Валюта жүйесінің мәні және құрылымы

Жоспар

Кіріспе

І.тарау. Валюта жүйесінің мәні және құрылымы.
1.1 Валюта, валюта қатынастары және валюта жүйесі
1.2 Халықаралық валюталық жүйе және валюта бағамы
1.3 Валюта жүйесінің даму кезеңдері

ІІ.тарау. Валюта операциялары және олардың жіктелімі
2.1 Валюта операциялары
2.2 Валюта операцияларының жіктелімі

ІІІ.тарау. Валюта.қаржы және несие қатынастары жүйесіндегі Қазақстанның орны.
3.1 Қазақстан Республикасының валюта жүйесі және валюта саясаты
3.2 Халықаралық валюта.қаржы және несие қатынастары жүйесіндегі Қазақстанның орны

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер.
Кіріспе

Валюта қатынастары ақшаны халықаралық төлем айналымы ретінде қолдана бастаған кезден пайда болды. Бүкіл тарихи даму кезеңдерінде дүниежүзілік ақшаның формасы өзгеріп және халықаралық есеп жасасу жағдайлары жетіліп отырады. Мұнымен қатар дүниежүзілік ақша айналымы жүйесінің маңызы артып, оның тәуелсіз дәрежесі салыстырмалы түрде көбейіп келеді.
Халықаралық айырбастың, тауар, қызмет көрсету, капитал және жұмысшы күшіқозғалысының интенсификациясы бір елден екінші елге өтетін ақша көлемінің көбеюімен сабақтас жүреді. Бұған орай сауда қарқыныда артады. Мұны бірқалыпты жағдайға келтіру қажеттілігінің салдарынан халықаралық валюта жүйесі және дүниежүзілік валюта жүйесі қалыптасты.
Дүниежүзілік шаруашылық жүйенің қалыптасуы, елдер арасындағы экономикалық байланыстардың интернационалдануы – ұлттық шаруашылықтар қызметінің интенсивтенуіне әкеліп соғады. Осыған байланысты аталған процесте қызмет көрсетуші құрал ретіндегі халықаралық валюталық-қаржылық қатынастар қалыптасады.
Валюта бұл бір елдің ақша бірлігі. Ал, қысқаша мәнін алатын болсақ – бұл шет мемлекеттің ақша белгісі. Әрбір ұлттық нарықтың өзінің ұлттық валюта жүйесі болады.
Валюталық қатынастар дегеніміз дәстүрлі ақша қызметінің дүниежүзілік ақша қызметіне ауысуымен байланысты жүзеге асатын экономикалық қатынастардың жиынтығы.
Валюталық қатынастардың жекелеген элементтерінің қалыптасу тарихына көз салсақ, оның антик дәуірінде пайда болғанын байқаймыз. Ежелгі Греция және Ежелгі Римде валюталық қатынастар вексельдік және айырбастық қызмет түрінде жүргізілген. Сонымен бірге, валюталық қатынастар Орта ғасырда, дәлірек айтқанда, Лионда, Антверпенде және Батыс Еуропаның басқа да сауда орталықтарында «вексельдік жәрмеңкелер» түрінде жүзеге асырылғандығын атап өту керек. Бұл жерлерде барлық айырысулар аудармалы вексельдер бойынша жүргізілген.
ХХ ғасырдың орта шенінен бастап халықаралық экономикалық, қаржы-қаражат және валюталық қатынастар өз дамуында жаңа сатыға көтерілді. Ашық экономика құруға ұмтылыстардың басты тенденциясы сауда айырбасын жеделдетуді, халықаралық қаржыландыруды дамытуды, жаңа валюта рыноктарын құруды, әр түрлі елдер арасындағы валюталық-қаржылық қатынастарды кеңейтуді көздейді.
Валюталық қатынастар жағдайы ұлттық және дүниежүзілік экономиканың дамуына, саяси жағдайға, елдер арасындағы күштердің арақатынасына тәуелді.
Халықаралық шаруашылық байланыстардың дамуы шамасына байланысты валюталық жүйе құрылды. Экономикалық тұрғыдан қарағанда – бұл шаруашылық байланыстарды интернационалдандыру негізінде тарихи түрде қалыптасқан валюталық-экономикалық қатынастар жиынтығы; ұйымдық-заңдық тұрғысынан қарағанда – бұл белгілі бір қоғамдық-экономикалық формация шегіндегі валюталық қатынастарды ұйымдастырудың мемлекеттік-құқықтық формасы.
Валюта жүйесінің негізгі міндеттеріне тұрақты экономикалық өсуді, инфляцияны ауыздықтауды, сыртқы экономикалық айырбас пен төлем айналымын тепе-теңдікте сақтауды қамтамасыз ету шеңберіндегі, халықаралық шеңберіндегі халықаралық есептеулер мен валюта рыноктарын реттеу жатады.
Валюта жүйесі халықаралық экономикалық қатынастарды кеңейтуге, немесе, кеісінше шектеуге әсер ететін ең маңызды механизмдердің бірі.
Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты осы жоғарыда айтылған мәселелердің мән-мағынасын толық ашып көрсету. Осы мақсаттарды ашып көрсету үшін бұл курстық жұмыс 3 тараудан тұрады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:


1. Закон РК «О национальном банке РК »
2. «Инструктивно-нормативные акты Национального банка Казахстана.» Алматы 1999-2002
3. «Банк құқығы! С.М. Найманбаев Алматы 2004
4. С.Б. Мақаш, А.Ә.Ільяс « Банк ісі » Алматы 2004
5. А.М.Тавасиев, В.П. Вичков, В.А.Москвин «Банковское дело ».Базовые операций для клиентов. Москва. «Финансы и статистика », 2005
6. Е.П. Жарновская «Банковское дело » Москва, 2006
7. Деньги, кредит, банки. Под ред. Г.С. Сейткасимова, Москва, 2001
8. Деньги, кредит, банки, ценные бумаги. Под ред. Е.Ф Жукова
9. «Банковское дело » Под ред. В.И. Колесникова, Москва, 2001
10. Банки и банковское дело: Под ред. И.Т. Балабанова, С-Петербург, 2002
11. « Банковское дело » под ред. О.И. Лаврушин, И:Д. Мошокова, Н.И. Валенцева, 1998
12. А.Б. Глушкова «Банковское дело », Москва, 2005
13. Экономикалық теория негіздері Оқулық: Шеденов Ө.Қ Алматы-Ақтөбе 2002
14. «Банковское дело » Учебник под ред. Г.С. Сейткасимова, Алматы, 1999
15. Финансы. В.Д. Мельников и др. Алматы, 2001
16. «Банковское дело » Под ред. О.И. Лаврушин, Москва, 2001
17. Асхауер Г. « Введение в банковское » - Москва 1997
18. С.Б. Мақаш «Коммерциялық банк операциялары» Алматы 2005
19. К.Г. Парфенов «Банковский учет и операционная техника в коммерческих банках» // М., ЗАО «Бухгалтерский бюллетень», 2001г.

Интернет
20. www. «Bankreferatov» . ru
21. www. «Aport». ru
22. www. «Referat». ru
        
        Жоспар
Кіріспе
І-тарау. Валюта жүйесінің мәні және құрылымы.
1. Валюта, валюта қатынастары және валюта жүйесі
2. Халықаралық валюталық жүйе және валюта бағамы
3. ... ... даму ... ... операциялары және олардың жіктелімі
1. Валюта операциялары
2. Валюта операцияларының жіктелімі
ІІІ-тарау. Валюта-қаржы және несие қатынастары ... ... ... ... валюта жүйесі және валюта саясаты
2. Халықаралық валюта-қаржы және несие ... ... ... ... ... ... ... төлем айналымы ретінде қолдана
бастаған ... ... ... Бүкіл тарихи даму кезеңдерінде дүниежүзілік
ақшаның формасы өзгеріп және халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... ақша ... жүйесінің маңызы артып,
оның тәуелсіз дәрежесі салыстырмалы ... ... ... ... ... қызмет көрсету, капитал және жұмысшы
күшіқозғалысының ... бір ... ... елге өтетін ... ... ... жүреді. Бұған орай сауда қарқыныда ... ... ... ... қажеттілігінің салдарынан халықаралық
валюта жүйесі және дүниежүзілік валюта жүйесі қалыптасты.
Дүниежүзілік шаруашылық жүйенің ... ... ... ... интернационалдануы – ұлттық шаруашылықтар
қызметінің ... ... ... ... ... аталған
процесте қызмет көрсетуші құрал ретіндегі халықаралық валюталық-қаржылық
қатынастар қалыптасады.
Валюта бұл бір ... ақша ... Ал, ... ... алатын болсақ – бұл
шет мемлекеттің ақша белгісі. Әрбір ұлттық нарықтың өзінің ұлттық ... ... ... ... ... ақша ... ... қызметіне ауысуымен байланысты жүзеге асатын ... ... ... ... элементтерінің қалыптасу тарихына көз
салсақ, оның антик дәуірінде пайда болғанын байқаймыз. ... ... ... ... валюталық қатынастар вексельдік және айырбастық қызмет түрінде
жүргізілген. Сонымен бірге, валюталық қатынастар Орта ... ... ... ... және ... ... ... да сауда
орталықтарында «вексельдік жәрмеңкелер» түрінде жүзеге асырылғандығын ... ... Бұл ... ... ... ... ... бойынша
жүргізілген.
ХХ ғасырдың орта шенінен бастап халықаралық экономикалық, қаржы-қаражат
және валюталық ... өз ... жаңа ... ... Ашық экономика
құруға ұмтылыстардың басты тенденциясы ... ... ... ... дамытуды, жаңа валюта рыноктарын құруды, әр
түрлі елдер арасындағы валюталық-қаржылық қатынастарды кеңейтуді көздейді.
Валюталық ... ... ... және дүниежүзілік экономиканың
дамуына, саяси жағдайға, елдер арасындағы ... ... ... ... байланыстардың дамуы шамасына байланысты
валюталық жүйе құрылды. Экономикалық тұрғыдан ... – бұл ... ... ... ... ... қалыптасқан
валюталық-экономикалық қатынастар жиынтығы; ... ... – бұл ... бір ... ... ... ... ұйымдастырудың мемлекеттік-құқықтық формасы.
Валюта жүйесінің негізгі міндеттеріне ... ... ... ... ... экономикалық айырбас пен төлем ... ... ... ету ... ... ... есептеулер мен валюта рыноктарын реттеу жатады.
Валюта жүйесі халықаралық экономикалық ... ... ... шектеуге әсер ететін ең маңызды механизмдердің бірі.
Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты осы ... ... ... ... ашып көрсету. Осы мақсаттарды ашып ... үшін ... ... 3 ... ... ... ... мәні және құрылымы.
1.1 Валюта, валюта қатынастары және валюта жүйесі.
Валюта (итальян сөзі, сөзбе-сөз – құн) – елдің ақша бірлігі, ... ... ... ... айырысу айналымының каналдары арқылы
ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше формасы.
Шаруашылық жағдайларын интернационалдандыру және ... ... ... ... ... нарықтың қүрылуына себепші
болды. Өндіріс күштерінің дамуы мен ішкі нарықтағы өркендеген салалардың
өнімін сатуда ... ... ... ... ... – міне ... бәрі ... сауда-саттық байланыстарының
кеңеюіне әсер етті. Әлемдік тауар айналымының дамуы мұнай, ... ... ... ... ... ... өнімдерін сатудың ұлғаюына
байланысты болды.
Халықаралық экономикалық қатынастарда өндіріс пен капиталды
интернационалдандыру ішкі ... ... ... ... ... кедергілерді жоюды, яғни ішкі сауда-саттықты босаңдатуды талап
етті. Өз тауарларының сыртқы нарықта кедергісіз ... ... ... ... ... ... ... тауарларын нарыққа түсуін жеңілдетуі, ... ... ... аумағындағы ішкі корпорациялық ... ...... ... және ... ... қол
жеткізгендіктің айғағы.
Әлемдік шаруашылық байланыстағы өнеркәсібі дамыған мемлекеттердің
өзара қарым-қатынастарының тереңдеуі және ... осы ... ... анықтайтын барлық факторлардың - өндіріс пен әлемдік айырбастың,
жалақы мен бағаның өсу ... зор әсер ... ... ... ... тауарлар, қызмет, капитал және несие легі
жылдан-жылға ұлғая түсуде. Ұлттық қоғамдық ... ... ... ... ... тұрақты түрде әлемдік нарыққа ұласады және ... ... ... ... ... ... ... оның ұлттық ақшасы
саналады. Халықаралық ... ... ... ... ... Бұл әлемдік шаруашылықта жалпы бүкіл мемлекеттерге міндетті
деп танылған халықаралық несие ақшасының әзірше ... (13: ... ... ... ... (экономикалық одаққа
кіруі) ақша капиталының бір бөлігінің ұлттық ақшадан шетел валютасына ... ... ... Ол ... ... есеп ... және
несие-қаржы қатынастарында жүзеге асады.
Валюта қатынастары - әлемдік шаруашылықта валюта ... ... ... ... олар ... ... ... қызметінің) өзара айырбасталуына қызмет етеді.
Валюта қатынастарының кейбір ... көне ... ... ... ... және ... ... пайда болған. Валюта
қатынастарының туындауы ұдайы өндіріске ... ... ... ... өндірістің тұрақтылығы дәрежесіне қарай керісінше де әсер
(жағымды немесе жағымсыз) ... ... ... ... нормалармен
және ережелермен реттеледі.
Сыртқы экономикалық байланыстардың дамуына қарай валюта ... ... ... ... – ол ... ... тұрғысынан –
шаруашылық байланыстарды интернационалдандыру ... ... ... ... ... ал ... – ол белгілі бір қоғамдық-экономикалық формация шегінде
мемлекеттік-құқықтық түрде ұйымдасқан валюта-экономикалық қатынастар.
Тарихи үш ... ... ... және мемлекетаралық немесе
аймақтық валюта жүйесі қалыптасқан. Алғашқыда елдің ақша ... бір ... ... ... ... ... пайда болды.
Ұлттық валюта жүйесі деген қоғамдық ұдайы өндірісті қалыптастыруға
және халықаралық төлем айналымын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық
валюта жүйесі ұлттық валютаға негізделіп құралады. Ұлттық ...... ... Ол ... ... ... ... және қолма-қол емес
формада (банктік шоттардағы ақша қалдығы) болады. Оның эмитенттері ұлттық
орталық банк және коммерциялық банктер. Ұлттық валюта ... ... ... ұлттық валюта;
❖ ұлттық валютаның шетел валютасына ... ... ... екі түрлі болуы: а) шетел валютасына шектеусіз ... ... 1978 ... ... ... қорының
Жарғысында «еркін қолданатын валюта» деген ұғым енгізілген. Оған
американдық ... ... ... жапон иені, француздық франк,
ағылшындық фунт стерлинг; ә) ... ... ... ... ... б) айырбасталмайтын (тұйық) валюта;
❖ валюталық паритеттің бірдейлік ережесі – ... ... ... ... ... Ақша ... негізгі мазмұнына негізделген
ондағы алтын паритеті алынып тасталды (Батыста 70-жылдарда, ал КСРО-да
1991 жылдан). Халықаралық ... ... ... ... ... тек ... ақша ... немесе басқа халықаралық
валютамен, бірақ алтынмен емес, анықталуы мүмкін. 70-жылдардың орта
шенінен ... ... ... ... негізінде анықталады. Валюта
қоржыны деп бірнеше валюталардың белгілі бір бөліктерінің сомасын ... ... ... ... ... АҚШ долларына
бөлуменанықталатын бір валютаның орташа өлшенген ... ... СДР ... ... жоғарыда көрсетілген бұрын ... ... ... қазір ондағы американдық доллардың
үлесі шамамен 39%, неміс маркасы – 21, жапон иені – 18, ... және фунт ... ... ... 11%-тен болады. Еуропа
қауымдастығының еуропалық валюта өлшемі (ЭКЮ)12 ... ... ... ... ... ЭКЮ 1999 ... 1 қаңтарынан
ұжымдық валюта – еуромен біртіндеп алмастырылмақшы;
❖ валюта бағамының тәртібі ... ... бір ... ... ... ... ... орталық бағамында 12
валюта бағамының өзара ауытқу шегі ( 15% шамасында ... ... ... ... ... АҚШ-тың 1 долларына шаққанда 4300-4900
руб. аралығында, ал 1997 ж. ... руб. ... 1998 ж. ... ... шегі 9500 ... ... көтерілді. Валюта-қаржы
дағдарысы кезінде, 1998 жылдың тамызынан, рубльдің долларға шаққандағы
бағамы бұл шектен шығып, ... 15-25 ... ... Көптеген елдерде валюта бағамының өзгеретін шегі заңмен
бекітілмеген;
... ... ... ... ... Мысалы, Ресейде ел
экономикасының тұрақсыздығына байланысты шектеу, лимит ... бір ... ... ... ... тиым
салу енгізілген; 50-жылдардың аяқ кезінен бастап дамыған мемлекеттер
бірте-бірте валюталық шектеуді алып тастаған. 1996 жылы ... ... VІІІ ... ... саудалық және саудалық емес
операцияларға валюталық шектеулерді жойды;
❖ төрт қосындыдан тұратын (елдің ... ... және ... ... ... еуро (1999 ... ЭКЮ-дың орнына), ХВҚ резервтік
позициясы (бағыты) және елдің сыртқы қарызын өтеу ... ... ... ... ... реттеу;
❖ халықаралық несиелік айналым құралдары мен ... есеп ... ... ... белгілеу;
❖ валюта нарығы мен алтын нарығы ережесі;
❖ валюта қатынастарын реттейтін ... ... ... (орталық
банк, Қаржы министрлігі, арнаулы органдар, мысалы, Қазақстанда ұлттық
банк, Ресейде – ... және ... ... ... ... ... қатынастарының дамуына байланысты әр елдің
ұлттық валюта жүйелерінің негізінде дүниежүзілік және ... ... ... ... ... ... принциптері мемлекетаралық
келісіммен заңды түрде бекітіледі.
Дүниежүзілік валюта жүйесі деген халықаралық валюта ... ... яғни ол – ... ... ... және ... ... нормасы кешендерін біріктіретін
жүйе. Бүл ереже-шарттардың ... ...... ... ... ... ... фирмалардың іс-әрекеттерінің
тиімділігін қамтамасыз ету. Жалпы валюта жүйесі халықаралық ... ... ... ұзақ ... ... мүмкіндік туғызуы қажет.
Басқа жағынан, оның мақсаты – кейбір мемлекет пен үкіметтер жағынан ... әр ... ... ... және ... (протекционизм)
әрекеттерді түп-тамырымен құртуға мүмкіндік жасау.
Валюта жүйесі әлемдік шаруашылық байланыстарда дербес роль ... ... даму ... ... айырбастың көлеміне, баға саясаты
мен жалақыға әсер етеді. ... ... ... ... ... ... қатынастарын, сондай-ақ қатысушы елдердің әрқайсысының ішкі ақша
айналымын қамтиды. «Дүниежүзілік валюта жүйесі» ... ... ... ... ... жүйелер органикалық өзара ... ... ... ... - ... ақша белгілері.
Алғашқыда әлемдік ақшаның бірден-бір түрі болып алтын, ... ... ... ... ... ... ... есептесуде қолдану
үшін алдымен құйма жасау, содан соң басқа елдің монетасын соғу қажет болды.
Біртіндеп айналыс шығындарын азайту ... ... есеп ... ... ... және ... ... құралдары қолданыла бастады.
Ұзақ тарихи дамудың нәтижесінде дүниежүзілік ... ... ... қалыптасты. Олар:
□ әлемдік ақшаның міндетті формасы (алтын, резервтік валюта, ... ... ... ... белгілеу;
□ валюталық паритет пен валюта бағамы тәртібін үйлестіру;
□ валюталық шектеу көлемін тәртіптеу;
... ... ... құрамдас бөліктерін белгілеу (мысалы,
ХВҚ 1970 жылдан айналымға жаңа халықаралық ... ... ... ЕВҚҚ –
1979 жылдан еуропалық валюта өлшемі ЭКЮ-ді, ал 1999 ж. қаңтардан еуроны
енгізді);
□ халықаралық несиелік ... ... ... ... ... әлемдік валюта нарығы мен алтын нарығының ережесі;
□ мемлекетаралық реттеу институтының статусы – 1944 жылдан Халықаралық
валюта қоры ... ... ... (ЕВЖ) – ... ... ... ... Еуропаның өнеркәсібі дамыған мемлекеттерін біріктіретін
ұйым. Ол 1957 жылы Рим ... ... ... ... ... ... ... және валюталық ынтымағының дамуынан ... 1979 жылы ... Оның ...... ... ынталандыру,
еуропалық саяси, экономикалық және валюта одағын – ... одақ ... ... ... позициясын күшейту. Еуропа валюта жүйесінің
элементтері ... ... ... элементтеріне дәл келеді.
Дүниежүзілік валюта жүйесінің ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда күштердің орналасуына және ... ... ... ... байланысты өзгереді. Бұл ... ... ... ... ... ... дағдарысқа ұшырап, оның ыдырауымен
және жаңа валюта жүйесінің құрылуымен ұштасады.
2. Валюталық жүйе және валюта бағамы.
Валюталық жүйе – ... ... ... ... ... ХІХ ... ортасына қарай туындады. Халықаралық
валюталық жүйенің ерекшеліктері мен ... ... ... оның ... ... ... қатарлы елдердің
мүдделеріне тәуелді болады.
Халықаралық валюталық жұйе – ... ... ... ... ... ... ... ол үлттық валюталық жұйемен
(ҰВЖ) өзара тығыз байланысты болады.
Халықаралық және ұлттық валюталық жүйелердің өзара байланыстылығына
қарап, оларды ... деп ... ... ... олардың элементтері
бір-бірінен ерекшеленеді.
Осы ерекшеліктерге көзімізді жеткізу үшін ҰВЖ мен ХВЖ-нің ... ... ... ... ... ... элементтері |
|элементтер | ... ... ... ... валюталар. ... ... ... ... ликвидтік активтердің |
|құрамы. ... мен ... ... ... паритеті және |Паритеттер мен курстардың ... ... ... ... ... | ... конвертирлену |Валюталардың өзара айналымдылық |
|(айырбасталыну) немесе айналымдық ... ... | ... ... бар-жоқтығы.|Халықаралық есеп айырысулардың |
|Елдердің сыртқы экономикалық есеп |формалары. ... ... ... ... ... валюталық нарықтар |
| |мен ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ұйымдардың |
| ... ... ... |
| ... ... ... және |
| ... ... ... ... – бұл ... ... ... байланысты өзара қатысы.
Паритет валюта курстарының негізінде жатыр. Бірақ паритет пен ... ... да ... тең ... курс – ... ... валюталарының арасындағы
арақатынас немесе ... ... ... ... белгілі бір ел
валютасының «бағасы».
Валюталық курс және ... ... ... ... ... буын ... қызмет атқарады.
Валюталық жүйенің дамуы қоғамдық ұдайы өндіріс ... ... ... әлемдік валюталық жүйе дүниежүзілік шаруашылық
құрамына сәйкес келмеуі мүмкін. Осындай сәйкессіздік нәтижесінде әлемдік
валюта ... ... ... ... бұл ... ескі ... бұзылып,
оның жаңа жүйеге айырбасталуына әкеліп соғады. Халықаралық ... ... ... және ... ... сұраныстарына
байланысты қалыптасады.
Халықаралық экономикалық операцияларды жүргізу үшін ұлттық валютаны
халықаралық төлем өлшеміне айырбастау ... ... ... ... ... ... Әр ... мемлекеттердің ақша өлшемдерінің
арақатынасы, яғни ... ... ... ... ақша ... ... ... бір елдің ақша өлшемінің бағасы валюта бағамы деп
аталады.
Валюта ... ... ... есеп ... несие-қаржылық
операцияларды жүргізу үшін ... ... ... ... шетел
валютасымен түскен түсімді ұлттық валютаға айырбастайды, себебі басқа елдің
валютасы бұл мемлекеттің ... ... ... ақша ... ... ... құқы жоқ. Ал импортшы (әкелуші) шетелден сатып ... ... үшін ... ... ... ... ... қайта есептеу коэффициенті емес, ол шетел ... ... ... ... (СДР, ЭКЮ) ... ... ақша өлшемінің «бағасы». Валюта ... ... ... пен ... ... арқылы күнбе-күнгі ... ... ... ... Валюта бағамын
қалыптастырудың негізі не? ... ... оның құны ... ... сияқты, ақша өлшемінің бағасы оның сатып алу мүмкіндігінің
негізінде қалыптасады.
Валюта бағамының ... – көп ... ... ... сұраныс
пен ұсынысқа әсер ететін факторлар мыналар:
• Инфляция қарқыны;
• Процент мөлшерінің деңгейі;
• Бағалы қағаздардың табыстылық деңгейі;
... ... ... ... ... ... жағдайын білдіретін факторлар.
Мысалы, егер басқа факторлар кері әсер ... ... ... салыстырғанда
елдегі инфляцияның қарқыны жоғары болған сайын, оның валютасының бағамы
соғұрлым төмен болады. Елдегі ақшаның ... ... оның ... ... ... және ... ... құлдырау тенденциясын
тудырады.
Мемлекеттің активтік төлем балансында оның валютасына ... ... ... сол кезде оның бағамы көтерілуі мүмкін.
Егер басқа мемлекеттерге ... елде ... ... жоғары
болса, онда ол шетел капиталының ... ... ... оның ... жоғарлауына әсер етуі мүмкін. Мысалы, 80-
жылдардың алғашқы жартысында АҚШ ... ... ... ... (басқа да
факторлармен қатар) Батыс Еуропа мен Жапониядан 500 ... ... ... ... ... ... ... Қорытындысында доллордың
бағамы көтерілді, ал осы факторлардың ... ... ... төмендеді.
Сонымен қатар валюта бағамын әртүрлі саяси, саудагерлік,
психологиялық факторлар да әсер етуі ... ... ... ... ... әдістерінің әр түрін қолданады.
Ол әдістердің негізгілері мыналар:
• Валюталық интервенция (орталық банктің ұлттық валютаға шетел валютасын
сатып алып – ... ... ... ашық ... ... ... ... сатып
алып -–сатуы);
• Орталық банктің ... ... ... ... ... ... өзгертуі.
Валюта бағамын белгілеу, яғни валюталарды айырбастау пропорциясын
(қатынасын) ... ... ... ... ... деп атайды.
Валюта нарығында валюта бағасын белгілеудің екі әдісі бар: ... ... ... ... деп ... валютасының бағамын ұлттық валютамен
көрсетуді айтады. Бұл әдіс көптеген мемлекеттерде ... Ал ... ... ... ... ... ... валютасының белгілі бір
санының (мөлшері) көрсетуі. ... ... ... Ұлыбритания, ал 1987
жылдан бастап бірен-саран АҚШ қолдануда.
Банкаралық валюта нарығының операцияларында ұлттық ... ... ... ... ... бұл ... халықаралық төлем және
резервтік құрал ретіндегі ролімен ... ... ... ... ... белгілегенде әдетте кросс-курсті негіз етіп
алады. Кросс-курс – ол екі ... ... ... валютаға (әдетте АҚШ
доллорына) қатысты арақатысы.
Банктер сатушы және сатып алушы бағамдарын белгілейді. Сатушы бағамы
– ол ... ... ... ... ... дайындығы, ал сатып алушы
бағамы – банктің валютаны сол бағамен сатып ... ... ... ... ... сатып алушы бағамынан сатушы бағамы әрдайым жоғары.
Олардың арасындағы айырма банктің пайдасын құрайды.
Сондай-ақ ... ... ... ... ... болады.
Ресми валюталық котировканы орталық банк ... Ол есеп ... ... төлемдерде, төлем балансын құрастырғанда қолданылады.
Өнеркәсібі дамыған елдерде валюталық операциялардың негізгі ... ... ... ... ... өтетіндіктен, бұл елдердің ішкі нарықтағы
қолданатын негізгі бағамы ... ... ... котировканы ірі
коммерциялық банктер белгілейді.
Валюта нарығына басқа қатысушылар банкаралық бағамға бейімделеді. ... ... үшін баға ... негізі ретінде қолданылады. Биржалық
бағам анықтама сипатында болады. Биржалық ... ... ... ... биржаға түскен арыздарды жүйелі түрде ... ... ... ... ... ел ... екі ... әсер
етеді. Ұлттықвалюта бағамының төмендеуі, әдетте, экспортшыға тиімді, себебі
ол қымбаттаған шетел валютасымен түскен ... ... ... ... кезде экспорттық сыйақы алады. Демек, ... ... ... ... төмен тауарларды алып кетуді кеңейту жолымен ... ... ... үшін ... ... ... ... себебі валютаны келісім-шарт
бағасымен сатып алу ... ... ... валютаның бағамы төмендегенде
онымен көрсетілген ... ... ... ... ... алуы қымбатқа
түсетін шетел валютасымен көрсетілетін сыртқы қарыз өседі.
Шетел ақша өлшемдерімен салыстырғандағы ұлттық валютаның ... ... ... ... ... кері әсерін тигізеді.
Валюта бағамының ауытқуы салдары елдің валюта-экономикалық және экспорттық
потенциалына, оның ... ... ... ... ... ... валюталық жүйенің даму кезеңдері.
Өзінің дамуы процесінде ХВЖ төрт ... ... ... ... тән ... ... ... стандарт жүйесі. Бұл жүйе ХІХ ғасырда ... ... және ... ... 1867 жылы ... конференциясында бекітілді. Осы
конференцияның шешімі бойынша, алтын әлемдік ақшаның ... ... ... ... ... ... ... сүйенеді:
1. Бұл жүйенің негізі – алтын монеталық стандарт. Әрбір ... ... бар, ... ... ... ... ... Әрбір валютаның алтынға айырбасталуы. Алтын танымал әлемдік ... ... ... ... ел ... де, оның шекарасынан тыс
жерлерде де еркін түрде алтынға айырбасталады.
3. Алтын құймалар монетарларға еркін түрде айырбасталады,сонымен ... ... ... ... және алтын халықаралық
нарығында ... ... ... қоры және ... ішкі ... ... қатаң
арақатынас орнатылды.
Алтын монеталық стандарт бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін салыстырмалы
түрде тиімді болды. Уақыт өте келе ... ... ... ... бастады,
яғни ол өсіп бара жатқан шаруашылық байланыстардың масштабына сәйкес ... ... ... ... ... ... банктері
банкноттарды алтынға айырбастауды тоқтатты және соғыс шығындарын жабу үшін
олардың эмиссиясын ұлғайтты.
Бірінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... девиздік стандарт белгіленді. Ол алтынға еркін
айырбасталатын ... ... ... ... жүйе заңды түрде 1922 жылы Генуядағы халықаралық
экономикалық конференцияда белгіленді.
Алтын – ... ... ... ... банкноттар алтынға емес,
вексель және чек, яғни девиздерге ... ... ... ... мен фунт стерлинг қабылданды.
Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарының өзінде жаңа ... ... құру ... ... еді, ... ... валюталық жүйенің
дағдарысы тереңдей түсті.
Үшінші, халықаралық жүйе заңды түрде 1944 жылы ... ... ... ... (14: ... ... ... төмендегі принциптерден тұрады:
1. Алтын бұрынғыдай елдер арасындағы соңғы ақшалай есеп айырысулардың
функциясын орындайды.
2. ... ... ... ... ... ... ол ... қатар
әр түрлі елдердің валюталарының құндылығын анықтайтын өлшем ... ... ... ... ... ... ... болып саналады.
3. Басқа елдердің Орталық банктері мен үкімет мекемелері долларды АҚШ-
тың казначействосында (қазына ... ... Ол ... ... 35 АҚШ ... 1 тройск унцияға (31,1035 гр.) тең болды.
Сонымен бірге, үкімет органдары және жеке адамдар алтынды жеке ... ... алу ... ие ... ... ... ... және олардың бір-біріне теңестірілуі
алтынмен және доллармен өрнектелген ресми валюталық паритеттер ... ... ... ... кез-келген басқа валюталарға ... өз ... ... ... тиіс ... ... валюталық курс
паритеттен тар көлемде ауытқушы еді (ХВҚ-дың жарғысы бойынша + 1%
және Еуропалық ... ... ... + 0,75%). Халықаралық
валюталық операцияларда алтынның қолдану масштабы күрт төмендеп
кетті, ең ... ... ... ... ... ... валюталық қатынастар Халықаралық валюталық қор
(ХВҚ) арқылы реттелуші еді. Бұл қор ... ... ... ... – осы ... мүше елдердің валюталық
паритеттеріді, курстар мен валюталардың еркін айырбасталуын дұрыс ... ... ... ... ... ... ... ең алғаш рет үкіметаралық келісімдерге негізделе бастады.
Бреттон-Вудс жүйесі ... ... ... әлемдік сауда мен өндірістің
өсуіне ... ... бұл жүйе оған ... ... ... тең ... бере
алмады және АҚШ-тың Батыс Еуропа, Жапония және ХВҚ-ға мүше ... ... ... ... етуіне мүмкіндік берді.
Басқа елдерге зиян келтіре отырып, АҚШ-тың позициясы күшейе бастады және
соған сәйкес Бреттон-Вудс жүйесінің қарама-қайшылықтары күн ... ... ... ... АҚШ – Батыс Еуропа – Жапония сияқты үш
әлемдік орталықтардың пайда болуына қарай жаңа ... ... ... қалды.
Валюталық қатынастарда доллар өзінің монополиялық жағдайын жоғалта
бастады. ГФР ... ... ... Батыс Еуропаның, басқа валюталары
және жапон иенасы американ долларына бәсекелестік жасады. ... ... ... ... ... ... асып ... алтынға айырбастау АҚШ үшін өте қиынға соқты, өйткені ... ... ... ... баға ... мәжбүр болды.
70-жылдардан бастап АҚШ ресми баға бойынша ... ... бас ... ... іс ... ... халықаралық валюталық жүйе 1976 жылы ... ... ... ... ... қабылданды. Төртінші ХВЖ-нің принциптері
төмендегідей:
Валюталық курстардың құны мен есептелу ... ... ... алтынның функциясы жойылды, яғни алтынның ресми бағасы, ... ... ... ... ... ... арасындағы валюталық өзара қатынастар әлемдегі елдердің ұлттық
ақша бірліктерінің өзгермелі курсына негізделді. Кез келген елге ... кез ... ... ... ... беріледі. Жаңа жағдайларда
курстардың өзгеруі екі факторға тәуелді болды:
▪ Валюталардың сатып алушылық қабілеті;
▪ Халықаралық ... ... ... мен ... ... ақша ... (СДР), яғни (қарыз берудің арнайы ... ... ... ... ... болып, басқа резервтік валюталардың
ролін азайтты. СДР алтын мен доллардың альтернативасы болып табылады.
90-жылдардың басында ... ... ... жүйе – ... ... ... жүйе екі элементтен тұрады:
1) Негізгі тіреуші бірліктер таңдалады, ол бірліктер негізінде жекелеген
ұлттық ... ... ... курстарын сақтай алады;
2) Валюталық курстардың ауытқу диапазоны үлкен амплитудаларда ... (7: ... курс ... ... ... сақталады, басқа валюталарға
қатысты валюталық курс еркін түрде өзгереді: Ямайка келісімінде қабылданған
СДР алтын мен доллардың орнын басушы ... ... тиіс ... СДР ... ... осыған сәйкес құрамына теңестірілді.
1944 жылдың шілде айынан бастап, СДР-дың ... ... ... ... ... кәрзеңке негізінде анықталды.
Валюталық кәрзеңке – 16 ел валюталарының орташа өлшенген курстары, бұл
елдердің сыртқы саудасы дүниежүзілік сауданың ... кем ... ... ... 1 ... бастап, валюталық кәрзеңкенің құрамы мұнай
экспорттаушы ... ... ... ... күшеюіне байланысты
түзетілді.
1981 жылдың 1 қаңтарынан бастап валюталық кәрзеңке 5 валютаға ... Бұл ... ...... шартты құнын есептеуді
жеңілдету.
Бұл валюталарға жататындар: АҚШ доллары, ГФР ... ... ... ... ... фунт ... кәрзеңке – бұл белгілі бір валютаның орташа өлшенген курсын
басқа валюталар жиынтығына қатысты өлшеу. ... ... ... элементтер әсер етеді: оның құрамы, валюталық компоненттердің
көлемі, долларға қатысты ... ... ... ... ... ... СДР әрі резервтік валюта, әрі несие ... ... СДР ... ... ... ... сонымен
бірге,резервтік валюталық бірліктің тағы бір түрі бар. Ол – ... құны ... ... ЭКЮ ... ... операциялары және олардың жіктелімі
2.1.Валюталық опрециялар
Валюталық опрециялардың анықтамасын беруден бұрын « ... ... ... ... ... « Валюталық реттеу туралы » заңына ... ...... заңды төлем құралы ретінде ... ... ... ... қазыналық билеттер мен тиындар, соның ішінде
қымбат металлдардан жасалған тиындар ( айналымнан алынған немесе алынатын,
бірақ ... ... ақша ... ... ... қоса алғанда
) түріндегі қолма – қол және аударым нысандарындағы ... ... ... – ақ ... ... ішінде халықаралық ақша немесе
есеп айырысу бірліктеріндегі ақша қаражаттары ». (3:75-беттер)
Осы заңда « валюталық опрецияларға » төмендегідей ... ... ... ... және өзге де ... ... құндылықтарға
ауысуына байланысты опрециялар, соның ішінде төлем құралы ... ... және ... валютасындағы өзге детөлем құралдарын
пайдалану мен байланысты мәмілелер
2) Валюталық құндылықтарды кез келген ... ... ... және жөнелту, сондай – ақ Қазақстан Республикасынан әкету және
жөнелту
Мұндағы валюталық құндылықтарға мыналар жатады:
1) Шетел валютасы
2) Номиналы ... ... ... ... ... және төлем
құралдары
3) Тазартылған құйма алтын
4) Ұлтық валюта, резиденттер мен бейрезиденттер ... ... ... жағдайда құны ұлттық валютамен көрсетінілген
бағалы қағаздар және төлем құжаттары.
Мұндағы резиденттерге жататындар:
- ҚР – ның тұақты ... ... ... ... ... ... тысқары жерлерде мемелекеттік қызметте жүрген жеке
тұлға
- ҚР - ның заңдылықтарына сәйкес құрылған барлық заңды ... ... ... ... одан тысқары жерлерде
орналасқан филиалдары мен өкілеттігі
- ҚР – нан тысқары жердегі орналасқан ... ... ... де ... ... ... ... құрылымында көрсетілмеген ҚР – дың ... жеке ... ... одан ... ... ... филиалдары мен
өкілеттіктері жатады.(17: 38-беттер)
Кейбір экономикалық әдебиеттерде валюталық ... ... ... ( ... басқа да ) табиғи асыл тастарды ( алмаз, рубин,
изумруд, сапфир, ... және ... ) ... ... ... ... және капитал қозғалысымен
байланысты опрецияларға ... ... ... ... ... жұмыстар және қызметтер үшін төлемнің не аванс ... 180 ... ... ... ... ... экспорт –
импорт мәмілелер бойынша есеп ... ... ... арналған
аударымдар
• 180 күннен аспайтын мерзімге несиелер беру және ... ... ... заем жіне өзге де опрециялар бойынша
девиденттерді, сыйақыларды және өзгеде табыстарды алу және ... ... қоса ... сауда сипатына жатпайтын аударымдар,
мұрагерлік соманы, жалақыны, зейнетақыны, алименттерді және ... ... Осы ... капитал қозғалысына байланысты опрецияларға жатпайтын өзге
де валюталық опрециялар.
2. Капитал қозғалысына байланысты опрецияларға жататындар:
• Инвестициялық жүзеге асыру
... ... ... ... құқықты толық беруді
көздейтін мәмілелер бойынша есеп айырысуларды жүргізуге арналған
аударымдар
• Мүлікті ... және де ... ... ... ... төлеуге
аударымдар
• Тауарлар, жұмыстар және қызметтер үшін төлемнің не ... ... 180 ... асатын мерзімге ұзартуды көзейтін экспорт – импорт
мәмілелері бойынша есеп ... ... ... ... 180 ... асатын мерзімге несиелер беру және алу
• өздері тіркелген мемелекеттердің заңдары бойынша банк опрецияларын
жүзеге асыруға құқығы бар ... ... және өзге де ... ... ... ... зейнетақы активтерін жинақтауға байланысты мәмілелер бойынша
халықаралық аударымдар
... ... ... және ... ... ... бойынша
халықаралық аударымдар
Валюталық опрецияларды біздің елде шетел валютасымен банктік ... ҚР ... ... ... ... бар ... банктер ғана
орындай алады. Сонымен қатар, ҚР Ұлттық банк валюталық ... ... ... ... Валюталық опрециялардың жіктелімі
Экономикалық әдебиеттерде банктер жүргізетін валюталық опрециялардың
өзіндік белгілеріне байланысты жіктелуін ... (17: ... ... ... ... ... ашу және ... опрециялар мынадай түрлерден тұрады:
- Заңды және жеке тұлғаларға ( резиденттер мен ... ... шот ... ... ( ... ... ... ерекше клиенттерге
) несиелерін беру
- Опреция жасалуына ... ... ... ... Кез ... ... аралығына шот архивін рәсімдеу
- Клиенттердің тапсырмалары бойынша опрецияларды орындау (
клиенттер ... ... ... ... алу және сату )
- ...... опрецияларға бақылау жасау
2. Сауда емес опрециялар:
Сауда емес опрецияларға клиенттерге тауарлар және ... ... ... және ... ... ... қызмет көрсетілулер үшін есеп
айырысуларға байланассыз опрециялар жатады.
Өкілетті банктер ... емес ... ... ... жасауы
мүмкін:
- Қолма – қол шетел ... және ... ... ... сатып алу және сату
- Шетел валютасын және шетел ... ... ... ... ... жол ... ... алу
- Ақшалай аккредитивті төлеу
3. Шетел банктерімен корреспонденттік қатынас орнату
Халықаралық есеп айырысуларды жүзеге асыру үшін банктер ... ... ... ... ... ... шоттар екі түрлі ... ... шоты ( ... ... ... ) – банк - корреспондентте
коммерциялық банктің ... ... ... ... ЛОРО шоты ( ... ... бізде ) – коммерциялық банкте банк ... ... ... ағымдық шот.
4. Конверциондық опрециялар
Конверциондық опрециялар – сол елдің қолма – қол және ...... ... қолма – қол және қолма – қолсыз шетел валюталарын сатып алу
және сату мәлімелері.
Конверциондық опрецияларға ... ... ... ... СПОТ ... – бір ... ... екінші валютаны сатып алу және
сатуға байланысты мәміле ... ... ... ... банктік
жұмыс күніндегі валюталау күні жүргізілген опрециялар.
- ФОРВАРД ( мерзімді, аутрайт ) мәмілесі – бір валютаға қарсы ... ... алу және ... ... ... жасалған күнге
кейінгі 2 ... ... ... валюталау күні жүргізілген
опрециялар.
- СВОП мәмілесі – бір валютаға қарсы ... ... ... алу ... ... сәйкес, яғни екі қарама – қарсы опрециядан
тұратын банктік мәміле.
- Аутрайтпен жасалатын ...... бір ... ... ... ... ... жасалатын мәміле – ... ... ... ... сипаттайды.
5. Халықаралық есеп айырысу бойынша опрециялар
Сыртқы сауда есеп айырысудың мынадай формалары ... ... ... ... ... аударым.
Құжатталған аккредитив – аккредитивте көрсетілген құжаттарға ... ( ... ) ... ... ... ... ... ) өтініші бойынша жасайтын аккредитив ашушы банктің ( эмитент –
банктің ) міндеттемесін білдіреді. (9:97-беттер)
Құжатталған инкассо - ...... ... ... ... төлеушіге төлеу үшін ұсынуға немесе ақшасын алып ... ... ... ...... ... ... жасалған тапсырмасы
негізінде барлық есеп айырысудағы валюталық түсімдердің өкілетті банктердің
шотына есепке алынуын білдіреді. (4:68-беттер)
Валюталық ... ... және ... ... опрецияларға мыналар жатады:
1) Депозиттерді тарту:
• Жеке тұлғалардан
• Заңды тұлғалардан
2) Несиелер беру:
• Жеке тұлғалардан
• Заңды ... ... ... несиелерді орналастыру.
ІІІ-тарау. Халықаралық валюта-қаржы және несие ... ... ... Қазақстан Республикасының валюта жүйесі және валюта саясаты.
Нарыққа өту кезінде Қазақстан Республикасы егеменді ел ... ... ... ... ... саясат жүргізуі керек. Қазақстанның
алдында ... ... ... ... ... ... халық
шаруашылығын қайта құру, оны нарық рельстеріне ... ... ... ... тұрды.
Қазақстан 1992 жылдың шілдесінде ХВҚ-ға мүше болып кіргеннен ... ... ... ... ... жүйесінің құрылымдық қағидалары
мен қордың Жарғысына сәйкес қалыптастыруда. ... ... ... 1993 ... 14 ... ... реттеу туралы» алғашқы заң
қабылданды. Ол кезде ... сом ... ... ... ... ... жоқтың қасында болатын. Сонымен қатар еліміз өзінің
ұлттық валютасын айналымға шығаруға дайындап, жеке алтын валюта резервтерін
құру жұмыстарын жүргізумен ... еді. ... заң ... ... ... деңгейіне сәйкес келіп, кейбір жағдайларда дамып
келе жатқан валюта қатынастарына тіпті қарама-қайшы ... ... ... 24 ... ... «Валюталық реттеу туралы» жаңадан заң
қабылданды.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... қабылданған заңдарда
айқындалған. Олар жоғарыда айтылған заңға қоса, «Қазақстан Республикасының
ақша жүйесі туралы» 1993 ... 13 ... заң; ... ... банкі туралы» 1995 жылдың 30 наурызындағы заң; «Асыл
тастар және қымбат бағалы металдармен байланысты қатынастарды ... ... 1995 ... 20 ... заң; ... және банк ... 1995 ... 31 тамызындағы заң; сонымен қатар ҚР Президентінің
Жарлықтары, ... ... мен ... банк басқармасының нормативтік
актілері (мысалы, 1994 жылдың 24 ... ҰБ ... ... ... ... ... тәртібі»).
Қазақстан заңдары бойынша валюталық реттудің ... ... ... ... ... ... ... валюталық құндылықтарды,
аффинерленген (тазартылған) алтын мен басқа да ... ... ... алып кету және ... ... ... ... Валюталық қатынастардың субъектілері болып «резиденттер» және
«резидент еместер» саналады. Резиденттерге ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер, оның ішінде
уақытша шетелдерде мемлекеттік қызметте жүргендер;
❖ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... тұлғалар,
сондай-ақ олардың Қазақстан территориясындағы филиалдары және одан
тыс жерлердегі ... ... ... тыс ... ... ... және
басқа ресми өкілдіктер, сондай-ақ шаруашылық немесе коммерциялық
іспен шұғылданбайтын өкілдіктер.
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалар жатады.
Қазақстан заңдарына сәйкес шетел валютасын сатып алу – сату ... банк ... ... ... ... ... ... өкілетті
коммерциялық банктер мен валюталық биржалар арқылы жүреді.
Қазақстан Республикасында негізгі валюталық реттеу органы болып ... ... ... валютасының және шетел валютасындағы бағалы ... аясы ... мен ... ... ... ... ... қажетті шектеулер енгізеді, ондай шектеулерді
сыйақы (мүдде) көлеміне де ... ... мен ... ... республикада шетел валютасымен
және шетел валютасындағы бағалы қағаздармен операциялар жүргізу
ережелерін ... ... ... ... шот ашу шарттарын анықтайды; беру,
тіркеу ... ... ... ... ... ... Ұлттық валютаның – теңгенің шетел валютасына шаққандағы ... ... ... есеп жүргізу, кедендік және салық төлемдері
үшін, сондай ақ шетел валюталарымен және бағалы ... ... ... ... ... ... баға ... Ұлттық банктің ресми бағамын белгілеу жолымен реттейді;
❖ Алтын валюта ... ... ... ... жүргізеді;
❖ Халықаралық есеп айырысуды ұйымдастырып, шетелдермен қаржы-валюталық
және несие-есеп ... ... ... ... ... ... сәйкес шетелдік және халықаралық
ұйымдармен шетел валюталарын тартады.
Қазақстанда валюталық бақылауды ... ... ... және ... ... ... бақылау органдары болып Ұлттық банк және
Қазақстан Республикасының Үкіметі саналады. ... ... ... заң
бойынша валюталық бақылау қызметін жүргізетін ұйымдар, атап айтқанда,
валюталық операциялар ... ... ... есептеледі.
Валюталық бақылау негізінен мына бағытта жүргізіледі:
❖ Жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... мен рұқсаттың болуы;
❖ Резиденттердің мемлекет алдындағы шетел валютасымен міндеттемелерін
орындауын ... ... ... ішкі ... нарығында шетел
валютасын сату міндеттемелерінің ... ... ... ... ... дәлелділігі, валюта операциялары
бойынша есеп пен есептесудің толықтығы және обективтілігі ... ... ... ... ... ... операциялары
бойынша бақылау жүргізеді.
Сөйтіп, валюта қатынастары халықаралық экономикалық, саяси және мәдени
қатынастарға қызмет етіп, ол мемлекеттің төлем ... ... ... ... ... нарық экономикасы жағдайында мемлекет
тарапынан ... ... ... ... ... егеменді ел
ретінде өзінің маңызды тарихи даму кезеңінде валюталық саясат жүргізуге
тиісті. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... шаруашылығын қайта құру, оны нарық жолына бұру мәселелерін қатар алып
жүру ... тұр. ... ... ... ... ... реттеу» заңы 1993
жылы 14 сәуірде қабылданған заң бойынша жүрді. Бұл Қазақстан ... соң ... 1-заң еді. ... та ол ... ... сом ... ... жеке валюта саясатын жүргізуге практикалық тәжірибесі аздау
болды. Бұл кезеңде еліміз өзінің ұлттық валютасын дайындау ... ... ... резервін құру жұмыстарының қажеттілігін түсінді. Бірақ ескі
заңның қағидалары либерализациялау деңгейіне жауап беру ... ... ... ол кей ... қарама-қайшы сипатта болды. Ал қазіргі
кезде жұмыс істеп жатқан ҚР-ның ... ... ... ... жылы 24 желтоқсанда Қазақстанда «Валюталық реттеу» туралы жаңа заң
қабылданды. Жалпы ... ... ... ... ... ... етеді, яғни бұл валюталық түсімнің көтерілуі және елден валюталық
ағылудың қысқаруы деген сөз. Басқаша ... ... ... еліміздің
төлем балансын бір қалыпта ұстау, валюта курсының тұрақтылығын ... ... ... ... ... жинау жұмыстарына ықпалын
тигізеді. Сондықтан да валюталық реттеудің жаңа заңы бойынша, нормативті
құқық ... ... ... жинау, валюта заңдылықтарын қадағалау және
қолдану жұмыстары ... ... заңы ... валюталық реттеудің
объектісі болып валюталық байлықтар және олардың операциялары есептеледі.
Жаңа заң бойынша валюталық байлыққа жататындар:
➢ Шетел валютасы;
➢ Құнды ... мен ... ... және құны ... валютасымен
бекітілген номиналдар;
➢ Алтын құймасы.
Валюта байланыстарының субъектілері болып «резиденттер» және ... ... ... заңы ... ... ... Қазақстан Республикасында тұратын жеке кәсіпкерлер, оның ішінде
уақытша шетелдерде мемлекеттік қызметте жүргендер;
➢ Қазақстан ... заңы ... ... ... ... ... және одан тыс ... филиалдары;
➢ Қазақстан Республикасынан тыс жердегі ... ... ... ресми ұйымдар.
Қазақстан Республикасындағы «резидент еместерге» жататындар:
... ... ... жеке ... және заңды
тұлғалар, сондай-ақ, олардың филиалдары, «резидент» түсінігінде
көрсетілген ұйымдар жатады. ... ... ... байлыққа
жеке құқық берілуі кезеңіне өтуге байланысты жүргізіледі, шетел
валютасын ... ... ... пайдалану, сондай-ақ, сыртқы
экономикалық ... ... ... ... ... жататындар;
➢ «Валюта байлықтарын сату мен сатып алу». ... мен ... ... Жеке меншік құқын пайдалану, шетелге ... ... ... банк ... түсетін табыстар, дивиденттер, әр
түрлі саудаға жатпайтын айналымар (айлық, алименттер, зейнетақы және
т.б.) операциялар, коммерциялық және ... ... (180 ... ... ... валюталық операцияларға»: инвестиция, оның
ішінде:құнды қағаздарды сатып алу және ... 180 ... ... және ... несиесі, шотқа салынған құралдар, тағы да басқа
күнделікті валюта операциясына жатпайтындар кіреді. Шетел ... ... ... ішкі ... ... жүргізіледі.
Қазақстанда 2-баптың қаулысы бойынша, валюта – қадағалау органы болып
табылатындар:
қазақстан Республикасының ... ... ... органы болып
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі жатады. Банк ... ... ... ... ... ... жүргізеді. Қазақстан Республикасының
үкіметі және басқа мемлекет органдары осы заң ... ... ... ... ... кездейсоқ болып қалған үлкен
түсініспеушілікте ҚР-ның Президентінің араласуға құқы бар, яғни кез ... ... ... ... ... міндетті.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісі резиденттердің экспорттық
операцияларының төлем валютасына шектеу жасауға және ... ... ... ... ... және тәртіп орнатуға құқылы. Қазақстан
Республикасында валюталық қадағалау – ... ... ... ... және ... органдардың араласуымен жүзеге асады. Валюта
қадағалау органдары өзінің қызметін орындауда валюта қадағалау ... және ... жеке ... ... ... ... мемлекет валюта байланыстарына ертеден-ақ араласқан.
Бастапқы кезде жанама, кейін халықаралық байланыстарының рөлінің артуына
байланысты ... ... ... ... ... ... үлкен
айырмашылығы және оның тез ауытқуы – ... ... ... ал ... ... және әлемдік экономиканың ... ... ... ... валюта-қаржы және несие қатынастары жүйесіндегі
Қазақстанның орны.
Қазақстанның дүниежүзілік ... ... ... ... ... және ... ... белсенді түрде қатысуын
талап етеді. Бұл ... ... ... болу үшін ... ... ... тура келді. Негізгі валюталық саясаттың бірі
– теңге құнының тұрақтылығын орнықтыру және оны еркін ... ... ... ырықтандыру. Мұның өзі бір жағынан, теңдестірілген
(балансталған), екінші жағынан, шетелдік ... мен ... үшін ... ... ... ... етеді. Теңгенің еркін ауысатын валюталармен
салыстырғандағы курсының (құнының) орнықтылығы Қазақстан экономикасы үшін
дүниежүзілік рынокқа ... ... ... ... өзінде теңгенің ел ішінде ... ... ... іс ... қол ... ... Ішкі ... дегеніміз – ол теңгенің ішкі ... ... ... ... курс ... ... ... мүмкіндігі. Ал, теңгенің толық
ауысу (полная конвертируемость) мүмкіндігіне жетуі үшін ... ... және ... ... алтын, валюта резервтерінің
қорлануы, ТМД елдерімен валюталық ынтымақтастық механизмінің қалыптасуы
қажет.
90-жылдардың ортасына ... ... ішкі ... ... ... ... қолда бар ақша ... ... ... ... ... интеграциялануға ұмтылыстары
қарыз капиталының дүниежүзілік рыногына шығуына, портфельдік және тікелей
инвестициялар операцияларына қатысуына мол мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... үшін ... инвестициялық
ахуалға, ұлттық валютаға тұрақты сенімсіздік жағдайларына жол берілсе
аталған мүмкіндіктерден айырыларымыз ... Бұл ... ... ... ... ешкімнің күмәні болмаса керек. Осы тізбекті
үзіп алмай, ... ... ... ... ... шаруашылық
жүргізу механизмін, соның ішінде валюта рыногын дамыта беру ... ... өз ... табуының кепілі.
Қазақстанның валюта саясатының маңызды бағыттарының бірі ТМД елдерімен
экономикалық және валюта одағын қалыптастыру. Бұл ... ... ... ... бай тәжірибені пайдалану қажет.
Қазақстанның Халықаралық Валюталық Қоры (МВФ) сияқты халықаралық ... мүше ... ... ел ... жандандыру үшін қарыз,
кәсіпкерлік капиталдарын келтірудің оңтайлы жолы ... ... ... және қаржы ұйымдары біздің елге ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінің төмендігі оған
бөлінген несиелердің тауар жеткізуге байланыстырылып, немесе белгілі бір
нормалармен (инфляция деңгейі, ... ... және т.б.) ... ... ... отыр. Әрине, мұндай жобаларды ... ... ... емес, ал оның кейбір бөліктерінің пайдаланылмай қалуы
да ғажап емес.
1997 жылдан бастап Қазақстан үкіметі өз ... ... ... ... инвестицияларды тарту және оларды ... ... ... отыр. Инвестицияларды дамушы мемлекеттерді былай қойғанда, дамыған
елдердің өзінің пайдаланатындығы белгілі.
Шетелдік инвестициялар рыногындағы ахуал оларға деген Шығыс Еуропа ... ... ... ... ... зор ... ... шиеленісіп келеді. Осының нәтижесінде ... ... ... ... қалыптасып отыр. Қазіргі уақытта әзірге капиталды
тарту мәселесінде ... ... ... ... ... ... әліде болса қызмет көрсету және инфрақұрылымды дамытудың ... ... ... ... жоқ. Көптеген заңдарда, нормативтік
актілерде шетелдік капиталмен жұмыс істеу жүйесінің өзінде де әлі ... Біз ... ... жеке ... мүмкіндік беретін жеңілдіктер мен
преференциялардың (жеңілдетілген кеден бажы) икемді жүйесін қалыптастырып,
орнықтыруға ... ... ... ... ... ... қажет,
ол мынадай қағидаларды қамтуға тиіс:
1. Біздің елімізге шетелдік бизнесмендердің келуіне ... ... ... ... Біз ... алу, ... және ... өту, жұмыс істеу құқығына және ел ... ... беру ... ... ережелерді және тағы басқаларын қайта
қарауымыз керек.
Күллі іскер әлем ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру қажет. Бұл бәрінен бұрын
мемлекеттік қызметшілер мен қызметкөрсету саласында істейтін ... ... ... ... ... ірі ... тілдік
кедергілері бар елде нашар бейімделеді. Нақ сондықтан да ... ... ... бір ... ұсақ мәселеге мейлінше салиқалы назар
аударады.
Біздің авиажелілеріміздің, әуежайларымыздың, ондағы ... ... ... сапалы мейманханалардың, ... көп ... ... ... мақсатымыз шетелдік бизнесменге
неғұрлым жеткілікті ықылас көрсету, оның уақытын үнемдеу болуға ... ... құны оны ... ... ... ғана ... ... немесе несиелерге салық үзілістерін, ... ... ... ... қоса алғанда, салық жеңілдіктерін,
жеделдетілген амотизацияны, жеңілдікті кеден бажын және тағы ... ... ... Олар мемлекеттік басымдықтарды іске асыру үстінде
жаңа құрылыс салу ... ... ... ... және тек қана сонда
болуға тиіс.
Тым жан-жаққа шашырай берудің қажеті жоқ, қарапайымнан ... ... ... ... Бүгін біздің инфрақұрылым объектілеріне – энергетикаға,
газ және ... ... ... ... байланыс
құралдарына, автомобиль және темір жолдарға, су ... ... ... ... Бұл ... ... елде ... ахуалдың экспорт пен сауданың, ... өмір ... ... ... жүйесінің жақсы жұмыс істеуі мүмкін емес.
Импортты алмастыру және бәрінен бұрын халық тұтынатын тауарларды, тағам
мен ауыл шаруашылық шикізатын ... ... ... жайында байсалды
түрде ойлану қажет.
Ақыр соңында, аймақтық басымдықтарды әрі ең алдымен халықты ... ... ... қажет. Жеңілдіктер мен преференциялар жүйесі
басымдықтар жүйесімен қатаң ұластырылуға тиіс. Бұл ... ... ... ... қиянаттарына сенімді тосқауыл қоя отырып, мейлінше
ұқыпты ... ... ... Жер мен ... ... ... ... түріндегі гранттар,
қызметкерлерді оқытуға арналған демеу қаржы, әр түрлі ... ... ... ... ... да ... ... Бірақ тағы да
басым болып табылатын ... ... ... ... ... шығаруға, әр түрлі қызметтер мен жергілікті
шикізатты артықшылықты пайдалануға ... ... ... қажет.
5. Үйлестірілген және оралымды жұмыс жүргізу үшін ... ... ... ... ... орган құру қажет.
Шетелдік инвестицияларды тарту бағдарламасымен қазірдің өзінде мамандар
жұмыс ... ... Өз ... ол жария етіледі.
Қорытынды
Жалпы курстық жұмысты қорыта келе, ... ... – бұл ... ... оның ... түрі, халықаралық төлем-есеп айырысу айналымының
каналдары арқылы ұлттық ақшаларды қолданудың ... ... ... ... жүйе ... ... нарықтық стандарт.
Қазіргі валюталық механизм осы кездегі валюталық ... ... ... ... мәні мынада:
• Валюталық өлшем алтынмен тікелей байланысын үзіп, оның алтынға
қатаң бағамы жойылды;
• Алтын ел ішіндегі ... ғана ... ... ... ... ... қызметін тоқтатады;
• Алтын ерекше өтімді тауар ретінде ... да ... ал ... ... ... қолданылады;
• Елдер арасындағы ... ... ... ... ... өзгермелі курсына негізделеді. Курстың бұл құбылысы
екі фактормен ... ... ... ... ішкі ... сатып алу қабілеттілігін нақты құнының ара қатынасымен ,
Екіншіден , ... ... ... валютаға деген сұраным мен
ұсынымға байланысты болады.
Қорыта айтқанда, мемлекет валюта байланыстарына ертеден-ақ ... ... ... ... ... ... ... артуына
байланысты төтелей араласа бастады. Валюта курсының арақатынасының үлкен
айырмашылығы және оның тез ауытқуы – ... ... ... ал ... ... және әлемдік экономиканың ... ... ... ... ТІЗІМІ:
1. Закон РК «О национальном банке РК »
2. «Инструктивно-нормативные акты ... ... ... Алматы
1999-2002
3. «Банк құқығы! С.М. Найманбаев Алматы 2004
4. С.Б. Мақаш, А.Ә.Ільяс « Банк ісі » Алматы ... ... В.П. ... ... «Банковское дело ».Базовые
операций для клиентов. Москва. «Финансы и статистика », ... Е.П. ... ... дело » Москва, 2006
7. Деньги, кредит, банки. Под ред. Г.С. ... ... ... ... кредит, банки, ценные бумаги. Под ред. Е.Ф Жукова
9. «Банковское дело » Под ред. В.И. ... ... ... ... и ... ... Под ред. И.Т. Балабанова, С-Петербург, 2002
11. « Банковское дело » под ред. О.И. ... И:Д. ... ... 1998
12. А.Б. Глушкова «Банковское дело », Москва, 2005
13. Экономикалық теория негіздері ... ... Ө.Қ ... ... ... дело » ... под ред. Г.С. ... Алматы, 1999
15. Финансы. В.Д. Мельников и др. Алматы, 2001
16. ... дело » Под ред. О.И. ... ... ... ... Г. « Введение в банковское » - Москва 1997
18. С.Б. ... ... банк ... Алматы 2005
19. К.Г. Парфенов «Банковский учет и операционная техника в коммерческих
банках» // М., ЗАО «Бухгалтерский бюллетень», ... www. ... . ... www. ... ... www. ... ... |
|валюталық |
|шоттарын ... ... ... ... |
|АККРЕДИТИВ |
|Халықаралық есеп ... ... ... ... |
|корреспондентік|
|қатынастар |
|ВАЛЮТАЛЫҚ ... ... ... |
|Валюталық |
|қаражаттарды |
|орналастыру ... ... мен ... ... ... емес |
|опрециялар |
|Валюталық |
|арбитраж |
|Банктің ... ... ... |
|Спот |
|Форвард |
|Жол чектерін|
|сатып алу |
|(төлеу) ...... ... ... алу |
|Ақшалай |
|аккредитивті |
|төлеу ... ... ... және ... ... |
|Шетел валютасын |
|инкассациялау |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының несие жүйесінің құрылымы және дамуының ерекшеліктері31 бет
Қаржы жүйесі жайлы31 бет
Қаржы жүйесінің құрылымы немесе 2004 - 2006 жылдардағы қызметін талдау26 бет
Валюта жүйе: мәні мен түрлері және негізгі элементтері36 бет
"Ақша жүйесі."24 бет
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
1933-1939 жылдардағы халықаралық қатынастардың дамуы3 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
21 ХҚЕС «валюталық бағам өзгерісінің әсері»23 бет
«Қазпочта» Акционерлік Қоғамының Батыс Қазақстан Облыстық филиалына жалпы сипаттама25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь