл баға құру ... тауардың
өміршеңдік кезеңімен тығыз байланысты. Әсіресе, тауарды нарыққа енгізу
сатысы баға белгілеу ... көп ... ... ... ... жаңа
тауарды ұсынуда екі түрлі стратегиясын қолдану ... ... ... нарыққа тауарды енгізу
«Қаймақ сыпыру» стратегиясы ... ... жаңа ... ... бірден жоғары бағаны қояды. Сату көлемі азайған сайын
бағаны төмендетіп ... Бұл ... ... ... ... ... көпшілігінің сұраныс деңгейі жоғары болса;
• өндірістің шағын көлемінің шығындары фирма пайдасынан асып кетсе;
• алғашқы ... баға жаңа ... ... ... жоғарғы баға тауардың жоғарғы сапалық түрін қамтамасыз етеді.
Нарыққа ... ... ... ... жаңа ... тұтынушыларды тарту үшін және ... ... ... үшін
салыстырмалы төмен баға қояды. Нарықтың керекті үлесіне ... соң, ... ... ... Бұл стратегияны қолдану үшін мына жағдайлар
ескертілуі қажет.
• Нарық бағаны өте икемді болу және ол ... ... өсуі ... беретін болса;
• өндіріс көлемі өскен сайын шығындар көлемі азаятын болса.
Тауар номенклатурасы шеңберінде баға құру – егер де ... ... ... болса, онда баға белгілеу тәсілі біршама өзгереді.
Бұл жағдайда фирма жалпы тауар номенклатурасы ... ... ... ... ... болса баға жүйесін қолдануға тырысады. Әр түрлі
тауарлардың бір-біріне бағасына қарай әр ... ... ... ... ... ... баға ... Мысалы, «LG» компаниясы
телевизордың әр түрлі ... ... Баға құру ... ... ... құнын, тұтынушылардың бағалайтын қасиеттерін,
бәсекелестер ... ... ... және ... алып ... ... ... баға белгілеу. Көптеген фирмалар негізгі
тауарларымен қатар қосымша тауарларды да ... ... ... ... оған қажет қосымша заттарды сатып алуы мүмкін. Осыған
байланысты баға да ... ... ... ... ... баға ... Кейбір салаларда
негізгі тауарлармен қатар міндетті ... ... ... ... ... қажетті пленкалар.
➢ өндірістің жанама ... баға ... ... ... ... ... Егер жанама өнімдердің құндылығы төмен
болса, онда оны ... ісі ... ... ... ... баға ... – бұл ... бойынша әр түрлі
фирмалар мемлекеттің жақсы тұратын тұтынушылары үшін әр ... ... ... ... ... баға ... ... бар:
1. ФОБ бағасын құру болып, тасымалдау және сақтандыру бойынша
шығындарын ... өз ... ... КАФ ...... тасымалдау бойынша барлық шығындарын
сатушы өз мойнына алады, ал сақтандыру шығындарын алмайды.
3. СИФ бағасы – ... ... ... ... ... ... ... сатып алушы портына дейін
сатушы өз мойнына алады.
4. ФАС бағасы – сыртқы ... ... ... ... ... ... және ... кеме бортына жеткізу ... ... ... арту ... ... ... өз
қаржысы арқылы төлейді.
• бірыңғай бағаны көлік шығындарымен қоса ... ... баға ... ... ... ... баға белгілеу;
• көлік шығындарын өз мойнына алып баға белгілеу;
Жеңілдіктер арқылы баға белгілеу – тұтынушыларды ... ... ... фирмалар сыйақы ретінде өз бағаларын төмендетуге барады. Мысалы:
көп көлемде сату, тұтыну мерзімінен тыс ... ... ... қолма-қол төлегені үшін жеңілдік баға белгілеу;
• сатып алынған тауар көлеміне қарай жеңілдік баға белгілеу;
• мерзімдік жеңілдік бойынша баға белгілеу;
... ... баға ... ... ынталандырушы баға белгілеу – белгілі жағдайда фирма
уақытша бағаны прейскуранттық бағадан, ... ... ... да ... ... Бұл тәсіл мына жағдайларда қолдануы мүмкін:
✓ белгіленген баға уақыт мерзімінде клиенттерді ... ... ... ұсынады;
✓ белгіленген уақыт аралығында нақты ақшаға тауарды сатып алған
тұтынушыларға өңделген баға ... ... ... ... ... жеңілдік бағаларын жиі ұсыну;
✓ тұтынушыларды көп тарту мақсатымен ... ... ... баға қою, осы әдіс ... аса арзан тауарларға қызықтырып,
өтімі нашар тауарларды сату;
Дискриминациялық бағаны орнату – ... ... ... ... ... фирманың бағаны әр түрлі қылып өзгертуі. ... баға ... ... бір тобы ұтылып, басқа бір тобы
әр түрлі деңгейде ұтады. Бұл баға келесі жағдайларда ... ... баға ... ... жеңілдіктер жасау
кезінде тұтынушылар тауарға әр түрлі ... ... ... ... жол ... 900 теңге, ал қала
жолаушыларынікі 1500 теңге.
❖ Тауар түрлеріне қарай әр түрлі баға белгілеу. Бұл тәсілде
өндіріс ... ... ... олар әр ... бағада
сатылады. Мысалы, асхана, кафе, ресторан.
❖ Мерзімге қарай әр түрлі баға белгілеу. Жыл мерзіміне, апта
күніне, сағат өзгеруіне болуы ... ... ... бойы
жұмыс істейтін дүкендерде уақытқа байланысты әр түрлі
болады.
2. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДА БАҒА ҚҰРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 ... ... ... ... ерекшеліктері
Әлемдік нарық өзінің ішкі құрылымы кеңейту жағында ... ... ... баға құру механизмі, негізгі ... ... ... ... ... ... әлемдік нарығын алға
дамытуға келесідей негіздеулерді ұсынады:
- халықаралық ... ... ... ... құру механизмін 4 кезеңге бөлуге болады:
- 1947 жылға дейін;
- 1947 ж.б. - 1971 ... 1974 ж.б. – 1986 ... 1986 ж.б. – ... ... ... екі кезеңде «баға құру картелі» тіке интегралды 7 ... ... ... ... (Exxon Mobil, Galf ... Oil of California - американдық, British Petroleum - ... – Dutsh (Shell – ... ... ... өтті. ОПЕК 1960 жылы құрылған ең алғашқы
дүниежүзілік мұнай ұйымы болып табылады. 13 ... ... ... ... Сауд ... ... Иран, Ирак, БАӘ (ОАЭ), Катар, Алжир,
Ливия, Нигерия, Табон - Африка, Венесуела, Экватор – ... ......... ... ... ... мүшелерінің мұнай саясатындағы координациясы ... жеке және ... ... ... ... ... ... әлемдік мұнайда бағалардың толқуынан қажетсіз және зиян келтірмеу
мақсатында тұрақтылықты қамтамасыз ететін ... мен ... ... ... елдердің мақсаттарына әрдайым назар аудару, әрі
қажеттіліктерін қамтамасыз ету;
• мұнай өндіруші елдердің тұрақты табыстары;
• тұтынушы ... ... ... және ... ... ... өнеркәсібіне инвестициядан шынайы табыс;
• қазіргі және болашақ ұрпақ үшін қоршаған ортаны қорғау;
ОПЕК-тің құрылымы:
1) конференция, комитеттер.
2) басқарушылар кеңесі;
3) секретариат, бас секретарь;
4) ... ... ... 1986 жылы ... ... бойынша баға құру (шекті
қатысушылардың өз қарастыруы бойынша баға құру) биржаға орын ... ... ... ... екі ... ... саны көп бәсекелестері. Олар
ағымдағы сұраныс пен ұсыныс ... әр ... ... және ... ... реакторларының жүйесіне түзетулерді көрсетеді.
Мұнай бағасының құрылуы туралы 1971 ... ... ... мұнай
картелінің компаниялары жаппай жаулап алды. 1970-80 ж.ж. ... ... ... ... мемлекеттік мұнай компанияларының жақтары жаулап
алса қайта өңдеу, тасымалдау, өткізуді ... және ... ... мен ... ... ... мұнай компаниялары
иеленуді жалғастырды. Соған сәйкес баға құру процесіне қатысушылар саны ... ... ... ішкі ... ... ... ... ұшырады. Кейіннен нарықта баға құру механизімі қалыптасып,
негізгі басты бағалар ... ... ... ... ... нарығын алға дамытуда келісідей негіздеулерді ұсынды:
➢ Ғасыр басынан мұнайдың халықаралық саудада пайда болуы;
➢ Халықаралық аренаға мұнай монополияларының шығуы;
Әлемдік нарықта мұнайға баға құру ... ... 2 ... ... құру | ... ... | |
| |1977 ... ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... құру ... |картельдік |картельдік ... ... | | | | ... кім |МНК |МНК ... ... ... | | | | ... ... ... ... ... + ... | | | ... |
|Сұраныс ... өсу ... өсу ... ... өсу |
|динамикасы | | | | ... ... ... |өсу (табиғи) ... ҒТП ... ... ... | | ... сорты|Батыс Техас |Батыс Техас, |Жеңіл Аравия, |Батыс Техас, |
| | ... ... ... ... ... ... ... |Өзгеріс жоқ. |//-// |1981ж. 2 ден ... ... мен|2 ... | |40 ... |15-20$ |
|деңгейі мен | | |1985 ж.-ға ... ... | | ... 30$ ... 1999ж. ... | | ... 1986 ж.|дейін 10$ |
|ағымындағы | | |10$ ... ... ... ... | | | ... 1999ж. |
| | | | |25$ ... |
| | | | ... ... |FOB ... |FOB Мексика |FOB Персия |Биржада баға ... CIF ... + ... + ... + ... ... ... |фрахт ... | ... ... | | | |
| ... ... |жүйелі ... | ... ... | | | ... | | | | ... баға ... |Трансферттік |Нарықтық |Нарықтық |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... | ... ... ... ... ... кезеңінде – көлденең
бәсекелестік орнады. Тікелей бәсекелестік – ... ... мен ... нарыққа енгеннен кейін, яғни нарықты жаулап алуы.
Мұнайды өңдеу (даунстрим) негізінен жеке халықаралық компаниялармен
бақыланады. Бірақ олар ... ... ... ... толықтай қамтамасыз ете алмай отыр. Сондықтан негізгі қайта өңдеу
компаниялары нетто – сатып алушыларға айналды.
ENI компаниясның мәліметтері бойынша мұнай ... ... (12 ірі ... қайта өңдеу компанияларының, олардың өндірген мұнай көлемі 1,7 есе
артып отыр. Сол кезде негізгі өндіруші компанияламен мұнай ... ... ... бойынша олардың қуатына тән 3,1 есеге ... ... ... ... нето – ... ... ... компаниялары қазіргі кезде көмірсутекті ресурстарға қл
жеткізуді қадағалайды, сондықтан нарыққа шығуға кепілдік алу олар үшін ... баға – бұл ... ... ... ... ... ірі ... және импорттық операциялар орындалатын
баға.Тәжірибеде әлемдік бағалар ... ...... ... ... ... ... екінші тауарларға – бағасымен,
аукцион арқылы ... ал ... ... - ... осы ... ... ... ең алдыңғы өндірушілермен анықталады.
Келесі шарттар сақталған жағдайда бағалар әлемдік баға ... ірі ... ... ... ... жүйелі сипатты алып жүретін мәміле;
3) еркін айналым валютасында төлемдерді көрсететін мәміле бағасы;
Тауарлар қатары ... ... ... ... бидай – Канаданың экспорттық бағасы;
- мұнай – ОПЕК елдерінің экспорттық бағасы;
- аралас материалдары – ... ...... ... ... ... ... металлдар – Лондон биржасының металдар бағасы;
- аң терілері – Лондон және Санкт-Петербург ... ... шай – ... ... Лондон аукциондарның бағасы;
2.2 Мұнай бағаларының қалыптасу динамикасы
Мұнай бағасы (биржалық және биржадан тыс) екі ... ... ... және ... ... ... пен ұсыныстың ара қатынасымен және
шығындар динамикасы арқылы анықталады. ... ... мен ... ... балансы туралы нақты мәліметтердің жоқтығына ... ... ... ... ... корларының өзгерісі туралы
стратегиялық және өнеркәсіптік ақпаратқа сүйенеді. ... ... ... апталық және ай сайынғы бюллетеньдерінде көрсетіледі. Ең
атақтыларына Американдық ... ... ... АҚШ ... ... ... (ЕІА) және ... ... ... ... ... ... дисбаланс
негізінен ұсыныс факторы есебінен болады. Ол ең алдымен ОПЕК ... ... Атап ... көптеген зерттеулер көрсетіп ... ... бір ... кем ... ... бағаға қатысты икемді
емес. Дегенмен, тауар тұтынуға әсер етуші факторлар сондай-ақ, бағалардың
біршама ... ... ... ... мысал ретінде Оңтүстік-Шығыс Азия
елдеріндегі қаржы және экономикалық дағдарыстарды атап айтуға болады. Бұл
аймақта мұнай өнімдерін ... ... ... ... 5,5% ... дәл осы ... өсу темпіне сүйеніп, мұнай бағасын 1991-
1997жж. 16-20 долл. деңгейінде ұстап тұрған. ОПЕК тарапынан ... ... ... ... тудырды, ал Оңтүстік-Шығыс Азиядағы 1997 жылғы
қаржы дағдарысы 1998 жылы мұнай бағасының төмендеуіне әкеп соқты.
Айлық және ... ... ... мұнай бағасы сұраныс
ауытқуларымен байланысты мерзімдік компонентаға ие. ОЭСР ... ... және ... ... ірі ... тұтынушылары солтүстік жарты шарда
орналасқан және ... ... үшін ... көп ... Жаз
айларында, керісінше, бензинді тұтыну артады. ОЭСР елдерінің ... ... ... ... ... және ... ... айырмасы шамамен 4 млн. барр./тәул құрайды.
Өткен ғасыр - мұнай мен газ ғасыры. Жүзжылдық басында ағаш пен ... ... бұл ... ... мен ... жылдан жылға артып отыр.
Бүгінгі таңда отын-энергетикалық ресурстар мен оларды тасымалдау құралдарын
бақылау кез ... ... ... ... ... басты рольдерді
ойнайды. Мұнай мен газ ресей экономикасы негіздерінің бірі, ... ... ... көзі болып табылады. Бәсекелік факторлардың
күштілігіне байланысты Ресей бүгінгі таңда өзінің экспортында ... ... ... ... ... ... Сұйық көмірсутектер экспорты
болашақта саудадан тыс валюталық ... және ... ... ... көзі ... қала ... Импорт тек ел экономикасының
тұтыну секторын толтыру үшін ғана емес, сондай-ақ, соңғы үлгідегі ... және ... ... ... алып келу есебінен
өнеркәсіптік және ауыл шаруашылық базаларын дамытуды қамтамасыз ету үшін
қажет. Қайта ... ... ... мен газ ... ... сүйеу болып
келді. Арзан энергия көздері КСРО энергетика өнеркәсібінің құрылымдық қайта
құрылуын қамтамасыз етті. Мұнай мен газ шығыс блоктағы ... бір- ... ... мен газ ... валюталық кірістер тұтыну нарығын
импорт тауарларымен қамтамасыз етуге мүмкіндік жасады.
Мұнайгаз кешені реформа жылдары ел ... ... ... нығайтты. Мұнайгаз кешені халық шаруашылығының басқа да құрылымдық
бөлімшелері сияқты ... ... КСРО ... ... ... кешені
өзіндік мәнге ие болды. Ал ресей ... ... ... келетін болсақ, онда бұл салада өндіріс құлауы аз дәрежеде
байқалды. ... ... ... ... саласы елдің халық
шаруашылығында алдыңғы қатардағы позицияларға шықты. Сонымен қатар, өңдеуші
өнеркәсіптің көптеген салалары 70-80 жылдардағы ... ... ... әлемдік стандарттардан бірнеше есе артық энергия
сыйымдылықтың ... ... ... ... құлдырауы,
төлемсіздік, әлеуметтік дағдарыс және жұмыссыздықтың бұл ... ... ... және экспорттық- бағытталған мұнайгаз кешені
ел экономикасының құрылымында өмірлік маңызы зор элемент болып қалыптасады.
Алайда осы уақытқа дейін елдің ... ... ... ... ... Мұнайгаз секторының ролі саясатта маңызды болып отыр. Таяу шетел
елдеріне мұнайды ... ... жаңа ... ... ... болып табылады. Осылайша, мұнайгаз саласы- Ресейдің
байлығы. РФ энергия өндіруші өнеркәсібі ... ... ... ... ... ... ... үшін үлкен мәнге ие.
Мұнай мен газға деген сұраныс айтарлықтай тұрақты, дегенмен ... мен ... жиі ... ... ... ... өндіруші
өнеркәсіптің табысты дамуына әлемнің барлық ... ... ... ... ең ... ... Өндірістік баға фирманың
барлық өндірістік және маркетингтік шығындарының ... мен ... ... ... тең. ... ол ... бағадан 40%-дан 60%-ға дейін
құрайды. Дәл осы бағамен өндіруші көтерме сатып алушыларға ірі партиялармен
тауарды ... ... ... бұл ... ... фирмалардың бөлшек сауда
компанияларын ірі партиялармен тауарды сату бағасы. Бұл баға өндіруші
бағасы мен көтерме сатушының ... және ... ... ... қосындысынан құралады. Әдетте бұл баға бөлшек бағадан 60% -дан
70% -ға ... ... ... баға – бұл көтерме баға мен бөлшек сауда
фирмасының барлық басқарушылық, маркетингтік және өндірістік ... оның ... ... ... бағасы. Базистік баға тауар
сортын немесе сапасын анықтау үшін пайдаланылады; ол сатушы мен сатып алушы
арасындағы келіссөздерде келісіледі; ол іс ... ... ... ... ... тауардан өзгешеленген жағдайда іс
жүзінде жеткізілген тауардың бағасын анықтау үшін негіз ... ... ... ... ... ... тәеулді болатын
жеңілдіктер мен үстемелер де ... ... ... ... келісімшартта қарастырылған жеткізу шарттарымен ... баға - ... ... ... ... ... төмен
орнатылатын баға. Номиналды баға прейскуранттарда, анықтамаларда, биржалық
котировкаларда көрсетіледі. Нарықтық баға - нарықта сауда-саттық жасалатын
баға. ... баға ... бір ... ... ... (биржалық
котировка, инфляция және т.б.) байланысты келісімшартпен орнатылатын баға.
Сұраныс бағасы сатып алушы ... ... ... баға сауда-саттық
келісімшартында орнатылады және өзгертуге жатпайды. ... ... дәл ... өнімге нарықтағы өздерінің бағасын ... ... ала ... ... ... Бұл ... ... бағыттау әдістемесі қолданылады. Осыған байланысты мынаны
атап айтқан жөн, егер дәл ... ... ... болса, онда оған шығатын
фирмалар үшін бағаны нарықтың еркін факторларының анықтағаны ... ... ... ... экономика жағдайы, Ирактағы жағдай және
т.б. қосатын анықталмағандық факторларының ... ... ... ... бағаны сақтап қалу ықтималдығы жоғары. Негізгі факторларға
АҚШ пен Қытайдағы жедел экономикалық өсу, Таяу ... ... ... доллардың әлсіздігі мен ОПЕКтің жоғары ... ... ... ... жатады. Жыл ішінде бағаның бірте-бірте төмендеуі ықтимал.
Алдыңғы қатарлы энергетикалық агенттіктердің ... ... ... 2005 жылы ... тұрақталған бағасын көрсетеді. Бағалардың
қатысты төмендеуі алдыңғы кезеңде тауарлық ... ... ... ... ОПЕК ... ... өндіру көлемінің нақты төмендеуіне
қарамастан, әлемде тауарлық қордың жинақталуын ... алу ... ... ... ... мұнайға деген сұраныстың әсері есепке алынды. Ол өз
кезегінде әлемдік ... ... жаңа ... мен ... ... ... ... қатар, әлемдік нарықтардағы мұнай
ұсынысы және оны ... ... де ... ... Халықаралық
энергетикалық агенттік (ХЭА) өзінің ... ... ... ... сұраныстың жылына 2-4% темпімен, соның ішінде
Еуропада 1,5-2,5% арту ... ... Осы ... ... өсі жеделдігі, АҚШ пен ... ... аяз ... ... және ... запастарды қалыптастыруда
қажеттіліктер көлемінің ... ... ... мүмкін болатын өсімі
орнатылған ... ... ... ... ... толықтай
жабылады.
Көрсетілген факторлардың жиынтығын есепке ала отырып ... ... ... ... ... ... ... қабылданады: 2004
жылы - жыл соңына бірте-бірте төмендету арқылы ... ... ... ... ... ... ... соңғы мәліметтерге сүйене ... ... 29 АҚШ ... ... ... Urals ... ... ағымдағы жылдың наурыз-мамыр айларына барреліне 32,1 долларды
құраған).
Қазақстандық экономиканың шикізаттық емес секторы ... ... оған ішкі ... ... ... бере алмайтындықтан
экономикаға мұнай табыстарының ... ... оның ... ... ... ... күшті тәуелді етеді. Бюджеттің тұрақтылығын қамтамасыз
ету үшін ... ... ... бір ... - мұнай, газ, мыс және
т.б. экспортына тәуелді әлемнің көптеген елдері осы ... ... тез және адам ... ... ... ... ... құрған. Оның мәні әлемдік бағалардың жоғары болған
жылдары осы ... ... ... ... ірі бюджеттік түсімдердің
бір бөлігін осы қорда аккумуляциялау және ... ... ... ... ... ... деңгейден біршама төмендеген кезінде
бюджеттке ... ... ... ... ете отырып,
мемлекеттің бюджеттік міндеттерін ... үшін ... 3 – Ірі ... ... ... |2002 жыл |2003 жыл |2004 жыл ... |888,4 |886,6 |894,3 ... |254,5 |250,0 |242,6 ... |232,2 |236,2 |245,7 ... |129,4 |131,3 |127,2 ... |123,5 |124,0 |122,6 ... |101,1 |100,8 |85,4 ... ... |99,4 |99,4 |105,0 ... |97,8 |99,0 |99,1 ... |94,6 |95,9 |92,8 ... |90,4 |91,5 |92,9 ... |90,9 |86,9 |89,1 ... |90,2 |87,1 |86,7 ... |78,8 |78,3 |76,5 ... |69,7 |72,6 |74,8 ... 2 – Ірі ... ... елдер 2002 жыл (1 нұсқа)
Сурет 3 – Ірі мұнай ... ... 2003 жыл (2 ... 4 – Ірі ... ... елдер 2004 жыл (3 нұсқа)
Кесте 4 - ... ... ... ... |2002 жыл |2004 жыл ... ... |450,6 |418,1 ... |323,3 |379,6 ... |352,6 |350,4 ... |171,2 |178,4 ... |187,5 |166,8 ... |162,6 |168,9 ... |171,6 |151,4 ... |160,2 |157,4 ... |126,9 |136,6 ... |125,9 |115,9 ... |117,0 |105,6 ... |128,6 |101,7 ... |104,0 |91,8 ... |103,3 |98,6 ... |63,2 |75,5 ... |66,8 |66,5 ... |71,5 |62,4 ... |69,5 |63,8 ... |35,3 |47,2 ... |47,6 |44,0 ... |40,4 |39,4 ... |38,8 |37,0 ... |37,0 |37,0 ... |36,8 |34,4 ... ... ... ... өнім және ел ... басты бабы
болып қалыптасты. 2006 жылы 20,6 млрд. долл. ... ... ... 61,2% ... 12,6 ... ... мұнайдың үлесінде. мұнай өндіріске
тік және жанама түрде әсер етеді. Біздің ... ... 2004 ... оның жалпы ішкі өнімге тік әсер ету үлесі 8% жоғары көрсеткішті, ал
жанама ... ... 18%, ... ... - 26% ... ... (Сауд
Аравиясында бүл көрсеткіш 34% қүрайды). Мұнай ... ... ... 23% астамын берді.
Мұнай табыстарының мөлшері мұнайға элемдік бағалардың ауытқуына күшті
тәуелді. Тек қана ... ... ... 12 ... ... ең жоғарғы көрсеткіш - барреліне 38,3 долларға дейін ... ... ... көрсеткендей, мұнайға әлемдік бағалардың 15
долларға дейін құлаған жылдары ... ... ... ... ... ал ... ақшалай басшылықтары мемлекеттің бюджеттік міндеттерін
толық көлемде орындай алмау жағдайына ұшыраған, ал бағалардың барреліне ... ... ... ... ... ... ... соншалық, елде инфляцияның өсу қауіпі және ... ... ... ұлттық валюта бағамының тұрақтануы орнаған.
Қазақстандық экономиканың шикізаттық емес секторы әлсіз дамығандықтан
және оған ішкі құрылымдық ... ... бере ... ... ... осындай әсері оның мұнайға деген әлемдік
бағалардың ауытқуына күшті тәуелді етеді. Бюджеттің тұрақтылығын қамтамасыз
ету үшін экономикасы ... ... бір ... - ... газ, мыс ... ... тәуелді әлемнің көптеген елдері осы тауарларға әлемдік
бағалардың тез және адам ... ... ... ... қорды құрған. Оның мәні - әлемдік бағалардың жоғары болған
жылдары осы тауарлардың экспорты ... ... ірі ... түсімдердің
бір бөлігін осы қорда аккумуляциялау және кейіннен оларды мұнайға деген
әлемдік бағалардың қабылданған ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете отырып,
мемлекеттің бюджеттік міндеттерін орындау үшін пайдалану.
Қазіргі ... ... мен газ ... ... қоры ... ... ... құрайды. Егер мұнай өндіру жылына 17,5% арта ... ... жылы ... 35 млн. ... ... 400 млн. ... жетсе, онда
оның жалпы көлемі дәл осы 2,7 млрд. тоннаға тең ... ... ... ... 3,4 ... тонна мен 12 млрд. тонна арасындағы шеңберде
ауытқып отырады, ал ... осы ... ... қорлар (мысалы,
геологиялық) туралы анық айтылмайды. Айталық, әлі дәлелденбеген қорлар
шамамен 6 ... ... ... ... нұсқаның өзі жеткілікті, АҚШ
Геологиялық қызметінің капиталдық еңбегінде көрсетілгендей ... ... 1 ден 7 ... ... ... ауытқып отырады) делік,
онда мұнай өндіруді дамытудың «саудтық» нұсқасымен 2015 жылға 400 ... ... ... ... осы деңгейді болашақта да сақтап түратын
болсақ, Қазақстан мұнайы 2030 ... ... ... еді. Бұл, ... ... ... Қытай және басқа да мұнай өндіруші елдердің көптеген
мұнайкәсіпшіліктерінің 8-15 жыл ... ... ... деп ... ... ... көп. Алайда Сауд Аравиясы (болжамдық ... ... ... ... деңгейінде 85 жыл) немесе Ирак (120 ... ... ... ... аз. ... ресурстар туралы
жоғарыда айтылған ойлар негізінде 2015 ... ... ... өндіруді 10%
арттыру нұсқасы оңтайлы көрінер еді, және ... ... ... 150 ... ... ... тұратын болса, онда еліміздің мұнайы 2067 жылға
дейін жетер еді.
Мұнай, мұнай өнімдері мен ... ... мен ... ... мен газ ... ... 2008 ... 490 млн. тонна деңгейінде
тұрақтанады. 2007 жылдан бастап мұнайгаз ... ... ... ... үшін ... ... ... салықтық демалыстар)
енгізудің тұрақты әсері жұмыс істеп тұрған кенорындарда мұнайды өндіру
деңгейінің төмендеуінің ... ... ... және Якутия
кенорында мұнай өндіруді бастау мерзімдерін ... ... ... 2008-2009 жж. мұнай өндіру темпінің ... ... ... ... ... ... төмендеуі есебінен мұнай өндіру
тиімділігінің төмендеуі және жаңа кенорындарын игеру қиындығы;
- мұнай компанияларының орнаған жағдайларда ... ... ... ... материалдық басты байлықтарының бірі болып мұнайдың ірі
қоры табылады. Олардың болжанған құрлықтағы мөлшері 13 млрд. тоннаға ... ... ... қордың 1,9% құрайды, елдің ... ... 2,5 ... ... құрайды, сонымен қатар, Каспий теңізі мен ... ... ... қор бар. Мұнайдың болжанған қоры тек
Қашаған бойынша шамамен 7 ... ... ... ал ... қор ... ... мөлшерінде бағаланып отыр. Елімізде бүгінгі таңда 200-ден астам
мұнайгаз, мұнайгазконденсатты, газконденсатты және газ ... ... ... қара ... ірі ... ие құрлықта бұдан басқа ашылмаған
көптеген кенорындар бар.
Бүгінгі таңда мұнай профильді өнім және ел ... ... ... ... 2004 жылы 20,6 ... долл. сомадағы экспорттың жалпы
көлемінің 61,2% немесе 12,6 млрд. долл. мұнайдың үлесінде. ... ... және ... ... әсер етеді. Біздің бағалауларымыз бойынша 2004 жылдан
бастап оның жалпы ішкі өнімге тік әсер ету үлесі 8% жоғары ... ... ... ... 18%, ... ... - 26% артық құрады (Сауд
Аравиясында бұл көрсеткіш 34% ... ... ... ... ... 23% астамын берді.
Мұнай табыстарының мөлшері мұнайға әлемдік бағалардың ауытқуына күшті
тәуелді. Тек қана 1998-2004жж. ... ... 12 ... ... ең ... ...... 38,3 долларға дейін ... ... ... ... мұнайға әлемдік бағалардың 15
долларға дейін құлаған ... ... ... ... мөлшері жедел
төмендеген, ал елдің ақшалай басшылықтары мемлекеттің бюджеттік міндеттерін
толық көлемде орындай алмау жағдайына ұшыраған, ал ... ... ... ... ... мұнайдан түсетін табыстардың мөлшерінің
артқандығы соншалық, елде ... өсу ... және ... ... ... ұлттық валюта бағамының тұрақтануы орнаған.
2.3 Мұнайға ішкі және әлемдік бағалардың әсері, мұнай экспорты
ҚР экономикасының ... ... ... ... жж. ... Ол ... және ... өндірудің өсу темпін сақтаумен
сипатталады. Мұнай өндірудің жалпы көлемі ... ... ... ... ... ... салыстырғанда 8,3% артқан, ал мұнайды бірінші
ретті өңдеу көлемі 1,7% артқан. ... ... ... рет ... ... темпінің өсуі байқалады (5 кесте). Сонымен ... ішкі ... мен ... әлемдік бағалардың құлауы салдарынан 2001 жылдың
соңы мен 2002 жылдың басында (2001 ... IV ... мен 2002 ... ... ... ... әлемдік нарықтағы орташа бағасы
18-19 долл./барр. ... ... ... ... ... ... эксплуатациялық бұрғылау көлемі қаңтар-шілде
айлары аралығында 2002 жылы өткен жылдың сәйкес кезеңімен ... ... ал ... ... 39,1% қысқарған, жаңа ... іске қосу 13,1% ... ... ... ... ... ... тереңдігі 2001 жылдың қаңтар-шілде
айлары аралығында тіркелген 70,9%-дан ағымдағы жылдың сәйкес ... ... ... Автомобильдік бензиннің жылпы өндірісіндегі
октан саны жоғары бензиннің ... 2001 ... ... ... ... ағымдағы жылда 48,3% артқан.
Кесте 5 - Мұнай, мұнайөнімдері мен ... ... ... ... жылдың
сәйкес кезеңіне % - бен)
|Отын энергетика |1999 |2000 |2001 жыл |2002 жыл |
| |жыл |жыл | ... | | | |ыз ... |100,3 |105,9 |107,7 |108,3 ... ... |104,7 |103,8 |106,7 |111,0 ... бірінші ретті өңдеу |102,9 |102,7 |103,2 |101,7 ... ... |102,2 |103,6 |100,6 |102,0 ... газ, млрд.куб.м |103,2 |102,5 |105,0 |105,7 ... отын |104,2 |104,9 |102,0 |103,5 ... ... |94,8 |98,3 |104,2 |105,2 ... жыл мен 2002 жылдың басында орын алған мұнай мен мұнайөнімдеріне
ішкі бағаның төмендеу кезеңінен кейін соңғы айларда өндірістің күннен күнге
өсіп ... ... және ... бағалардың артуы әсерінен ішкі нарықта
мұнай мен мұнайөнімдеріне баға динамикасының өзгерісі орнады. Сәуір ... ... ... ал ... ... ... бензинге ішкі баға
тұрақты түрде (теңгемен де, доллармен де) өсіп ... ... Газ ... ... ... ... алды деңгейіне де жетіп
қалды.
Кесте 6 - Мұнай, мұнайөнімдері мен ... ... ішкі ... ... ... |2001жыл |2002жыл|2002жыл|2002жыл|2002жыл |
| ... ... ... ... ... |37,0 |54,9 |49,9 |39,4 |49,4 |57,0 |61,2 ... |199,3 |151,5 |113,2 |166,7 |180,6 |185,5 ... | | | | | | | ... |125,0 |185,0 |158,5 |119,3 |171,4 |167,4 |159,1 ... | | | | | | | ... |46,1 |79,7 |47,1 |33,8 |75,9 |75,9 |74,8 ... | | | | | | | ... |2,2 |3,1 |4,8 |6,3 |6,3 |6,1 |6,2 ... | | | | | | | ... м | | | | | | | ... ... үшін ... ... әлемдік баға деңгейін
қалпына келтіру бойынша ОПЕК ... ... ... ... ... шығаруды қысқарту жөнінен міндеттемелерді ... 2002 ... І ... ... ... экспортын
шектеуге қарамастан жалпы 2001 ... І ... ... 2002 ... І жарты жылдығында мұнай мен ... ... 14,3% ... ... 3). ... ... тауарлық
ресурстардағы экспорт ... І ... ... 53,9% құрады, отындық
мазут - 45,0% , ... ... - 13,3%. ... ... өсуі ... ... ... алдыңғы жылдың басында
мұнайдың ... ... ... ... толтыра алмады. Мұнай
экспорты мен мұнайөнімдерінің негізгі түрлері ... ... ... жылдың І жарты жылдығында 15,9 ... ... ... ол
алдағы жылдың І жарты жылдығы ... 6,0% -ға ... ... да ... ... ... ... импорты 2002 жылдың І жарты жылдығында ... ... ... ... тек 18,5% ... ал бензин ресурстарындағы
импорттың үлесі 2001 ... І ... ... ... 0,6% ... жылда 0,1% -ға дейін ... 2002 ... ... ... және бұл ... ... басқа да кейбір елдермен
алдын алынған ... ... мен ... ... нәтижесінде
әлемдік нарықта мұнай ... І ... ... 22-24 ... ... ал сәуір – шілде айлары аралығында ОПЕК ... ... ... ... 24-25 ... ... яғни ОПЕК ... 22-28 долл./барр. бағалық
диапазонының ортасына жақын болды ... 4). ... ... әлемдік
мұнай өндірудің, ең ... ... және ... ... кен
орындарында, қысқаруы әсерінен ... ... ... өсе бастады,
ал қыркүйек айында 27-29 ... ... ... 7 ... Мұнайға әлемдік бағалар, долл./барр.
| |1999ж |2000ж |2001ж ... | 1,347 | 1,271 | 1,733 ... ... ... | 1,264 | 0,788 | 1,223 ... | | | ... ... | 0,371 | 0,475 | 1,223 ... ... | 0,893 | 0,313 | ... | 0,030 | 0,237 | 0,335 ... ... | 0,013 | 0,246 | 0,175 ... ... | 0,013 | 0,217 | 0,175 ... шетел | | 0,029 | ... ... ... | 0,040 | | ... жж. ... компаниялардың мұнай өндіруі. Мұнай
саласының жағдайын тек күрделі деп қана ... ... ... ... нарықта мұнай бағасының барреліне 8-20 доллардан 10-12
долларға құлауы әлемдік ... ... ... ... әріптермен
жазылады. Қазіргі бағалық ... ... ... ... ... басы мен 80 ... ... ... ... ... ... ... төмендеуінің басты
факторларына экспорттаушы елдердің ... ... ... ... ... және ... мұнай ұсынысының артуы,
жаһандық сипатқа ие азиялық экономикалық ... кез ... ... ... қоры мен ... арттырудың
технологиялық мүмкіндіктерінің өсуі, климаттың жылуы жатады. Мұнайдың
әлемдік ... - ... мен ... үшін ... ... бірі. Себебі мұнай ... әлі ұзақ ... ... ресейлік экспорттың ... қала ... 1997 жылы ... ел ... ... ... ... Сыртқы нарықтағы жағдай ресейлік мұнай компаниялардың
қаржылық ... да ... ... ... ... тек қана мұнай ... ... ... ... ... ... ... қауіп тудырып отыр.
Қорларды ... ... ... ... ... шығару
орын алуда. Оған себеп - бюджетке ... ... ... орындарының
жойылуы, аралас аймақтарда өндірістің жабылуы, экономиканың барлық
салаларында ... ... ... ... мен мұнай өнімдеріне
әлемдік бағаның төмендеуі Ресейдегі қаржы – экономикалық ... ... ішкі ... ... қуатты факторы болып
қалыптасты. Нәтижесінде ... ішкі ... 1998 жылы ... ... ... төмендеуіне ресейлік факторлардың ... ... ішкі ... жыл ... 5-7% ... ... Дәл ... жағдайларда көптеген мұнай компаниялары
банкротқа ұшырды.
Мұнай мен ... ... ... ... ... Ресейдегі
қаржы – экономикалық ... ... ... ішкі ... ... факторы болып қалыптасты. ... ... үшін ... ... ... ... ... Ресейді
қоса алғанда, қарағанда ... ... ... әкеп ... залалсыздық нүктесі 1998 жылдың басына 11-12 ... ... ... компанияларының шығындарының одан ... ... ... ... ... қажет етеді.
Реформа темпі мен басқарудың ескі ... ... ... ... ... стильге ... ... ... ... да ... ... ТМД елдерінде де түрлендіруге деген
қажеттіліктер байқалып келеді. ... ... ... ... ... және ... аз ... Түрікменстанға да енді.
Кесте – 9 Мемлекеттердің мұнай өндіру көлемі
|мемлекеттер ... ... ... |35,4 ... |24,2 ... |15,1 ... |13 ... |12,9 ... |12,3 ... – 5 ... ... ... ... – 10 мемлекеттердің мұнай өндіру көлемі
|мемлекеттер ... ... |10,9 ... |8,2 ... |4 ... |3,9 ... |3,7 ... |3,3 ... |2,5 ... – 6 мемлекеттердің мұнай өндіру көлемі
3 МҰНАЙГАЗ ... БАҒА ... ... ... ... Жер ... ... салық салу
Салық дегеніміз мемлекет біржақты ... заң ... ... бір ... ... ... және ... болатын бюджетке төленетін міндетті ақшалай төлемдер.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қажеттіліктерді қанағаттандыруға бағытталған және ... ... ... қамтамасыз ететін жер қойнауын пайдалану
жүйесі әр түрлі ... ... ... ... ... және тағы да ... қамтиды. Осыған байланысты
осы саланы ... ... ... ... ие ... ... жер ... пайдаланушылардан салық Қазақстан
Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... Қазақстанның жер қойнауында минералды ... ... ... ең ... ... мен газ ... ... біздің
мемлекет экономикасының тұрақты дамуының ... ... ... ресурсқа кенде бұрынғы кеңестік ... ... ... ... ... ауыр экономикалық
және тұрақсыз ... ... ... ... ... байлығы
болашақтан мол үміт күттіреді. Сол себепті ... ... ... ... түсім алу мақсатымен жер қойнауын
пайдаланушыларға ... ... ... көңіл бөлінген. Бұл өз
кезегінде жер ... ... үшін ... ... ... ... оған өз құралдарын Қазақстанда салу ... ... ... ... жер ... пайдаланушыларға салық
салу жүйесін ... ... бір ... пен біршама жұмыстарды қажет
етті. Жер қойнауын пайдаланушыларға ... ... ... ... ... ... көшу ... қарапайым болмады, қателіктер
мен күдіктерден айырылған ... ... ... ... салу – ... инвесторлардың өзекті мәселелерінің бірі. ... ... ... ... келісім шарттарын жасап,
салық заңдылықтарының тұрақтылығына кепілдік бере ... ... ... ірі мұнай кен орындарын игерді.
Шикі ... ... ... Шикі ... тепе – ... ... нақты бағаның орташа мәнін пайдалану ұзақ уақыт ... ... ... 1861 ... ... ... ... бағасы әлемдік нарықта (2004 жыл бағасында)
шамамен 24 ... ... 1970 ... ... - 35 долл./барр.,
ал соңғы он ... - 30 ... ... ... ... ... орта ... бағалар ұзақ уақыт болашақта тепе –
теңдік жағдайын ... ... ОПЕК ... деп 40-50 ... ... ... Бұл өз кезегінде өндірушілер ... ... ... ... ... үшін ... түрлері. Жер ... ... ... мұнай операциялары мен ... жер асты ... салу мен ... жұмыстарын
жүргізу жөнінен қызметтерге ... салу жер ... ... мен ... ... пайдаға салық;
жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы төлемдері;
бонустар (қол қойылатын, коммерциялық ... бөлу ... ... Республикасының үлесін (өнімді бөлу
туралы келісімшарт бойынша ... ... ... қойнау
пайдаланушының қосымша төлемі) төлеу ретін ... Жер ... ... ... ... ... қазбаларды өндіруді
жүзеге асыратын қойнау ... ... ... табысына
қойнау пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... түрінде төлейді.
Жер қойнауын ... үшін ... ... ... және ... Жер ... ... үшін бекітілген салық
режимі жер ... ... ... ... Мұндайда
келісімшарт сәйкес мемлекеттік органдарда мемлекеттік ... ... ... өтуі ... - өнімді бөлу туралы Қазақстан Республикасының үлесі
мен басқа да ... ... ... ... ... қарастырады.
Екіншісі - тасымалданатын шикі мұнайға ренталық ... ... мен газ ... ... үстеме пайдаға салықты, жер
салығы мен мүлік ... ... ... ... бөлу ... ... ... басқа да міндетті төлемдерді ... ... ... ... бөлу туралы келісімшарттарда ғана
орнатылады.
Бонустардың түрлері, оларды ... реті және ... Қол ... ... - келісімшарттық территорияда жер
қойнауын пайдалану бойынша ... ... ... құқы ... бір ... ... Қол ... ... ... ... қазбалар көлемі мен кенорынның экономикалық
құндылығын ... алу ... ... ... ... Бұл ... ... келісімшартта белгіленген мерзімде,
бірақ келісімшарт күшіне енген ... ... ... ... ... ... ... Жер қойнауын пайдаланушы қол
қойылатын бонус бойынша ... ... жері ... ... ... ... басталған айдан кейінгі айдың 15-іне дейін
табыс етеді. Коммерциялық табу ... ... ... ... ... ... ... келісімшартынан басқа,
келісімшарттық ... әр ... табу үшін ... салу ... болып келісімшарт аумағы ... ... үшін ... жағынан тиімді пайдалы қазбалардың ... ... ... ... ... болып пайдалы қазбалардың
бекітілген өндірілетін ... ... құны ... табу ... кенорында пайдалы қазбалардың ... ... ... ... ... ... бастап
90 күннен кешіктірмей төлем базасынан 0,1% ... ... табу ... ... ... жер ... ... жері бойынша ... ... ... ... айдан кейінгі айдың 15-іне дейін табыс етеді.
Жер қойнауын ... ... ... ... ... ... салу ... төлем базасы және мөлшерлемесіне
байланысты анықталады. Салық салу ... ... ... ... ... ... іс ... өндірілген пайдалы қазбадан алынған
бірінші тауарлық өнімнің көлемі ... ... үшін ... ... ... пайдалы қазбалар құны
табылады. Роялти ... ... ... ... бойынша
төленеді: мұнай бойынша - өндірілген ... ... ... ... 2-ден 6% -ға ... ... ... баған бойынша
төленеді. Қатты пайдалы ... ... ... ... ... ... басқа да бағалы металдар мен асыл ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі бойынша
төленеді.
Роялтиді төлеу мерзімін бекіту және декларацияны ... ... ... түрі ... ... ... кезеңінен кейінгі
айдың 15-інен кешіктірілмей төленеді. ... ... ... ... ... күнтізбелік ай табылады, алайда егер ... ... ... орта ... ... мың ... көрсеткіштен кем
болса, онда салық кезеңі ... ... ... ... бойынша
декларация салықтық кезеңінен кейінгі ... 10 ... жер ... пайдаланушымен ұсынылуы керек.
Үстеме пайдаға ... ... ... ... ... ... ... болып салықтық кезеңде әрбір жеке келісімшарт бойынша
жер ... ... таза ... бір ... ... Үстеме пайда салығы ... ... ... ... ішкі
нормасының қол жеткен деңгейіне ... 0-60% ... ... ... ... ... 15 ... кешіктірілмей
төленуі тиіс. Үстеме пайда салығы бойынша декларация жер ... ... ... ... жылдың 10 ... ... ... ... құқық - меншік ... жер ... ... ... жер ... уақытша пайдалану құқығы, міндеттілік және
өзге де ... ... ... ... құқық - меншік құқығы, жер
пайдалану құқығы, жеке меншіктегі жер ... ... ... ... ... және өзге де ... ... учаскесінің және жер пайдалану ... ... - ... ... иесі ... жер пайдаланушы ... ... ... ... міндеттемелерді орындамаған жағдайда,
кредитордың (кепіл ... ... ... жер ... ... жер пайдалану құқығынан заң ... ... ... ... ... ... ... негізделген қайтарым алудың құқығы; жер ...... және өзге де ... белгіленген жағдайларда және
шартпен бөлініс жасалуы мүмкін жер ... ... пен ... ... ... ... сан жағынан анықталған үлесі;
Жер құқығы қатынастары – жер ... ... ... жер ... бекітіп беруге, жерге меншік құқығын
және ... ... да ... ... ... асырумен байланысты
жер пайдалану мен ... ... ... ... ... - ... ... пайдаланылатын немесе пайдалануы
мүмкін жер.
Жер қойнауын ... ... ... ... берілген Контракт аумағы шегінде Лицензия мен ... ... ... жер қойнауын пайдаланудың кез ... ... өз ... жүргізу;
Контрактыда басқа жағдай ескерілмеген болса, өзінің әрекетінің
нәтижелерін, ... ... ... ... өз ... ... ... қажет болған жағдайларда, Жер
қойнауын пайдаланушыға ... ... ... ... берілген
басқа жер учаскелерінде, жұмысты ... ... ... ... мақсаттағы объектілерді салуға, сондай-ақ ... ... және одан тыс ... ... пайдаланылатын коммуникациялар
және объектілерді келісу ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
түрлерін жүргізу үшін ... ... осы ... ... ... ... өз құқығын немесе оның бөлігін
басқа тұлғаларға ... осы ... және ... ... сәйкес өз қызметін тоқтату, осы жарлықта, басқа заңдарда,
лицензияда және ... ... ... өзге ... ... Жер ... пайдалану Құқығы мынадай операцияларды жүргізу
үшін беріледі:
а) жер ... ... ... ... ... ... ... байланысты емес жер асты ... және ... Жер ... ... ... ... ... иеліктен
алынатын немесе алынбайтын, өтемді және өтемсіз болуы мүмкін.
3.2. Ұңғы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікте жеке меншікпен қатар
бәсекелестіктің ... ... ... ... бірі.
Мұнай бизнесі дамуының негізгі ... ... ... - ... мен ... ... нарығын бақылайтын интеграцияланған ... ... ... ... ие; 4. ОПЕК ... ... Трейдерлік компаниялардың жоқтығы; 5. ... аз ... ... ... немесе тұрақты.
Өткен ғасырдың 70-жылдарына дейін әлемде мұнай өндіру мен ... ... ... - ... Бритиш Петролеум, Эксон, Тексако,
Мобил, ... және Галф ... ... Бұл ... ... берген тасымалдау, өңдеу және ... ... ... ... бақыланды. Бритиш ... ... ... ... бақылауында әлемдік мұнай өндірудің ... ... ... ... ... ойл» ... 1911 жылы ... қабылдағаннан кейін 33 жеке ... ... ... өнеркәсібі әлемдікке қарағанда бәсекелігі жоғары ... ... ... ол ... ... импортты реттеу мен
салық салу жүйесіне ... ... ... батыс нарықтарында
интеграцияланған жоқ.
«Жеті сіңлінің» өндірістік және маркетингтік саясатының ... ... ... шығында болды, сол себепті бәсекелестік жоқ ... аз ... ... ... өсу ... ... қамтамасыз етті;
- нарықтық инфрақұрылымның дамуы;
- ... ... ... болған мұнай артықшылығын өткізу;
- 1973 жыл – ОПЕК әсерінің ... ... ... ... ... ... ОПЕК мұнай ұсынысын бақылайды;
- Трейдерлік компаниялардың саны күрт ... Спот ... ... ... мейджорларға қысым көрсетуде.
1970 жылы қандай да бір себептерге ... ОПЕК ... ... ... ... ... күрт ... оның өндірісі
артты. Нарықта ... ... ... ... кейін мұнай
компаниялары мұнай өндіруші елдерге тәуелді ... ... ... жеті сіңлі ролінің әлсіреуіне әкелді. ОПЕК баға ... ... ... ОПЕК тез ... жеті ... ... да компанияларды, атап айтқанда, Тотал мен Аджипті ... ... ... ... ... ... Жеті ... әсерінде қалған мұнай ... ... ... ... ... мен тәуелсіз компаниялар жеткізулерге байланысты
жағдайды пайдалана ... және ОПЕК ... ... алға ... отырып, өздерінің мүмкіндіктерін іздеуге
кірісті. Осы уақыттан бері ... ... ... ... және мұнаймен байланысы жоқ салада ... үшін ... ... Барлау және өндірумен айналысатын ... ... ... ... ... ... үлкен қосымша
пайдамен қызмет ... ... ... ... ... ... ... өндіруге квоталарды
бөлу мен пайда табу ... ... ... ... 1981 -85жж ... ... 1986 жылы күрт ... ... ... ... ... істеді, яғни артық мұнайдың пайда болуы ... ... және ... тапшылық олардың артуына
байланысты болды.
Сұлба 4 - ... ... ... ... тізбектің негізгі кезеңдері сұлбада көрсетілген. Әр
кезең белгілі бір қызмет атқаратын мұнай компаниясы көрсетеді. Барлық мұнай
тізбегінде ... не ... не ... ... жұмыстарды
атқарушы болып табылады.
Кесте – 11 Мұнай компанияларының қызмет ету саласы
|Қызмет ету |Мұнай компаниясы ... ... өнім ... | | | ... |Геологиялық барлау кәсіпорны-ГБК|Сервис |Шоғыр ... ... ... басқару-БЖБ,|Сервис |«Кілттелген» |
| ... ... ... | ... ... |Мұнайгаз өндіруші ... ... ... |
| ... ... | | |
| ... ... –МГӨМ | | ... ... ... ... ... |
| |компаниясы-«КазТрансОйл»,»КазТра| | |
| ... | | ... ... ... ... Газ ... |Өндіруші |Мұнай өнімі |
| ... | | ... ... ... ұйымдары |Сервис |Сақтау және |
| ... | ... |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... станция-АГЗС| | ... ... ... ... | - ... ... | | ... ... ... әр ... ... ... ... мүмкін: өндірушілер
қажеттілігін қамтамасыздандыру мақсатында өзінің мұнайын ... ... ... ... мақсатында лайықты мұнайды табу және
өзінің ... ... ... ... ... ... жағдайында
немесе алып сату мақсатында сатып алу-сату ... ... ... және ... өнімдерін өткізу мен сатып алу ... ... ... ... ... ... сияқты
мақсаттарға ие.
Халықаралық нарықтарда бағалар үздіксіз ... ... ... ... бағалар тұрақсыздығы орын ... ... ... ... МӨЗге мұнай және ... ... ... үшін ... ... болса, онда сәйкесінше, мұнайды ... оның ... ... ... алған бағадан төмен ... ... құны $Y
X + Y < Z ... X + Y > Z ... ... ... ... шығынға әкелетін
тәуекелдеріне ұшырағысы ... сол ... ... ... ... ... ... бағалық тәуекелдерді басқаруға
мүмкіндік ... ... ... және ... ... ...... баға өзіне нақты ... ... ... ... ... ... бағаның жеке элементтерінің
қатынасы баға құрылымын ... ... ... ... басқа ұйымдарға өткізудегі ... ... ... ... = Өтол + П + ҚҚС = ... + ... Өтол - ... ... ... құны;
П - дайындаушы кәсіпорынның ...... құн ... тауар арадағы делдар ұйымдар арқылы ... ... ... оның ... мен ... ... ... үстеме
ақысы және өткізу саласындағы ҚҚС қосылады. Сонда:
Бөткіз = ... + ... Ндел - ... ... ... сауда бағасы – көтерме бағаға саудадағы үстемені ... = ... + ... ... - ... ... ... үстемесі.
Өзіндік құн кәсіпорын үшін ... ... ... ... бірі ... ... ... құн - өнімді өндіруге
кеткен шығындар жиынтығы.
Кәсіпорындарда шығындар тұрақты және ... ... ... ... FC - өнім ... ... емес шығындар:
мотризациялық, арендалық ... және ... ... VC - өнім ... ... ... материалдар, шикізаттар, отын – энергетикасы, транспорт
қызметі және т.б.
Тұрақты және ... ... ... ... шығындар ТС деп
аталады.
ТС = FC + ... ... ... элементі және таза табыс түрі ... ... ... ... ... яғни рентабельдік
деп аталады. Жеке бұйым пайдалылығы былай анықталады:
R= П* ... П - өнім ... ... ... - ... ... ... құны.
Мемлекеттің сыртқы сауда ... ... ... ... ... ... үшін күресте бәсекелестік қатты жоғарылауына
байланысты бағытталуы ... ... ... көп ... ... тауарлардың экспортты және импорттық ... ... ... – деп ... ... ... ... алушының келешек
бағдарға арналған тауар ... ... ... ... ... сауда бағасының деңгейі ішкі бағадан ... Ал ... ... ішкі баға ... әлемдік баға деңгейінен
төменірек. ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандырса, онда оны әлемдік баға деп қарастыруға
болады.
- Бір – ... ... ... ... ... негізінде ... ірі ... ... баға ... ... операциялар төлемдері еркін айналымдағы
валютамен жасалуы керек.
- ... ... ... ... ... ... ... басты сайда орталықтарында жасалатын ... ... ... ... ... ... мәмілелерде
қолданылатын баға болу керек.
Кедендік тариф - ... ... ... ... ... ... ... салық жинағы. Кеден салығы - мемлекет
шекарасынан өткізілетін ... ... ... мен мүліктерге баж
мекемесі арқылы алынатын ... ... ... ... құн ... ... келісім – шарт қатысушымен мәлімделетін ... ... ... ... ... бағасы – көпшілікке сатуда
алдын-ала келісілген нақты ... ... ... ... ... ... баға негізінен ауыл шаруашылық өніміне, балық
аулау, аңшылық, бағалы тастар, өнер ... яғни ... ... ... ... баға тағайындау. Сыртқы нарықта өз
өнімдерінің ... ... ... барысында барлық елдер
үкіметі экспорттаушыларға ... ... ... ... ... ... ... алып тастайды. ...... ... жеңілдіктер көрсетіледі. Экспорт кезіндегі
бағаның төменгі шегі ... ... ... ... ... пайдасы, сондай – ақ келісімде қарастырылған тауарды
жеткізу ... оның ... ... ... ... үшін жоғарғы шекті баға – ... ... ... Экспорттаушы мәмілеге келе алмайды, егер бағаның ... ... ... ... ... жоғары болса.
Импортталатын тауарларға баға тағайындау ережелері.
Импорт кезінде бағаның ... ... мына ... = Бк + Кбаж + Кжию + А + ... + ... - ... ... ... келісім бағасы;
Кбаж - импорттық кеден баж ... - ... ... - акциз, егер тауар акцизді ...... ішкі ... тауар қозғалысымен байланысты
ішкі шығындары;
ҚҚС – қосылған құн салығы.
Импорттаушы үшін ... ... шегі - ... ... нарықта сатудың мүмкін бағасы. Мәміле ... ие ... ... сату ... ... бағадан жоғары болса. ... ... шегі ... баға ... ... ... кенорны бойынша ұңғы сағасынан түпкі тұтынушыға дейін мұнай және
мұнай өнімдеріне, олардың тығыздығына ... баға ... ... кенорнының мұнайының тығыздығы: 0,8123 гр./см3;
1 тонна мұнайдағы литр саны = 1000л / 0,8123 гр./см3 = 1231 л;
1 баррельде = 159 л ... ... ... саны = 1231/159 = 7,74 ... тонна өзіндік құны = 102 $/тн;
1 баррель мұнайдың бағасы = 67 $/бар;
Тарифққс-пен = 25 ... ... ... 160 ... мен АЗС-тың пайда мөлшері: %
1 тонна мұнайдан мұнай өнімдерінің ... ... – 27 ... Диз. отын – 31 ... ... – 12 %
• Мазут – 25 %
• Жоғалтулар – 5 ... ... ... ... ... = 67 $/бар;
Б1тн(ққс-пен) = 67*7,74 = 518,6 $/тн;
Б1тн(ққс-сіз) = 518,6 / 1,1494252 = 451,18 ... = ӨҚ + П; ... = Б - ... = 451,18 – 102 = 349,18 ... ... табу үшін = (Пайда / ӨҚ) * 100 %
ПМ = (349,18 / 102) * 100% = 342 ... табу ... ... ... 1 тн ... өткізу
бағасы келесідей өрнектеледі: Б1тн = 518,6 ... ... ... ... ... тариф құруға негізгі үш
фактор әсер етеді, олар:
1. құбырдың географиялық орналасуы;
2. құбыр диаметрі;
3. құбырдың жаңалығы мен ... яғни ... ... ... ... ... ... ауытқымалы:
• ескісі 2-20 $/тн;
• жаңасы 20-50 $/тн;
Тариф = 25 $/тн; (ҚҚС-пен)
Б1тн (ққс-пен) = 518,6 + 25 = 543,6 ... МӨЗ = 543,6 $/тн - ... ... алу бағасы;
Мұнай өңдеу зауытында өндіріліп, тасымалданып келген шикі ... ... – ға ... ... келесідей мұнай өнімдері шығады:
Кесте 12
|Мұнай өнімдері: |1тонна мұнайдан ... ... ... ... |
| ... шығуы, % |өнімдерінің шығуы, литр|
|Бензин |27 |1231 * 0,27 = 332,37 л ... отын |31 |1231 * 0,31 = 381,61 л ... |12 |1231 * 0,12 = 147,72 л ... |25 |1231 * 0,25 = 307,75 л ... |5 |1231 * 0,05 = 61,55 л ... ... ... |МӨ-ң тығыздығы, гр./см3|1тоннадағы литр саны, ... |0,730 |1000 / 0,730 = 1370 л ... отын |0,769 |1000 / 0,769 = 1300 л ... |0,800 |1000 / 0,800 = 1250 л ... |0,950 |1000 / 0,950 = 1052 л ... (л) = (Б1н мөз * ... мұн. литр саны) / 1 тонна мұнайдағы литр
санына =
= (543,6 * 332,37л) / 1231л = 146,7 ... (л) = (Б1н мөз * ... мұн. литр ... / 1 ... мұнайдағы литр
санына =
= (543,6 * 381,61л) / 1231л = 168,5 ... (л) = (Б1н мөз * ... мұн. литр ... / 1 тонна мұнайдағы литр
санына =
= (543,6 * 147,72л) / 1231л = 65,23 ... (л) = (Б1н мөз * ... мұн. литр ... / 1 тонна мұнайдағы литр
санына =
= (543,6 * 61,55л) / 1231л = 27,18 $/61,55л
Қазақстан Республикасында мұнай ... ... ... мұнайды
өңдеуге кеткен шығындар (ӨҚ):
➢ АНПЗ – 22 $/т
➢ ПНПЗ – 22 $/т
➢ ШНОС – 21 ... ... ... ... ... = 15 ... Дизельдік отын = 4 $/т
• Керосин = 2 ... ... = 1 ... ... ... ... кейбір түрлеріне АКЦИЗ
салығы салынады, бензинге – 4500 тг/т, дизельдік отын 600 тг/т.
Қазіргі уақытта АҚШ ... ... ... ... 1$ = ... = [(( 146,7 ... + 15 $/т) * 1370 / 332,37) *1,4 – ... * 1,1494252 + 146,7 $/332,37л + (4500 / 120) = 1088,129 ... = [((168,5 ... + 4 $/т) * 1300 / 381,61) * 1,4 – ... *
* 1,1494252 + 168,5 $/381,61л + (600 / 120) = 925,45 ... = [(( 65,23 ... + 2 $/т) * ... * 1,4 - ... * * 1,1494252 + 65,23 $/147,72л = 905,7 ... = [(( 27,18 ... + 1 $/т) * ... * 1,4 – ... * * ... + 27,18 $/61,55л = 771 $/т
МҰНАЙ БАЗА
(сақтау)
МБ – да құю – төгу ӨҚ – 5 ... = 50 ... — 50
5 — х х = 250 $/т / 100 % = 2,5 ... ... пайда сомасын табу үшін:
∑Пайда 1өнім = 2,5 / 4 = 0,625 ... – ның МӨЗ – ден ... алу ... (ҚҚС – пен қоса ... (МБ) = 1088,129 ... = 925,45 ... ... = 905,7 $/т
Б Маз(МБ) = 771 ... бен (МБ) = ... $/т + (( 5 + 0,625) * ... = 1094,6 ... до (МБ) = [925,45 $/т + (( 5 + 0,625) * ... = 931,9 $/т
Б1тн. кер (МБ) = [905,7 $/т + (( 5 + 0,625) * 1,1494252)] = 912,16 $/т
Б1тн. маз (МБ) = [771 $/т + (( 5 + 0,625) * ... = 777,46 ... – тың МБ – дан ... алу ... (ҚҚС – пен қоса ... (АЗС) = 1094,6 ... = 931,9 ... Кер(АЗС) = 912,16 $/т
Б Маз(АЗС) = 777,46 $/т
Б1тн. бен (АЗС) = [1094,6 $/т + (( 5 + 0,625) * ... = 1101 ... до (АЗС) = [931,9 $/т + (( 5 + 0,625) * ... = 938,36 ... кер (АЗС) = [912,16 $/т + (( 5 + 0,625) * ... = 918,62 ... маз (АЗС) = [777,46 $/т + (( 5 + 0,625) * ... = 783,9 ... ... = (1101 * 120) / 1370 л = 96,4 ... = ( 938,36 * 120) / 1300 л = 86,6 ... = (918,62 * 120) / 1250 л = 88 ... = (783,9 * 120) / 1052 л = 89 ... Әлемдік және ішкі нарықта бағаның құрылуына экономикалық және геосаяси
факторларды ... ... ... - ... ... ... ... құнының ақшалай көрінісі. Әлемдік нарық бағасы – еркін
айналыстағы валютада қолма – қол төлемі бар ашық ... ... ... жүзеге асырылатын тұрақты жәнеірі экспорт – импорт мәмілелері
жағдайындағы әлемдік ... ... ... ... Әлемдік
бағалар ретінде халықаралық сыртқы сауда тәжірибесі үшін қарапайым бағалар
қабылданады. Нақты әлемдік баға ... ... ... үшін ... ... импорттық бағаларды есепке алу қажет. Бөлек
экспортерлер мен импортерлердің бағасы бола отырып әлемдік ... ... ... ішкі ... ... Бұл ... және ... шарттары мен ... ... баға ... ... ... Әдетте әлемдік нарық ... ... ... ... ... ... экономикада баға деңгейін
жоғарылататын экономикалық құралдар реті ... ... ... және т.б) ... ... ... әлемдік және ішкі
бағалардың деңгейлеріндегі айырма 30% ... ... ... ... әлемдік жеткізілуіндегі Қазақстанның үлесі
екі пайыздан аз ғана ... ... ... ... ... ... ... өндіруші және экспорттаушы елдер қатарында алдыңғы
орындарға ие. Ал ... ... ... ... ... әрі ... мүмкіндік береді.
Шикі мұнайға баға болжамы. 1861 жылы ... ... ... ... ... құны (2004 ... ... 24 долл/барр.,
1970 жылдан бастап - 35 долл/барр., ... он ... - ... ... ... ... орта жылдық баға 40 долл./барр.
жоғары болса, онда бұл баға ... ... тепе – ... ... ... ОПЕК 40-50 ... диапазонын өндірушілер мен
тұтынушылар үшін қолайлы деп санайды.
Мұнайға әлемдік ... ... ... ... ... АҚШ ... ... Басқармасы, сондай-ақ Әлемдік
банк пен т.б.), ... ... баға ... ... ... 2007 жылға барреліне 52-56 ... ... ... ... 2004 ... ...... айларында мұнайдың орташа ... 59,8 ... ... ... ... бағасының күтіліп
отырған деңгейі барреліне 8-9 долларға ... ... ... ... ... ... ... фундаменталды факторлар себеп
болады:
- әлемде мұнайға ... ... ... деңгейін сақтау,
ең алдымен АТР ... ... ... ... МЭА ... 2006-2007 жж. әлемдік экономикада мұнайды ... 2005 ... ... ... 2%-ға ... ОПЕК мүше ... өндіру қуаттылықтарын жедел ... ... ... және ... да ... ... экспортерлерінің
мұнай экспорты өсу темпін ... ... ... ... ... ... ... нарықтарда бағаның қаржы – спекулятивтік құраушысы.
Қазақстанның ... ... ... қатысты маңызды
факторлар. Факторлардың ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі қатынастардың
тұрақтылығын ұсынады. Шартты түрде бұл факторларды сыртқы және ... ... ... ... ... Топ ішіндегі тепе – ... ... ... ... ... ... ішіндегі ең маңыздылардың
бірі болып табылады. Ол ... ... ... ... ... президенттік ситуацияны қадағалау
қабілеттілігі және де ... ... ... ... және
экономикалық қызығушылықтарын күшейту барысында арыздаспауларына жол
бермейді.
* ... және ... ... ... 1) ... ресурстардың тұрақты өңдеу және
экспорттау
2) «Көлеңкелі» нарықпен күрес
3) ... ... ... ... 1) ... ... ... даму қарқыны
энергоресурстың әлемдік ... ... баға ... сыртқы
геосаяси факторлар. 1 Көрші елдегі саяси ... 2 ... ... тұрақтылық. Орталық ... ... ... ... - ... ... үш түрлі масштабта көрсетуге болады.
өлке аралық қауіп–қатерлер (олар әртүрлі, бірақ кейбіреулері ... ... ... Азия ... ... ... ... аймақтық «үшінші» ел саясатына және аймақ
ішіндегі ... ... ... – қатерлер (глобалдық салдары).
Қазіргі кезде Орта Азия ... ... тек ... жоғары қауіп – қатер дәрежесі бар. Ол ... ... үшін ... ... ... ... болжамға кепілдік
бермейді. Аймақтағы барлық елдерді тек ғана ... ... ... дәл ... ... ... ең ... ауыспалы
саяси қауіп – қатер дәрежесін ... ... ... таңдауындағы ерекшелігі іштей ... ... ... ол ... ... ... ... мырзалардан тұрады
және оларға әсер ету дәрежесі ... ... ... ... ... ... тәуелді. Қазіргі кезде президент үшін
ең қауіпті мәселе – таңдау бақылауының ... және ол ... ... ... ішіндегі келісілген қызығушылықтың
дәстүрлі механизмдерінің жаңылуына ... ... ... ... ... ең алдымен оппозиция билігі соңғы ... ... ... болып келді. Саяси таңдаудағы жеңіліс сол кезде
көптеген ... ... ... ... Қазақстанның саяси
торабындағы ... ... ... әкеліп соқтырады.
Осыдан шығатын қорытынды жалпы Қазақстанның саяси ... ... ... ... ... ... нұсқап отырған
мәселелердің көмегі зор. Бүгінгі таңда әлемдік және ішкі ... ... ... және ... ... бағалаудың
маңызы өте зор.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы дипломдық жұмыста ғылыми зерттеу нәтижелеріне сәйкес ... баға ... ... жүйесінің әсері, Қазақстан
Республикасы мұнайгаз секторының даму ... ... ... ... және ... жұмыс
істейтін компаниялар: шығындарды қалыптастыру, инвестициялық ... баға ... ... ... ... ... ... баға құру ерекшеліктері, ... ... ... баға ... мұнай бағаларының қалыптасу динамикасы,
мұнайға ішкі және ... ... ... ... ... газ
секторында баға құруға ... ... ... жер ... ... салу, ұңғы сағасынан түпкі ... ... ... ... ... және ішкі нарықта ... ... және ... ... бағалау туралы
қысқаша айтылып өткен. Мұнай ... ... баға ... ... ... ... түпкі тұтынушыға ... ... күні ... ... ... ... ... компаниялар
табиғи монополист ... ... және ... ... Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің объектісі
болып табылады. ... ... ... ... ала
отырып, болжауда мұнайдың Urals маркасына ... ... ... ... 2004 жылы - жыл соңына бірте – бірте
төмендету арқылы ... ... ... Орта ... деңгей мұнай
бағасы туралы соңғы мәліметтерге сүйене ... ... ... ... ... құрайды (мұнайдың Urals ... ... ... ... ...... айларына барреліне 32,1 ... – газ ... ... ... ел ... осы
секторында Қазақстан Республикасының мүдделерін қорғау қажеттілігіне
байланысты. ... ... ... арттыруға септігі тиетін
тарифтердің арнайы түрлерін енгізу және ... ... ... ... ... жұмыс жүргізіліп келеді.
Оларды айта кететін болсақ, ... ... - бұл ... ... ... ... емес транзитті қамтамасыз ... ... ... қуат бар. Бұл жүк ... кепілді
көлемді арттыруға және тиісінше қоғам бойынша ... ... ... ... ... бастап Қазақстандық экономика ... ... ... экономика өтпелі кезеңдегідей сипат алуда.
Өтпелі ... ... ... ... ... ... жоғарғы қарқынын, капитал нарығында ... ... ... ... тыс ... ... ... өтімді төлем
құралына айналуына мүмкіндік бермейтін валюталық бақылауды ... ... ... ... ... ... ... қызметін тиімді әрі нақты ... ... алға ... ... ... ... ... байланысты сатып
алынған арнайы пайда алу мақсатындағы ... ... ... және ... активтерге енгізіледі. Мұнай ... баға ... құны ... ... ... ... ... әділ құны болып саналады және келісімдер жүргізуге
арналған ... ... ... ... ... газ ... құру ерекшеліктері орасан зор. ... тек ... ... қажет. Сондай –ақ магистралды ... іске ... ... ... жаңа бағытқа жетелейді. ... және ... ... баға құру ... ... ... табыс әкелетіндей жағдайда болады деген сенімдемін.
ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР
1. МӨЗ- Мұнай өңдеу ... КТК- ... ... ... ... БТД- Баку ... ... ҚР- Қазақстан Республикасы
5. ААҚ- ашық акционерлік қоғам
6. ЖАҚ- жабық ... ... ТШО- ... ГПЗ- ... ... ... ЕҰҒ- екінші ұрпақ жобасы
10. КМГ- КазМұнайГаз
11. БК- басқару компаниясы
12. ҚАМ-Қуат Амлон Мұнай
13. ЖІӨ-жалпы ішкі өнім
14. ЖҰӨ-жалпы ұлттық өнім
15. ТМД-тәуелсіз мемлекеттер ... ... ... ... ... энергитикалық агенттік
18. ҚҚС-қосылған құн салығы
19. ӨҚ-өзіндік құн
20. КТО-ҚазТранОйл
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1 Алшанова Р.А. ... на ... и ... рынке».
–Алматы, 2004
2 Бердалиев К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері». –Алматы,
Экономика, 2004
3 Даниэл Джонстан «Международный нефтяной бизнес». ЗАО «Олимп-Бизнес».
Москва ... ... В.Ф., ... Н.П., ... ... нефтяной газовой
промышленности». ЦентрЛидНефтиГаз, Москва 2004
5 Джиембаева Қ.І., Насибуллин Б.М. мұнай кен ... ұңғы ... және ... ... 2005
6 Махмутова С.Б. «Ценообразование». Алматы 2006
7 Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. «Кәсіпорын ... ... ... ... және мұнай өнімдерінің нарығы». (дәріс жинақтары), ААлматы 2005
9 « Маңғыстау энциклопедиясы». 2000
10 Николас К.Сирополис «Управление малым бизнесом». ... Дело ... ... ... ... ҚР ... кодексі. Алматы:Юрист, 2006
13 Перзинь И.Э., Пукинова С.А., Совчанко Н.Н, Фалько С.Г. «Экономика
предприятий» Дрофа, Москва 2003
14 Тайкулакова Г.С., Ускенбаева А.М., ... ... ... ... ... Тайкулакова Г.С., Алшембаева Л.Т. «Кәсіпорын экономикасы». Алматы ... ... И.П., ... И.М. ... ... ООО «Новое
знание» 2000
17 Черника Д.Г. «Налоги». Москва 2003
18 Орысша қазақша сөздік. Қазақ энциклопедиясының бас редакциясы. ... ... Е.С, ... Н.Н, ... В.Д, ... ... планирования и управление нефтегазового добывающими
предприятиями».
Москва Недро ... ... Р.Т. ... ... ... – қазақша сөздік». Алматы
1999
21 Сиго И.И. «Основы экономики и управления». Издательство Экономика Москва
1993
22 www.googel.ru
23 www.rambler.ru
24 о земле, о ... и ... ... ... жарғы» 1999
25 Черника Д.Г.Налоги, Москва 2006
-----------------------
Германия
Стандартты тікелей шығындар әдісі
Тікелей шығындар әдісі
Регрессиялар әдісі
Стандартты шығындар ... ... ... ... ... ... құрылуы
ҚХР
Жапония
АҚШ
ІРІ МҰНАЙ ТҰТЫНУШЫ ЕЛДЕР 2002 жыл
Жер үшін төлем
Жер
Жыл сайын
1 шілдеде
Салық
кезеңі
Салық салу
объектісі
Геология
Барлау
Өндіру
Тасымалдау
Өңдеу
Сақтау және жеткізу
Түпкі тұтынушы
Мұнайдың сату бағасы
$X
Сатып алынатын мұнай бағасы ... ... ... ... құру ... ... ... бағаны таңдау
Баға құруда мақсат қою
Сұранысты анықтау
Шығындарды бағалау
15 қыркүйектен 15 қараша аралығында
Төлем төлеу ... үшін ... ... ... ... салу ... ... жер пайдаланушылар
Жалдаушылар
Сатушылар мен сатып алушылар
Жер салығы
Жылдық есептеудегі жер көлеміне төлем ставкасы
Сұлба 3 - жер үшін төлеу ... = ... құн + ... ... - ... / ... ΣӨҚнақ
Пайда = Баға - Өзіндік құн
Жалпы табыс = Өнімді өткізуден ... ...... ... ағымдағы құн = КОАҚТА - БИ
ПБал = ПӨТК + ПБАСҚ + ПТЫСӨТ
Баға – тауар құнының ақшалай көрінісі
Ресей
Бразилия
Корей Республикасы
Үндістан
Франция
Италия
Канада
Мексика
Ұлыбритания
Испания
0
200
400
600
800
1000
2001 ... ... ... ... 2003 ... Республикасы
Бразилия
Ресей
Германия
ҚХР
Жапония
АҚШ
ІРІ МҰНАЙ ТҰТЫНУШЫ ЕЛДЕР 2004 жыл
0
100
200
300
400
500
600
700
800
900
1000
Жапония
Германия
Ресей
Бразилия
Корей Республикасы
Франция
Италия
Канада
Мексика
Испания
2004 жыл
Баға = Өзіндік құн + ... = ... ... ... + ... = ... құн + ... = Қызмет көрсету + Пайда
АЗС
АЗС = Қызмет көрсету + Пайда
ТП

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан мұнай-газ секторына Қытайдың қатысы9 бет
Қазақстан Республикасының Мұнай-газ секторындағы шетелдік инвестициялардың тиімділігін бағалау59 бет
«мұнай және газ саласындағы азаматтық-құқықтық шарттар»40 бет
Каспий аймағының экологиялық мәселелері және себептері66 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Мұнай газ өндіруші өнеркәсіп және оның Қазақстан Республикасының әлеуметтік экономикалық дамуындағы ролі70 бет
Мұнай газ өңдеу саласын жоспарлау негізі33 бет
Қазақстан Республикасындағы мұнай және газ саласының даму жолдары11 бет
ҚР экономикалық өсу себептері,факторлары. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары.Инфляцияға қарсы саясат. Инфляцияның мәні,түрлері. ҚР-ның инфляциялық саясаты17 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің 1200- секциясындағы мұнайды дайындау қондырғысындағы құбырлы пештерде мұнайды қыздыру процесінің автоматтандырылуын жобалау18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь