Қожа Ахмет ясауидің 7 принциптері


І Кіріспе
1) Қожа Ахмет ясауидің 7 принциптері
2) Білім принципі жайлы жалпы түсінік

ІІ Нігізгі бөлім
1) Әйел теңдігі жайлы
2) Ықылас принципі жайлы

ІІ Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Ахмет Йасауи - Түркістанның пірі, халқымыздың ұлағатты ұстазы, ұлтымызға ұйытқы болған адам. Ол жайлы көп айтылу керек, терең зерттелуі керек... Өткенімізді нұрландырған жарық сәуле - Йасауи болатын. Болашақтың тамыры да өткен тарихымыздың терендерінен нәр алған.
Енді Ұлы Түркістанда кең танылған Әзіреті Сұлтанның үш қызметі мен жеті принципін тұжырымдап көрейік.
Біріншіден, ғұламаларымыздың кезендерінде, яғни Ахмет Йасауи өзге ғұламалардың арапша, парсыша жазған XII ғасырда Түрік тілінде
"хикметтер жазды; түрікше діни-сопылық өлеңдер жазу дәстүрінің негізін қалады; оның бұл жолы пегізінде халықтық әдебиетіміздің арнасы қалыптасты. Түрік тілінің бүгінгі кең жайылуында, тіршілік етуінде Әзірет Сұлтанға қарыздармыз.
Екіншіден, ұлы ұстаз өзінің тәрбиелсген шәкірттерін биік ұстаздық дәрежеге жеткізіп, түрік әлеміне жолдау арқылы халқымыздың арасына Ислам дінін жайды; Ислам қайнарынан сусындағандардың ұлы нәтижелерге жете беруіне себепкер болды. Әмір Темір мемлекетінің де, Осман империясының да негізінде Йасауи руханиаты бар.
1.Қожа Ахмет Йсауи жолы және таңдамалы хикметтері
Намың Кемал Зейбек
Ахмет Йасауи қоры Алқора -2003
2. Қожа Ахмет Йсауи хикметтері
Есенбай Дүйсенбай
Алматы -1998 ж.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 10 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар

І Кіріспе
1) Қожа Ахмет ясауидің 7 принциптері
2) Білім принципі жайлы жалпы түсінік

ІІ Нігізгі бөлім
1) Әйел теңдігі жайлы
2) Ықылас принципі жайлы

ІІ Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер

Ахмет Йасауидың үш қызметі және дүниетанымдық
негіздері
Ахмет Йасауи - Түркістанның пірі, халқымыздың ұлағатты ұстазы,
ұлтымызға ұйытқы болған адам. Ол жайлы көп айтылу керек, терең зерттелуі
керек... Өткенімізді нұрландырған жарық сәуле - Йасауи болатын. Болашақтың
тамыры да өткен тарихымыздың терендерінен нәр алған.
Енді Ұлы Түркістанда кең танылған Әзіреті Сұлтанның үш қызметі мен
жеті принципін тұжырымдап көрейік.
Біріншіден, ғұламаларымыздың кезендерінде, яғни Ахмет Йасауи
өзге ғұламалардың арапша, парсыша жазған XII ғасырда Түрік
тілінде
"хикметтер жазды; түрікше діни-сопылық өлеңдер жазу дәстүрінің негізін
қалады; оның бұл жолы пегізінде халықтық әдебиетіміздің арнасы қалыптасты.
Түрік тілінің бүгінгі кең жайылуында, тіршілік етуінде Әзірет Сұлтанға
қарыздармыз.
Екіншіден, ұлы ұстаз өзінің тәрбиелсген шәкірттерін биік ұстаздық
дәрежеге жеткізіп, түрік әлеміне жолдау арқылы халқымыздың арасына Ислам
дінін жайды; Ислам қайнарынан сусындағандардың ұлы нәтижелерге жете
беруіне себепкер болды. Әмір Темір мемлекетінің де, Осман
империясының да негізінде Йасауи руханиаты бар.
Үшіншіден, Ахмет Йасауи Ислам дінінің тура жолымен түрік-Ислам
ұғымындағы діни қағиданың негізін қалады.
Енді осы тұжырымдардың негіздерін жеті принципке бөліп қарастырайық.
1. Аллаға махаббатпен ұласу, жақындау. "...Махаббаты жоқтың
діні де, иманы да жоқ..."
2. Ықылас. Яғни, таза, адал мұсылмандық, риядан, көріністен
ұзақ, тек қана Алла үшін болған мұсылмандық."... Көрініс үшін
жалған құлшылық етушілер соңғы демдерінде иманынан айрылады".
3. Адамға деген махаббат, сүйіспеншілік. Адам бүкіл
жаратылғандардың ішіндегі ең қүрметтісі. Өйткені адам
"...болмыстың өзі, дені", адамның дертін бөлісу, аяушылық ету,
жәрдемдесу оған деген махаббатты білдіреді. Бұл исламның дәл өзі.
4. Теңдік, түсіністік, ортаң тіл табушылық. Адамдардың дін,
тіл, жыныс, ұлттық ерекшеліктеріне байланысты қорланбауы, бұл
ерекшеліктердің дау-жанжалға себеп болмауы.
5. Әйел мен еркек теңдігі. Ахмет Йасауидың ұғымында әйел
мен еркек өндірісте, жұмыста, мәжілісте, әділетте, әр жерде
тең праволы.
6. Ас пен істің қасиеттілігі. Ахмет Йасауи
жолындағылардың өз мандай терімен асын табуы, еңбектенуі
негізге алынған. Әзіреті Сұлтан мыңдаған шәкірттерін тәрбиелеп,
оқытып, тек өзі істеген қасық, ыдыс-аяқтарынан
түскен нәпақасымен күнелткен.
7. Білім. Шариғаттың он негізгі қағидаларының бірі болған білім-
адамдарды ақиқатқа жетелеуші және жаратылғандардың Жаратушысын тану жолы
болып табылады.
Бұл үш қызмет пен жеті принцип бізге ертеңімізді
нұрландырып, болашаңқа жен сілтейді.
Білім дәуірі
Дұрыс түсінуіміз және дұрыс түсіндіруіміз керек. Еш кешеуілдетудің
керегі жоқ, іске кірісуіміз керек. Кідірместен өлкемізді ғылым дәуіріне
енгізіп, білімді қоғам дәрежесіне жеткізуіміз керек. Ол үшін атқарылатын
істер белгілі:
1. Білім дәуірінің негізінде ар-ождан
бостандығы мен пікір бостандығы жатыр.
Кемшіліктерімізді жоюмен қатар құқықтық қоғам жасап, ең
маңыздысы, бІр бірімізді оятып, мәдени ортамызды шын
мәніндегі демократиялық жүйеге келтіруіміз керек.
2. Ғылыми сана жоқ жерде білім де болмас. Ғылым жоқ
жерде білімді қоғам да болмайды. Ғылыми сананы жетілдіру
үшін, оқу-тәрбие жұмысын, жүйесін реттеу асыл мақсатымыз болуы шарт.
3. Отан бюджетінен ғылымға, зерттеу істеріне керекті
мөлшердегі қаржы сөзсіз бөлінуі тиіс. Университеттеріміз
шынайы университет дәрежесінде болуы керек. Халықтың ғылым, білім
орталықтарына қол жеткізуінде кедергі атаулының барлығы жойылуы тиіс.
4. Компьютер бағдарламасы мен технологиясы үшін керекті
орталықтар құрылып, ғылым секторы ең жоғары дәрежеде жылдам іске асырылуы
керек.
5. Білім дәуірінің негізі болған ғылыми сана, әдістемелік
зерттеу қабілеті, аянбай тер төгу, қалау бостандығы мен
машықтану-бұлардың бәрі ұлттық мәдениетімізден және рухани
қазынамыздан нәр алған, бүгінгі тіршілігіміздің негізгі жол
көрсетушілері болуы керек.
Білім және сүйіспеншілік заманы. Әлем жаңа бір ғылым заманына, компьютерлік
қоғамның үстемдігіне душар болды. Олардың құрған торларынан айналып өте
алмаймыз. Ғылым дәуіріые кіре алмаған ұлттар, білімді қоғам мен ұйымдардың
боданы, құлдары болатыны айдан анық. Бұл жаңа заманды басқа жағынан алып
қарағанда бір үлкен апат күтіп түр. Өндіріс пен технология ғасырыңда тек
қапа адам мәселесі; компьютерлер, роботтар және машиналар арасында "роботқа
анналған адам" қаупі бар...
Алтоматиканың дамыған, компьютерлердің үстемдік еткен шағында,
жаратылғандардың ішіндегі ең қасиеттісі, табиғаттың "жасылы" болған адам
және оған деген сүйіспеншілік, махаббат ұмытылмас па екен ...кім
білсін?!
Достық, туыстық және махаббат...Бұлар адамзат баласы үшін бүгінгі
таңдағы аса қажет, ертең де керек болатын ең маңызды ұғымдар... Бүкіл
адамзатты шектеген ең үлкен апаттан құтылудың бірден бір жолы "руханиятқа"
оралу болып табылады. Адамдықтың қадір қасиеті - мәдениетіне көңіл бөлуде
және руханият арқылы арылу, тазаруында жатыр. Міне, дәл осы жерден біздің
яғни, Түркияның міндеті басталады. Біз, адамзатқа керек руханияттың бізде
екендігін, адамды адам еткен ең ұлы жаратылыс, біздің рухани
жаратылысымызда екендігін түсіндіруіміз, ұғындыруымыз керек-ақ.
Ең алдымен жүзеге асыратын іс - адамға деген сүйіспеншілік, түсіністік
және гылымға ден қоюды негізге алған Ахмет Йасауи мен шәкірттерінің жолына
бет бұру, оларды тану болыл отыр.
"Жетпіс екі ұлысқа бірдей қарап, тең көрмеген жан, шариғатта әулие
болса да хақиқатта адасқан" деген Жүніс Әмренің, жаназасын мұсылмандар,
христиандар мен пұтқа табынушылар бірлесіп шығарған "Көңілдердің
Сұлтаны" Әзіреті Мәулананың, адамдарға сыпайы, мейіріммен
қатынасып, білімдегі екі негізгі ұғымды көңілге ұялатқан Қажы
Бектас әулиенің, "...Сүннет екен кәпір де болса ренжітпеу..." деген Ахмет
Йасауидың ілімі адамға деген сүйіспеншіліктің, әлемдегі елдердің арасындағы
достық пен туыстықтың арта түсуіне, дүниедегі бейбітшіліктің өмір сүруіне
үлкен маңызды ықпал етуі мүмкін...
Дамыған технологияның барлық мүмкіндіктері мен салаларын пайдалану
арқылы ұлттық мәдениетіміздің қайнар көздері болған
тұлғаларымыздың пікірлерін, ілімдерін бүкіл адамзатқа, халқымызға
жеткізуіміз керек.
Ахмет Йасауидың, Қажы Бектас Әулиенің, Сары Салтұқтың және т.б. бізге
үйреткеніндей "...адам әлемнің өзі, көздің қарашығы .." екендігі, олардың
қалдырған мұраларының әр түрлі мүмкіндіктерін жан-жақты пайдалана отырып,
бүкіл адамзат баласына ұсынуымыз керек.
Бұларды іске асыра алсақ, келесі ғасыр тек қана ғылым мен білімге
сүйенген тек білімді қоғам дәуірі ғана емес, сонымен қатар, махаббат,
сүйіспеншілік заманы болады.
2.1. Демек, әйелден имам болса, еркектен де азаншы тағайындалуы
мүмкін еке. Хз. Пайғамбарымыз Умму Уаракакдан басқа да әйелдерді
имам тағайындаған көрінеді. Әйелдердің қоғамдағы алған орнын
анықтау үшін Айша Сужының Діни Басқарма және әйел атты еңбегіне көз
жүгіртейік:
Хз. Пайғамбар және әйел атты еңбегіне көз жүргіртейк:
Хз. Пайғамбар дәуірінде базардағы тәртіп сақшысы болған Абдуллах
қызы Шифа есімді әйел қазіргі тілмен айтқанда қоғамдық тәртіп
сақшысы полиция қызметін атқарған.
Тарихта үйрену мен тарихи және діни мәселелерді ажырата білу
таза ислам дінін іздегендер үшін ең басты ұстаным. Пайғамбарымыздың
дін түсінгінен бүгінгі түсініктерге қалай келгенімізді пайымдау үшін
Ислам дінінің алғашқы дәуіріндегі Арабтардың дүниетанымын білу
керек. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Яссауи мұрасы
Ясауидің еңбектеріндегі алла сүйіспеншілігі
Ясауи дүниетану жағынан сопылық бағытта
Ясауи ілімінің тарихи маңызы
Қожа Ахметтің өмірбаян өрнектері
Қожа Ахмет Ясауи мұраларын оқу-тәрбие үрдісінде қолдану жолдары
Ахмет Яссауидің өмірі
Қожа Ахмет Яссауи туындыларының әдеби-көркемдік қуаты туралы ғылыми-теориялық пікірлер
Қ.А.Ясауидің өмірі. Ясауи ілімінің тарихи маңызы
Қожа Ахмет Ясауи
Пәндер