Қытайдағы «мәдени революция»


1) XX ғасырдың феномені
2) Қытай капиталистік мемлекеттердің отарлық экспансиясының обьектісі
Адамзат тарихы әр түрлі революцияларға толы. Солардың бірі 1966-1976 жылдары Қытайда болған «мәдени революция». Қазіргі таңда бұл революцияның тарихи шындығына әр зерттеушілер әр түрлі баға беруде. Жазылған көптеген монографияларда кеңестік идеологияның иісі аңқып тұр. Кейбір зерттеушілер жалпы революцияларға тән белгілерді таба алмай, болған көтерілістің қаншалықты атына заты сай екенін ажырата алмауда. Аталған революция қазіргі заманда, жаңаша көрініс табатыны ақиқат.
«Үлкен секіріс» жылдарындағы экономиканың құлдырауы, елдің дамуын 7 жылға кейін шегерді. 1961-1965 ж.ж. экономиканы қалпына келтіруге тырысқан Қытай еңбекшілері, «үлкен секіріс» науқаны әкелген қиыншылықтарды тікелей маоистік саясаттан көрді. Бұл саясаттың салдары еңбекшілердің әлеуметтік жағдайын нашарлатып қана қоймай, жұмысшы-шаруалар мен интелигенцияның билікке деген қарсылығын өршелендіре түсті. Елде оппозициялық күштер көбейді. Партия қызметкерлері мен қатар, өкімет аппаратындағы кадрлар да оппозицияның құрамын толықтырды. Мао Цзедун билігіне қарсылық елдің ішкі жағдайы мен қатар, мемлекеттің сыртқы саясатына да байланысты болды. Бұлай дейтін себебіміз Мао Цзедунның әлемдік аренадағы бірнеше акцияларды құлдыратып, Вьетнамдағы АҚШ агрессиясына немқұрайдылық танытуы еді. 1963-1964 ж.ж. КОКП мен ҚКП өкілдері арасында сөзталас жүрді. 1965 жылы көктемде екі жақ мемлекет басшылықтары арадағы қатынасты үзеді. Мао Қытайдың Кеңес одағы көлеңкесінде қалуынан қорықты. Әлемдік сахна төрінен орын алған қос держава КСРО мен АҚШ-тан кейінгі, «үшінші күш» ретінде өзін танығысы келмеді.
1. kaznex Қазақстан үшін инвестициялық мүмкіндіктер.
2. “Қазақ Энциклопедиясы”, II-том

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қытайдағы мәдени революция
Адамзат тарихы әр түрлі революцияларға толы. Солардың бірі 1966-1976
жылдары Қытайда болған мәдени революция. Қазіргі таңда бұл революцияның
тарихи шындығына әр зерттеушілер әр түрлі баға беруде. Жазылған көптеген
монографияларда кеңестік идеологияның иісі аңқып тұр. Кейбір зерттеушілер
жалпы революцияларға тән белгілерді таба алмай, болған көтерілістің
қаншалықты атына заты сай екенін ажырата алмауда. Аталған революция қазіргі
заманда, жаңаша көрініс табатыны ақиқат. 
Үлкен секіріс жылдарындағы экономиканың құлдырауы, елдің дамуын 7 жылға
кейін шегерді. 1961-1965 ж.ж. экономиканы қалпына келтіруге тырысқан Қытай
еңбекшілері, үлкен секіріс науқаны әкелген қиыншылықтарды тікелей
маоистік саясаттан көрді. Бұл саясаттың салдары еңбекшілердің әлеуметтік
жағдайын нашарлатып қана қоймай, жұмысшы-шаруалар мен интелигенцияның
билікке деген қарсылығын өршелендіре түсті. Елде оппозициялық күштер
көбейді. Партия қызметкерлері мен қатар, өкімет аппаратындағы кадрлар да
оппозицияның құрамын толықтырды. Мао Цзедун билігіне қарсылық елдің ішкі
жағдайы мен қатар, мемлекеттің сыртқы саясатына да байланысты болды. Бұлай
дейтін себебіміз Мао Цзедунның әлемдік аренадағы бірнеше акцияларды
құлдыратып, Вьетнамдағы АҚШ агрессиясына немқұрайдылық танытуы еді. 1963-
1964 ж.ж. КОКП мен ҚКП өкілдері арасында сөзталас жүрді. 1965 жылы көктемде
екі жақ мемлекет басшылықтары арадағы қатынасты үзеді. Мао Қытайдың Кеңес
одағы көлеңкесінде қалуынан қорықты. Әлемдік сахна төрінен орын алған қос
держава КСРО мен АҚШ-тан кейінгі, үшінші күш ретінде өзін танығысы
келмеді. Мао Цзедун кеңестік байланыстан қол үзіп, мемлекетті өз жолымен
дамытуды аңсады. Кемелденген социализм бағытын ұстанды. Мемлекетте шексіз
әскери-коммунистік билік орнатып, сахнадағы қос мемлекеттің бірі, КСРО-ның
орнын басқысы келді. Бірақ, елдегі капитализмнің сарқыншақтарын дамытуды
қалаған ганьбулар, Маоның идеяларына сын айта бастады. Ендігі кезекте Мао
өзінің алғашқыда қолданып жүрген Сталиндік үлгідегі саясатын жалғастыруды
жөн тапты. Кезінде Сталиннен қаншалықты қорыққан болса, кейіннен соншалықты
идеал тұтты. Одан үлгі алып, халық санасына коммунистік идеологияны, өзінің
жеке басына табынту арқылы сіңірмек болды. 1966-1976 жылдары елді жаппай
репрессияның ошағына айналдырды. Қара тізімге халық қаһармандарын, ақын-
жазушыларды, қоғам қайраткерлерін қоса есептегенде 100 млн-дай адам
тіркеліп, жаңа жүйенің құрбаны болды. Барлық жерде тек Маоның кітаптары,
суреттері, сөздері жаңғырылды. Адамдардың әрбір таңы Коммунизм-деп атса,
кештері Мао-деп батуы керек болды. Басқа жүйені еске салатын барлық саяси-
мәдени құндылықтар жойылды. Мемлекеттің экономикалық дамуын тағы да 10
жылға артқа шегеріп, Мәдени революция-деп аталған бұл жылдар халық
санасында өшпейтін қанды із қалдырды. 
XX ғасырдың феномені - тоталитаризм, фашизм сынды саясаттар еді. Қытайдың
өзге де коммунистік мемлекеттер сияқты тоталитарлық саясат ұстануы жаңалық
емес. КСРО да болған Сталиндік режимнің Қытайда Маолық режим болып
қайталануы, елде болған Мәдени революцияға сыншыл көзқарас қалыптастырды.
Кейбір адамдар мағлұматы аз болғандықтан бұл революция жайлы Қытай
мәдениетінің дамуына үлес қосқан революция деп ойлайды. Болған революцияны
мәдени революция емес асыра сілтеушілік революциясы, анти мәдени
революция деп бағалауға болатын еді. Қалай болғанымен де әр тарихшы өзінше
пайымдайды. Ал бұл мақаланың басты мақсаты, сол әртүрлі пайымдаулардың
арасындағы, ұқсас пікірлерді жинақтап, ортаға салу. 
Әлемдік тарихта ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
1966ж-1976ж Қытайдағы Мәдени революция саясаты
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция
Германия революция қарсаңында
Эволюция және революция
Қытайдағы үлестік жүйе
Француз буржуазиялық революция
Европа көлеміндегі буржуазиялық революция
Қытайдағы қазақ теле журналистикасы
Қытайдағы реформаторлық қозғалыс
Төртінші индустриялдық революция
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть