Кәсіпорындардың экономикалық тиімділігігінің көрсеткіштері және оған әсер ететін факторлар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

1. КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

1.1 Нарық экономикасына көшудегі ең басты мәселелері ... ... ... ... ... ... ...8

1.2 Кәсіпорындардың экономикалық тиімділігігінің көрсеткіштері және оған әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15

1.3 Кәсіпорындағы жоспарлаудың рөлі мен орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚЫЗМЕТІН ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ ШАРАЛАРЫ ... ... ... ..27

2.1 Нарықтық экономика тұсындағы кәсіпорындардың экологиялық таза өнім өндірісінің әлеуметтік.экономикалық тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27

2.2 Экономикалық . математикалық модель арқылы кәсіпорынның экономикалық тиімділігін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
3. «Үштөбе.Айдын» ЖШС.нің экономикалық тиімділігін арттыру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42

3.1 Бизнес.жоспар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..54

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР КӨЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57
КІРІСПЕ

Президентіміз Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауында айтылғандай, қолымызда бар мүмкіндіктерді айқындау және пайдалану, сондай-ақ жаңа бәсекелестік артықшылықтар қалыптастыру арқылы Қазақстанды жаһандық экономикаға ойдағыдай кіріктіру, өндіруші сектордың тиімділігі мен макроэкономикалық қайтарымдылығын едәуір арттыру қажет. Сондай-ақ әртараптандыру, инфрақұрылымдық дамыту және жоғары технологиялық одан әрі индустрияландыру негіздерін жасау арқылы Қазақстан экономикасының өсуі мен тұрлаулылығын басқаруға көңіл аудару қажет. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауына сәйкес еліміздің әлемдегі бәсекеге қабілетті елу елдің клубына қарай ілгерілеуі үшін Қазақстанды жеделдете жан-жақты жаңғырта жаңарту қажет.
Бұл жолда Қазақстан мен өңірдің нақты жағдайын ескеріп, әрі әлемнің озық мемлекеттерінің жетістіктерін өзімізде іске асыра отырып, біздің:
Біріншіден, қандай да бір табыстарға қолымыз жетіп үлгерген секторларды жаңғырта жаңарту қарқынын жеделдете түсуіміз қажет;
Екіншіден, жаңғырта жаңартуды ешқандай алалаусыз Қазақстан экономикасы мен әлеуметтік өмірінің барлық салаларына тарату керек [1].
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге түсуге қабiлеттi және экспортқа негiзделген тауарларды, жұмыстар және қызмет көрсетулер өндiрiсi, шикiзаттық бағыттан бас тартуға ықпал ететiн экономика салаларын әртараптандыру жолымен елдiң тұрақты дамуына қол жеткiзуге; ұзақ мерзімді жоспарда сервистiк-технологиялық экономикаға өтуге болады. Бәсекеге түсу қабiлетi дегенiмiз қазақстандық кәсiпорындардың экспортқа шығарылатын өнiмдердi өндiру қабiлетiн бiлдiредi. Басқаша айтқанда, өңдеушi өнеркәсiптiң өнiмi осындай әлемдiк стандарттарға сәйкес келуi керек және баға бойынша бәсекелесуге қабiлеттi болуы тиiс.
Шикізаттық ресурстар өндірісі мен экспортын белсенді дамыту ұлттық экономиканың дағдарыстан шығуына және экономикалық өсудің жоғары қарқынын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Бүгінгі күннің басты стратегиялық міндеті – экстенсивтіге негізделмеген, жоғары технологиялы өндіріске және ұлттық экономикалық жүйенің жаңа ұйымдық құрылысының бәсекелі артықшылықтарына шығу есебінен экономиканың өсу сапасына көтерілу.
Қазақстан Республикасы Үкіметі қызметінің орта мерзімді кезеңдегі стратегиялық мақсаты орнықты даму қағидаттарының негізінде еліміздің бәсекеге қабілеттілігін арттыру болып табылады [2].
Үкімет күш-жігерді Қазақстанның халықаралық бәсекеге қабілеттілігін және еліміздің азаматтарының өмір сүру сапасын арттыру үшін қолайлы институционалдық және экономикалық жағдай жасауға барынша бағыттайды. Бұл Қазақстанның таяу он жылда әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіруі жөніндегі стратегиялық міндетті шешуді қамтамасыз етуге
мүмкіндік береді. Ғылыми жұмысымыздың мақсаты – жалпы жоспарлаудың экономикалық тиімділігін анықтау.
Алға қойылған мақсатқа жету үшін келесі міндеттер шешілуі тиіс:
- экономиканы жаңарту жағдайында өңдеуші кәсіпорындардың жоспарлау мәселелерін қарастыру;
- Қазақстан Республикасында «Үштөбе-Айдын» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. тиімділігін арттырудың өзекті мәселелерін анықтау;
- кәсіпорынның экономикалық тиімділігін бағалау;
- Қазақстанда өңдеуші кәсіпорындардың тиімділігін арттыру тетіктерін анықтау;
- «Үштөбе-Айдын» компаниясының жоспарын жақсарту жолында симплекс әдісін қолданып, оптималды шешімін табу,
- кәсіпорынның экономикалық тиімділігін арттыру үшін нақты бизнес-жоспарды құру.
Ғылыми жұмысымыздың зерттеу объектісі ─ «Үштөбе-Айдын» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі.
теориялық және әдістемелік негізін кәсіпорынның жоспарлау мәселелері және оны математикалық мадельдеу арқылы оптималдау бойынша мәліметтерді отандық, бірқатар шетелдік ғалымдардың еңбектері, монографиялары, оқулықтары мен оқу құралдары, мерзімді баспасөздегі мәліметтер мен ақпатраттар, сондай-ақ арнайы заңдар, заңнамалық құжаттар, нормативтік-құқықтық актілер мен Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің бұйрықтары, қаулылары мен жарлықтары, ҚР-сы статистикалық агенттігінің мәліметтері, сүт өнімдері саласында қызмет ететін «Үштөбе-Айдын» ЖШС-нің жылдық есептемелік құжаттары құрайды.
Ғылыми жұмысымыздың құрылымы кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер көздерінен тұрады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР КӨЗДЕРІ

1. Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық
дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы
2. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2007 жылдың 28 ақпанындағы Қазақстан халқына Жолдауы
3. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму стратегиясы
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қазақстан Республикасын дамытудың 2006 – 2008 жылдарға арналған бағдарламасы
5. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2006 жылдың 1 наурызындағы Қазақстан халқына Жолдауы
6. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы
7. ҚР-ның статистикалық жинағы - 2005ж.
8. ҚР-ның статистикалық жинағы - 2006ж.
9. Алшанов Р. «Жаңа экономикаға барар жолда». Егемен Қазақстан -2004ж. 24 желтоқсан
10. Алшанов Р. «Қазақстан және даму өрісі». Егемен Қазақстан - 2002ж. 31 шілде
11. Алшанов Р. «Қазақстан экономикасы дамудың жаңа кезеңінде». Егемен Қазақстан - 2004ж. 5 мамыр
12. Арыстанбеков Қ. «Қазақстанның дамуы қай деңгейде?: Әлем және Қазақстан». Егемен Қазақстан – 2005ж. 13 қыркүйек
13. Ашанұлы Қ. «Экономикамыздың дамуына инвесторлардың да үлесі бар: Елбасы Жолдауына орай». Ана тілі – 2005ж. ақпан №6
14. Әбдірахман Н. «Біз бәсекеге қабілетті ұлт бола аламыз: Қазақстан Республикасының премьер-министрі Д.Ахметов». Жетісу – 24 қыркүйек
15. Әліпбай С. «Экономикамыздың даму қарқыны күткендегімізден де жоғары». Егемен Қазақстан – 2003ж. 30 сәуір
16. Әшімбаев М. «Жаһандану дүниесі және Қазақстан». Егемен Қазақстан – 2004ж. 28 сәуір
17. Байсақалова Н. «Көрер көз болса жетістіктер жеткілікті». Алматы ақшамы – 2006ж. 29 шілде
18. Еспаев Сәкен «Қазақстан экономикасы: нәтижелер, басымдықтар, міндеттер». Егемен Қазақстан 2006 ж. 31 қаңтар
19. Есполов Т. «Бәсекелестік бағытымен – орнықты экономикаға». Егемен Қазақстан – 2006ж. 14 сәуір
20. П.М.Нестерев «Экономика природопользования и рынок» Учебник для Вузов –М: 1997-413 стр.
21. Райхан Н. «Қазақстан экономикасы жедел жаңармақ». Абай – 2005ж. №3
22. Сағадиев К. «Жедел жаңару жолында: Жаңа экономика және әлеуметтік мемлекет туралы». Егемен Қазақстан – 2005ж. 23 ақпан
23. Глухов В.В «Экономические основы экологии» Уч. специальная материала СПГ: 1995-280 стр.
24. Барнгольц О.Б. «Экономический анализ хозяйственной деятельности предприятий и объединений». М, 1986г.
25. И.Л. Акулич «Математическое моделирование в примерах и задачах» 1998ж , 7-5 бет
26. В.А.Калемаева «Математическая экономика» Учебник второе издание М: 2002ж, 5-13 бет
27. Годин А.М. «Маркетинг». Учебное пособие - М.: Прогресс, 2001г.
28. Голубков Е.П. «Маркетинговые исследования». М: Филипресс, 1998г.
29. Дәуренбекова А.Н. «Қазақстан өнеркәсібінің деңгейін көтерудің экономикалық механизмі». Монография – Алматы: Экономика, 2005ж.
30. Жолдасбаева Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы». Алматы: Экономика, 2002ж.
31. Ихданов Ж.О. «Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері». Алматы: Экономика, 2002 ж.
32. Ковалев А.И. «Маркетинговый анализ». Учебное пособие - М.: Контакт, 2000г.
33. Козлов Е.Н. «Товар и товарная политика». Экономика строительства, 2001г.
34. Нұрғалиев Қ.Р. «Қазақстан экономикасы». Оқу құралы - Алматы: Қазақ университеті, 1999ж.
35. Савицкая В.Г. «Анализ финансово - хозяйственной деятельности». Москва, 2000г.
36. INTERNET: www.Google.kz
        
        Кіріспе……………………………………………………………………………..6
1. кәсіпорындардың экономикалық тиімділігін арттырудың теориялық
негіздері…………………………………………………………8
1.1 Нарық экономикасына көшудегі ең басты мәселелері………………………8
1.2 Кәсіпорындардың экономикалық тиімділігігінің көрсеткіштері және ... ... ... ... ... рөлі мен орны……………………………….21
2. Қазақстан Республикасында кәсіпорындардың қызметін және ... ... ... ... ... ... ... экологиялық таза өнім
өндірісінің әлеуметтік-экономикалық тиімділігі………………………………...27
2.2 Экономикалық - математикалық модель арқылы кәсіпорынның экономикалық
тиімділігін зерттеу………………………………………………..36
3. «Үштөбе-Айдын» ЖШС-нің ... ... ... ... ... ... ... халқына Жолдауында
айтылғандай, қолымызда бар мүмкіндіктерді айқындау және пайдалану, сондай-
ақ жаңа бәсекелестік артықшылықтар ... ... ... ... ... кіріктіру, өндіруші сектордың тиімділігі мен
макроэкономикалық қайтарымдылығын ... ... ... Сондай-ақ
әртараптандыру, инфрақұрылымдық дамыту және жоғары технологиялық одан ... ... ... ... ... ... өсуі ... басқаруға көңіл аудару қажет. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың
Қазақстан халқына Жолдауына сәйкес ... ... ... ... ... клубына қарай ілгерілеуі үшін Қазақстанды жеделдете жан-жақты
жаңғырта жаңарту қажет.
Бұл жолда Қазақстан мен өңірдің ... ... ... әрі ... ... ... ... іске асыра отырып, біздің:
Біріншіден, қандай да бір ... ... ... ... ... ... қарқынын жеделдете түсуіміз қажет;
Екіншіден, жаңғырта жаңартуды ешқандай алалаусыз Қазақстан экономикасы
мен ... ... ... салаларына тарату керек [1].
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету ... ... ... және экспортқа негiзделген тауарларды, ... және ... ... ... ... бас ... ықпал ететiн экономика
салаларын әртараптандыру жолымен елдiң тұрақты дамуына қол жеткiзуге; ... ... ... ... ... ... түсу ... дегенiмiз қазақстандық кәсiпорындардың экспортқа
шығарылатын ... ... ... бiлдiредi. Басқаша айтқанда, өңдеушi
өнеркәсiптiң өнiмi осындай әлемдiк стандарттарға сәйкес келуi ... ... ... ... ... болуы тиiс.
Шикізаттық ресурстар өндірісі мен экспортын белсенді ... ... ... ... және экономикалық өсудің жоғары қарқынын
қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... стратегиялық міндеті – экстенсивтіге
негізделмеген, жоғары ... ... және ... ... жаңа ... ... ... артықшылықтарына шығу есебінен
экономиканың өсу сапасына көтерілу.
Қазақстан Республикасы Үкіметі қызметінің орта ... ... ... ... даму ... ... еліміздің
бәсекеге қабілеттілігін арттыру болып табылады [2].
Үкімет күш-жігерді Қазақстанның халықаралық бәсекеге қабілеттілігін
және еліміздің азаматтарының өмір сүру ... ... үшін ... және ... жағдай жасауға барынша бағыттайды.
Бұл Қазақстанның таяу он жылда әлемдегі бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... міндетті шешуді қамтамасыз
етуге
мүмкіндік береді. Ғылыми жұмысымыздың мақсаты – ... ... ... ... қойылған мақсатқа жету үшін келесі міндеттер шешілуі ... ... ... ... ... ... ... қарастыру;
- Қазақстан Республикасында «Үштөбе-Айдын» жауапкершілігі шектеулі
серіктестігі. тиімділігін арттырудың өзекті мәселелерін анықтау;
- ... ... ... бағалау;
- Қазақстанда өңдеуші кәсіпорындардың тиімділігін арттыру тетіктерін
анықтау;
- «Үштөбе-Айдын» компаниясының жоспарын жақсарту жолында симплекс
әдісін қолданып, ... ... ... ... ... ... ... үшін нақты бизнес-
жоспарды құру.
Ғылыми жұмысымыздың зерттеу объектісі ─ «Үштөбе-Айдын» жауапкершілігі
шектеулі серіктестігі.
теориялық және ... ... ... жоспарлау
мәселелері және оны математикалық мадельдеу арқылы ... ... ... ... шетелдік ғалымдардың ... ... мен оқу ... ... ... мен ... ... арнайы заңдар, заңнамалық құжаттар,
нормативтік-құқықтық актілер мен Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... мен ... ... ... мәліметтері, сүт өнімдері саласында қызмет ... ... ... ... ... ... құрайды.
Ғылыми жұмысымыздың құрылымы кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды,
пайдаланылған әдебиеттер көздерінен тұрады.
1 кәсіпорындардың экономикалық тиімділігін ... ... ... ... ... ең ... мәселелер
Елбасының 2007 жылдың ақпанындағы Жолдауында көрсетілгендей: Біз
мүлдем жаңа экономикалық ... ... ... ... ... осы ... қоғамдық институттарды нығайттық, өмір
сапасы мен ұстындарын елеулі түрде ... Біз ішкі ... ... дамудың әлеуметтік базасының сенімділігін қамтамасыз етіп,
өңірдегі үздік экономиканы құрдық. Қазақстан өңірде геосаяси ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі маңызды міндеттерді
атқаратын халықаралық қоғамдастықтың толыққанды және ... ... ... ... оған жету үшін ... ... ... кешіруге тура келді.
Ауқымды реформалар жүргізілді. Егемендіктің алғашқы жылдарында ең қиын
жағдайлар ... ... ... ең ... ... да осы ... ... Назарбаев қоғамдағы реформалардың алғашқы
басталар шағында алдымен экономикаға көңіл бөлу керек ... ... ... ... іс-қимылдың ең басты бағыты, шешуші басымдылығы
осы экономика саласы деп атап ... Бұл ... ... еді. ... ... ғана ... әр ... әр халықты тұрмыс билейді. Ал тұрмыстың негізі
экономикада, оның тиімділігі немесе тиімсіздігінде. Сондықтан қоғам ... ... оның ... ел экономикасының мүмкіндігіне байланысты.
Саясат та экономиканың шоғырланған келбеті.
Егемендік алардың қарсаңында, Қазақстанда өндірістің өңдеуші салалары
өте мардымсыз дамыды. Жер астынан ... жер ... ... та ... ... Ресейде өңделіп жатты. Сол кездері Қазақстан
экономикасына керек ... 3/4 ... ... ... ... еді. Біз ... Одақ экономикасына деген шексіз тәуелділіктің,
оның бұйымдарына деген үлкен мұқтаждықтың шеңберінде болдық [4].
Сонымен, республикааралық ... ... ... басқа
жерлерден келетін жабдықтар тоқтады, өз ... ... ... ... басқа республикалардан көлемді сұраныс таппады. Соның салдарынан
республикадағы экономикалық кеңістік күрт шектеліп, азайды. Мысалы, 1992-
1993 ... ... ... ... ... салаларында
кәсіпорындардың жартысына жуығы, ал жеңіл өнеркәсіп пен ... ... ... 80% ... жартылай жұмыс істеп немесе толық тоқтап тұрды.
Елде жұмыссыздық барынша өсіп, ... ... ... ... ... жылдары экономикада орын ... ... ... мен ... ... болды. Қазақстандағы жалпы ішкі
өнімнің (ЖІӨ) жылдағы көлемі 40 пайызға жуық ... ... ... ... ... ... ... үзілуінен болды. Тек бізде
ғана емес, басқа республикалардыңФ мамандары да ... ... ... ... ... ... реформалары басталды. Нарық
экономикасына ... ең ... ... ... ... ... ... болды. Қай елде болса да бұл өте жауапты науқан,
көптеген елдерде осы саладағы ... ... ... ... ... әлем тарихынан білеміз. Үш-төрт кезеңмен жіктелген меншікті
жекешелендіру науқаны бізде, Қазақстанда, 8-9 жылдың ... ... ... ... мемлекеттік мүліктің 60%-на жуығы жекешелендірілді, 2001 жылы
елдің жекеменшік секторында кәсіпорындардың 74,4%, елдегі ... ... ... ... олар ... ... ... 83%-ын
шығарып отырды. Кейін бұл көрсеткіштер тағы да өсті. Ал ... ... қай ... ... та ... ... ... кәсіпорындар мен ұжымдар [5].
Қазақстандағы жедел реформалар негізінде нарық экономикасы қалыптасты,
олардың тиісті тетіктері жасалды, ... ... мен ... Даму ... ... ... бастады. Әлем экономикасында
қалыптасқан өркениетті үлгі негізінде шетелдермен сауда-саттық қатынастары
орнап, олар ... ... ... ... ... Одағы, басқа
елдер Қазақстан нарық экономикасының елі деп танып, мойындады.
1997-1998 жылдардағы әлемдегі, әсіресе, Оңтүстік Азия ... ... ... саласындағы күйзелістер Қазақстанға да теріс
әсерін тигізді. Дегенмен, 1999 жылы ... ... ... беріп, 2000
жылдан бастап Қазақстан экономикасы үзбей тұрақты даму жолына шықты. Содан
бері әр жылда республиканың ЖІӨ 10% ... ... даму ... ... ... алдына шықты. Нәтижесінде, ЖІӨ-нің екі есе ... 10 ... ... 8 ... қол ... мүмкіндігіміз
толық бар [4].
Тұрақты даму жолы экономика саласында ... да ... ... ... іске ... жол ... Қазақстанның табиғи байлығын,
өндіргіш күштерін, ... ... ... ... отырып, жаңа экономиканы түбегейлі және жан-жақты жасақтау осы
тұрақты даму жолына шығудан басталды.
Соңғы жыл мәліметтері ... даму ... бола ... 2005 жылы
Қазақстанда жалпы ішкі өнімнің ... ... Азия мен ... ... ... ... ... асып түскен. Жан ... ЖІӨ 5 ... жуық – 1994 ... 700 ... 2005 ... ... ... өсті. 2006 жылы ЖІӨ-нің жылдық өсімі ... ... ... ... арта түсіп, 2005 жылғы деңгейге қарағанда 10,6%-ды құрады.
Бұл ретте халықтың жан басына шаққандағы ЖІӨ 2006 ... ... 5083 АҚШ ... құрады.
Өнеркәсіптік өндіріс көлемінің өсімі 2006 жылы 2005 ... 7%-ды ... ... ... – 7,3%, тау-кен өндіруде –
7%. Ауыл шаруашылығының жалпы өнімі ... ... 2006 жылы ... ... 7%-ды ... Көлік қызметтері 5%-ға, байланыс қызметтері
20,4%-ға ұлғайды. Негізгі капиталға инвестициялардың ... ... ... ... ... ... ... сауда айналымы 2006 жылы 37%-ға, оның ішінде экспорттың көлемі
37,3%-ға, импорт 36,4%-ға өсті.
Жұмыссыздардың саны 2,4%-ға азайды. Жұмыссыздық деңгейі
2005 жылғы ... ... ... ... ... ... ... бағалау бойынша 10%-дан астам өсті.
Қаржы секторы экономиканың ең серпінді дамып келе жатқан салаларының
бірі болып табылды. Алдын ала ... ... ... ... 2006 жылы 2005 ... ... 82,7%-ға - 4736 млрд. теңгеге
дейін ұлғайды. Банк жүйесіндегі депозиттердің көлемі 2006 жылы ... 2007 ... 1 ... 3115 ... ... құрады.
Ұлттық Банк пен Үкімет қабылдап жатқан шараларға қарамастан,
2006 жылы ... ... ... ... ... ... ...
8,6%. Инфляция өсімінің түйінді факторларының ішінде банк жүйесінің ... ... және ... ... ... мемлекеттік бюджет
шығыстарының едәуір қарқынды өсуі, инфляция ... ... ... ... ... 14 ... АҚШ ... дейін өсті. Алтын-
валюта резервтерінің көлемі олардың есебінен 33 ... АҚШ ... ... 10 жылда ең төменгі жалақы 25 есеге жуық өсті; зейнетақылардың
орташа айлық мөлшері 4,6 есе ... жеке ... ... мен бір ... ... салым көлемі іс жүзінде 36 ... 2005 жылы ... ... қызметкерлерінің: мұғалімдердің,
дәрігерлердің, мәдениет, әлеуметтік қамсыздандыру қызметкерлерінің, сондай-
ақ мемлекеттік қызметшілер ... ... ... ... 30 пайызға
ұлғайтылды. Қазіргі кезде Қазақстандағы жалақы ТМД елдерінде Ресейден кейін
ең жоғарылардың бірі ... атап өту ... ... ... ... ... ... қуантады. Алайда
дүниежүзiлiк экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстан экономикасы бiрқатар
проблемаларға тап ... ... ... ... ... ... бiр ... шикiзат бағыттылығы, әлемдiк ... ... ел ... ... және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың
босаңдығы, iшкi рынокта тауарлар мен қызметтерге ... ... ... ... экономика), өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның
дамымауы, кәсiпорындардың жалпы техникалық және ... ... ... ғылым мен өндiрiстiң арасында ... ... ... және ... ... ... - ЗТКЖ) қаржының аз бөлiнуi, менеджменттiң ... ... және ... ... ... ... ... кедергілерді жеңу үшін ашық экономиканы дамыту және оны жаңарта
отырып жетілдіру қажет. Осы жөніндегі ... ... ... - ел ... ... орын алып ... сыңаржақтықтан
шығарып, тек қана табиғи ресурстарды игере беру ... ... ... ... техникамен жарақталған, өнімді өте терең өңдейтін өндіріс
салаларын дамыту. Екіншісі – тек қана нарық ... ... оның ... ... ең ... үлгілерін енгізу, қазіргіден де жаңа, білім мен
ғылым, инновациялық технологиялар негізінде жұмыс ... ... Яғни жаңа ... ... Жаңа экономика дегеніміз білім мен
ғылым ... ... ... яғни тек ... тауар шығаратын экономика
емес, білімге білім қосып, ол ғылыми жаңалыққа айналып, ... ... ... ... ... ... дамитын экономика. Сондықтан да ол
бұрынғымен салыстырғанда дамудың ең ... ... Әлем ... ... таңда дамыған елдерде жаңа технология, жаңа ... ... ішкі ... 75-80%-ы жасалынады. АҚШ-та, Жапонияда,
Германияда, Канадада, Швеция, Финляндия, Норвегия ... осы ... ... ... ... ... Осы жолға Азия елдері де ... ... ... екі ... осы ... ... яғни өңдеуші өнеркәсіп салаларында бәсекеге түсуге қабілетті
және экспортқа негізделген тауарларды шығаруға бағытталды. ... ... ... ... мақсат қойып отыр: біз әлемнің бәсекелестікке қабілетті
ең мықты деген 50 ... ... ... керек. Бұл нақты және шынайы
мақсат. Қазір біз бәсекелестік қабілет ... ... ... ... ... ... ... 50 елінің қатарына қосылу үшін —
бәсекелестік қабілет бойынша ... ... ... ... экономикасын алдағы уақытта одан әрі жаңарту мен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуда.
Қабылданған бағдарламалардың бастысы ретінде ... ... ... дамуының 2003-2015 жылдарға
арналған стратегиясын атап айтуға болады.
Бұл ... ... ... ... ... жағдай
туралы және 2002 жылға арналған iшкi және сыртқы ... ... ... ... ... ... Қазақстан
кәсiпкерлерiнiң ... ... ... ... ... алғанда Стратегияны iске асыру үш кезеңде: бiрiншi - 2003-
2005 жж., екiншi - 2006-2010 жж., үшiншi - ... жж. ... ... ... ... жж.) ... түрде дайындық сипатындағы iс-
шараларды жүзеге асыруға байланысты болады. Стратегияны табысты түрде iске
асыру ... ... ... қолданыстағы заңнамасына
өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу, жаңа заңдар әзiрлеу, инвестициялық ... ... ... ... қамтамасыз ететiн мемлекеттiк
институттар құру, мамандарды даярлау, ... ... ... ... жобаларды айқындау көзделедi.
Екiншi кезең (2006-2010 жылдар) Стратегия iс-шараларын экономиканың
барлық салаларында белсендi iске асыру ... ... Бұл ... ... ... мен техниканың жетiстiктер негiзiнде қуаттарды
құру, сондай-ақ қажеттi мамандарды даярлау жөніндегі ... ... ... ... сектордың, шетел инвесторларының, мемлекеттiк бюджет пен
мемлекеттiк қаржы институттарының қаржы ресурстары ... ... ... ... ... ... жаңғырту, жұмыс iстейтiн кәсiпорындарды
кеңейту және жаңа өндiрiстер құру проблемаларын кешендi түрде шешедi. Бұл
ретте iрi, орта және ... ... ... ... ... кәсiпорындар құру нормаларын ескере отырып, индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын iске асырудың алғашқы нәтижелерiн көредi.
      ... ... ... ... ... ... дамыту негiзiнен мұнай мен газды өндiру ... өсiмi ... ... ... ... 2010 жылы 2000 жылмен салыстырғанда ЖIӨ екi ... ... ... ... мен газды өндiрудi дамыту қарқынының
өсуi есебiнен iске асады.
Yшiншi кезең (2011-2015 жылдар) ... iске ... ... аса
өнiмдi болады. Осы кезеңде iске қосылған қуаттарды және жаңа ... ... ҚҚТ ... ... ... ... ... мен қызметтер
өндiрiсiнiң және экспорттаудың өсу қарқыны ... мен газ ... ... ... Экономика салалары мен экспорт құрылымын әртараптандыру
жүредi.[1]
Индустриялық-инновациялық саясатты белсендi ... ... ... атап ... ... өсу қарқыны жылына кемiнде 8,8-9,2%-ды
құрайды. Бұл 2000 жылмен салыстырғанда 2015 жылы ЖIӨ ... ... ... ... ... өңдеушi өнеркәсiпте орташа жылдық
өсу қарқынын 8-8,4%-ке дейiн жеткiзуге, 2000 ... ... 2015 ... ... ... 3 есе ... және ЖIӨ энергия сыйымдылығын ... ... ... ... iске ... құрылымында өнеркәсiптiң үлестiк салмағын
2015 жылы 46,5%-тен 50-52%-ке дейiнгi мөлшерде ұлғайтуға;
ЖIӨ құрылымында ғылыми және ... ... ... ... 2000 ... 0,9%-дан 2015 жылы 1,5-1,7%-ға
арттыруға;
ЖIӨ құрылымында өңдеушi өнеркәсiп ... ... ... ... ... 2015 жылы ... ... төмендеуiн бәсеңдетуге
(салыстыру үшiн бұл көрсеткiш индустриялық саясат жүргiзiлмесе, 2015 жылы
10,9%-тi ... ... ... Стратегия iске асырылмаса, өнеркәсiптiк өндiрiстегi кен
өндiру ... ... ... ... оның ... ... өндiру 2000
жылғы 31,0 және 25,6% қарағанда 2015 жылы тиiсiнше 55-56% және ... ... ... iске ... есепке алғанда кен ... ... ғана ... Бұл ... ... көп ... ... жоғары технологиялық өндiрiс орындарының үлесi 2000 жылғы ЖІӨ 0,1%-нен
2015 жылы 1-1,4%-ке дейiн артады.[2]
Өңдеушi өнеркәсiптiң қосылған құнының құрылымында сапалық ... ... және ... ... ... ... қосылған құнының жалпы көлемiнiң 40,1%-нен 27-28%-ке
дейiн төмендейдi, ал ауыл ... ... ... ... ... ... өседi. Бұл ретте ғылымды көп ... және ... ... өнiмнiң үлесi 2000 жылғы
0,6%-пен салыстырғанда 9-11%-тi құрайды.[1]
Стратегияның бірінші кезеңінде Қазақстанның даму банкі, Инвестициялық
қор, Инновациялық қор, Экспорттық ... мен ... ... ... сияқты даму институттары құрылды. Осы ... ... ... ... инвестициялық қорының (ҚИҚ)
мақсаты Қазақстанда да, шет елдерде де кәсiпорындардың жарғылық капиталына
үлестiк және ... ... ... жеке ... ... емес секторындағы бастамаларына қаржылай қолдау көрсету болып
табылады.
      Қазақстанның Даму Банкiнiң ... ... ұзақ ... ... ... төмен проценттi банк кредиттерiн, оның iшiнде экспорттық
кредиттер беру ... ... ... ... ... ... мен ... бойынша кепiлдi мiндеттемелер беру арқылы жеке сектор
мен мемлекеттiң бастамаларына (инфрақұрылымдық жобалар ... ... ... ... табылады.
Ұлттық инновациялық қордың (ҰИҚ) мақсаты- ... ... ... ... қорларды ұйымдастыру. Қазіргі кезде ҰИҚ - ның
құрамында 9 венчурлы қордың қаржысы бар, олардың бесеуі ... та ... ... ... ... венчурлық қор жүйесін қалыптастыру үлкен
маңызға ие болып тұр, бұл әсіресе заңдық шығармашылық барысында өте ... өз ... төрт ... ... ... ... қызмет көрсету, информациялық технология, ауыл шраушылығы
өнімдерін қайта өңдеу. Сондай-ақ биотехнология мен фармакология ... ... ... Бұл мақсаттарға қаржының жетпіс пайызы бөлініп отыр.
Қалған ақша ұқсас технологияларға, ... ... ... ... ... түрлі деңгейдегі талдау жұмсытарын ... ... ... құру», экономиканың нақтылы секторымен тығыз байланыс орнатып,
озық жетістіктерді ғылым мен ... ... ... ... Бүкіләлемдік банкпен бірлесіп жұмыс істеуде. Бұл жоба 2005 ... ... ... ... өз ... Азаматтық зерттулер мен талдаудар жасау жөніндегі
белгілі американдық ... ... ... ... қор ... бағдарламасын да жасады. Осының барысында бірігіп түрлі семинарлар,
жиналыстар, ғылыми- зерттеу шараларын ... ... ... ... ... ... Европалық Одағымен бірлесе отырып, 2006 жылы ... ... ... ... ... Оның ... қоры
500 мың евро болды. Бұл қаржы екі ... ... ... Осы байқау
барысында 10 жоба ... ... іске ... үшін 50 мың ... ... бір ... үш жылға дейін. Кейін, тәуелсіз
талдау жасаушылар түскен жобаларды ... ... ... ... ... ғана ... ... ҰИҚ жүргізіп отырған бұл байқаулар
еліміздің ... ... ... ... ... ... ... емес. Ең алдымен бұл жас, тәуелсіз мемлекетіміздің халықаралық
аренада беделін көтеруге септігін тигізеді.
Соңғы кездері қор ... КИСО - ... ... және ... ... ... ... жасауда. Германиядағы және Ресейдегі
Мәскеу ... ... ... ... ... ... келісім шаралар жүзеге асты. Бұл екі үлкен
серіктестер қорға аса үздік технологияларды ... ... ... ... ... ... жұмыстаға кеңінен тартатын
болады. Жалпы инновациялық ұлттық қор қосымша құн алу мақсатында ізденістер
жасап, жоғары ... ... ... ... енгізуге
ұмтылатын болады.
ҰИҚ-ның қазіргі кезде алдында тұрған бірден-бір міндеті - ғылым мен
инновация саласында ... және ЕС ... ... зор ... Осы ... ... ... Қазақстандағы өкілдіктерімен
келіссөздер жүріп жатыр.
Қор ең үздік инновациялық шешім жасау ... ... ... ... 50 мың ... ... ... алатын болады. Сондай-ақ ең
үздік экологиялық жобаға да конкурс ұйымдастырылды, оның құны - 25 мың ... ... Сауд ... ... ... ... және
докторантурада оқу үшін де грант бөлінді.
Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорацияның негiзгi мiндетi ... ... ... сақтандыру және қайта сақтандыру арқылы
қазақстандық өндiрушiлердiң тауарлары мен қызметтерiнiң экспортына тiкелей
жәрдемдесу болады. ... ... ... ... ... ... ... ықтимал өткiзу рыноктары ... ... және ... ... үшiн маркетингтiк зерттеулер жүргiзетiн
болады. Бұл жалпы әлемге танылған тәсiл болып табылады әрi ... ... ... ... экспорттық трансакцияларды жеңiлдетуге тиiс.
Отандық сақтандыру рыногының өсуi және оның ... ... ... сақтандырудың дайындығы бойынша
Экспортты сақтандыру корпорациясы коммерциялық сақтандыруды ... ... ... мен ... ... ... ... таратуға баса назар аударатын болады [9].
Қазақстанда 2015 ... ... ... индустриалды-инновациялық даму
бағдарламасын жүзеге асырудың тетігі кластерлерді пайдалану.
Президент Жолдауында осы заманғы ғылыми орталықтар мен ... құру мен ... жаңа ... ... үдерісіне қолдау
көрсету мен кадрлардың білігін бағдарлаудың икемді жүйесін ... ... ... ... ... артта қалғанына қарамастан Қазақстан
ғалымдары өнеркәсіптің көптеген салалары үшін ... ... ... жасап шығарды. Мына жағдай оған дәлел ... 2002 ... ... ғалымдар жаңа жабдық сатып алған емес. Бірақ соған
қарамастан, көптеген салада, ... ... - ... ... ... ... және ... технология салаларында
айтарлықтай жетістіктерге ие болып отыр. ... ... ... ... миссиясы 1995 жылы технологияларға ішінара
сараптама жүргізгенде ... ... 23 ... әлемдік деңгейде
жоғары бағаланды.
Үкімет 2005-2015 жылдарға арналған ... ... ... жүйесін қалыптастыру мен дамыту бағдарламасын бекітті. ... ... ...... ... шетелдік ғылыми әлеует пен
технологияларды пайдалану негізінде бәсекеге қабілетті ... өнім ... ету. Осы ... ... ... мен ... ... жүйесін құру көзделген. Өңірлік және ... ашу, ... ... ... және ... ... қажеттілігі туралы деректерді жинақтайтын “виртуалды
технопарк” құру ісі де сол бағдарлама шеңберінде ... ... ... ... және ... жобаларды жүзеге асыру мақсатында
былтыр даму институттарының жарғылық қоры көбейтілді. Тұтастай ... ... ... ... ... қаржыландыру көздері есебінен 1,5 млрд. АҚШ
долларына жуық сомаға 395 жоба іске ... ... 83% ... ... ... Нәтижесінде 18 мыңдай жұмыс орны ашылды.
Венчурлық индустрияны енгізудің арқасында Кассат ... ... ... ... дейін елімізде 19 технопарк пен 16 бизнес
инкубаторлар жұмыс істеп, ... ... өз ... ... ... ... мен Астана қаласында тағы да 4 өңірлік технопарк
құрудың ... ... ... ... және ... орталығы» дейтін акционерлік қоғам ізденісімен Орал, Қарағанды,
Алматы қалаларында өңірлік технопарктер іске ... ... осы ... ... ... жаңа өсу ... ... Осы кластерлерді, мұнай-химия саласын, оларға ықпал
етуші ғылымды дамыту арқылы біз әлемдік нарықта ... ... ... ... ... ұлғайта аламыз.
2. Кәсіпорындардың экономикалық тиімділік көрсеткіштері және оған әсер
ететін факторлар
Кәсіпорын тиімділігі – ... бір ... ... ... пайдаланғандағы соңғы нәтижелердің кешенді немесе жалпы көрінісі.
Кәсіпорын тиімділігі ... ең ... ... ... отырып,
еңбек өнімділігін жоғарылатуды, өндірістік қуаттарды, шикізат пен материал
ресурстарын толық ... және ең ... ... ... ... тиімділікті бағалау үшін өндіріс нәтижелері шығындармен
салыстырылады:
Тиімділік ═ Нәтиже / ... ... ... деп ... ... соңғы нәтижесін түсінеміз.
Ол келесі түрлерде болады:
1) натуралды және құндық сипаттағы өнім ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің халықшаруашылықтық ... Ол ... өнім ... ғана емес, сонымен қатар оның тұтынушылық құнын да өз
құрамына кіріктіреді.
Белгілі бір уақыт кезеңіндегі кәсіпорынның өндірістік – шаруашылықтық
қызметінің ... ... ... таза өнім ... яғни жаңадан құрылған
құн. Ал коммерциялық қызметінің қаржылық нәтижесі болып пайда саналады.
Өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... ... Бұл экономикалық тиімділік кәсіпорыннан жалпы
халық ... ... ... ... ... болу ... динамикасы мен ресурстар динамикасы (шығындарының) арақатынасы
экономикалық өсу сипатын анықтайды. ... ... ... ... интенсивтік тәсілмен қол жеткізуге болады. Өнімнің өсу
қарқынының ресурстардың немесе шығындардың өсу ... ... ... ... басым интенсивті екендігін дәлелдейді [11].
Өндірістің экономикалық тиімділігінің жеткілікті жоғары қарқынды және
бірыңғай өсуін ... ету ... тек ... интенсивті түріне
өтуге жағдай жасайды. Бұдан шығатын ... ... ... – оның тиімділігін арттырудың шешуші себебі. Сөз ... ... ... ... және ... ... бірлігінің
қайтарымын арттыру үшін негізгі өндірістік қорларды тиімді пайдалану туралы
болып отыр.
Өндіріс тиімділігі көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ие. Бұл ... ... үрдістің негізгі
элементтерін пайдалану тиімділігін ... ... ... ... ... ... қағидаларға сәйкес келуі керек:
-өндіріс тиімділігінің нақты көрсеткіштерінің жүйесі мен критерийлері
арасындағы байланысты қамтамасыз ету;
- өндірісте ... ... ... ... ... ... ... басқарудың әртүрлі деңгейлеріндегі өндіріс ... ... ... өндіріс тиімділігін жоғарылатуға ... ... ... ... ... ... ... өндіріс тиімділігінің
көрсеткіштерінің келесі жүйесі анықталды:
1 Кәсіпорынның қаржы шаруашылық ... ... ... еңбеккерге шаққандағы орташа жылдық шығарым ═ Өнімді өткізуден
түскен түсім / Еңбеккерлердің орташа тізімдік саны
Бір ... ... ... ... ...... ... түсім / Жұмысшылардың орташа тізімдік саны
Бір жұмысшыға шаққандағы орташа күндік шығарым ═ ... ... ... / ... ... ... еткен күн саны
Бір жұмысшының орташа сағаттық шығарымы ═ ... ... ... / ... ... ... ... адам-сағат саны
Қор қайтарымдылығы ═ Өнімді өткізуден түскен түсім / ... ... ... ... ... ... ═ Негізгі өндірістік қорлардың орташа жылдық құны /
Өнімді өткізуден түскен түсім
Материал қайтарымдылығы ═ ... ... ... ... / Шығындалған
материалдар ресурстарының орташа құны
Материал сыйымдылығы ═ Шығындалған материалдар ... ... / ... ... ... ... ... салыстырғанда бір жұмысшының орташа жылдық өнім
өндіруінің өзгеруіне нақты мына себептер ықпалын тигізеді:
* бір жұмысшының орташа жұмыс ... ... ... ... орташа ұзақтығы;
* бір жұмысшының орташа сағаттық өнім өндіруі.
Орташа жылдық және ... ... өнім ... ... ... ... ... жұмыс уақытының толық күндік ... есеп беру ... бір ... ... ... күні ... бейнелейді. Орташа күндік және орташа сағаттық өнім өндіру бойынша
жоспардың ... ... ... ауысым ішінде жоғалту болуымен
немесе керісінше, күні бойғы жұмыс уақытының ұзақтығы артқанымен ... ... ...... ... қорларды пайдалануды
қорытындылаудың ... Оның ... мен ... ... және ... ... әсер етеді. Шаруашылықты интенсивті
жолмен жүргізу негізгі өндірістік ... ... ... ... ... өнім шығаруды жүйелі көбейтуді болжайды, оған механизм, машина
мен жабдықтардың өнімділігін арттыру, ... ... ... ... ... ... ... негізгі өндірістік қорларды техникалық
мейлінше жетілдіру арқылы жетуге болады.
Шаруашылықпен айналысушы ... ... ... сипаттайтын
маңызды көрсеткіш, материал қайтарымы ... ... ол ... ... жұмсалған материалдық ресурстар құнына ... ... кері ...... сыйымдылығы, оған жұмсалатын материал
сомасы мен тауар өнімі шамасына әсер ететін себептер ықпал жасайды.
2. ... ... ... ... ... ... жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі қаржылық
тұрақтылығын және оның өз ... ... ... ... мен ... ... уақытылы өтеуі үшін қаржы ресурстарымен қамтамасыз
етілуін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы – бұл ... ... ... ... ... мен ... қабілеттілігін сақтай отырып,
табысты өсіру негізінде қаржыны тарату мен ... ... ... ... ... ресурсының жағдайы. Қаржылық тұрақтылықтың мәні –
қаржы ресурстарын тиімді қалыптастыру, тарату және пайдаланумен анықталады.
Тәуелсіздік коэффициенті - ... ... ... активтерін
қалыптастыру көзінің жалпы көлеміндегі үлесін ... Ол ... ... ... қарыз қаражатқа тәуелді екендігін және
меншікті қаражатын қалай пайдаланатынын ... ... ...... ... ... ... сипаттайды. [11]
Қарыз және меншікті құралдардың арақатынасы – кәсіпорын активтерінің
қай бөлігі қарыз қаражаты есебінен ... ... ... ... қарыз тартылғандығын көрсетеді.
3. Кәсіпорын активтерінің өтімділігін мен төлем қабілетін бағалау
көрсеткіштері. ... ... ... ... ... ... ... сомасы бойынша, келіп түсу ... ... ... өтімділік көрсетеді. Өтімділіктің екі ... ... ... ... ... ... өзінің қысқа
мерзімді міндеттемелерін өтеу қабілеттілігі ұғынылады. Екінші тұжырымдама
бойынша, өтімділік – бұл ... ... ақша ... ... мен ... Ал кәсіпорынның төлем қабілеттілігі деп, оның дер
кезінде өзінің барлық ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның перспективті төлем қабілеттілігін анықтау үшін
кәсіпорын активіндегі ақша қаражатына айналдыра алатын ... ... ... ... ... ... ... өтімділік коэффициенті - баланс жасалған мерзімінде немесе
жақын мезгілде ағымдағы қарыздардың қандай бөлігі өтелетінін көрсетеді.
Жедел өтімділік көрсеткіші – ... ... ... ... ақша ... ... ғана ... сонымен қатар жасалған жұмыс,
көрсетілген қызмет, ... өнім үшін ... ... түсім есебінен
өтелетіндігін көрсетеді.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті – ... ... ... ... ... ... белгілеуге мүмкіндік береді және
дебиторлармен өз уақытында есеп айырысу және ... ... ... ... ғана ... ... ... материалды айналым құралдарын сату
жағдайындағы төлем мүмкіндігін көрсетеді.
4. Табыстылық коэффициенттері салыстырмалы талдау мен ... ... ... ... ... ... ... өйткені олар
кәсіпорын табысын қалыптастырудың факторлық ортасын ... ... ... ... коэффициенті
Қордың рентабельділік коэффициенті
Негізгі қызметтен алынатын табыс.
Сату көлемінің ... ... ... ... ... мен қызметінің тиімділігін
бағалау және талдау ... ... ... ... ... табылады.
Іскерлік белсенділікті талдау кәсіпорынның өз қаражатын қаншалықты тиімді
пайдаланғандығын анықтауға ... ... ... ... айналымдылық
коэффициенттерінің деңгейі мен қозғалысын зерттейді.
Капиталдың жалпы айналымдылық коэффициенті - жылына қанша рет айналу
мен өндірудің толық циклі болатындығын және ... ... ақша ... ... ... ақша бірлігін әкелгендігін көрсетеді.
Негізгі құралдардың айналымдылығы қор қайтарымдылығын көрсетеді, яғни
кәсіпорынның ... ... ... пайдалану тиімділігін
сипаттайды.
Меншікті капиталдың айналымдылығы. Бұл көрсеткіш қызметті әр ... ... ... ... ол ... артықтығын немесе
жеткіліксіздігін анықтайды; қаржылық жағынан – салынған меншікті ... ... ал ... ...... ... иелері
(акционерлер, мемлекет немесе басқадай меншік иелері) тәуекелдік етіп ... ақша ... ... ... ... әсер ететін факторлар:
Өнеркәсіптегі экономикалық тиімділік деңгейі бір-бірімен байланысқан
факторлардың көптүрлілігіне ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді. Бұл оның технико-экономикалық
ерекшеліктеріне байланысты.
Тиімділіктің өсуіне әсер ететін факторлардың ... үш ... ... ... ... жоғарылату көзіне байланысты, олардың негізгілері: өнім
өндірісінің материал-, еңбек-, қор-, капитал ... ... ... рационалды пайдалану, уақытты үнемдеу және өнім сапасын
жақсарту;
2) өндірісті жетілдіру және дамытудың ... ... ... ... ... ... ... технико-
экономикалық деңгейін жоғарылату, өндіріс құрылымын ... ... ... енгізу; өндірісті жоспарлау мен мотивацияны,
еңбек қызметін ұйымдастыру әдістері мен ... ... ... ... басқару жүйесіндегі сату деңгейі бойынша, ал осы жердегі
өндіріске байланысты ... ... ... ... ішкі ... ... ... өнімнің жаңа түрлерін
ойлап табу; механизациялау және ... жаңа ... ... технологияларды енгізу; шикізатты, материалды, сондай-ақ отын
мен энергияны пайдалануды оңтайландыру; басқару стилін жетілдіру;
Б) сыртқы – бұл өндіріс пен ... ... ... ... ... және ... саясаты; нарықтық инфрақұрылым мен
нарықтық қатынастарды қалыптастыру.
Негізгі ішкі факторларды қарастырайық. Кәсіпорынның тұрақтылығы ... ... ... ... ... ... өнім мен
көрсетілген қызметтің құрамы мен ... ... ... ... айнымалы шығындар арасындағы қатынас маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және өндіріс ... ... ... ... ... ... бірі –
активтердің тиімді ... мен ... ... ... ... ... таңдап алуы болып табылады. Ағымдағы активтерді басқару
өнері – кәсіпорын шотында оның ... ... ... үшін ... болатын
қаржының ең төменгі сомасын ұстаудан тұрады.
Маңызды факторлардың бірі – бұл қаржы ... ... ... оларды басқару стратегиясы мен тактикасының дұрыс таңдалып
алынуы. Кәсіпорынның өз ... ... ... ішінде таза табысы қаншалықты
көп болса, соншалықты ол өзін ... ... ... ... тек таза ... ... ғана емес, оны тарату
құрылымы, әсіресе, ... ... ... ... де өте ... ... ... тұрақтылығына қарыздық капиталдар нарығындағы
қосымша жұмылдырушы (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен ... ... ақша ... ... көп ... ... оның қаржылық
мүмкіндіктері де соншалықты жоғары болады, алайда, қаржылық тәуекелдік ... – яғни ... өз ... уақытында есептесе ала ма, ...... ... ... де бұл ... кәсіпорынның төлеу қабілеттілігінің қаржылық
кепілінің бір түрі ретінде резервтерге үлкен роль берілген.
Жоғарыда айтылғандарды ... ... ... ... әсер ... мынадай ішкі факторларды атап көрсетуге болады:
- кәсіпорынның салалық топқа жатуы;
- шығарылатын өнімнің (жұмыс, ... ... және оның ... ... бар ... үлесі;
- төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
- шығындардың көлемі, ... ... ... табыспен
салыстырғандағы динамикасы;
- қорлар мен резервтерді, олардың құрамы мен құрылымын қоса ... пен ... ... ... ... ... ... факторларға шаруашылық жүргізудің экономикалық жағдайының
әсері, қоғамда үстемдік етуші техника мен ... ... ... ... және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық және ... ... ... ... ... заң ... ... байланыс және тағы басқалар жатады.
Кәсіпорынның тұрақты қаржылық жағдайын ... оның ... ... органдары, банктер, жабдықтаушылар, ... ... және тағы ... ... ... үлкен әсер
етеді. Сондықтан да серіктестермен реттелген іскерлік қатынаста болу ... ... ... ... шарты болып табылады. ... өз ... ... ... ... ие және ... ... қаржылық тұрақты кәсіпорындарға салады. Инвестициялық
тартымдылығы болуы үшін, тек ... күні ғана ... ... ... ... ... көршісіне қарағанда жақсы болуы тиіс.
Сондай-ақ бұл жыл сайын өз облигациясы бойынша белгілі бір пайызбен
алғысы келетін, ал заем ... ... ... – облигация құнын толық
өтеуді талап ететін облигация иелеріне де қатысты. Кез келген ... ... ... де өз ... ... ете ... несие
алушының өз қарызын уақытында және толық ... ... ... оны ... ... ... отырып, кез келген банк өз клиентінің ... ... осы ... ... беру ... ма, жоқ па, ал ... дұрыс шешкен жағдайда – қандай пайызбен және қанша мерзімге деген
сұрақтарды шешудегі ... ... ... ... мен ... сенімді және төлем қабілеттілігі жоғары
кәсіпорындармен келісімшартқа үлкен ықыласпен отырады. ... ... ... салық инспекциясы кәсіпорынның жағдайы тұрақты болғанын
қалайды, себебі тек осындай кәсіпорын ғана салықтар мен басқа да міндетті
төлемдерді ... және ... ... ... ... ... жағдай кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін және
оның іскерлік қарым-қатынастағы потенциалын анықтайды, кәсіпорынның ... оның ... ... және ... ... ... қызығушылықтары қаншалықты дәрежеде кепілдендірілгендігін
бағалайды.
1.3 Кәсіпорындағы жоспарлаудың ролі мен орны
Бастапқыда айтылғандай, яғни ... ... көшу ... ... ... ... әсер етеді, кәсіпорынның
тиімділігінің өсуі үшін ... ... ... ... ... ... ... әрқашанда дәлме –дәл келмейді, яғни ... ... ... ... ... үшін ... маңызы зор.
Қандайда бір істің бастар алдында кәсіпкер өзінің не ... ... ... ... және оған ... ... қолдану қажеттгін
ойлап алу қажет, керсінше жағдайда оның іс-әрекеті жүзеге аспау керек. Кез-
келген мақсат ... ... ... ... және ... ... болып мақсат қою процесі және оны жүзеге асыру ... ... ала ... ... ... ... мақсат қою стадиясына
жатқызуға болады. Кәсіпорынның басты мақсатына арналған идеалды ... құру ... ... ... ... басқару процесі үрдісі көптеген функциялардан арқылы
құралады. Функциялар түрлері жоспарлау мен болжамдау; ұйым, ұйым ... және ... Әр ... ... ... әсер ... ... тәсілдерін жасау технологиялық үрдістермен сипатталады.
Басқару фунциясы әрқашанда басқару ... ... ... ... ... ... функцияның шегінде қалыптасады.
Сондықтан жоспарлау мен болжау функциясы басқару жүйесінде артықшылық болып
табылады.
Басқару процестері техникалық ... ... ... қамтамассыз
етеді деп те айтуға болады және де осы өзара әрекет ... ... ... ... ... ... ... бұйымның ,
материалдың, өңдеу режимінің, құрал – жабдықтардың және т.б ... ... ... ... ... өндірістік ұйым барлық
өндірістік кәсіпорын бөлімшелерінің қызметін уақытта және ... ... ... және ... ... ... ... өзара храналогиялық (алғашқы
процестің нәтижесі келесі процестің бастапқысына ... ... ... ... сатыдағы процестер төмегі сатыдағы процестерге белгілі
бір шектеулер қояды) байланысты, бұл ... ... ... ... ... өндірістік процесс, жоспарлау обьектісі ... ... және ... ... ... ... өзара байланысты
жиынтығын көрсетеді .Негізгісіне, өнімді дайындау ... ... ... ... ... және сәйкесінше кәсіпорынның
мамандануын құрайды .Негізгі өндірістік процестің ... ... ... ... негізігі обьектісі ретінде ұсынады.Оның негізгі
мақсаты- өзара 3 кезеңді үйлестіру:дайындаушы, өңдеуші және жинаушы.
Көмекші ... ... ... ... және кәсіпорынның
негізгі өндірісінде тұтынылатын процестер жатады.Мұнда ... ... ... ... ... Көмекші процестердің
жиынтығын көмекші өндіріс құрайды, ... ... ... ... және тағы ... ... ... жоспары негізгі
өндіріспен тығыз ... ... және өз ... ... болып
табылады.
Практика жүзінде ішкіфирмалық ... ... және ... ... жағдайда жай және күрделі болып бөлінеді.
Жай деп- күрделі емес еңбек құралдарын жасау үрдісі, сонымен қатар
жеке ... ... ... айтамыз, мысылы, детальдарды ... ... және тағы ... Жай ... бұйым жасау кезіндегі
қатарлы тізбектес операциялар болып табылады.
Күрделі үрдіс деп- жай үрдістерді ... және ... ... ... ... ... жоспарлау кездегі негізгі элемент ретінде операциялар
алынады. ... адам ... ... ... және ... да
(табиғи операциялар) жасалады. Табиғи операцияларға мысал ретінде беттерді
бояғаннан кейін олардың кебуі, құймалардың ескіруі, ... ... ... болады..
Қызмет көрсетуші үрдістер негізгі өндіріске ... ... Оған ... ... ... мен ... ... және сақтау, негізгі және қосымша өндірісте қолданылатын құрал,
инструмент, құрылғылардың нақтылығын бақылау және т.б.
Негізгі, ... ... ... үрдістері құрамы мен өзара
байланыстары қажетті жоспарлы шешімдерді ... ... ... , ... және ... өндірістік үрдістердің құрамын
құрайды.
Кәсіпорында ... ... ... үрдіспен қатар тәжірбиелі
үрдіс маңызды болып ... Оған ... ... үлгілері,
стандарттық пен техникалық жағдавйларды қажет ... ... ... сыны мен ... ... ... ... тәжірбиелі
үлгілердің өткізілуі жатады.
Кәсіпорында жоспарлау кездегі техникалық үрдіспен бірге маңызды обьект
болып ... ... ... Ол ... ... құраушы бөлігі және
оның локальдік үрдісінің бірі. Қазіргі өндірістік ... ... ... ... ... бағытталған және кәсіпорынның
шаруашылық қызметі ... ... ... өндірістік үрдістер басқарушы
обьекте орындалады, ал басқарушылық – ... ... ... ... ... ... ақпараттық үрдістердің активті
техникалық, экономикалық, ұйымдастырушылық және әлеуметтік - психологиялық
жиынтықтан тұрады. ... ... ... ... ... бір
мақсат біріктіреді - ... ... ... ... ... ету, осы мақсатқа жету матиериалдық өндірістік
өндіріске ... қою ... ... ... ... ету, ... қатар қажетті ресурстармен қамтамасыз ету арқылы оларға
жету жолдары ... және ... ... мен ресурстарды шығындау
кезіндегі оларды бақылау арқылы ... ... ... ... материалдық өндірістік үрдістер арасындағы және ақпараттық үрдістердің
ішінде өзара қарым ... ... ... ең ... ... ... ... өндірістік және басқарушылық процестері нақты
бөлімшелерде орындалады (цехтар, өндірістік ... ... ... ... т. б.). ... ... ... қатар,
кәсіпорындағы жоспарлау объектісі болып оның құрылымдық ... ... ... ... ... үрдісі ретінде анықтауға
болады,ол болашақ іс - әрекеттің ... ... ... ... ... ... болып табылады. Жоспарлау процесінде
болашақ іс - ... ... ... ... және бағаланады,
олардаң ішінен жақсысы таңдалады. Барлық төменгі деңгейдегі басқарушылар
өзінің ... ... ... ... ... ... ... сатымен
беріледі. Сонымен, жоспарлау күтілген ... іс - ... ... ... ... бағытталған салыстырмалы бағалау жолымен
кәсіпорын жұмысшыларының мақсаттары, құралдары және іс - әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... пайдаланумен байланысты.
Жәй сөзбен айтқанда, жоспар – кәсіпорын ресурстарын пайдаланудың қандайда
бір нұсқасы. Сондықтан ... ... ... ... пәні
болып табылады. Ресурстарды жоспарлау мақсаты оларды қолдануды тиімді
жасау. Ресурстарды жоспарлау ... ... ... ... мен ... ... режимін рецептура мен қоспадағы
ресурстардың өзара ауысуды, өнімдегі ресурстардың ... және ... ... ... әртүрлі болуы мүмкін. Бірақ жоспарлау
тәжірибесінде жоспарлауды келесі топқа бөлуге болады:
Еңбек ресурстары ... ... ... ... ... физикалық дамуы бар елдің жұмысқа қабілетті халқы.
Сандық бағалау еңбек ресурстарының сандық ... ... ... ... ... екі ... ... экономикалық
активті және экономикалық активті емес.
Экономикалық активті халыққа: халық шаруашылығы жұмысшылары; өзін ... ... ... ... ... ... қарау үшін демалыстағы
әйелдер; әскери қызметкерлер және пособье ... ... ... ... емес ... ... ... қабілетті жастағы
оқитындар; еңбекке қабілеттілігін жоғалтқан мүгедектер; ... ... ... ... шыға ... ... ... жұмыс
істемейтін еңбекке қабілетті жастағы тұлғалар жатады.Экономикалық активті
және активті емес ... саны ... ... ...... ... демографиялық факторлар қатарына тәуелді.
Еңбек ресурстарының сапалы құрамы денсаулық ... ... ... ... және ... ... ... жыныс және жас құрамымен; жұмысшылардың әлеуметтік ержетуімен
қызығушылықтарымен және тб. сипатталады.
Негізгі өндірістік қорлар – бұл өндіріс процесіне ұзақ ... ... ... өзінің нағыз бастапқы формасын сақтайтын өндірістік қордың
бір бөлігі. ... құны ... ... ... ... ... капитал
салымдары есебіне толтырылады.
Кәсіпорынның әлеуметтік қызметінде өндірістік емес негізгі қорлар
қатысады – тұрғын үй, ... және ... ... және т.б. ... яғни ... ... ... қорға қарағанда олар
өндіріс процесіне қатыспайды және өзінің ... және ... ... өнімге
ауыстырмайды. Олардың құны тұтыну кезінде жоғалады. Олар кәсіпорын пайдасы
есебінен жобаланады.
Негізгі өндірістік ... ... ... ... жоспарлаудың маңызды обьектісін құрайды. Олардың көлемі кәсіпорынның
өндірістік қуаттылығына байланысты және ... ... ... қамтылу деңгейі нарықтық экономикаға өту кезінде негізгі қорлар
– экономикалық өрлеудің ... ... ... ... сапаның артуы, өнімнің ... ... ... ... ... ... ... Өндірісте негізгі
өндірістік қорлар әртүрлі еңбек құралдарының үлкен көлемін иеленеді. ... ... ... ... ... ... өндірістік қорларды келесідей топқа бөлу қабылданған:
• Үйлер мен ... Беру ... ... мен ... оның ... күш машиналары мн жабдықтары,
өлшеу және реттеу құралдары, анықтаушы техника, басқа да ... ... ... және шаруашылық инвентарі;
Негізгі қорларды жеке топтардың қатынасы көлемде өндірістік негізгі
қорлардың құрылымын ... ... ... негізін жоспарлаудың
мақсаты – олардың көлемін, құралы мен ... ... ол өз ... стратегиялық және тактикалық мақсаттарын қамтамасыз етеді.
Негізгі өндірістік қорды жоспарлаудың құралы болып мыналар ... ... ... және ... қолдану;
• еңбектің қор қамтамасыздығы, өнімнің қор қайтарымдылығы мен ... ... ... ... және ... ... модернизациялау
бойынша шаралар:
• машиналық парктер көлемі мен құрылымы:
• кәсіпорын мен оның бөлімдерінің өндірістік қуаты;
... ... ... және т.б.
Өндірістік үрдісті іске асыру үшін негізгі өндірістік қорлармен бірге,
кәсіпорынға – айналым қорлары ... ... ... – бұл ... бір бөлігі. Ол әр өндірістік кезеңде толығымен тұтынады ... ... ... ... ... өзгертеді. Олардың құны өндірістің
бір период ... ... ... ... ауысады. Бұл қорлардың
қажеттілігі - өнім ... ... ... ... Бірақ ғылыми –
техникалық прогресін еңгізу – бір ... ... ... ... ... ... қорлардың қажеттілігін қысқартады.[17]
Кәсіпорынның өндірістік айналым қорлары 3 бөліктен ... ... ... қор ; ... өндіріс және өндірістің өзінің шала
фабрикаты ;болашақ кезеңдегі шығыстар.
Айналу қоры – шикізатты ... алу және ... ... ... жұмыс істеуін қамтамасыз ететін қажет элемент . Оларға қатысты :
дайын өнімнің босалқы ... , ... ... ... энергия, отын,
материал,шикізатты сатып алу үшін қолданылатын ақша құралы . Айналу қоры ... ... ... айналу сферасы арқылы жеткізуін қамтамасыз етеді.
Ішкіфирмалық жоспар ... ... ... мен ... бірге айналым қаражаты деген термин ... ...... ... мен айналу қорлардың жиынтықтарының ақшалай
нысандағы ... ... ... жоспарлауда – ... ... , ... ... , ... ... ... қамтамасыз етеді.
Айналым қорлар мен айналым қаражаттың көрсеткіштері болуы мүмкін:
• шикізаттың босалқы қоры мен ... ... мен ... ... ... , жиынтық бұйымдар , таралар, негізгі қорларды
ағымдық жөндеудегі қосалқы бөлшектер;
• өндірістің өзінің шала ... ( ... ... ... өңдеу үрдісіндегі тораптар мен бұйымдар) және номенклатура
мен бітпеген өндірістің қорлар көлемі ;
• бұйымдарды дайындаудағы тауарлық - материалдық құндылықтардың ... мен оның жеке ... ... ... ... ... айналым қаражатының қажеттілігі және осының орнын толтыру көзінің
қажеттілігі;
• бұйымның конструкциялық құрамы, сапаның ... ... ... ... және тағы ... Бұл жоспарлаудың ең маңызды құралы болып табылады. Уақыт ресурс
ретінде ... ... ... ... ... әр ... проектілерді бағалағанда есепке алынады. Жоспарлауда экономия
мен уақытты жоғалтулар жиі ... ... ... ... ... ... ... жай жүріп жатса орын алады. Белгіленген
нәтижені алуда мұндай уақытты жоғалтулар сағаттап, күндеп, ... ... ... процестерінен жүріп отырады.
Кәсіпкерлік дарын. Бұл ресурстың өндірістегі жоспарлы қызметте болмауы
мүмкін емес. Кәсіпкерлік ресурс немесе ... адам ... ... ол ... ... ... мен координерлеумен айналысады.
Бұл тәуекелділікке, жауапкершілікке, жаңашылдық пен тағы да ... ... ... ... және ... ... жүзеге
асыруда көрініс табады.
Кәсіпорында жоспарлаудың пәні мен обьектісінің ... ... ... құруға мүмкіндік береді. Арнайы бір көрсеткішті
құруда процесс, бөлу және ресурстарды комбинациялау ... ... бір ... ... орнында (құрылымдық бөлу) дайындаудан ... ... ... ... ... ... Тәжірибеде бұл
реквизиттер бөлшектенген әр түрлі қасиеттер жүйесі болып енеді. Мысалы,
бөлшектердің ... ... ... түрі, материал маркасы мен салмағы
жатады. Өндірістік ... ... ... процестерге бөлінеді:
механиканы жөндеу, терможөндеу, оны дайындау және тағы басқа. Бірақ бұл
жоспарлау ... ... құру ... ... ... ... ... қызметін және
экономикалық тиімділігін талдау ШАРАЛАРЫ
2.1 Нарықтық экономика тұсындағы кәсіпорындардың ... ... ... ... ... тиімділігі
Қазақстанның нарьқтық экономикаға көшуі кәсіпорынға жаңа шарттар қойды.
Нарық жағдайында кәсіпорынның тиімді жұмыс істеуі, ... өсуі ... адам ... мен ... ... пайдалануды ұтымды жүзеге
асыратын дұрыс ... ... - ... ... ... ... және жоспары тұрақты экономикалық ... ... ... ... ... ... ... арттыруға
байланысты болады.[18]
Кәсіпорынның өсуі - бүл ... ... ... өсуі ... ... артуы. Дамуы шаруашылық жүйенің жаңаруы, техниканың
технологияның ... ... ... етуінің тиімділігінің артуы.
Кәсіпорынның экономикалық өсуі және дамуы нарықтағы бір ... ... ... ... ... ... ... байланысты өндірістердің
бірігуіне байланысты болады.
Тауар өндірушінің негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын құру. Бұл ... шешу ... және ... ... сұраныстарын ескеру қажет.
Қоғамдық өндірістің маңызды көрсеткіші - оның тиімділігі. ... ... ... ... ... (еңбек
өнімділігі мен қор өтемі, өнімнің қор ... ... ... ... ... экономикалық тиімділігі, жаңа
техника, өнімнің қуат сыйымдылығы, оның ... ... ... ... ал ... ... сипаттайтын көрсеткіштерді
анықтау күрделірек болады. Бұл ең алдымен әлеуметтік ... қай ... ... ... ... тиімділікті сипаттайтын
көрсеткіштерді келесі сипаттары бойынша бөлуге болады:
1) бағыты бойьшша элеуметтік тиімділік: жеке адам үшін, адамдар ... ... ... ... ұлт ... уақыт бойынша әлеуметтік тиімділік: қысқа мерзімді (1 жылдан аз),
орта мерзімді (5-7 жыл), ұзақ мерзімді (10-15 жыл) ... ... ... ... сала ... ... ... қорғаныс, білім
беру т.с.с
Тиімділік - маңызды экономикалық категория. Бірқатар ғалымдардың айтуы
бойынша тиімділік жалпы ... ... мен ... ... ... тиімділігі технологиялық тиімді деп егер осы технология
арқылы өндірістік ресурстар аз жүмсалса жэне енім ... ... ... ... ... ... түрлерін өндіру
процесіндегі қолданылатын алтернативті құнын арзандатуды көздейді. Осының
негізінде кәсіпорын ... ... ... ... ... тиімділігі экономикалық жүйенің әртүрлі деңгейінде еңбек
өнімділігінің көрсеткіші, қор ... ... ... өтелу
көрсеткіштері көмегімен пайдалы соңғы нәтижелердің қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... қүндық мәнде анықтауға болады. Тиімділік
түжырымдамасы нарықтардың ресурстарды орналастыруды қаншалықты жақсы жүзеге
асыратынын бағалау үшін қолданылады.[20]
Б.А. Райзберг, Л.Ш. Лозовскийдің, Е. Б. ... ... ... ... тиімділігі өндірістік ресурстармен және қоғамдық
қажеттіліктермен салыстырғандағы өндіріс ... ... ... ... ... — оның нәтижелілігі өндірістік
қызмет нэтижелерінің олардың ... ... ... және ... ... ... ... тиімділігі үрдісінің мәні
әрбір шығын бірлігіне экономикалық нәтижелерді арттыру.
Экологиялық тиімділік табиғи және ... ... ... ... өнімнің табиғат сыйымдылығын кемітумен, халықтың
тұрмысын ... ... ... ... ... ... - ... ортаның бүлінуіне жол бермеу,
оны жақсарту, өндірістің экологиялығын арттыру.
Әлеуметтік тиімділік - қоғамның негізгі ... ... ... жеке адам мүддесінің нэтижелерінің ... ... ... ... ... ... ... ал бүл
әлеуеттің өзі өндірістің әлеуметтік элементтері мен инфрақұрылымының
жиынтығын жэне ... ... ... етуді білдіреді. Қайсыбір
өндірістің әлеуметтік тиімділігін анықтау үшін (біздің жағдайда экологиялық
таза тамақ өнімдерінің) ... ... ... ... нақты нені
есептеуге болатынын жэне қоғам мен жеке адамның элеуметтік қажеттілігіне не
жататынын түсіну керек, сондай-ақ ... ... мен ... ... ... мақсаттарды айқындау керек.
Экологиялық таза тамақ өнімін өндіру мен түлыну нәтижесі - ұлт пен ... ... қол ... ... тамақ өнімдерін өндіру мен
тұтынуға деген адамның қажеттілігі тауардың осы ... ... ... денсаулықтың жалпы үлттық құндылық екенін ... ... ... адам өз ... ... ... ... таза тамақ өнімін өндіру мен түлъшудың басты мақсаттары- ұлттың
гендік қорын ... ... ... ... ... өмір ... ұзарту, сәбилер мен балалар өлімін азайту.
Егер әлеуметтік «тиімділікті» экологиялық таза тамақ өнімін пайдалануға
қатысты қарастырсақ, онда оған кол ... үш ... ... ... болады: әрекеттілік, жетістік, тиімділігі.
|Тиімділік түрлері ... ... ... |
| | ... ... ... құны ... |Болдырмаған ... ... ... ... |аурулар саны, аман |
|оң ... | ... ... ... | ... ... |
| | ... ... ... ... |Бір жақтан |Болдырмаған ... ... оң ... ... ... аман ... ... келтіру |сақталған өмір |
| ... ... ... ауырған |
| ... ... ... ... қысқартылуы, |
| ... ... ... қарай түзету|
| ... ... ... (абсолюттік |
| ... ... ... |
| ... | ... ... таза |Әлеуметтік тиімділікті |
|(шығын бірлігіне |тамақ өнімдерін ... ... ... ... ... ... кеткен |нәтиже (ақша |
| ... ... ... |
| ... | ... 1 - Экологиялық таза тамақ өнімдерін пайдаланудың элеуметтік
тиімділігін бағалауға қолданылатын негізгі шамалар
Келтірілген тиімділік ... ... ... ... ... қиын ... ... жақсару дәрежесін табиғи бірліктерде сандық
жағынан бағалайтын әрекеттілік пен ... ... ... және
абсолюттік әлеуметтік пайданы сипаттайды. Бүл жағдайда келесі екі ... таза жэне ... ... ... ... элеуметтік пайда
(табиғи бірліктерде) және өндірістік шығындарды (құндық мөлшерде) ... ... ... ... ... элеуметтік шығындардың мөлшерімен
өлшенеді, оны белгілі мөлшерде ауыру мен өлімнің ... ... ... өмір ... сипаттауға болады. Алайда, қазіргі кезде бүл
салада зерттеулер жүргізілмейді, яғни денсаулық ... ... өмір сүру ... туралы (экологиялық таза немесе тек дәстүрлі ... ... ... ... элеуметтік шығынды бағалау үшін үлт денсаулығының ... ... ... ... ... көрсеткішті айқындау қажет
(сапасыз тамақ ... ... ... ауру ... өмір ... орташа
ұзақтығы, сэбилер мен балалар өлімінің деңгейі).
Осыган байланысты, экология жэне денсаулық ... ... ... ... үйым өкілдері экологиялық таза өнім
өндіру мен тұтыну ... мен ұлт ... ... тәуелділікті
бейнелейтін көрсеткішті жасау ... ... ... үшін
материалдық шығындар ғана емес, үзақ уақыт аралығы қажет, қазіргі кезде
экологиялық таза ... ... ... мен ... ... ... көрсеткіш ретінде төмендегілерді ... ... таза ... ... үлес салмағы - бір жылғы азық-
түлік тауарлары өндірісінің ... ... ... таза ... ... =(Vэ/ Vжалпы)*100 ... ... ... ... ... мөлшеріндегі экологиялық
таза азық - түлік тауарларының үлесі, % ;
Vэ- бір жылдық экологиялық таза ... ... ... ... бір ... ... өнімдерінің жалпы мөлшері;
Экологиялық таза азық-түлік тауарларын тұтынудың үлесі ... ... ... жан ... ... (Vэ/ ... *100; ... Этұт-тамақ өнімдерін түтынудың жалпы мөлшеріндегі экологиялық
таза азық-түлік тауарларын түтынудың үлесі, %
Vэ - жан ... бір ... ... таза ... ... ... ;
Vжалпы - жан басына бір жылғы азық-түлік тауарларын түтынудың ... ... таза ... ... өндіру мен тұтынуды экологиялық
аурулардың алдын - алу деп есептеуге болады. Бүл жағдайда экологиялық ... - ... ... ... тиімділігін келесі өзара байланысты
аспектілерде қарастыруға болады:
- жеке дара ... бір адам ... ... ... (үлт ... - ... даму деңгейінің көрсеткіші
ретінде)
- экономикалық (емдеу, сауықтыру іс-шараларына және ... ерте өлім мен туу ... ... ... ... ... ... өндіріс пен жалпы экономиканың бағыттылық дәрежесі
әлеуметтік ... ... оның ... ең бастысы үлт денсаулығы,
сондай-ақ қоғамдық ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық тиіімділік пен коғам ... ... ... деп қарастыруға болады.
Экологиялық таза тағам өнімдерін өндіру мен түтынуды дамытудың ... күші - жеке ... ... Жеке ... ... өз кезегінде
халықтың төлемге қабілеттілігінің өсуіне байланысты. Экологиялық таза тамақ
өнімдерін тұтынудың артуы ... ... ... көбеюінің, төлемге
қабілетті сұраныстың өсуінің арқасында мумкін болып отыр, себебі ... ... ... қарағанда 2-4 есе қымбат.
Өз кезегінде төлемге қабілетті сұраныстың артуы экологиялық таза тағам
өнімдерін өндіру мөлшерін үлғайтуға әкеп соғады, ал ол осы ... ... ... жасайды, ол баға тең салмақты болып, өндірушіні де,
сатып ... да ... ... ... ... көрсеткендей
бүтіндей қоғамның және жеке түлынушының қажеттілігін қанағаттандыру тауар
өндірісі мен қызмет ... ... ... ... Өндіруші мен түтынушы
арасындағы өзара тәуелділік пен ... ... ... сипаттауға болады:
«Бизнес мақсатының шынайы бір ғана анықтамасы бар - ол ... ... өз ... ... не ... оның құндылығы неде деген
ойлар шешуші рөл атқарады». Егер осы ойды ... таза ... ... ... онда сатып алушы үшін ең басты құндылық
денсаулық екендігі байқалады.
Сонымен, экологиялық таза азық ... ... ... ... ... қол ... ... келесі шарттар
орындалу керек:
1. халықтың төлемге қабілетті сұранысының артуы;
2. ... өмір ... ... ... ... ... ... тұрғындардың экологиялық жағдайға,
денсаулығына деген алаңдаушылығы бірінші кезекте шешуді ... ... ... ... өмір ... мен сапасы (кірістер);
- әлеуметтік қауіпсіздік (қылмыс ... , ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік );
- денсаулық сақтау және денсаулық жағдайы (сапалы медициналық ... ... ... ... етілу, денсаулық ахуалын
бағалау).
Сауалнама 1000 адамға жүргізілді, олардың 36,59 % - ... 63,41 ... 1 - жас ... ... ... |20-ға дейін |21-25 |26-30 |31-35 ... (кг) |662 |662 |427 |3000 ... 3,5) | | | | ... (майы |93 |93 |49 |500 ... кг | | | | ... |140 |140 |88,2 |1000 ... |120 |114 |100 |2000 ... | | | | ... | | | | ... ... |780 |700 |500 |- ... ... | | | | ... кесте бойынша 1 т балмұздақ өндірудің экономика ... х1- 1-ші ... ... ... тонна
х2 – 2-ші түрлі
х3 - 3 – ші түрлі
F (x) = 780x1 + 700x2 + 500x3 → ... + 662x2 +427x3 + ≤ ... + 93x2 +49x3 ≤ ... ... ≤ 1000
120x1 + 114 x2 + 100x3 ≤ 2000
X1 ≥0; J = 1.3
Енді канондық ... ... 662x2 + 427x3 + x4 ... + 93x2 + 49x3 + x5 = ... + 140x2 + 88,2x3 + x6 ... + 114x2 + 100x3 + x7 ... ≥ 0; j = 1.3
Кесте 8- Симплекс кестесін толтырайық
|Н.А. |Б.Ш. |Х1 |Х2 |Х3 |Х4 |Х5 |Х6 |Х7 ... |3000 |662 |662 |427 |1 |0 |0 |0 ... |500 |93 |93 |49 |0 |1 |0 |0 ... |1000 |140 |140 |88,2 |0 |0 |1 |0 ... |2000 |120 |114 |100 |0 |0 |0 |1 |
|F |0 |-780 |-700 |-500 |0 |0 |0 |0 ... ... ... Х1 бағанға алынады. Себебі F қатарында min элемент -
780 осы Х1 де тұр. Енді шешуші қатарды алайық
min 3000 500 1000 ... 93 140 ... 5.38; 7.142; 10.68 = 4.532) ... Х4 ... ... қатар
болады. Келесі кестеде Х4 –тің орнына Х1 енгіземіз
кесте 9
|Н.А. |Б.Ш. |Х1 |Х2 |Х3 |Х4 |Х5 |Х6 |Х7 ... |4,532 |1 |1 |0,645 |0,002 |0 |0 |0 ... |78,524 |0 |0 |-10,895 |-0,186 |1 |0 |0 ... |365,52 |0 |0 |-2,1 |-0,28 |0 |1 |0 ... |1456,16 |0 |-6 |22,6 |-0,24 |0 |0 |1 |
|F |3534 |0 |80 |3,1 |1,56 |0 |0 |0 ... ... ... F қатарында ешқандай теріс мән жоқ екенін көріп
отырмыз. Ендеше ... ... ең ... ... ... тұр. Яғни тек
құн жағына қарайтын болсаң , кәсіпорын балмұздақтың бір ғана түрін
“вафельный стаканчик” түрін ғана шығарып ... ең көп ... ... ... ... ең көп ... табу үшін балмұздақтың осы аталған түрінен 4,53
тонна шығарып 3 534000 ... ... еді. ... ол кезде сұраныс азаюы мүмкін
Себебі неғұрлым балмұздақ түрлері көп болса ... ... ... ... ... ... арттыру бөлімінде толық тоқталдық.
Отандық және шетелдік тәжірибесі мен анализі ... ... ... ... сүт ... өндіріс процестерін автоматтау, алдыңғы ... ... ... жаңа ... ... ... ... орта мен орамада
микроорганизмдерді жою;
• өнімнің сақталу ... ... ... жаңа ... сүт ... ... ... өндіріс технологиясын өзгерту ─
дайындау процесін тездету (ірімшік), дәмін ... ... сүт ... ... ... бөлшектеп ауыстырылған аралас
өнімді өндірске енгізіп өндіру. өсімдік майларын қолдану ... және ... ... ғана ... ... ... денсаулығын жақсартумен де байланысты;
• жаңа технологияларды патент, лизинг формаларында ... алу, ... ... ... конструкцияларды, технологиялық мазмұндағы
қызмет пен модельдерді ашу.
Инновациялық қызметтің бағыттарының тиімділігін ... үшін ... ... шешіп, өнімнің бәсеке қабілеттілігін
жоғарылатуға мүмкіндік береді.
Қорытындылай келсек, ... ЖШС ... ... ... келесі жолдарын ұсынғымыз келіп тұр:
• Дамыған елдер, сонымен ... ... ... ... ... ... мамандандыру және концентрация
жағдайында сүт ... ... ... ... азық өндірісінің озық өсу, табынның ... ... ... ... ... прогрессивті әдістерін енгізу,
азық өндірісі процестерінің механизациясы, азықтандыру, сауым, мал
ұстайтын бөлмелерді жинау есебінен асуы ... ... ... инновациялық қызметті дамыту өте маңызды
болып келеді, ол үшін ... ... ... ... ... ... зерттеу базасының әлсіз деңгейі, меншік қаражаттар
жеткіліксіздігі, т.б.
• Сүт өнімдердің өндіріс процестерін автоматтау, алдыңғы ... ... ... Сүт ... ... ... ... тексеріп
отыру;
• Өнімнің сақталу мерзімін ұзартатын ораманың жаңа материалдарын
қолдану;
... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін қалыптастыру ... сапа ... ... Бұл ... ... және
Еуропа мемлекеттерінің осы салаға ... ... ... ... ... мен ... ... және шетелдік жаңа, озат
техника мен технологияларды пайдалану;
• Тұтынушылардың әртүрлі деңгейлеріне сай ... жаңа ... ... ассортиментті кеңейту;
• Сатылатын тауарлардың сервистік қызмет жүйесі және ... ... ... жетілдіріп дамыту; т.б.
Сонымен осы нәтижелерді тұжырымдай, яғни ... ЖШС ... ... ... және ... тәсілін қолдана отырып, қай
өнім шығару оптималды екенін білу керек. Ал ол үшін ... ... ... ... құру және одан ауытқымау, оның өндірістік бөлімін сиплекс
әдісін қолдана отырып ... ... ... Бизнес-жоспар
Бизнес жоспардың ролі. Алдында айтылғандай оптималды шешім таппас
бұрын, ең ... ... ... және ... тиімді болу
қажет. Менің ойымша, бизнес-жоспарды алдымен құрып, содан кейін оның
өндірістік бөлімін қарастыру керек. Яғни ... ... ... ... ... Енді ... –жоспарға қысқаша тоқталайық. Бизнес
ағылшыннан аударғанда business: іс, кызмет, коммерция дегенді білдіреді)-
пайда беретін, табыс немесе баска түсімдер әкелетін экономикалық ... ... ... ... Бизнес-жоспар бүл іскерлік жоспарлауды білдіреді.
Бүгінгі таңда отандык тәжірибеде онын алуан түрлі анықтамалары бар,
біразы шетелдік тәжірибеден алынған.
Бизнес-жоспар ... ішкі ... ... ... ... мүнда
кәсіпорынның өндірістік және коммерциялык кызметінің барлық негізгі
жоспарларының аспектілері ... ... ... мендеттерді шешуге
тиімді тәсілдер мазмұндалады.
Сонымен катар бірдей бизнес және ... ... ... ... атап ... жөн. Олар түр ... ... болу мүмкін, бірак максаты,
міндеті және мазмүнына ... және ... ... ... ... әр түрлі болып, күрылымында айырмашылықтар болады.
Әр ... ... ... ... келесідей ажыратуға
болады;
• соңгы тұтынушы бойынша-ішкі ... ... ... ... (сатып алушылар, несие берушілер),
акционерлерге, инвесторларға ... ... ... ... ... - сыртқы қаржыландыруды алу; ... ... ... іс-қызметін жоспарлау үшін арналған бизнес-
жоспарлар;
• рәсімдеу бойынша - қосымшасы бар және қосымшасыз бизнес-жоспарлар;
• көлемі бойынша - ... және ... ... ... пайдаланатын әдістемелер бойынша-ЮНИДО (ІІЫЮО) халықаралық,
казақстандық, ресейлік немесе жаңа ... ... ... ... ... ... үзак мерзімді, орта мерзімді, кысқа
мерзімді бизнес-жоспарлар;
•қаржылық моделдеу ... ... ... - ... ... Ехсеl негізінде жасалған есептеулер; finmodel.ru
сайтының бағдарламасын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің
кызметі жоспарлану мүмкін: компаниялар; компания ... ... ... ... ... бағыты).
Жобалар негізінде іс-әрекет бағдарламасы немесе үрдістердің ... ... ... ... ... бағдарламасы мен жоба
біріктірілген. Операцияньщ бизнес-жоспарын дайындау кәсіпкерлікгіц барлык
нүсқалары мен түрлеріне тән болып келеді. Егер бизнес-жоспар қүжат ... ... онда ол ең ... ... ... өмір ... ... көлемді кымбат кәсіпкерлік жобалар жасау ... ... ... ... күру ... бүл кәсіпкерлік қызмет үшін норма ... ... Егер ... бизнес-жоспарыңыз болмаса, онда бизнес-
операцияны каржыландыруға несие беруге келісім беретін адамды таба ... ... ... ... ... ... ... үйымдасқан түрде
өріс алған жок, сондықтан бизнес-жоспарлауға деген қажеттілік тым кеш пайда
болды. Алғашкы ... 90 ... ... ғана пайда бола
бастады. Бүл кезде көптеген кәсіиорындар өздеріне үйреншікті ... ... ... пен ... ... ... әр түрлі мағынаға ие, сонда да
болса олар бір-бірімен өзара ... ... ... орай,
кәсіпкерлік қызмет «жігерлі және бастамашы адамнын. интеллектуалдық қызметі
ретінде анықтала алады. Қандай да бір ... ... ... ... ие адам ... өзі басқаратын бизнесті үйымдастыру үшін
пайдаланады» деп түжырымдауға болады.[34]
Кәсіпкердің бизнес-ойды таңдау және жүзеге ... ... ... ... 4 ... саты ... ... ( сурет 4).
|№ |Кезең аты ... ... |
|1 ... ой ... және |Уәж, нарық күйі, ғылым мен техниканың |
| ... ... болу ... ... |
| ... | |
|2 ... ... және ... ... ... үшін ... ... |
| |нақты құндылығын талдау|техникалық, экономикалық және әлеуметтік |
| | ... ... ... капиталда |
| | ... ... ... ... өтеу ... | ... ... көрсеткіштері, мақсаты.) |
|3 |Тәуекелді бағалау |Тәуекел түрлері, олардың пайда болу ... |
| | ... ... қаупі мен қаржылық |
| | ... ... ... ... |
|4 ... ... жүзеге асыру бойынша іс-шаралар |
| |жасау ... ... мен ... ... |
| | ... ... етілуі, процесті |
| | ... және т.б. ... 4 - ... ... ойды ... ... және ... сатылары
Алайда, оның мазмүнды бөлімдерін жай ғана аударма жасаудың өзі
жеткіліксіз болуы ... ... ... әдістемелершің көпшілігі Қазақстан
жағдайында тиімсіз болуы мүмкін, ол үшін біздің елдегі өтпелі экономиканьщ
ерекшеліктері ескерілуі ... ... мен ... ... ... ... әр түрлі сфералары
мен формаларында пайдаланады және ... ... ... ... ... ... береді. Бизнес-жоспар - бүл күтіліп отырған
бизнестің қысқаша, ... дәл, әрі ... ... ... ... ... ең ... шешім қабылдауға және керек
қаражат көлемін анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... Мақсат - бүл кәсіпорынның болашактағы күтіліп отырған
калаған күйі, оның кызметкерлірінің уәжі ... ... ... ... ... ол төмендегідей бес қызмет аткарады:
• ынтагерлік-фирманың казіргі және ... күйі мен іс ... ... ... кабылдау белгісі - акпаратты бағалау және баламаны, бизнестегі
басымдылыкты таңдау;
• басқару қүралы - ... ... ... ... ... ... - шешім қабылдайтын ... ... ... қамтамасыз ету, маманданған ... ... ... ... - ... ... көрсеткіштерінін жедел күйін мақсаттық
деңгеймен салыстыру.
Мақсатгардың әр уақытта міндетті түрде жету мерзімі көрсетілу керек.
Олардың көп жағдайда ... ішкі ... болу ... және ... ... ... ... бағытталады. Әрекет ету нәтижелері накты
көрсетіліп, олардьщ сандык өлшемді болады.
Кәсіпорыннын жалпы ... ... ... бөлімшелердің
(маркетинг, персонал және т.б.) жеке максаттары қалыптасады. ... ... ... ... және бөлшектейді. Бизнес-
жоспардың мақсаты мен міндеттері ... ... ... отырған бизнесті негіздеу және белгілі бір
мерзім ... ... ... ... ... оны табысқа жету дәрежесін көрсететін ... ... ... ... бизнесті баскару және алға қойған максатқа жету
шараларын ... ... ... ... ... оны ... манызды элементі және атқару мен бақылау құралы десе ... ... көп ... ... ... алу ... пайдаланады. Бүл аспектіде ол ... ... әрі ... ... ... инструменті болып табылады.
1. Аннотация
Жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің
жаңа технологиялаларды еңгізу тиімділігін бағалау.
«Үштөбе-Айдын» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі.
Жасалу мерзімі: 01.09.2007-01.09.2010
2. Түйіндеме
Кәсіпорынның өнімінің ... ... ... ... Қостанай,
Шымкент т.б.аймақтар болып табылады. «Үштөбе-Айдын» ЖШС өзі шығаратын
өнімді өзі сатып өзі тұтынушыларға ... ... таза ... ... ... ... ... ішінде сату бойынша біздің
бизнесіміздің мүмкіндігін 75 000 000 теңгеге жеткізуге болады. Көздеген
мақсатқа жету үшін -100 000 000 ... ... алу ... Бұл ... ... ставкасымен 3 жыл мерзімге лизингке алдық. Жылына қайтаратын сома
4 500 000.Үш жылда қайтарып беретін сома 113 500 000 теңгені құрайды.
3. Кәсіпорынның сипаттамасы
Соңғы 1 жылдық ... ... ... көрсеткіш.
Уақыт мерзімі 2006 жыл
Өнімді өткізуден табыс 195 684 000 тенге
Жалпы табыс 245 609 000
Таза ... ... ... ... қызметкерлер тұралы мәлімет:
Қызметкердің аты-жөні: Қуатбаев М.С.
Жасы:32; мекен жайы: Байтұрсынов көш. №124
Оның ... ... ... ... 32000 және ... 50000 ... істеу тәжірибесі:1995 жылдан бері.
Кәсіпорыны басқарушылық персоналы үшін жоспарланып отырған ... ... ... ақы, ... және т.б.). ... бухгалтерияның қызметкерлері үшін жұмыс өтіліне байланысты
жылына 18-24 календарлық күн орта ... ... ... ... саны ... ... ... ЖШС өзінің нарықтағы
сегментін ұлғайта бере, қазіргі уақытта 177 жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... ... 4 түрі бар: сүтті, кілегейлі, пломбир және ... ... ... ... ... Оның құрамында жеміс, жидек,
карамель, жаңғақ т.т. ... Оның ... ... ... болуы керек.
Сүтті өнімдерсіз балмұздақ – калориясы төмен, құрамында майлар жоқ ... ... ... ... және хош иісті болып бөлінеді.
5. Маркетинг жоспары
Қазақстан Республикасының, әсіресе Астана, Алматы, ... ... сүт ... балмұздақ өңдіру саласы қарқынды дамуда. Сондықтан
біз жұмыс істеп жатқан нарығымыз өсүші болып табылады.
6. Өндірістік ... ... ... және яғни ... ... актив
бөлімінде көрсетілген.
Технологиялық құрал - жабдықтар: «Тетра Пак Хойер» фирмасының қораптары.
Құрап жабдықтың ... құны ... евро ... ... көрсетілген 100 000 000 тенге мынандай қызметтер көрсету
арқылы табыстылығын анықтауға ... ... ... ... ... ... деп ... отыр.
Кесте 10
|Технологияның |бағасы ... ... ... | | | ... |17 000 000 |2 |34 000 000 ... ... | | ... ... |12 500 000 |2 |25 000 000 ... | | | ... құрал |20 500 000 |2 |41 000 000 ... | | ... 000 |
7. ... ... жүзеге асыруға қатысатын негізгі кэсіпорын бөлімшелері: басқару
аппараты, ... ... ... ... ... Бөлімшелер
бір-бірімен ІСО 9001 стандартына сай байланыс орнатады.
8. Қаржылық жоспар
Кесте 11
|КӨРСЕТКІШТЕР ... ... ... |
| ... ... ... |150 654 000 |235 400 000 ... пайда |158 000 000 |250 000 000 ... ... |47 000 000 |75 000 000 ... ... |57,1% |65,0 % ... ... ... |128 767 |205 479 |
9. ... ... тізбесі
«Үштөбе-Айдын» ЖШС-нің жұмыстың басталу мерзімі таңертенгі сағат 8.00 ... ... ... ... ... Ал сауда саттық уйымдарда азаңғы
8.00 ашылып кешкісін көп жерде ... ... ... ... бірінші күні тапсырыс беретін болса міндетті түрде берген уақытында
дайын тұру қажет.
10. Жобаның тәуекелділігін (сезімталдығын) ... ЖШС ... ... ... жаңа ... сай ... алу арқылы, тәуекелділікке өнімді ... ... ... қабілетті болған жағдайда, біз осы бизнес жобаға сүйене отырып
мына ... ... ... өз бәсекелестігімізбен бәсекеге түсе
отырып ... бара ... ... ... ... ... ... қолма қол немесе алдына ала төленуі тиіс.
Тапсырыстарға дайындық ретінде көп ... ... ... ... ... клиенттер көп мөлшерде тапсырыстар беруі мүмкін. Тұтынушыларды да
қанағаттандыра білуімізкерек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ... ... ... экономикалық саясаттың мақсаты iшкi және сыртқы ... ... бола ... тауарлар мен қызметтердiң жаңа ... Бұл ... жету үшін ... ... және құрылымды
әртараптандыруға бағытталған, жеке сектор үшiн қол жетiмдi маркетингтiк-
технологиялық ... ... ... ... ... шикiзаттық емес секторларында инвестициялық ... үшiн ... ... ... ... ... ... және
жоспарды жақсарту мақсатында экономикалық – математикалық модельді қолдану
арқылы оптималды шешімді табу ... ... ... ... негізінде келесі қорытындылар мен ұсыныстарды
жасауға болады:
1. Қазақстан экономикасының бір ерекшелігі, ол – жергілікті ... ... ... ... етілген. Бірақ мұнда өңдеуші ... ... ... басым, оның себебі, жер қойнауы шикізатқа
өте бай және өндірістің көптеген салаларының дұрыс қызмет атқарылмауында.
Ендігі мақсат сыртқы және ішкі ... ... ... ... ел ... ... Қазақстан экономикасының қалыптасып отырған ... ... ... ... ... ... экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi, ел
iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың босаңдығы,
iшкi рынокта тауарлар мен ... ... ... ... ... және ... ... дамымауы,
кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта
қалушылығы, ... мен ... ... ... ... болмауы;
ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-конструкторлық жұмыстарға (бұдан әрi -
ЗТКЖ) қаржының аз бөлiнуi, ... ... ... және ... ... ... ... келмеуi, яғни ішкі жоспардың нашарлығы.
2. Жоспардың нақты болмауы кәсіпорын ... ... ... тиімділігі – белгілі бір уақытта өндіріс ресурстарының барлығын
пайдаланғандағы соңғы нәтижелердің ... ... ... көрінісі.
Экономикалық тиімділікті бағалау үшін өндіріс нәтижелері шығындармен
салыстырылады: Тиімділік ═ ... / ... ... ... ... ... шешу жолдарының бірі – ... өнім ... және оның ... ... ... ... ... нақтылығын тиімділеу үшін, яғни математикалық әдістердің
қажеттігін, жаңа ... ... сай ... ... ... ... ... өтуге деген қажеттіліктер күннен-күнге
артып келе жатқаны белгілі, яғни ... ... ... ... ... өзінің экономикалық қызметін іске асыру үшін, пайда табу үшін, яғни
оптималды шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ... қабылдауы керек. Сондықтан экономикалық математикалық
модельдердің экономика саласының дамуындағы рөлі ... деп айта ... ... ... экономикалық – математикалық модельді қолдану
Математикалық модельдер бізге экономикалық процестердің немесе
объектінің қасиетін зерттей отыра, өндірісті және ... іске ... ... мен ... үнемді пайдалануға мүмкіндік береді.
Экономикалық-математикалық модельдерде объект болып экономикалық ... әр ... ... ... арасында өнімдерді үлестіру, рацион
құру есептері және т.б. ... ... ... ... ЖШС ... Кәсіпорынның техника
– экономикалық және қаржы – экономикалық ... ... ... ... ... ... үшін ... тиімділігін арттырудың маңызды мәселелерді шешіп, өнімнің
бәсекеге қабілеттілігін арттырудың келесі жолдарын ұсынғым келіп тұр:
• Дамыған ... ... ... ... ... ... ЖШС-де өндірісті мамандандыру және ... сүт ... ... ... ... азық ... озық өсу, табынның генетикалық потенциалын
үнемі жоғарылату, малды ұстаудың ... ... ... ... ... механизациясы, азықтандыру, сауым, мал
ұстайтын бөлмелерді жинау есебінен асуы қажет.
• «Үштөбе-Айдын» ЖШС-де инновациялық қызметті ... өте ... ... ол үшін келесі негізгі мәселелердің шешімін табу
керек: ғылыми зерттеу базасының әлсіз ... ... ... ... Сүт ... өндіріс процестерін автоматтау, алдыңғы ... ... ... Сүт ... ... ... әрдайым тексеріп
отыру;
• Өнімнің сақталу мерзімін ұзартатын ораманың жаңа материалдарын
қолдану;
... ... ... ... шығару және
олардың бәсекеге қабілеттілігін ... ... сапа ... ... Бұл жағдайда, Жапония және
Еуропа мемлекеттерінің осы салаға ... ... ... ... ... мен өңдеуде отандық және ... ... ... мен ... ... ... әртүрлі деңгейлеріне сай өнімнің жаңа түрлерін
шығару арқылы ассортиментті кеңейту;
... ... ... ... ... және жалпы өткізуді
ынталандыру жүйесін жетілдіріп дамыту; т.б.
Сонымен осы нәтижелерді ... яғни ... ЖШС ... ... ... және сиплекс тәсілін қолдана отырып, қай
өнім шығару оптималды екенін білу керек. Ал ол үшін ... тағы бір ... ... ... құру және одан ауытқымау, оның өндірістік бөлімін
сиплекс әдісін ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық
дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы
2. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ... 28 ... ... ... ... ... Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму стратегиясы
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қазақстан Республикасын дамытудың
2006 – 2008 ... ... ... ... өз ... жаңа серпіліс жасау қарсаңында» Елбасы
Нұрсұлтан Назарбаевтың 2006 жылдың 1 наурызындағы Қазақстан халқына
Жолдауы
6. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған
бағдарламасы
7. ... ... ... - 2005ж.
8. ҚР-ның статистикалық жинағы - 2006ж.
9. Алшанов Р. «Жаңа экономикаға барар жолда». Егемен Қазақстан -2004ж. ... ... Р. ... және даму өрісі». Егемен Қазақстан - 2002ж. 31
шілде
11. ... Р. ... ... ... жаңа ... ... - 2004ж. 5 мамыр
12. Арыстанбеков Қ. «Қазақстанның дамуы қай деңгейде?: Әлем және
Қазақстан». ... ... – 2005ж. 13 ... ... Қ. ... ... ... да үлесі бар:
Елбасы Жолдауына орай». Ана тілі – 2005ж. ақпан №6
14. Әбдірахман Н. «Біз бәсекеге қабілетті ұлт бола ... ... ... Д.Ахметов». Жетісу – 24 қыркүйек
15. Әліпбай С. «Экономикамыздың даму қарқыны күткендегімізден де жоғары».
Егемен ... – 2003ж. 30 ... ... М. «Жаһандану дүниесі және Қазақстан». Егемен Қазақстан –
2004ж. 28 сәуір
17. ... Н. ... көз ... ... ... ... – 2006ж. 29 шілде
18. Еспаев Сәкен «Қазақстан экономикасы: ... ... ... Қазақстан 2006 ж. 31 қаңтар
19. Есполов Т. ... ...... ... ... – 2006ж. 14 сәуір
20. П.М.Нестерев «Экономика природопользования и рынок» Учебник для
Вузов –М: 1997-413 стр.
21. Райхан Н. ... ... ... ... Абай – 2005ж. ... ... К. ... жаңару жолында: Жаңа экономика және әлеуметтік
мемлекет туралы». Егемен Қазақстан – 2005ж. 23 ... ... В.В ... основы экологии» Уч. специальная материала
СПГ: 1995-280 стр.
24. Барнгольц О.Б. «Экономический анализ хозяйственной деятельности
предприятий и объединений». М, 1986г.
25. И.Л. ... ... ... в ... и ... ... 7-5 ... В.А.Калемаева «Математическая экономика» Учебник второе издание М:
2002ж, 5-13 бет
27. Годин А.М. «Маркетинг». Учебное пособие - М.: ... ... ... Е.П. «Маркетинговые исследования». М: Филипресс, 1998г.
29. Дәуренбекова А.Н. «Қазақстан өнеркәсібінің деңгейін көтерудің
экономикалық механизмі». Монография – Алматы: ... ... ... Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы». Алматы: Экономика, 2002ж.
31. Ихданов Ж.О. «Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері».
Алматы: Экономика, 2002 ... ... А.И. ... ... ... пособие - М.: Контакт,
2000г.
33. Козлов Е.Н. «Товар и товарная политика». Экономика ... ... Қ.Р. ... экономикасы». Оқу құралы - Алматы: Қазақ
университеті, 1999ж.
35. Савицкая В.Г. «Анализ финансово - хозяйственной деятельности». ... ... ... ... туралы білім
Зерттеу объектісі туралы білу

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экология - Дәрістік курс61 бет
«Қазақпарат» ұлттық компаниясындағы басқаруды талдау67 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Бірлесіп бақыланатын шаруашылық серіктестіктердің, еншілестердің және тәуелді серіктестіктердің инвестициясының есебі25 бет
Бірлескен кәсіпорындарды басқару және ұйымдастырудың теориялық негіздері50 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі туралы20 бет
Бағалы қағаздар рыногы8 бет
Бағалы қағаздар туралы мәлімет4 бет
Еліміздегі кәсіпорындардың түрлері25 бет
Ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт-М» кәсіпорынның ақша ағындарын жоспарлау мен басқару тиімділігін зерттеу және оны басқарудағы негізгі мәселелерді анықтау65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь