Минералды тыңайтқыштар және оларды қолдану


1 Минералдық тыңайтқыштарды қолдану
2 Әртүрлі топырақтарда қолданылған тыңайтқыштар
Физиология ғылымы жаңа қалыптаса бастаған кездерде-ақ табиғаттың топырақпен және оның құнарлығымен байланысының сырын ашуға, топырақтың түзілу процесінің мәнін айқындауға, егін себудің неғұрлым тиімді және үнемді әдістерін табуға ғасырлар бойы зерттеу жұмыстарын жүргізуде. Өйткені топырақтың түзілу сырын ашу және оның құнарлылығын арттырудың ғылыми әдістерін белгілеу ауыл шаруашылығы даңылдарынан жоғары және тұрақты өнім алудың аса маңызды теориялық негіздерін қалыптастырады. Бұл мәселе осы күнге дейін өзінің өзектілігін жойған жоқ, яғни жоғары өнім алу үшін өсімдікке қажетті қоректік заттар мен суды өз уақытында дұрыс үйлестіріп беру немесе суғара білудің маңызы өте зор.
Сөйтіп, адамдар ғасырлар бойы өзінің күнделікті өмірінде қоршаған ортаны, табиғатты игеруде көп тәжірибелер жинақтап, оны ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп отырды. Қазіргі кездегі ауыл шаруашылығы өндірісінің /оның ішінде егіншіліктің/ даму деңгейіне адам баласы 12 мың жыл бойы жан-жақты шұғылдану арқасында жетіп отыр. Ауыл шаруашылығында қолданатын әр түрлі тыңайтқыштарды үлкен жетістіктердің қатарына жатқызуға болады. Акад. Д.Н. Прянишников топырақ қүнарлығын жақсарту табиғаттағы заттар айналымының тепе-теңдігін сақтап, қоршаған ортада олардың зиянды жақтарын болдырмау және ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімдерін жоғарылату жөніндегі минералды тыңайтқыштардың қолданылуын жаңадан ашып, пайда болған «құрлыққа» теңеді.

Пән: Биология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 6 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Минералды тыңайтқыштар және оларды қолдану
Биология Минералды тыңайтқыштар және оларды қолдану
Физиология ғылымы жаңа қалыптаса бастаған кездерде-ақ табиғаттың топырақпен және оның құнарлығымен байланысының сырын ашуға, топырақтың түзілу процесінің мәнін айқындауға, егін себудің неғұрлым тиімді және үнемді әдістерін табуға ғасырлар бойы зерттеу жұмыстарын жүргізуде. Өйткені топырақтың түзілу сырын ашу және оның құнарлылығын арттырудың ғылыми әдістерін белгілеу ауыл шаруашылығы даңылдарынан жоғары және тұрақты өнім алудың аса маңызды теориялық негіздерін қалыптастырады. Бұл мәселе осы күнге дейін өзінің өзектілігін жойған жоқ, яғни жоғары өнім алу үшін өсімдікке қажетті қоректік заттар мен суды өз уақытында дұрыс үйлестіріп беру немесе суғара білудің маңызы өте зор.
Сөйтіп, адамдар ғасырлар бойы өзінің күнделікті өмірінде қоршаған ортаны, табиғатты игеруде көп тәжірибелер жинақтап, оны ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп отырды. Қазіргі кездегі ауыл шаруашылығы өндірісінің оның ішінде егіншіліктің даму деңгейіне адам баласы 12 мың жыл бойы жан-жақты шұғылдану арқасында жетіп отыр. Ауыл шаруашылығында қолданатын әр түрлі тыңайтқыштарды үлкен жетістіктердің қатарына жатқызуға болады. Акад. Д.Н. Прянишников топырақ қүнарлығын жақсарту табиғаттағы заттар айналымының тепе-теңдігін сақтап, қоршаған ортада олардың зиянды жақтарын болдырмау және ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімдерін жоғарылату жөніндегі минералды тыңайтқыштардың қолданылуын жаңадан ашып, пайда болған құрлыққа теңеді.
Егіннің түсімі топырақтағы минералдық заттардың мөлшеріне азот, калий, фосфор және басқа да қоректік заттарға байланысты. Сонымен бірге шамадан тыс көп, әсіресе біржақты енгізілген тыңайтқыш өнімді арттырмайды. Керісінше, қайта оның сапасын нашарлатады. Тыңайтқыштың мөлшерін ретсіз көбейтуге жұмсалған шығын өзін ақтамайды, қайта шаруашылыққа тек зиян келтіреді. Сондай-ақ ауыспалы егісте дақылдарды алмастырып егудің маңызы зор. Белгілі бір дақылды немесе өздерінің қасиеттері жағынан азды-көпті дәрежеде біркелкі болып келетін өсімдіктерді өнебойы бір жерге еккеннен гөрі, мәдени дақылдарды дүрыс кезектестіріп егу анағүрлым мол өнім алуға мүмкіндік береді. Мұндай бағалы пікірді кезінде акад. Д.Н. Прянишников 1965 айтқан еді.
Дақылдарды дұрыс кезектестіріп егу топырақ, су режимін тиімді пайдалануда үлкен әсер береді, яғни танаптардағы топырақтың ылғал қорын тиімді пайдалану үшін суды әртүрлі дәрежеде қажет ететін өсімдіктерді кезектестіріп егу -- ауыспалы егістегі озық тәсіл. Минералдық тыңайтқыштарды қолдану дәрежесі артқан сайын топырақтағы ылғалды пайдаланудың қажеттілігі де үдей түседі. Бұл түсінікті, өйткені тыңайтқышқа байланысты өнім молаяды, бітік егіннің өсіп жетілуіне жүмсалатын су мөлшері артады.
Өсімдіктер тіршілігінде минералдық тыңайтқыштар мен басқа да жекелеген факторлар әсерін өз алдына оқшау етіп бөліп қарастыруға болмайды, олар бір-бірімен өзара тығыз байланысты әрекет ететіні белгілі. Өсімдік тұрақты осы бір әсерлердің бүкіл комплексінің ықпалында болады. Вегетациялық ыдыстарда және егіс даласында жүргізілген нақтылы эксперименттер, сондай-ақ егіншіліктің көп жылғы практикасы мынаны көрсетті: өсімдіктер тіршілігінің факторлары тек бірлесіп әрекет еткенде ғана барынша әсерлі болады. Осы бір қағиданы басшылыкқа ала отырып, ауылшаруашылық мамандары өсімдік тіршілігінің кез-келген факторларына тікелей ғана емес, онымен тығыз байланысты басқа факторлар арқылы да жанама түрде ықпал етіп, тіпті ауа райы қолайсыз болған күннің өзінде де бітік егін өсіре алады. Мысалы, өсімдіктердің пісуін тездететін фосфор және калий тыңайтқыштарын қолдану арқылы куаңшылық жағдайында шығымдылықты едәуір арттыруға болады. Кезінде К.А. Тимирязев былай деп атап көрсеткенді: тыңайтқыштар өсімдіктер пайдаланатын қоректік заттардың көзі ғана болып қоймайды, олар сондай-ақ куаңшылықпен күресу жолы болып табылады. Өйткені, өсімдік азық мол болғанда қоректік заттар жетімсіз кездегіге қарағанда құралатын органикалық заттың әрбір өлшеміне суды аз буландырады.
Минералдық тыңайтқыштарды әр гектар егістікке қолдануда біз әзірге дүниежүзінің көптеген дамыған елдерінен артта қалып келеміз. Мәселен, Ресейде 1980-1990 жылдары әр гектар егістікке 85,6 килограмм тыңайтқыш сіңірілсе, АҚШ-та 171, Англияда -- 319, Францияда -- 306, Италияда -- 171, Жапонияда -- 406, Голландияда -- 758 кг тыңайтқыш беріліпті. Минералдық тыңайткдштарды өндірудің сапасы жылдан-жылға едәуір жақсара түсуде. Өсімдіктер пайдаланатын минералдық тыңайтқыштар құрамындағы химиялық элементтерге мыналар жатады: 1 негізгі қоректі элементтер фосфор, калий, фосфорит, калий тұздары қүрамында кездеседі; 2 қосымша қоректі элементтер калий, кальций, магний, күкірт; 3 қүрамында микроэлементтері бар мыс, молибден, мырыш, бор, марганец, кобальт, т.б. шикізаттар. Органикалық заттар алынатын шикізаттар шымтезек, сапрогелдер. Сапрогель -- континентальды су қоймаларының түбіне жиналған органикалық түнба. Бұл суда өмір сүрген организмдер, сондай-ақ, құрылықта өлген организмдер қалдықтарынан да пайда болады. Мұның кұрамында минералдық заттар бар. Бүкіл тыңайтқыштардың шығу тегі, қолданылуы, құрамы, алу тәсілдері жағынан әртүрлі болып бөлінеді. Олар шығу тегі жағынан минералды, органикалық, органикалық-минералдық және бактериалды болады.
Минералды немесе жасанды тыңайтқыштар шығу тегі жағынан анорганикалық заттарды табиғи минералдардан, ауадағы азоттан немесе кейбір химиялық заводтардың қосымша өнімдері ретінде алынады. Ал түрлері жағынан азотты, фосфорлы, калийлі, кейбір микротыңайтқыштарға бор, марганец, молибден, мырыш, мыс, кобальт, т.б. бөлінеді.
Шығу тегі, өсімдіктер мен жануарлардың органикалық қалдықтары, көң, нәжісті ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Минералды тыңайтқыштарды пайдалану мөлшері
Егіс айналымында минералды тыңайтқыштарды пайдалану жобасын құру
Тыңайтқыштар және оның түрлері
Шіріген органикалық заттар
Азот тыңайтқышы және оның классификациясы
Тыңайтқыштарды жіктеу
Азотты тыңайтқыштар
Тыңайтқыштар туралы
Нитратты тыңайтқыштар
Тыңайтқыштардың топтары мен қасиеттері
Пәндер