Қазақстан Республикасындағы салық саясатының даму кезеңдері

ҚАЗІРГІ УАҚЫТТАҒЫ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ [67 бет]

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1 САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК.ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫН.ДА ҚОЛДАНЫЛУЫ

1.1 Салық саясаты және оның құрылу механизмі ... ... ... ... ... ... ... .
1.2 Қазақстан Республикасындағы салық саясатының даму кезеңдері ... .

2 ҚАЗІРГІ УАҚЫТТАҒЫ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ

2.1 Қазақстан Респуьликасындағы мемлекеттік бюджеттегі салықтардың алатын орны мен түсу серпінін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудағы салықтардың рөлі ... ... .

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САЛЫҚ САЯСАТЫН ДАМЫТУ

3.1 Салық саясатын қалыптастырудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... .
3.2 Қазақстан Республикасының салық саясатын жетілдіру жолдары ... ..

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ..
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектiлiгi. Еліміздің алдында тұрған басты міндет әлемдік өркениетті мемлекеттер қатарына қосылу мақсатында бәсекеге қабілетті экономиканы дамыту мен жаңа жетістіктерге қол жеткізу болып табылады. Осы тұрғыдан ұлттық экономиканы өркендету, оның түрлі салаларының дамуына серпіліс беру уақыт талабынан туындап отырған іргелі міндеттердің бірі.
Қазіргі экономикалық тұрақтандыру мен қарқынды даму кезеңіндегі экономика салаларының, атап айтқанда газ бен мұнай, өнеркәсіп орындары, кіші және орта бизнестің өркендеуі, тұрғындардың әлеуметтік ахуалының жақсаруы, халықтың тұрғын үйге сұраныстың артуы салық жүйесінде салық саясаты бүгінге дейін толыққанды зерттелмей келген.
Нарықтық қатынастардың дамуы экономикалық және әлеуметтiк процестердi басқарудағы мемлекеттiк реттеудiң рөлiнiң өзгерiстерiмен жүргiзiледi. Салықтардың мемлекеттiң тек қажеттi қаражаттармен қамтамасыз ету құралы ғана емес, сондай-ақ қоғамдық өндiрiс ара-қатынастарына мемлекеттiк жүйенiң әсер ету элементi ретiнде де мәнi өсiп отыр.
Салық жинауды тұрақты қамтамасыз ету әрбiр мемлекеттiң қаржылық жүйесiнiң тұрақтануының негiзгi шарты болып табылады. Өз кезегiнде бұл шарттар салық органдарының бақылау – экономикалық қызметiнiң бiрегей жүйесiмен анықталады. Яғни, салықтар және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердiң дұрыс есептелуiн, толықтығын және уақытылы төленуiн қамтамасыз етуде салық органдарының бақылау –экономикалық қызметiнiң маңызы зор.
Салық органдарының бюджетке салықтар мен бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердiң дер кезiнде және уақытылы аударылуын бақылауды ұйымдастыру және салық заңдылықтарын бұзушылықты болдырмау бағытында бақылаудың тиiмдi әдiстерiн iздестiрiп және оны жетiлдiру жолдарын ашып көрсету болып табылады.
Диплом жұмысының мақсаты салық саясатын ұйымдастыруды және құқықтық негiзiн кешендi зерттеу арқылы салық органдарының қызметiн талдау және жалпылау негiзiнде салық органдарының бақылау-экономикалық қызметiн жетiлдiруге байланысты тәжiрибелiк ұсыныстар енгiзу болып табылады.
Қойылған мақсатқа жету үшін зерттеу барысында төмендегідей міндеттер қойылды:
- Қазақстан Республикасында салық саясатының дамуын теориялық негіздерін қарастыру және олардың салық жүйесіндегі ролі мен маңызына талдау жүргізу;
- Жергілікті салық қызметі органдарының салықтық бақылау тәжірибесін қарастыру, бақылау қызметiнiң нәтижелерiн талдау;
- салық органдарының негiзгi қызметтерiнiң бiрi болып табылатын салық бақылауының мәнi мен мазмұнын, оның жіктелуін қарастыру;
- салық қызметі органдарының даму стратегиясын талдау;
- салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеу мен төлеуде салық органдарының бақылау қызметін ұйымдастыру және экономикалық талдау жүргізу;
- әлемнің кейбір дамыған мемлекеттеріндегі салық комитеті органдарында жинақталған тәжірибені ҚР салық комитеті органдарының даму стратегиясын жетілдіруде қолдану мүмкіндіктерін бағалау;
- салық комитетінің тиімділігін арттырудағы мәселелерді және оны шешу жолдарын қарастыру.
Диплом жұмысының зерттеу пәнi - салық саясатын және оны жетілдіру жолдарын қалыптастыру барысында туындайтын қаржылық қатынастар және оның жүзеге асырылу механизмi.
Диплом жұмысының зерттеу объектiсi Қазақстан республикасының салық жүйесі болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. А.Д. Үмбетәлиев, Ғ.Е. Керімбек.Салық және салық салу. Оқулық,
Алматы, Экономика 2006 жыл.
2. А.Т. Исаева. «Нарықтық экономиканың дамуы жағдайындағы салық
салу жүйесінің әлеуметтік функциялары» // Қаржы, №6 2004ж.
3. А. Тлеужанова. «Салық төлеуден жалтаруға жол бермеу және
оффшорлық механизмдер». //Заң, №5. 2003ж.
4. Г.Қалманбетова. «Салық жеңілдіктері: артықшылықтары мен
кемшіліктері» //Егемен Қазақстан, 27 наурыз. 2001ж.
5. «www.goole.kz» интернет беті.
6. Ф.С.Сейдахметова «Налоги в Казахстане» Сущность налогообложения и
сравнение с действующим законодательством; Учебник, Алматы
2002г.
7. Қызылорда облысы әкімдігінің 2009 жылғы 1 қазандағы №516 қаулысы//
Қызылорда облысының 2010-2014 жылдарға арналған әлеуметтік-
экономи калық даму болжамы // Сыр бойы, 17 қазан. 2009ж.
8. Ж.Жағыпарұлы. «Салық халық мүддесіне лайық болсын». // Егемен
Қазақстан, 21 тамыз, 2009ж.
9.
10.
11. Арабскин В. Сколько весят налоги. Как выжить в кризисе.-Алматы: ТОО Аян әдет, 1998. -40б.
12. Русакова И.Г., Кашин В.А. Налоги и налогообложение. -Москва: ЮНИТИ, 2000. -495б.
13. Байзакова Ж., Герун А. Повышение качества налогового аудита и контроль эффективности работы налоговых органов на базе внедрения ИС ЭФНА //Вестник Налоговой службы Республики Казахстан, 2003,№2, 10б.
14. Атыгаева З. О контрольной работе в территориальных налоговых органах //Қаржы –қаражат, 2000, №3-4.
15. Князева В.Г., Черника Д.Г. Налоговые системы зарубежных стран. –Москва :Закон и право, ЮНИТИ,1997. -191б.
16. Попанова Н.А. Налоговый контроль во Франции //Финансы, 2000, №10, 32-34б.
17 Черник Д.Г. Налоги в рыночной экономике. –М.: «Финансы и статистика», 1997. -С. 29.
18. Нәдіров М.Н., Қалыбекова Д.Б. Шет мемлекеттер қаржылары: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2006.
19. Козырин А.Н. Налоговое право зарубежных стран: Вопросы теории и практики. –М.: «Манускрипт», 1993. -С. 40.
20. Мещерякова О. Налоговые системы развитых стран мира. Справочник. –М.: Фонд «Правовая культура», 1995. -С. 205.
21. Налоги: учеб. пособие /под ред. Д.Г.Черника. - М.: ФиС, 2000. -С.32.
22. Ельчибаев Б. О налоговой проверке в сфере недропользования //Юридический консультант главного бухгалтера, 2002, №8, 73-76б.
23. Кисилева О. Камеральный контроль и налоговые ошибки //Юридический консультант главного бухгалтера, 2002, №6, 23б.
24. Манапов Н. Ш. Налоговый контроль и пути его совершенствования //Налогоплательщик, 2000, №2, 21-23б.
25. Мушистин М.В. Совершенствования налогового администрирования –фактор повышения эффективности работы налоговых органов // Финансы, 2003, №6.
26 Гусева Г.А. Как эффективнее провести налоговые проверки //Финансы, 2001, №21, 34-37б.
27. Шаповалова С. Налоговая ответственность и камеральная проверка //Аудит налогов, 2001, №11, 36-38б.
28. Янцен Н. Обжалованияе результатов налоговых проверок и действии должностных лиц органов налоговой службы //Файл бухгалтера, 2002, №4, 9-15б.
29. Сармантаева Р. Практика применения норм административного законодательства при выявлении правонарушений в области налогообложения // Вестник Налоговой службы Республики Казахстан, 2005, №3.
        
        КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектiлiгi. Еліміздің алдында тұрған басты міндет әлемдік
өркениетті ... ... ... ... ... ... ... мен жаңа жетістіктерге қол жеткізу болып табылады. Осы
тұрғыдан ұлттық ... ... оның ... ... ... беру ... талабынан туындап отырған іргелі міндеттердің бірі.
Қазіргі экономикалық тұрақтандыру мен қарқынды даму ... ... атап ... газ бен ... ... ... және орта бизнестің өркендеуі, тұрғындардың әлеуметтік ахуалының
жақсаруы, халықтың тұрғын үйге ... ... ... ... ... бүгінге дейін толыққанды зерттелмей келген.
Нарықтық қатынастардың дамуы экономикалық және ... ... ... реттеудiң рөлiнiң өзгерiстерiмен жүргiзiледi.
Салықтардың мемлекеттiң тек қажеттi қаражаттармен ... ету ... ... сондай-ақ қоғамдық өндiрiс ара-қатынастарына мемлекеттiк
жүйенiң әсер ету ... ... де мәнi өсiп ... жинауды тұрақты қамтамасыз ету әрбiр мемлекеттiң қаржылық
жүйесiнiң тұрақтануының негiзгi шарты ... ... Өз ... бұл
шарттар салық органдарының бақылау – ... ... ... ... ... ... және ... төленетiн басқа да
мiндеттi төлемдердiң дұрыс есептелуiн, ... және ... ... ... салық органдарының бақылау –экономикалық қызметiнiң маңызы
зор.
Салық органдарының бюджетке салықтар мен бюджетке төленетiн басқа ... ... дер ... және ... аударылуын бақылауды
ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... ... iздестiрiп және оны жетiлдiру жолдарын ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруды және құқықтық
негiзiн кешендi зерттеу арқылы салық органдарының қызметiн талдау ... ... ... органдарының бақылау-экономикалық қызметiн
жетiлдiруге байланысты тәжiрибелiк ұсыныстар енгiзу болып ... ... жету үшін ... барысында төмендегідей міндеттер
қойылды:
- Қазақстан Республикасында салық саясатының ... ... ... және ... ... ... ролі мен маңызына
талдау жүргізу;
- Жергілікті салық қызметі органдарының ... ... ... ... ... ... талдау;
- салық органдарының негiзгi қызметтерiнiң бiрi болып табылатын салық
бақылауының мәнi мен ... оның ... ... ... қызметі органдарының даму стратегиясын талдау;
- салықтар мен бюджетке төленетін басқа да ... ... ... төлеуде салық органдарының бақылау қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... салық комитеті органдарында
жинақталған тәжірибені ҚР салық комитеті ... даму ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттырудағы мәселелерді және оны шешу
жолдарын қарастыру.
Диплом жұмысының зерттеу пәнi - ... ... және оны ... ... ... ... қаржылық қатынастар және оның
жүзеге асырылу механизмi.
Диплом жұмысының зерттеу объектiсi Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА
ҚОЛДАНЫЛУЫ
1. Салық саясаты және оның құрылу механизмі.
Қазақстан Республикасы өз алдына егемендік алып, ... ... ... ... ... басқарды. Мемлекеттік басқару жүйелеріне
қөптеген өзгерістер жасалып, бірнеше заң ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Дамыған мемлкеттер мен көрші
мемлекеттердің жүргізіп отырған саясаттарын ... ... ... ... сай, ... жақтарын алып отырды.
Нарықтық экономика мен мемлекеттің салық саясатының негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ... ету болып табылады.
Салық саясаттың басты мақсаты – ... ... құру және оның ... ... ... беретін салық механизмін іске асыру [1, 66б].
Салық бюджетке төленетін міндетті төлем болып саналатын болса, ал салық
салу салықтың түрлері ... ... ... ... және төлеу
тәртібіндегі мемлекеттің ... ... ... ... ... ... нормаларымен басқару
әдістерінің жиынтығы әр түрлі салықтық реттеу құралдары да ... ... ... салу ... және т.б.) енеді. Мемлекет
өзінің салық механизміне салық заңдылықтары арқылы ... ... ... ... ... Салық механизмі практикалық салық іс-қимылдарының
жиынтығы, яғни салық ... ... ... ... асырудың шарттары
мен тәртіптеріннің жиынтығы. Объективті негізгі бағытталмаған кез-келген
салықтық іс-қимыл ұдайы өндіріс ... ... қол сұғу ... және ... ... өзгеруіне әкеледі. Салық механизмі
салық салуды басқарудың негізі болып табылатын салықтық құқыққа ... ... ... ... береді.
Салық механизмі- бұл ұйымдық-экономикалық категория ретінде осы ұғымды
түсіндіретін салық теориясының аясы, сәйкесінше, ұлттық ... ... ... бөлігін қоғамдастыру кезінде қалыптастыратын қайта бөлу
қатынасы кезіндегі объективті ... ... ... ... салу механизмі
салықтарды белгілеудің принцептерінен, нысандары мен ... ... мен ... ... оларды төлеуді қамтамасыз ету бойынша шаралардан
тұрады.
Мемлекеттің тиімді салық салу ... ... ... үшін бірнеше
принциптері бар.
1.Салықтардың созылымдылық принципі – бұл принциптің мәні мынада, яғни,
мемлкет өзінің күнделікті сұпанысына байланысты ... ... ... ... ... ... Салық кодексімен басқару принципі былайша өрнектеледі,
яғни салық төлеу бойынша ... осы ... ... ... ... ғана пайда болады.
3.Салық салудың шындық принципі болып салық салудың экономикалық
принципі табылады. Салық ... ... ... сәйкес, әрбір адам өз
табысына сай мемлекетті қолдауға қатысуы қажет.
4.салық салудың үнемділік принципіне сәйкес, салық ... ең ... ... қажет.
Қазақстан Республикасының салық заңдарының ережелері Салық кодексінде
белгіленген салық салу принциптеріне қайшы келмеуі тиіс ... ... ... ... ... ... ... негізделеді, атап айтқанда:
• Бірінші, салық және бюджетке төленетін басқада ... ... ... Екінші, салық салудың айқындылығы.
• Үшінші, салық салудың әділдігі.
... ... ... ... ... ... заңдарының жариялығы принциптері.
Ал, енді осы принциптерге жеке-жеке тоқталып өтетін болсақ.
1.Салық салудың міндеттілік принципі. Салық төлеушілер салық
заңдарына сәйкес салық ... ... ... және белгіленген
мерзімдерде орындауға міндетті болуы тиіс. Бұл әрбір Қазақстандық азаматтың
негізгі борышы, парызы болып саналады.
2.Салық ... ... ... ... Республикасының
салықтары және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдері әрбір салық
төлеуші үшін айқын болуы тиіс.
Салық салу ... ... ... ... ... ... және ... барлық негіздері мен тәртібі
салық заңдарында белгіленген.
3.Салық салудың әділдік принципі. Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... келген салық төлеуші үшін салық салу жүйесі әділетті түрде шешілуі
қажет. Жеке ... ... ... ... тиым ... салудың біртұтастық принципі. Қазақстан Республикасының салық
жүйесі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... біртұтас болып табылады.
5.Салық заңдарының жариялылық принципі. ... салу ... ... ... ... ... басылымдарда міндетті түрде
жариялануға тиіс.
Салықтарды ұтымды ... ... ... ... Смит ... ... мыналар:
• Салық әрбір төлекшінің табысына қарай салынуы ... ... ... мен төленетін мерзімі алдын ала, әрі нақты белгіленуі
тиіс,
• Әрбір салық төлеуші үшін ... ... ... және ... ... тиісті,
• Өндіріп алынатын салықтың шығындары мейлінше аз болуға тиіс.
Нақтырақ айтатын болсақ:
• әділеттілік,
• анықтылық,
• қолайлылық,
... ... ... 3 ... ... ... және ... қамтамасыз етеді ... ... ... және ... қарай ұлғайтуға
болса, азайтуғада болады),
• керекті көзін және салық салудың обьектілерін таңдау,
• салық салудың бір ... ... ... салық салудағы сорақылықтарды жойып,
салық салу жүйесін ретке ... Адам ... ...... үшін ... емес,
бостандықтың белгісі» - деп жазды.
Философ Ф.Аквинский философиялық тұрғыдан «Ерік ... ... ... ... ... ... авторларының бірі Франклин: «Өмірде
салық пен өлімнен қашып құтыла алмайсың»- деп атап ... 2 ... ... ... күн,
• салық төлеген күні.
Мұндағы мақсат дамыған мемлекеттер үшін ... ... ... бір дәстүр
ретінде қалыптасқан.
Салықты уақытында төлеу міндет болып ... ... ... ... ... мен ... өте жоғары болады. Осы дәстүр
біздің еліміздің азаматтарында ... өз ... бір ... ... едік ... ... ... келесі бағыттардан тұрады:
• мемлекеттің салық жүйесін қалыптасуы,
• салық салу саласында мемлекет органдарының міндетін анықтау,
• арнайы салық органдарының ... ... ... ... ұйымдастыру және оның сақталуына бақылауды жүзеге асыру.
Барлық қоғам мүшелерінің міндеті мен ... ... ... ... болып табылады, ал салық дегеніміз - бұл ... яғни ... ... ... ... халықтан, ұйымдардан,
кәсіпорындардан міндетті түрде мемлекет пайдасына алынатын қайтарылмайтын
сипаттағы ақшалай қаражат болып табылады.
Салықтар ... ... ... ... ... ... ... іс - бағытына қарамастан ұлттық мемлекет кірістерінің негізгі көзі -
ұлттық табысты қайта бөлудің басты ... ... ... ... бюджеттің кірістерін қалыптастырудың шешуші көзі болып табылады.
Салықтарда мемлекеттің экономикалық ... ... ... ... ал
салықтардың әлеуметтік - экономикалық құрылысымен, мемлекеттің табиғатымен
айқындалады. Белгілі философ Фрэнсис Бэкон ... ... ... ... борышы» деген еді. Бірақ ... ... ... бір ... ... ... ... тырысады. Салықты
төлеуден жалтару – салық төлемдерін толық немесе ішінара төлемеу мақсатымен
салық ... ... салу ... ... ... тауар айналымын,
мүлікті) әдейі жасыруы және азайтуы. Салық төлеушілердің мұндай заңсыз іс -
әрекеті мемлекет мүддесіне айтарлықтай нұқсан ... ... ... қаражаттарды ала алмайды, салық заңнамасын бұзушылар кірістерінің
қосымша криминалдық көздері жасалынады, ... ... ... және тағы басқалардың құн қозғалысының негізгі ... ... ... бас тарту және салықты айналып өту ... ... ... ... ... пайда бола бастады. Енді
неге салықты төлеуден жалтаруға тырысады деген сұраққа жауап іздеп көрелік.
Оның әр ... ... ... ... ... ... ... өзгеде қызметті қалыпты жүргізуге
мүмкіндік бермейтін елеулі салық ауыртпалығы; салықтардың көптігі ... ... ... ... субьектінің көлеңкелі экономикаға
кетуіне жәрдемдеседі.
2) ... ... ... ... ... оның анық ... мен ережелердің қағидалары мен ... ... ... ... ... ... көптігі.
3) салық қызметін ұйымдастырудағы кемшіліктер; қызметкерлердің төмен
біліктілігі мен ... ... ... мен ... ... ... жеткіліксіз білуі; тексерулер кезіндегі
қызметкерлердің адалдыққа жатпайтын іс - қылықтары;
4) салық ... баю ... ... бизнестегі инвестициялау
мақсатымен субьектілердің оларды төлемеуге қасақана, әдейі ... ... ... ... ... қоғамдағы алатын маңызды рөлін ескере отырып, өзі
белгілеген салық мөлшерінің толық төленуін ... ... Ол үшін ... ... ... рационизациялау арқылы және тиімді құқықтық қамтамасыз
етуді жүзеге асыра отырып, салық төлеуден бас тартуды мүмкін емес ... ... ... ... құрады, салықтық заңнама негіздерін
дұрыс орындамағаны үшін заңды жауапкершілік шараларын белгілейді және тағы
басқа.
Әлемдік тәжірибе ... ... ... ... экономиканың
мүлтіксіз дамуы мемлекетте өмір сүретін ... ... ... ... ... көңіл аударылмайынша мүмкін емес.
Нарықтық қатынастардың қалыптасып, дамуы кезінде ... ... ... ... ... ... ... кері әсерлерді шектеуге және
қоғамның әлеуметтік - экономикалық топтарға бөлінуін одан әрі ... ... ... ... ... жетілдірілген жүйесін
құру болып табылады. Мұндай маңызды мәселелердің жан ... ... ... ... қоғамдық дамуға әсер ететін басқа да құралдарды іске қосып,
кешенді түрде қимыл жасауы тиіс. Мұнда салық саясатының алатын орны ... ... – бұл ... ... ... жүргізіліп отырған іс -
шараларының жиынтығы. Мемлекет салық саясатын ... ... ... ... оның ... ... ... - экономикалық
мақсаттар мен міндеттеріне қарай әзірленген экономикалық ... ... ... саясатының мазмұны және мақсат міндеттері қоғамның
әлеуметтік - экономикалық жағдайына ... ... ... ... ... қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету
2. жалпы мемлекеттің экономикасын реттеуге жағдай жасау
3. нарықтық қатынастар даму ... ... ... ... халықтың
табыстарының деңгейінің арасындағы айырмашылықты азайту.
Нарықтық қатынастардың қалыптасуы жағдайында салық саясатының ... ... ... ... ... ... ... нақты
табыстарының едәуір бөлігін қалыптастырудың өзін ақтамаған қағидатынан ... ... ... Бұл еңбек белсенділігінің күшеюіндегі экономикалық
ынталылықтың механизмі арқылы халықтың еңбекке ... ... ... арттыруға мүмкіндік береді. Салық жүйесі ... ... ... ... неғұрлым тиімді және берік ... ... ... ... ... ... салық жүйесі болып табылады [3].
Салық жүйесі дегеніміз салық түрлерінің формаларының салықты ... ... ... ... ... ... ... заңдар және нормативтік актілер және салық органдарының жиынтығын
айтамыз. Оның ... ... бұл ... ... ... ... және ... белсенділікті арттыруға, инфляцияны
есепке ала отырып табыстар мен ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған. Соңғы
жылдары Қазақстан республикасы жаңа ... ... ... ... ... ... жетті. Бюджетаралық қатынастардың
реформасы нәтижесінде салық салу ... ... және ... ... бере ... Жаңа ... жүйесін енгізгеннен кейін
саясатта, экономика мен әлеуметтік салада ... ... ... ... жүйесі Қазақстан экономикасының тиімділігін көтеруші құралға
айналды. Алайда бұл салық ... ... аз ... ... ... ... ең ірі ... фискалдық бағыттың басым болуы. Салық
жүйесінің басқа қызметтері әлсіз ... ... ... ірі ... шет ел ... үшін оның ... ... кезде
өзгерістер жылдың басынан бастап іске ... ... да ... ... тұлғалар үшін өте қолайсыз болып табылады. Салық төлеушілер үшін
салық жүйесінің ең ... 3-5 ... ... ... ... қалуы аса
маңызды шарт. Алайда тұрақсыз экономика жағдайында бұлай болу әрине мүмкін
емес, ... ... ішкі ... ... ... ... ... бұл өте қиынға соғады.
Салықтардың, оларды төлеушілердің, салықтарды алу әдістерінің, ... ... ... ... ... әжептеуір
күрделі үлгілері болуы мүмкін. Әрине ... ... ... мен ... ... пен таза ... ... жаңа бір саласына немесе бүтін
өндіріс түрінің дамуына жұмсау, еліміздің аз ... ... ... ... ... ... мақсаттарда, салықтың кей түрінен
бүтіндей босату ... ... ... ... бір ... ... жүйесін пайдалану экономиканы мемлекетік реттеуде
сараланып қолданылатын және өте ыңғайлы әдіс. ... ... ... ... дифференциалды салық мөлшері, салық төлеу мерзімін
созу немесе кейінге қалдыру, салықтардан еркін резервтік, ... ... ... құру және ... ... ... ... және
салық тегершіктері жетерлік. Қазақстан экономикасының өтпелі кезеңінде
салық жеңілдіктері жапай іскерлікті ... ... ... ірі ... әкелуге септігін тигізді. Алайда қазіргі
отандық экономика өзінің ... ... ... ... ... ... ... қалуы мемлекет пен инвесторлар арасындағы мүдделік
қарым қатынасқа өз ... ... ... ... ... ... қатысты салықтан бюджетке түсетін түсімдер елеусіз
қалуда. Кейінгі кезде ... ... ... ... ... ... туып, салықтық басқаруға кері әсерін тигізіп отыр.
Нақты салаға салық жеңілдігін орнату тәжірибе көрсетіп ... пен ... ... бір ... ... деуге келмейді. Жеңілдік
беріліп отырған кәсіпорындар мен жеке тұлғалар, ... ... ... ... кәсіпкерлік пен айналысып жүргендерге
салықтық басқаруда қиншылықтар тудыруда. Оның үстіне ... ... ... үшін ... пайдаланаындар да аз емес. Преференция түріне
жататын салық каникулының ұлттық қорды қолдануда ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп отыр.
Ал салықтардың өзіне келетін болсақ мынадай мәселерді шешуді ұсынамын.
Менің ойымша ... ... ... ... біздің салық
төлеушілеріміз үшін жоғары болып табылады. Ел ... ... ... ... болып келеді, ол салық
ставкаларының жоғары болуы іскерлік ... ... алып ... ... ... бұл салықтың ставкасы 30% жоғары, алайда
біздің экономикамыз бұл ... ... ... ... ... ... жоғары
болуы отандық кәсіпорындардың қаржылық жағдайына теріс әсер етеді. Бұл
жағдайлар жаңа кәсіпорындардың ашылуы мен ... ... ... бұл салық бюджетімізге айтарлықтай табыс әкеледі, яғни бүкіл табыстың
шамамен 25% ... Егер ... ... ... ... ... ... ма деген сұрақ туындайды. Бұл мәселені басқа жолмен шешуге
болады. Салық ставкасы 30% ... ... ... ... белсенділіктің
өсуіне байланысты нарықта жаңа кәсіпорындар пайда бола бастайды, ... саны ... ... бұл ... өз ... жүзеге асыру үшін
жұмыс күші қажет емес пе? Яғни ... ... ... ... ... қатарын арттырады. Бюджеттің табыс бөлігін жеке ... ... ... ... ... Бұл шара бір жағынан жұмыссыздық мәселесін
шешуге көмектеседі, ... ... ... ... ... ел ... ... алып келеді. Сондай ақ бұл салық
бойынша салық жеңілдігі, несие, демалыс сияқты ... ... ... ... ... салық саясатының құрамдас ... ... ... ... ... ... ... Олар мемлекеттік бюджеттің табыс
бөлігін арттыру табиғатқа зиян келтіретін өндіріс түрлерінің теріс ... үшін ... ... ... мемлекет бұл салық бойынша фискалдық
мақсатты көбірек көздейді. ... ... ... ... көп табыс түседі. Алайда бұл ... ... ... ... ... орнын толтыруға болашақта одан да көп ... ... ... ... ... өндіретін кәсіпорындарға
мемлекет қатты қысым көрсетуі қажет. Әсіресе алкоголь ... ... ... қатар газ кондетсаттарына деген салық ставкаларын
көбейту қажет секілді. Себебі, бұлардың адам ... ... ... өте ... ... ... жалтарынудың неғұрлым сипатты әдісі ... ... ... арттыру арқылы табыстың мөлшерін азайту болып
табылады; материалдық шығындарды ... баға ... ... ... еркін
бөлшек сауда бағасы бойынша сатып алынғанына сілтеме жасау, немесе ... есеп – ... ... жасау жолымен өнімнің өзіндік құнына жазады.
Осылайша амортизациялық аударымдардың ... ... ... және басқа негізгі құралдардың құны жоғарылауы мүмкін. Табысқа
салық салудан жалтарудың ... ... ... ... ... ... ... көрсету және жасырып қалу болып табылады. Бұл бұзушылық қиын
анықталады, өйткені нағыз ... ... ... үшін ... ... ... қозғалысымен байланыстырылатын шоттары мүмкін көптеген
баспа бас айырбас пен басқа да шаруашылық қаржы ... ... ... ... ... салық органдарының жұмысын жақсарту
қажет.
Жоғары табысты заңдастыру, зейнетақыны және ... ... ең ... ... ... ... былайғы жерде халықтың
тарапынан неғұрлым сапалы тамақ ... мен ... ... ... ... ... ... қызметіне, авиация мен темір жол
көлігіне және тағы басқаларға сұраныстың артуына ықпал ... ... ... өндірушілер өз өндірістерін ұлғайтуға, ... ... ... ... ... ... ... тұрған ең бірінші міндеті – отандық
өндірістің дамуын ынталандыру болып табылады. ... ... ... экономикалық өсудің негізі ұлттық және халықаралық тауар
өндірушілердің өндірісіне ... ... ... ... ... және
халықаралық экономикалық тенденцияларды тиімді қолдану болып табылады. ... ... ... процестердің тереңдеуі мен дамуын толық
есепке алу қажет.
Қазіргі кезде салық жүйесінің ... ... жою үшін ... төмендету қажет. Соның ішінде салық ... ... ... ... ... ... беру ... Көптеген дамыған
елдердің тәжірибесіне сүйенетін болсақ салық жүйесінің ынталандырушы ролін
күшейту салық салу базасының кеңеюіне және ... ... ... ... алып ... жүйесіндегі маңызды мәселелердің бірі – бұл салық төлеушілер мен
салық органдарының арасындағы қарым – қатынас болып табылады. Тиімді ... ... ... ... ... ... ... сауатты салық төлеушілерді тәрбиелеу болып табылады.
Салық қызметі органдары мен салық төлеушілер бір ... ... ... ... ... ғана ... арасындағы қатынастар жақсы
болады. Салық төлеушілер салықты неге төлеу ... ... және ... пайда алатынын дұрыс түсінуі қажет. Ол үшін ... ... ... ... олардың менталитетін өзгерткен жөн деп ойлаймын.
Оны бұқаралық ақпарат ... әр ... ... ... ... ... жеткізуге болады [2].
Қазіргі кезеңде, салық салу механизмі ... ... ... ... отыр: қазірдің өзінде оның мәні мемлекеттік
реттеудің әкімшілік биліктің сипатын ашып ... ... ... ... ... де ... мемлекеттік реттеудің жанама немесе тікелей тиімді
құралы бола алмай ... ... ... ... нарықтық қайта құру
тәжірибесі,бюджеттік қаржыландырудың негізгі көзі – ... салу ... ... ... ... ... Ал бұл салықтардың аздығынан немесе
жиынтық көлемінің азайғанынан емес, салық төлемінен ”жалтару” жағдайларының
жиілеп кездесетінен туып ... ... ... жүйесінің өзі көп мүмкіндіктер
туғызады, өйткені соғұрлым салықтың жеңілдіктер көп болған сайын, оларға
түрлі ... және ... ... ... ұмтылатындардың саны көбейе
түседі. Бұған қоса, салық салудың тәртібі жөніндегі Заңның жетілмегендігі
және салық қызметкерлерінің ... ... және жеке ... ... жеткіліксіздігінен салық салу көптеген қиыншылықтарға келіп
тіреді. Осындай жағдайдың дұрыс болмауынан әлі ... ... ... аз түсуде, ол халықтың әлеуметтік және саяси ... ... ... ... ... ... ... алымы, осы бюджетке
келіп түсетін салықтардың ... ... 2008 ... бірінші
жартысында Республиканың бюджетіне 43,2 пайыз салықтар түспеген, ол 2007
жылмен салыстырғанда 5,4 есе көп ... сөз. ... ... ... факторлар – салық төлеушінің құқығы мен міндеті тұрғысында,
салық төлеушінің өзін психологиялық және экономикалық жағынан ... ... ... ... ... ... қатты әсер етіп,
табыстарымызды талап отыр деген қағида туады.
Салық саясатын нысаналы түрде қатайту инфляция мен ... ... ... ... ... ... жүзі тәжірибесінде, мұндай іс-
әрекет дағдарыс жылдары біршама орын алатын еді. Дегенмен, бұл ... ... ... шет ... ... шет ... жалпы экономикалық
дағдарыстардың Қазақстанның экономикалық дағдарысымен ... ... бар. ... ... ... ... мен
зерттеу нәтижесінде, оның экономикасы және ондағы салық жүйесі тез арада
өзгерістерге келетініне сенуіміз ... және де олар ... ... үшін
бір американдықтың айтқанындай: “Маған салықтарды төлеу өте ұнайды, өйткені
мен олардың көмегімен цивилизацияны сатып ала аламын ”, - ... ... ... ... ... Сонымен, Үкіметіміздің алдында тұрған міндет – ... ... ... ... ... ... тез ... қалпына
келтіріп, ондағы салық арқылы түсетін түсімдерді реттеп, ... ... ... ету ... ... және де ... ... толтырып
ғана қоймай, өндірісті әрі қарай дамытудың белсенді стимулы рөлін ... деп ... ... Олар ... ... ... ... болып келмей, керісінше оның тиімді әрекет етуінің қосымша,
бірден бір факторының рөлін атқаруы ... ... ... салық жүйесін
жақсартуда әрқашан қарапайым және ... ... ... ... Салық заңдарының бұзылуын болдырмау, оны бұзушыларды табу үшін
республика Қаржы ... ... ... ... ... ... өз қызметін барлық ... мен ... ... үшін ... ... құрылды.
Салық салу механизмiне төмендегiлердi жатқызуға болады:
- ... ... ... салу ... және ... ... ... есепке алуды жүргiзу;
- салық және бюджетке төленетiн басқа да ... ... ... ... ... өсу және ... есебiн жүргiзу;
- бюджеттiң кiрiс юөлiгiн ағымдағы болжауға қатысу;
- трасферттiк бағаларды ... ... ... ... ... өз құзыретi шегiнде мемлекеттiк ... ... ... ... және ... ... асыруға уәкiлеттi Қазақстан
Республикасы мемлекеттiк органдардың қызметiн бақылауды жүзеге ... ... салу ... ... қолдану тәжiрибесiн талдау және
қорытындылау, сондай-ақ осы ... ... ... және ... ... ... ... орындалуын бақылауды жүзеге асыру бойыша
жергiлiктi мемлекеттiк органдармен ... ... ... ... ... ... ... таңбалауға жататын акцизделетiн
өнiмдер бойынша акциздiк алым маркiлерiнiң сақталуын, сатып ... ... ... ... ... алу – бақылау маркiлерiнiң жасалуын,
сақталуын, сатып алынуын және есепке ... ... ... ... ... ... ... өндiрiп алу жөнiндегi жұмысты ұйымдастыру
және жүзеге асыру;
- “Салық және бюджетке төленетiн басқа да ... ... ... ... ... ... кодексiнде) белгiленген
тәртiппен салықтардың өсiмақы мен ... ... ... ... ... ... органдары лауазымды тұлғалардың әрекетi
(әркетсiздiгi) бөлiгiнде ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың шағымдарын қарау;
- салық мiндеттемелерiнiң ... ... және ... мәселелерiн
жеке және заңды тұлғаларға түсiндiру жөнiндегi жұмысты ұйымдастыру және
жүзеге асыру.
| ... салу | | ... ... | ... ... ... | ... | |мен ... |
| ... | | ... ... мен ... | ... |
| ... ... |
| ... | | ... ... |
|қамтамасыз ету | | |
| | ... |
| ... | | ... | | ... ... ... | |бақылау | ... ... |
1 ... - Салық механизмінің элементтері[1]
ҚР Президенті Н.Назарбаевтың мемлекет алдында әлемнің 50 бәсекеге
қабілетті елдер қатарына кіру ... ... ... ... ... ... қызметінің сапасын халықаралық стандарттарға сай
келтіру мақсатында ... ... ... салу ... ... бірқатар тапсырмалар бергені белгілі. Осы тапсырмаларды орындау
бағытында ... және ... ... басқа да міндетті төлемдер туралы”
ҚР Заңы қабылданып, 2009 жылдың 1 қаңтарынан ... ... ... ... ... шағын және орта ... ... ... қолдау, олардың дамуына жағдай жасау мақсатында көптеген салықтық
жеңілдіктер қарастырылды. Экономиканың шикізаттық емес секторларына салық
жүктемелерін ... ... ... табыс салығы  20%-ға
азайтылды. Оның төмендеуі кәсіпкерлердің негізгі құралдарды сатып алу ... ... ... ... ... жол
ашады.
Жаңа салық кодексінің 141-бабының 4-тармағына ... ... ... ... ... тапсырғанға дейінгі аванстық төлемдер
бойынша салық есептілігі 20 қаңтардан кешіктірілмей ... ... ... ... ... аванстық төлемдер бойынша
салық есептілігі корпоративтік табыс ... ... ... кейін 20 күнтізбелік күн ішінде ... ... ... ... құн салығы бойынша мөлшерлеме 13 пайыздан 12 ... ... жылы бұл ... 11% ... деп күтілуде). ҚҚС
бойынша ең төменгі өткізу айналымы 30 000 есе АЕК-ке дейін көтерілді (яғни
тауарларды өткізу ... ... ... 38190000 теңгеден аспаса, ҚҚС
бойынша есепке тұрмауға құқылы). Сондай-ақ салық кезеңі өзгертіліп, ... ... ... ... ... ... кезеңі ай сайын немесе ... ... ... ... салық мөлшерлемесі бұған дейін салық салынатын
табыстың мөлшеріне байланысты 5% бен 13% аралығындағы ... ... ... ... ... ол 11% көлемінде бекітілді. Оның төлем мерзімі есепті
айдан кейінгі айдың 25-іне
дейін салық төлеушінің орналасқан жері бойынша төленеді.
Мүлік салығына ... ... ... ... соны әңгімелейік. Заңды
тұлғаларға мүлік салығы бойынша мөлшерлеме салық салу нысандарының ... ... 1,5 ... құрады (Бұған дейін бұл ставка 1% болатын).
Оңайлатылған декларация негізінде ... ... ... ... ... мен ... ... мүлік салығын салық салу нысандарының
орташа жылдық құнының 0,5 пайызы ... ... ... ... ... ... ... мерзімі ағымдағы жылдың
15 ақпанына дейін болып өзгертілді (бұған дейін 20 ақпанға дейін болатын).
Мүлік салығы ... ... ... 25 ... 25 мамыр, 25 тамыз, 25
қараша болып өзгертілді (бұған дейін жоғарыдағы ... ... ... ... ... ... ... салық мөлшерлемелерін салық салу
нысандарының құнына қарай 0,05% (1 000 000 теңгеге ... қоса ... 0,5% (10 000 000 ... ... үшін) аралығында болғаны белгілі.
Бұған дейінгі Салық кодексінде мөлшерлемелер салық салу нысандарының құны
10 млн. ... ... ғана ... құны 10 млн. ... асқан
нысандарға 0,5% мөлшерлеме қолданылып келді. Жаңа ... ... ... ... құны 120 млн. ... ... ұлғайтылып, құны одан асатын
нысандар үшін салық мөлшерлемесі 1 пайызға жетті.   
Жер салығы бойынша салық есептілігін тапсыру мерзімі ағымдағы жылдың ... ... ... ... ... ... 20 ақпанға дейін болатын).
Жер салығы бойынша ағымдағы төлемдер мерзімі 25 ақпан, 25 мамыр, ... 25 ... ... ... ... ... ... айлардың 20-сына
дейін болатын).
Жеке табыс салығы бойынша ... ... ... 10% ... ... ... ... табыс бойынша жеке табыс ... ... ... ... ... 25-іне дейін жүзеге асырады.
Жаңа Cалық кодексінде көлік құралы салығына көптеген өзгерістер
енгізілді.
Көлік құралы ... ... осы ... ... ... және жүк ... ... байланысты түзету коэффициенттері колданылып отырса,
жаңа талап бойынша бұл ... ... ... ... ... құралының
шығарылған жылына қарамастан жүргізіледі. Сонымен қатар жаңа Cалық ... ... 20 ... ... ТМД ... шығарылған
автокөліктер салық төлеуден ... ... ... ... көлік
құралдарына салық мөлшерлемесі двигатель көлеміне байланысты 4 АЕК пен 117
АЕК аралығында болса, жаңа Салық ... 1 АЕК пен 117 АЕК ... ... ... салық мөлшерлемесі бұған дейін олардың ... ... 6 АЕК пен 15 АЕК ... ... жаңа ... ол 3 АЕК пен 9 АЕК ... ... Сонымен қатар жеке
тұлғалар үшін ... ... ... ... 1 ... ... өзгерді (бұған
дейін жеке тұлғалар үшін төлеу мерзімі 5 ... ... ... ... ... мерзімі 5 шілде болып қалды).
Жаңа Салық кодексі ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді, инвестициялық климатты
жақсартып, капиталдың экономикаға ... ... ... және
экономиканың шикізаттық емес секторларына салық жүктемелерін ... ... ... ... ету ... ... ... жемқорлықты азайтып, салық органдары мен салық төлеушілер
арасында тиімді ... ... ... ... ... салық саясатының даму кезеңдері
Салық жүйесі де өз ... сала ... ... ... ... бастан кешіре отырып, көптеген өзгерістер мен ... ... ... ... ... түсті.
Қазақстан Республикасының салық жүйесі реформалаудың ... ... ... ... 9 шілдедегі Қазақ КСР Президентінің ... ... ... құру ... Жарлығымен ҚазКСР-нің басты мемлекеттік салық
инспекциясы құрылды. 16 жалпы ... және 27 ... ... ... салық жөніндегі заң актілер пакеті қабылданды.
1991 ... ... ... ... ... ... ... туралы» Заңына сәйкес сол кездегі салық және
бюджетке төленетін басқы да ... ... ... ... ... ... салықтардың түрлері:
1. Қосылған құнға салынатын салық,
2.Пайдаға салынатын салық,
3.Акциздер,
4.Бағалы қағаздармен жасалатын операциялардан алынатын салық,
5.Экспорт мен импортқа ... ... ... геологиялық барлау және геологиялық іздестіру
жұмыстырына байланысты шығындарды өтеуге жұмсалатын ... ... ... және баж ... ... ... ... салынатын салық,
10.Автотранспорт құралдарын сатып алуға салынатын салық,
11.Автотранспорт құралдарының Қазақстан Республикасына ... ... ... ... ... ... ... салық,
13.Қазақстан Республикасы азаматтарынан, шетел азаматтарынан және
азаматтығы жоқ адамдардан ... ... ... баж ... ... ... ... еңбегіне ақы төлеу қорына салынатын салық.
II.Жалпыға бірдей міндетті жергілікті салықтар мен алымдар:
1.Жер салығы,
2.Жеке адамдардың мүлкіне салынатын салық,
3.Орман табысы,
4.Су үшін ... ... ... салық,
6.Кәсіпкерлік қызметті тіркеу үшін алынатын алым,
7.Кәсіпкерлік қызметтің субъектілері ретінде ... ... ... ... ... тіркеуден өткізгені үшін алынатын алым,
9.Елтаңбалық алым,
10.Мұрагерлік және сыйға тарту тәртібімен ауысқан мүлікке салынатын
салық.
III.Жергілікті ... мен ... ... ... ... обьектілер құрылысына
салынатын салық,
2.Курорттық алым,
3.Азаматтардан алынатын мақсатты алым,
4.Жарнамаға салынатын салық,
5.Автотранспорт құралдарын, есептеу техникасы және жеке ... ... ... ... ... ... үшін ... алым,
7.Жергілікті символиканы пайдалану құқығы үшін алым,
8.Ипподромдарда ат жарысына қатысқаны үшін алынатын ... ... ... үшін ... ... ... ойынына қатысушы адамдардан алынатын алым,
11.Тауар биржаларында және валюталарды сату және ... алу ... ... ... ... ... ... алым,
13.Кино-телетүсірімдер өткізу құқығы үшін алынатын алым,
14.Пәтер алуға берілген рұқсат қағаз (ордер) үшін алынатын алым,
15.Ит иелерінен алынатын алым,
16.Спиррті ішімдіктермен сауда-саттық құқығы үшін ... ... ... ... және ... ... ... үшін
алынатын лицензиялық алым.
Екінші кезең.
Қазақстан Респуьликасының Үкіметі 1995 жылдың ... ... ұзақ ... ... ... онда ... ... мен салық заңнамасын бірте-бірте халықаралық стандарт салық салу
принциптеріне ... ... еді. ... орай 1995 жылы 24 ... және ... ... ... міндетті төлемдер туралы» Қазақстан
Республикасы Президентінің жарлығы ... Бұл өз ... ... ... ... Ең ... ... салу жүйесі ықшамдалып, салық саны 45-тен 11-
ге дейін қысқартылды. Оның ішінде бесеуі мемлекеттік, алтауы ... ... ... және жеке ... ... ... ... құнға салынатын салық,
3.Акциздер,
4.Бағалы қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық,
5.Жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салығы мен ... ... мен ... ... және жеке тұлғалардың мүлкіне салынатын салық,
3.Көлік құралдарына салынатын салық,
4.Кәсіпкерлік ... ... жеке ... және заңды
тұлғаларды тіркегені үшін алынатын алым,
5.Жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқығы үшін алынатын алым,
6.Аукциондардан ... ... ... Президентінің бұл Жарлығы Қазақстан
Республикасының 1999 жылғы 16 ... ғ440-1 ... ... заң ... ... Қазақстан Республикасында салықтар, алымдар және басқа да
міндетті төлемдердің мынадай түрлкері қолданылды:
1) Заңды және жеке ... ... ... ... Қосылған құнға салынатын салық,
3) Акциздер,
4) Бағалы ... ... ... және ... ... акциялар эмиссиясының ұлттық біріңғайландыру нөмірін
бергені үшін алынатын алымдар,
5) Жер ... ... ... төлемдері мен салықтары,
6) Әлеуметтік салық,
7) Автокөлік құралдарының Қазақстан Республикасының аумағы бойынша
жүргені үшін ... ... Жер ... ... және жеке ... мүліктеріне салынатын салық,
10) Көлік құралдарына салынатын салық,
10-1)Біріңғай жер салығы,
11) Кәсіпкелік қызметпен ... жеке ... және ... тіркегені үшін алынатын алым,
12) Аукциондық сатудан алынатын алым,
13) Қызметтің жекелеген ... ... ... бергені үшін
алынатын алым,
14) Қазақстан Республикасының базарларында тауарларды сату құқығын
бергені үшін ... ... ... радиожелілік ресурстарын пайдаланғаны үшін
төленетін төлем,
16) Заңды және жеке тұлғалардың Алматы ... ... ... ... ... таңбаларында, тауар таңбаларында пайдаланғаны
үшін алынатын алым,
16-1)Заңды (мемлекеттік кәсіорындарды, ... ... ... емес ұйымдарды қопағанда) және жеке тұлғалардың ... ... ... ... (түбір сөз, сондай-ақ олардың кез
келген туынды сөзі ... ... ... ... ... ... ... таңбаларында пайдаланғаны үшін алым,
17) Жеке тұлғалардың ставкасы есептеу базасының 1 ... ... ... ... ... сатып алғаны үшін алынатын алым.
Үшінші кезең.
2001 жылы 12 маусымда Қазақстан Республикасының жаңа салық кодексі
қабылданып, 2002 ... 1 ... ... қолданысқа енгізілді.
Салық кодексі салықты және бюджетке ... ... да ... белгілеу, енгізу және есептеу мен төлеу тәртібі жөніндегі билік
қатынастарын, сондай-ақ мемлкет пен ... ... ... ... орындауға байланысты қатынастарды реттейді.
Қазақстан Республикасының салық заңдары Салық кодексінен, сондай-ақ
қабылдануы Салық кодексінде көзделегн ... ... ... және ... ... ... да міндетті төлемдерді төлеу
жөніндегі Салық кодексінде көзделмеген міндет ... ... тиіс ... және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер – ... ... ... және ... ... ... ... күшін жояды.
Салық кодексі мен Қазақстан Республикасының басқа да заң актілерінің
арасында қайшылықтар болған кезде, ... салу ... ... ... ... ... кодексінде көзделген жағдайларды қоспағанда,
салық қатынастарын реттейтін нормаларды салықтық емес заңдарға енгізуге
тиым салынады.
Салық ... ... ... ... аумағында қолданыста
блады, сонымен ... жеке ... және ... ... мен ... ... қолданылады.
Салық кодексіне жаңа салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті
төлемдер белгілеу, ... ... және ... ... ... ... төлемдер ставкалары мен салық базасын өзгерту бойынша өзгерістер
мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан ... заң ... ... 1 ... ... ... және ... жылдан кейінгі жылдың 1 қаңтарынан бастап қана қолданысқа
енгізілуі мүмкін [1,66-74б].
Экономиканы әртараптандыру және ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер» (Салық кодексі)
жаңа Қазақстан Республикасының Кодексі 2009 жылдың 1 ... ... ... ... ең ... және ... ... мынадай нормалар
болып табылады.
2009 жылдан бастап қосылған құн салығының ... 13 ... ... төмендеді. 2009 жылдан бастап сатып ... ... ... ... сомасынан, өнім беруші қосылған құн салығынан артық ... ... яғни ... ... деп ... қосылған құн
салығынан асып кететін соманы қайтару туралы ереже қабылданды. Бұл ... өнім ... ... құн ... төлеген салық төлемгерлерінің,
әсіресе, негізгі құрал-жабдықтарды жаңарту мен ... ... ... ... ... ... ... салықты реформалау аясында салықтың 13 пайыз бен 5 пайыз
аралығындағы регрессивті шкаладан жалпыланған 11 ... ... ... ... Жеке ... ... бойынша 10 пайыз мөлшеріндегі біріңғай
ставкасы сақталды.
Кіші кәсіпкелік үшін салықтыұ және әкімшілік ... ... ... құн ... міндетті тіркеу есебіне алу кезіндегі
құнының ең төменгі ... шегі 15000 ... 30 000 ... дейінгі айлық
есептік көрсеткішке көтерілді.
Мүлік салығын реформалау аясында барлық мүліктің жылжымайтын мүлікке
дейін салық салу ... ... 120 млн. ... аса ... жеке ... ... ... 0,5 пайыздан 1 пайызға дейін
көтерілді, сонымен қатар көлік құралдарына салық есептеу ... ... ... коэффициенті алынып тасталынды [7,3б].
Объектінің экономикалық белгілері бойынша табысқа және ... ... ... ... ... ... ... төлеушінің
салық салынатын кез келген объектіден алған табыстарынан алынады. Тұтынуға
салынатын салықтар – бұл ... мен ... ... тұтыну кезінде
төленетін шығынға салынатын салықтар.
ҚР–да салық саясатын жүргізудегі ... ...... ... ... ... ... мемлекеттің ішкі экономикалық
дамуына ықпал ететін саясат ... жеке ... ... ... жағдай
жасау, шетел инвестициясын тартуда кедергілердің алдын алу, яғни ... ... ... ... ...... егемендігін көрсетудің бір формасы. Салықтар осы
ерекшелігімен мемлекеттік мүлік пен займдардан (қарыз) ... ... ... жинау құқығы әрқашан мемлекеттің егемендік
құқығының бірі болып табылады. Салықтар біржақты тәртіпте белгіленеді.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндіріске пайдалануды талап етті,
кәсіпорыннан бюджетке түсетін кіріс түсімдерінің жүйесі ... ... ...... ... ... ... бастады; кәсіпорынның бюджетке
салықтық формадағы қарым – қатынасы заңмен реттелетін ... ... Бұл ... ... ... ... салықтарды
пайдалану концепциясын әзірлеу қажеттілігіне әкелді.
Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес салықтың 9 түрі бар.
2005 жылы акциз ... ... ... «Экспортталатын шикі мұнайға, газ
конденсатына рента ... ... және ... ... ... ... алымдар мен төлемдерді Сызба 1 көре аласыздар [6,4б].
Жалпы салықтар тиісті деңгейлердің бюджеттерінде шоғырландырылады және
жалпымемлекеттік қажеттіліктерді ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы төлемдерін
қалыптастыру үшін пайдаланылатын әлеуметтік ... 1- ... ... ... ... ... ... төленетін басқа да міндетті төлемдер мен
алымдар түрлері.
|Мінетті |Атаулары ... | |
| | |
| |1. ... ... салығы; |
| |2. Жеке ... ... |
| |3. ... құн ... |
| |4. ... ... ... ... шикі ... газ конденсатына рента |
| ... |
| |5. Жер ... ... ... мен ... |
| ... |
| |6. ... салық; |
| |7. Жер ... |
| |8. ... ... |
| |9. ... салығы; |
| | |
| |1. ... ... ... тіркегені үшін ; |
| |2. Жеке ... ... үшін ... |
| |3. ... ... ... және ... ... |
| ... ... ... үшін алым. |
| |4. ... ... және ... ... |
| ... ... ... үшін ... |
| |5. ... ... құралдары мен тіркемелерді мемлекеттік |
| |тіркегені үшін ... ... ... |6. ... ... мен шағын көлемді кемелерді мемлекеттік|
| ... үшін ... |
| |6.1 ... ... жасалып жатқан кеменің ипотекасын |
| ... ... үшін ... |
| |7. ... әуе ... ... тіркегені үшін алым. |
| |8. ... ... ... ... үшін алым. |
| |8.1 ... мен ... ... ... ... |
| ... мен ... құқықтар обьектілерін пайдалануға |
| ... ... ... тіркегені үшін алым. |
| |9. ... ... ... ... ... жүру алымы |
| |10. ... ... ... |
| |11. ... қызмет түрлерімен айналысу құқығы үшін |
| ... ... |
| ... және ... ... ... ұйымдарына |
| ... ... ... ... ... үшін ... |
| | |
| |1. Жер ... ... үшін ... |
| |2. Жер ... ... су ... ... үшін |
| ... ... ақы |3. ... ... ... үшін ... ... |4. ... ... пайдаланғаны үшін төлемақы. |
| |5. ... ... үшін ... |
| |6. ... ... ... ... пайдаланғаны үшін |
| ... |
| |7. ... ... ... үшін ... |
| |7.1 ... және ... телефон байланысын бергені |
| ... ... |
| |8. Кеме ... су ... пайдаланғаны үшін төлемақы. |
| |9. ... ... ... ... үшін ... |
| | |
| |1. ... баж |
| |2. ... ... ... |а) ... ... ... |б) ... алымдары, |
| |в) ... ... ... үшін төлемақы, |
| |г) ... ... ... ... ... ... салу ... бойынша олар тікелей және жанама салықтар
болып бөлінеді.
Тікелей салықтар – салық төлеушінің ... мен ... ... ... салықтардың ең соңғы төлеушісі ... ... ... ... иесі табылады Олар өз кезегінде нақты және жеке
салықтарға жіктеледі. ... ... ... ... ... ... ... (үй, жер, кәсіп, ақшалай капитал және т.б.)
салынады. Жеке тікелей салықтар – бұл жеке ... мен ... ... ... ... ... салықтардан айырмашылығы жеке салық
салу әрбір салық төлеушінің жеке табысы мен мүлкін де, оның ... ... ... ... – бағаға не тарифке үстеме түрінде ... ... ... мен ... ... ... емес салықтар. Жанама
салықтарға қосылған құнға салынатын салық, акциздер жатады. ... ... ... ... қызметтен түсетін түсімдер де
(кеден баждары түріндегі, ішкі ... ... ... бағасы мен
олардың фактуралық құнының айырмасы) жатады.
Жанама салықтар мемлекеттің ... ... ... ... ең ... ... ... тауарды тұтынушы табылады.
Жанама салық салудың мәні салықтың тауар бағасына (қызмет тарифіне)
қосылатындығында. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекет арасында тікелей байланыс
болмайды.
Жанама ... ... салу ... ... ... ... ... салықтар – қатаң түрде белгіленген бір ... ... ... ...... ... тауарлар мен қызметтерге
салынады;
Фискалды-монополиялық жанама салықтар – ... ... ... барлық тауарларына салынады.
Кедендік баж – экспортты-импортты операциялар ... ... ... ... ... ... және оған билік ... ... ... ... және ... болып бөлінеді.
Жалпымемлекеттік салықтар – барлық элементтері мемлекеттің ... және сол елді ... ... біртұтас қолданылатын салықтар.
Бұл салықтарды бекітіп, жүзеге асыратын – Парламент. Бұл ... ... ... бөлініп отырады.
Жергілікті салықтар – мемлекеттің заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... Олар жергілікті деңгейде қабылданған
шешім негізінде ғана жүзеге асырылады. Бұл салықтар толығымен ... ... ... ... ... ... салықтар жалпы және арнаулы болып
бөлінеді.
Сонымен, қаржы ... ... ... ... ... саясаты бөлініп
шықты.
Салық саясаты – мемлекеттің салық салу ... ... ... ... ... ... мен мақсаты қоғамның әлеуметтік–экономикалық
құрылуымен, экономикалық ... ... ... ... ... нақты әдістерімен сипатталады.
Салық саясатының мақсаты мемлекет қажеттілігін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз ету болып табылады.
Салық ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың
табысының бір бөлігі жалпымемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың табысы
реттеледі. Сонымен қатар салық ... ... ... ... ... ... ... Бұл ұлттық табыс көлеміндегі салықтардың үлесін,
салық салудың ... ... ... ... ... саясаты қаржыны салық жүйесі арқылы
орталықтандыруды оңтайландыру мақсатын көздейді.
Батыс экономистері ... ... ... алып ... ... ... ... шығыстарының жағдайын зерттеп білмей,
қарастырмайды. Оны салықтардың ең алдымен мемлекеттің өз ... ... ... ... ... ... ететіндігімен түсіндіреді.
Жоғары дамыған нарықтық қатынастар жағдайында салық саясатын ... ... ... ... ... ... ... табыстылық
деңгейін көтеру мақсатында ұлттық табысты қайта бөлу үшін ... ... ... ... жатады:
– мемлекетті өз функциялары мен міндеттерін орындау үшін қажетті ... ... ... ... ел шаруашылықтарын реттеуге жағдай жасау;
– нарықтық қатынас процесінде пайда болатын халық табысы деңгейіндегі
теңсіздікті деңгейлестіру (тегістеу).
Салық саясатында мемлекетті ... ... ... ... ... салық саясатын өзгерте отырып, мемлекет экономикалық
дамуды ынталандыруға немесе оны ырықтандыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... өйткені салықтық шаралар базистік
қарым-қатынасты қондырмаға ықпал ететін басты әмбебап құрал ... ... ... ... ішкі және ... ... ... үшін жалпы салықтық ахуалды жасау және капитал
қозғалысының басыңқы салалық және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Мемлкет басшысы өткен жылдардағы «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру
– мемлкеттік саясаттың басты мақсаты» атты Жолдлауында еліміздің әлеуметтік-
экономикалық даму ... ... рөл ... екі ... ... атап
көрсетті. Ол – жаңа Салық кодексі мен үш ... ... ... жүйесін
Қазақстанның жаңа сатыдағы дамуының міндеттерімен сәйкестендіру ... ... және ... өсіп ... ... ... ... мен
преференциялар бар», деп Елбасы Жолдауында барынша ашық айтты.
Мемлкеттің әлеуметтік саясатының ықпалдылығы ел ... ... Ал ... көзі – ... ... елімізде
экономикалық ахуал түбірімен өзгерген. Қазақстан ... ... ... өзі де ірі ... ... ... ... жетті. Ендеше, қолданыстағы ... ... өсу ... ... ... ... ... бере
алатындай сапалыдеңгейге көтеру уақыт талабы.
Міне, осыған байланысты Елбасының арнайы ... ... ... жаңа даму кезеңіне лайық жаңа Салық коексінің жобасын жасады.
Салық ... ... ... алқалы жиындарда мамандардың,
сарапшылардың, саясаткерлердің және ... мен ... ... Ел ... үшін ... ... бар бұл ... арнайы ұйымдастырылған бірнеше дөңгелек үстелдің негізгі тақырыбына
айналды. Үкімет басшысы Кәрім Мәсімов атап ... ... бұл ... ... ... 50 мәжіліс өткізіліпті. Жаңа
Салық кодексі осылай өмірге келді.
Жобадағы жаңалықтардың бірі салық салу мәселелері ... ... ... ... ... ... мен қайшылықтарды
жою үшін мәселелерді ... ... ... ... төлеуденжалтарудың
болуы мүмкін жағдайлардың жолын кесу үшін Консультациялық кеңес құрылды.
Оны Премьер-Министр басқаратын болады ... ... ... ... ... ... «Табыс
деген не?» соның анықтамасына тоқталып өтелік.
Табыс – ... ... бір ... ... өнімін сатудан немесе
өткізуден түскен түсімі [9]. Ал ... ... ... – салық
төлеушілердің әр түрлі табыстарынан түскен ақша ... ... ... ... ... салу обьектісі-ол салық салынатын
табыс.
Корпорациялық табыс салығын төлеуші заңды тұлғалар ең алдымен салық
салынатын табысын есептеп алу қажет[1.78б] ... ... ... ... ... ... табыспен және түзетулер
ескерілген, шегерімдер арасындағы айырма ретінде анықталады, яғни:
Салық салынатын табыс=Жылдық жиынтық ... ... ... ... ... салу ... ... Республикасының | ... ... ... ... ... алатын | | ...... ... | | ... ... | ... ... ... ... табыс алатын | ... ... ... емес ... ... | | ... ... ... | ... ... ... ... заңды тұлғалар | |Қазақстан Республикасын-да |
| | ... ... ... |
| | ...... |
| | ... таза ... |
| |
| ... ... ... ... ... банкі ... ... |
2 ... ... ... ... арасында көбірек пікірталас туғызып жүрген корпорациялық табыс
салығы.Жобада корпорациялық табыс салығы 20-15 пайызға дейін төмендетілетін
болды. Ставкалардың ... ... ... ... ... қабылдаған
әлеуметтік міндеттемелерін орындау үшін жеткілікті деңгейде анықталатын
болады. Кеміп қалғант кірістер салық салу ... ... ... экономиканы
қайта өндіруші секторының тиімділігін арттыру арқылы толықтырылмақ.Жаңа
инвестициялық преференциялар корпорациялық табыс ... ... ... ... Корпорациялық табыс салығы бойынша жеңілдіктер үш күндік
мерзім ішінде ... ... ... ... ... ... ... ауыстыру мерзімі 3 жылдан 10 жылға дейін ұзартылды. Бұл
инвестицияларды есептеп ... ... ... ... ... ... ... аймақтардың барлық аумағында қызмет талаптарын,
атап айтқанда, инвестициялық салық преференциялары режимі бар корпорациялық
табыс салығы бөлігінде бір ... ... ... Жер ... ... салынатын салықтан босату арнайы экономикалық аймақ ... ... [8,3б] ... 2- ... ... салығының ставкалары
|Салық төлеушінің салық ауыртпашылығына әсер ететін ... |
| ... ... ... ... ... салығының ставкасы |30% ... ... ... тұлғалар үшін салық ставкасы |10% ... ... ... ... |15% ... ... арқылы қызмет атқаратын бейрезидент – заңды |15% ... үшін ... ... | ... және ... ... ... да ... ... ... Республикасының кодексі (Салық кодексі) бойынша ... ... ... деп тауарларды ( жұмыстарды, қызметтер көрсетуді) өн-діру
және олардың айналысы ... ... ... ... бойынша салық
салынатын айналым құнының бір бөлігін ... ... ... ... ... тауарлар импорты кезіндегі ау-дарымды
айтады. Салық салынатын айналым бойынша бюджетке ... ... ... ... ... ... ... үшін есептелген ҚҚС сомасы мен
алынған тауарлар ... ... ... үшін ... тиісті ҚҚС сомасы
арасындағы айырма ретінде анықталады. Соңғыда салық бойынша есепке алу
механизмі көрінісін ... ... ... ... са-лынатын айналым және
салық салынатын импорт ҚҚС-тың салық салу ... ... ... ... ... ... қыз-меттер көрсетуді) өткізу
бойынша жасаған айналымы салық ... ... ... табылады, оған
Салық кодексіне сәйкес қосылған құн салығын-ан босатылған және өткізу орны
Қазақстан Респупликасы болып табылмай-тын айналым ... ... ... ... оған ... құн ... ... мә-міле
жасаған тараптар қолданатын бағалар мен тарифтерді негізге ала отыр-ып,
өткізілетін тауарлар (жұмыстар, ... ... құны ... ... ... тауарлардың (жұмыстардың, қызметтер көрсетудің) құны
қандай бір өзгеріске түскен жағдайда, салық салынатын ... ... ... ... түзетіледі. Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес
мағлұмдамалануға тиісті, Қазақстан аумағына әкелінетін немесе әкелінген та-
уарлар қосылған құн ... ... ... ... ... ... табылады. Салық салынатын импорт мөлшеріне кеден заңамасына
сәйкес белгіленетін импортталатын тауардың кедендік құны,сондай-ақ қосылған
құнға салынатын ... ... ... Респуб-ликасына тауарлар
импорты кезіндегі салық және ... ... ... да ... ... ... ... өткізу бойынша айналым:
тауарға меншік құқығын беруді (тауарды сатуды, тиеп жөнелтуді,
тауар ... ... ... ... ... ... жарна төлеуді,
жұмыс берушінің жалдамалы қызметтерге жалақы есебінен тауар беруін);
тауарларды төлем мерзімін ұзарту шартымен тиеп жөнелтуді, мүлікті
қаржы ... ... ... ... ... тиеп жөнелтуді;
қарызды төлемеген жағдайда кепіл берушінің кепіл ұстаушыға кепілге
қойылған мүлкін (тауарын) беруін;
кәсіпкерлік қызмет мақсаты үшін салып алынған тауарды ... ... ... ... салынатын салықты дербес төлеуші болып табылатын бір
құрылымдық бөлімшенің екінші ... ... ... ... қызмет көрсетулерді өткізу бойынша айналым кез келген
жұмыстарды орындауды ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ тауардың өткізуден өзге сыйақы үшін кез келген
қызметті білдіреді.
Қосылған ... ... ... – көп ... ... ... ... әрбір сатысында өндіріп алынатын салық, ол өзіне тауар ... ... ... ... ... ... ... бірақ мемле-кетке
тек осы тауардың өндірушісі тауарды өндіру мен өткізу ... ... ... ... ... ... салықты өндіріп алу механизмі
баға құрамындағы салықты дәйекті және тұрақты қордалану есебінен ... ... ... ... ... бір ... құн ... бойынша, шағын бизнеске салық салуды реформалау
бөлігінде айтарлықта өзгерістер болмайды. Алайда экономиканың ... ... және ... ... ... жүйелендіру мақсатында
2011 жылдан бастап. Бір ... ... ... ... арнайы салық
режимін жою ұсынылып отыр. Жер учаскесінің ауданы мен аумағына ... жер ... ... 0,1 ... 0,5 пайызға дейінгі үдемелі.
Шкаласын енгізу де ... Бұл ... ... ... арналған басқа режим сақталады, олар – ... ... ... 70 пайызға азайту, ауылшаруашылық өнімін қайта өндірушілер үшін
70 пайызға азайту. Жер салығы туралы айтқанда көңілге күмән ... ... бар. ... жер ... ... белгілеу кезінде тәелсіз
бағалаушыларды тарту қажеттілігі айтылған. Ал тәелсіз бағалаушылардың ... ... ақ, ... таза» әділ болады деп айту қиын. Ендеше, жобадағы
айтылған осы мәселе ... ... жең ... жалғасатын
сыбайластыққа жол берілуі мүмкін. Сондықтан бұл ... ... ... ... ... жол ... меже ... керек сияқты.
|Материалдарды |Қ | ... | ... ... |Қ | ... ... ... |С | ... ... ... | | | | ... | | | | |
| ... құн ... ... ... ... |Таза |компонент|ң қосылған|бойынша ... ... ... |есепке |
|дар ... | ... ... |
| | | | ... | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| ... | ... | |
| ... ... |
| ... ... |
3 ... ... ҚҚС-ты өндіріп алу[3]
Корпорациялық табыс салығын аяқтап, енді жеке табыс ... ... ... ... ... ... 10 пайыз деңгейде ... 3б]. ... ... ... ... сыйақы, кәсіпкерлік
қызметтен түскен табыс, ... ... ... ... ... ... табыс, бір жолғы жәрдемақы, жұмыссыздық және жұмысқа уақытша
жарамсыздық ... ... ... төлемдер, дивиденд және рента
түріндегі табыстардың барлық түрлерін жатқызуға болады [1.145б].
Салық төлеуші салық ... ... ... ... ету ... ... он ... кешіктірмейтін мерзімде түпкілікті ... ... және ... салығын төлейді. Салық бойынша декларация
есепті жылдан ... ... 31 ... кешіктірмей табыс етіледі.
2 ҚАЗІРГІ УАҚЫТТАҒЫ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ДАМУ
ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... мен түсу ... талдау
Қазақстан Республикасының 2010-2012 жылдарға арналған мемлекеттік
бюджеттінің кірістері орта ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
Бюджет және Салық кодекстерінің және өзгеде нормативтік-құқықтық актілердің
ережелерін есепке отырып анықталады [7].
Барлық өркениетті ... ... ... ... әр ... ... жіктеледі. Салықтар мемлекеттің құрылуымен бірге пайда
болады және мемлекеттің өмір сүріп, дамуының негізі болып табылады.Мемлекет
құрылымының ... ... да ... оның салық жүйесінің қайта
құрылуымен, ... ... ... Әр бір ... ... ... ... саясатын жүргізу үшін белгілі бір мөлшерде қаржы көздері қажет.
Мемлекет ... ... ... барысында қуатты
экономикалық тетік ретінде пайдаланылады. Салықтардың мәнін ... ... ... ... түсіну қажет. Ал салықтардың экономикалық
маңызы олардың атқаратын қызметіне тікелей қатысты.
Салықтар негізгі мынадай қызметтері (функциялары) бар:
реттеушілік;
фискалдық;
қайта бөлу.
Жоғарыда ... ... ... ... салықтардың
ынталандыру, бақылау функцияларын атап кетуге болады. Реттеушілік қызметі –
салықтың ең негізгі ... Осы ... ... ... ел экономикасына өз
ықпалын тигізеді, яғни салықтар реттеу жүзеге асырылады. Салықтық реттеудің
ең басты мақсаты - ... ... ... ету. ... ... ... ... реттеудің тетіктері болып саналады. Жоғарыда көрсетілген
салықтық реттеудің тетіктері тек қана ... ... ... ... ... ... ақша және баға ... шетелдік инвесторларды
ынталандыру, шағын және кіші кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... салықтық реттеу тетіктері тиімді қызмет атқару үшін,
олардың ... да ... ... тығыз байланыста
Мемлекеттік бюджеттегі түсімдерге тоқталып өтетін болсақ. Мемлекеттік
бюджеттегі түсімдерді талдай отырып біз ... ... ... ... ... ... айға өсі отырған. Яғни салықтық түсімдер 2006 ... млн тг ... ... ... 2007 жылы ... ... 2 887 873
млн тг көрсеткен. Ал 2008 жылы салықтық түсімдер 2 819 510 млн тг ... ... ... 610 407 млн тг артып отыр, ... ... ... артық орындалған.
Салықтан тыс түсімдерге тоқталар ... 2006 жылы 54 166 млн ... 2007 жылы 181 103 млн тг ... . 2008 жылы ... ... 85 540 млн тг көрсетіп, 2006 жылмен салыстырғанда 2008 жылы ... тг ... яғни ... ... 56,1 ... ... ... капиталды сатудан түскен түсімді талдайтын болсақ 2006
жылы 74 166 млн тг көртетіп отырған болса, 2007 жылы бұл көрсеткіш ... тг ... 2008 жылы ... капиталды сатудан түскен түсім 56 940 млн
тг көрсеткен. 2006 жылмен салыстырғанда 2008 жылы ... ... -17 226 ... ... ... ... ... -23,2 пайызға төмендеген. Бұның
бірден-бір ... ... ... 2007 ... аяғындағы әлемді жайлаған
дағдарыс болып табылады (кесте 1).
4 кесте -Мемлекеттік ... ... ... ... |2006ж |2007ж |2008ж ... |
| ... ... алып ... ... ... ... ... түсімдері 2006 жылы 2 млн тг болған болса, 2007 жылы 258 046
млн тг құрап отыр, 2008 жылы ... млн тг ... 2006 ... 2008 жылы ... млн тг, 10 мың есеге артық орындалған.
Мемлекеттік бюджеттің кіріс көздерінің барлығына тоқталатын ... жылы 2 338 336 млн тг ... ... көрсетіп отырған болса, 2007 ... млн тг ... ... 2008 жылы бюджет кірістерінің көзі 4 034 412
млн тг құрап отыр. 2006 ... ... ... 2008 жыл ... ара
салмығы 3 696 076 млн тг көрсетті, пайыздық көлемі 72,5 пайыз. Енді ... ... 1-де ... ... ... ... динамикасы, %[4]
Мемлекет алатын ( жинайтын) барлық салықтар жүйесі, ... әдіс – ... ... ... қызметтері мемлекеттің салық
жүйесін құрайды. Салық ... ... ... ... көптеген түрі болғандықтан ... жүйе ... ... ... елдің экономикалық ... ... ... ... ... қаржылық ресурстарының
концентрациясын ... етуі ... Осы ... салық жүйесі:
мемлекетпен өндіріп алынатын ... ... ... ... әдіс – ... ... ... есептеу
әдістері; Салық ... ... мен ... және ... бұзған үшін жауапкершілік ... ... ұзақ ... Салық жүйесінің қалыптасуы мен әрі қарай дамуына объективті (
экономикалық ... ... ... ... ( ... соғыс, табиғи апаттар) және т. б. факторлар әсер ... ... оны ... түрлеріне байланысты ... ... ... ... ... 4 ... пайдаланылады.
Мысалы: мемлекеттік сектор; Комерциялық ... ... ... акциялық қоғамдар) ; қаржылық ... ... ... ... комплекстері, биржалар, тұрғылықты халық)
Салық жүйесінің тиімділігін бағалаудың 2 ... ... ... ... ... ... ... көрінуі;
2. Салықтарды өндеп алудағы шығындардың төмендеуі;
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... органдарының мен салықтың қатары реттен құқықтық ... ... ... ... ... компоненті мен олардың
құрылымды бөлімдерінен ) тұрады.
Ендігі таңда біз республикалық ... ... ... Республикалық
бюджет кіріс көздері мемлкеттік бюджеттегідей кіріс түрлері ... ... ... ... салықтық емес түсімдер, негізгі капиталдан
сатудан түскен түсімдер және соңғысы трансферттерден түскен түсімдер. Бұл
мәлімет сіздерге ... 2-де ... ... ... ... болсақ, яғни талдайтын
болсақ. Республикалық бюджеттің салық түсімдері 2006 жылы 1 667 823 млн ... ... 2007 жылы ... млн ... ... Ал 2008 жылы
2 071 408 млн тг құраған. 2006 жылмен салыстырғанда 403 585 млн тг ... ... ... 24,1 пайызды құраған (кесте 2).
Кесте 5-Республикалық бюджеттің кірістер құрылымын талдау
млн.тг
|Көрсеткіштер |2006ж |2007ж |2008ж ... |
| ... ... емес ... ... ... 2006 жылы 49 161 млн ... 2007 жылы 170 444 млн тг құралып отыр. 2008 жылы ... ... ... 72 445 млн тг ... 2006 ... салыстырған да 23 284
млн тг, яғни 47,3 пайызды көрсетіп отыр.
Негізгі капиталды сатудан түскен түсімдерге ... ... 2006 ... 299 млн тг ... ... болса, 2007 жылы 8 233 млн тг ... ... бұл ... 8 576 млн тг ... 2006 ... ... 277 млн ... пайызға артты.
Соңғы бюджет кірісінің көлемі трансферттердің түсімдері 2006 жылы
121 944 млн тг құраған, 2007 жылы 416 048 млн тг ... ... ... ... 1 164 775 млн тг құраған. Өткен жылдармен салыстырғанда 1 042 831 млн
тг артып отыр.
Республикалық бюджеттің кіріс көлемінің барлығына ... ... жылы ... млн тг ... жылы бұл сома ... ... отыр,
яғни 2 221 540 млн тг көрсетіп отыр. 2008 жылы ... ... ... ... млн тг ... ... ... салыстырғанда өсімі
1 470 376 млн тг көрсетті. Пайыздық өсімі 79,5 пайыз. Бұл ... 2-ден көре ... ... бюджеттің кірістерінің динамикасы,%[5]
Салық төлеушілердің - заңды тұлғалардың (заңды тұлға құрмай кісіпкерлік
қызметті ... ... жеке ... банк ... ... туралы
салық қызметі органдарына хабарламау, салық төлеушілердің өздерінің банк
шоттарынан органдарына хабарламау, ... ... ... ... ... ... ... сомаларын, оларға салық
органдары берген және оны есепке қою ... ... ... табыс
етпей, республикалық және ... ... ... төледер
тапсырмасын жүзеге асыру;
Салық төлеушілердің өздерінің банк ... ... ... ... ... ... ... көзделген
айыппұлдар мен өсімпұлдар сомасын республикалық және жергілікті бюджеттерге
аударуға (төлеуге) төлемдік тапсырмаларды ... ... ... ... бюджет жүйесінің кассалық орындалуын ... ... ... ... және ... төленетін басқа да міндетті ... ... ... банк ... ... есептен шығару жөніндегі
операция жүргізілген күні есептемеу (аудармау);
Салық ... ... ... белгіленген ... ... ... ... ... ... алу жөніндегі
инкассолық тапсырмаларын бірінші кезекте орындамау;
Салық ... ... ... банк ... ... салық
төлеушілердің – заңды тұлғалардың (заңды тұлға құрмай кәсіпкерлік қызметті
жүзеге асыратын жеке ... осы ... ... ... ... ... операцияларды, сондай-ақ нақты жеке тұлғалардың
операцияларын және ... ... ... бар-жоғын тексеруге
жіберуден бас тарту немесе осы тексерулерді жүзеге асыруда ... ... ... ... ... банк ... бойынша барлық шығыс
операцияларын тоқтата тұру жөніндегі өкімдерін орындамау, салық ... ... ... жою ... ... ... салық
қызметі органдарына және олардың лауазымды адамдарына бухгалтерлік есеп-
қисаптар мен баланстарды, ... мен ... және ... төленетін басқа
да төлемдерді есептеумен және төлеумен бағалар және тарифтер белгілеумен
және қолданумен ... ... да ... ... ... ... тарту;
Салық органдарының сауал салулары бойынша белгілі бір кезеңде банк
шоттары ... ... ... ... ... ... осы
шоттарда ақшасының бар-жоғы туралы мәліметтерді ... ... банк ... ... ... жүзеге асыратын
ұйымдардың, қор биржаларының дауазымды ... ... ... ... ... ... ... төлеушілердің алдағы жыл
ішіндегі қаржы операциялары ... және ... ... ... ... мен ... бойынша есептелген сыйақы (мүдде) туралы
мәліметтерді табыс ... ... ... ... көрсеткіштің оннан елуге дейінгі мөлшерінде айыппұл
салуға әкеп соғады.
Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген ... жаза ... бір жыл ... ... ... нақ сол ... есептік көрсеткіштің жиырмадан жүзеге дейінгі мөлшерінде айыпұл
салуға әкеп соғады.
Банктердің және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын
ұйымдардың салық ... ... ... ... және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын
ұйымдардың салық заңдарында белгіленген міндеттерді:
Салық төлеушінің (жеке ...... ... ... ... ашуға кезінде оның тіркеу нөмірін есепке алмау;
Салық төлеушінің – заңды тұлғаға немесе заңды ... ... ... ... ... жеке тұлғаға банк шоттарының ашылғаны туралы салық
органдарына үш жұмыс күні ішінде хабарламау;
Клиенттер шоттары бойынша төлем құжаттарын ... ... ... ... нөмерін табыс етпей, операциялар жүргізу;
Салық төлеушілердің – заңды тұлғалардың немесе ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың банк шоттары бойынша
барлық шығыс операцияларын салық заңдарында көзделген жағдайларда салық
органдарының шешімі ... ... ... ... жүйесінің кассалық орындалуын жүзеге асыратын
басқа ұйымға салық және ... ... ... да міндетті төлемдер
сомасын салық ... банк ... ... ... ... жөніндегі
операция жасалған күні есептемеу (аудармау);
Салық заңдарында ... ... ... ... ... ... ... сөзсіз аударуға қатысты нұсқауларды бірінші
кезекте орындамау;
Салық органдарының ... және ... да ... ... мен
айыппұлдарды алу жөніндегі инкассалық тапсырмаларын (өкімдерін) бірінші
кезекте орындамау түрінде жүзеге асырмауы. –
Заңды ... ... ... банк ... ... жасалған
шығыс операциялары сомасының бес проценті мөлшерінде айыппұл салуға әкеп
соғады.
Банктердің және банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... банк ... ... ... бойынша орналастырылған
салықтардың және бюджетіне төленетін ... да ... ... сомасын
аудармауы немесе дер кезінде аудармауы.
Заңды тұлғаларға шартты банк салымында орналастырылған, ... дер ... ... салық және бюджетке ... ... ... ... ... Елу проценті мөлшерінде айыппұл ... ... ... кірістеріне тоқталар болсақ, 2006 жылы ... 13 376 млн тг ... ... 2007 жылы 19 670 млн тг ... 2008 жылы ... ... 21 544 млн тг құраған. Өткен жылдармен
салыстырғанда өсімі 8 168 млн тг ... емес ... ... ... 2006 жылы 304 млн тг құрап,
2007 жылы 302 млн тг ... 2008 жылы ... емес ... 340 млн тг
құраған, 2006 жылмен салыстырғанда 36 млн тг ... ... ... сатудан түскен түсімге тоқталатын болсақ 2006 жылы
922 млн тг ... ... 2007 жылы 1 154 млн тг ... 2008 жылы 802
млн тг көрсетіп отыр. Осы ... айта ... бір жайт ... ... ... ... ... айтатын болсақ -120 млн тг кеміп
отыр. ... ... -13,0 ... көлемінде. Оның себебі 2007 жылдардағы
әлемді жайлаған ... ... деп ... ... ... ... көзі ... табылатын трансферттік
түсімдер 2006 жылы 21 664 млн тг болған болса, 2007 жылы 38 510 млн ... ... 2008 жылы ... ... 61 635 млн тг ... ... ... көрсетер болсақ 39 971 млн (184,5%) тг көлемінде
артқан.
Қызылорда облысының кірістерінің барлық жиынтықтарын ... ... жылы 36 265 млн тг ... 2007 жылы ... ... 59 636 млн тг
құраған. 2008 жылы облыс кірістері 84 321 млн тг ... ... ... млн (132,5%) тг ... ... отыр (кесте 3).
Кесте 6-Қызылорда облысының бюджетінің кіріс көздерін таладау
млн.тг
|Көрсеткіштер |2006ж |2007ж |2008ж ... |
| ... ... жәрдемдесу және Қазақстан Республикасы
экономикасының ... ... ... қол жеткізу мақсатында
мемлекеттік қаржылық және материалдық ресурстарды құру және ... ... ... ... алынуы мен сенімді бақылануының
айқындығын және уақтылы жүзеге асырылуын қамтамасыз ету.
Әлемдік қаржылық ... ... ... тұрақты және прогрессивті
эволюцияланатын қаржылық жүйелердің бірі деп ... ... ... ... ... ... ... ахуалды талдау. Ел Президентінің 1997 жылғы «Қазақстан – 2030
Барлық Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының
артуы» атты ... ... ... ... басшысы Үкімет алдында
қазақстандықтардың өмір сүру ... ... және ... ... ... ... ... маңызды стратегиялық міндеттерді
қойды.
Мемлекет экономикасында жаңа қағидаттық кезең басталады – бұл ... ... ... ету. Атап айтқанда, дағдарыс ... ... ... және ... ... ... ... дамуы, инфрақұрылымның тиімділігі. Бәрінен бұрын, бұл – әр
адамның өмір сүру ... ... ... ... ... еліміздің
Үкіметі әлемдік экономикалық дағдарыстың салдарларын ... ... ... ... ... тәуекелдерден қорғаудың алдын алу
шараларын дайындау жөніндегі шараларды қабылдауда.
Қойылған ... шешу ... ... ... ... бірі және бюджеттің атқарылуы бойынша уәкілетті орган
болып табылатын Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі ең ... ... ... ісі, ... ... саласындағы мемлекеттік саясатты іске
асыруды, ... ... есеп пен ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Сурет 6-Қызылорда облысының бюджет кірістерінің динамикасы[6] %
Мемлекеттік сатып алу тендерлерін қалыптастыру ... де ... ... созылмалы процесіне және конкурстардың ... ... ... қаржысының кейін толық игерілмеуіне байланысты
проблемалар анықталды. ... ... ... тәжірибелік пайдаланып көру
жолымен «Электрондық мемлекеттік ... алу» ... ... ... жоспарлануда. Бұл оның өндірістік таралымын көбейтуді ... ... алу ... ... ... жүйесіне
кезең-кезеңмен өтуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, ол өз ... ... алу ... ... және бюджеттердің уақытылы
орындалуын жоғарылатуға әкеледі.
Келесі жағынан, бюджеттің уақтылы орындалмау проблемасын шешу, рәсімдеу
мәселелерін оңайлатуға ғана байланысты емес, ... ... ... бөлінген қаржылық қаражаттарды әрқашан тиімді пайдаланбайды ... ... ... да жиі ... ... ... ішкі бақылау жүйесінің тиімді қызмет ету проблемасы туындайды.
Ендігі кезекте салық түсімдеріне тоқталатын ... ... ... ... ... бюджетаралық бөлініп түсілуін талдайық.
2006 жылы Қызылода облысының салық ... ... мың ... ... Оның ішінде жергілікті бюджетке шоғырланғаны
19 670 803 мың тг ... ... Ал, ... бюджетке жиналғаны
15 738 918 мың тг құраған. Бұл 2006 жыл көлемі.
2007 жыл ... ... ... ... көлемі 51 833 072 мың тг
көрсеткен. Оның ішінде жергілікті бюджетке түскен салық ... ... тг ... Ал ... бюджеттің көлемі 30 288 331 мың тг
көрсетіп отыр.
2008 жылы салықтан түскен түсімдер барлығы ... мың тг ... осы ... айта ... бір жайт өткен жылмен салыстырғанда салық
түсімі біршама азайған. Жергілікті ... ... ... мың тг ... Республикалық бюджеттің көлемі 15 707 486 мың тг ... ... ... кесте 1-ден көре аласыздар.
Кесте 7-Қызылорда облысының 2007-2009ж.ж салық түсімдерін талдау
мың.тг
|Көрсеткіштер |2007ж |2008ж |2009ж ... |
| ... ... алу ... қалыптастыру бөлігінде де сауда-
саттық жүргізудің ... ... және ... ... ... ... қаржысының кейін толық игерілмеуіне байланысты
проблемалар анықталды. Пилоттық аймақ шегінде ... ... ... ... ... сатып алу» ақпараттық жүйесін барынша
сынау жоспарлануда. Бұл оның өндірістік таралымын көбейтуді ... ... алу ... ... ... ... өтуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, ол өз кезегінде
мемлекеттік сатып алу ... ... және ... уақытылы
орындалуын жоғарылатуға әкеледі.
Келесі жағынан, бюджеттің уақтылы орындалмау проблемасын ... ... ... ғана ... емес, көптеген мемлекеттік органдар
өздеріне бөлінген қаржылық қаражаттарды әрқашан тиімді пайдаланбайды және
белгіленген мақсатына пайдаланбау да жиі ... ... ... ішкі ... ... тиімді қызмет ету проблемасы туындайды.
Сурет 7-Қызылорда қаласының бюджетаралық салық түсу динамикасы [7] %
Анықталған ... жою ... ... ... ... ... ... жыл бойында шешілмеген мәселе
болып қалған. ... ... ... ... 70 % құрайды,
негізінде олардың үшінші бөлігі қабылданған шаралар ... ... ... ... ... жылдан бастап нұсқамаларды орындамағаны немесе ... үшін ... ... ... тұлғаларын жауапкершілікке
тарту жөнінде 2001 жылғы 30 қаңтардағы «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы»
Кодекс нормасының енгізілуі ... ... ... тәртібін
жоғарылатуға көмектеседі.
Осыған байланысты мынадай көрсеткіш айқындалды: бақылау іс-шараларының
қорытындысы бойынша ... ... мен ... ... ... жылы 85 %-ға ... отырып көтеру.
Қазіргі қаржылық бақылау жүйесінің осы кезеңдегі жеткіліксіз тиімділігі
көбінесе бақылау органдарының ... ... ... ... ... ... негізделеді, бұл кезде бұзушылық фактісі жасалған
және ақша қаражаты жұмсалып, уақыт өтіп ... өту ... ... ... ... жүзеге асырылуы
керек. Бұл кезеңде аудитті мемлекеттік органдар деңгейінде, ал келешекте ... ... ... ... ... ... жоспарда тәуекелдерді басқару аудитіне
кезең-кезеңмен өту міндеті қарастырылған, сәйкесінше Министрлік тәуекел
топтары ... ... ... және ... жүйесін әзірлеуге
кірісуі қажет және оны 2010 жылы жоспарлы бақылау іс-шараларының 30 %, 2011
жылы – 40 % ... ... ... ... ... ... ... көлеңкелі экономикада
жасырылған резервтерге шоғырландыру және қызметті оларды анықтауға бағыттау
қажет. Ірі ... ... ... ... бағаларға
бақылау бойынша тиімділікті арттыру қажет, жалған кәсіпорындармен күресті
жандандыру, залал ... ... ... күшейту керек,
резидент еместерге назар аудару қажет, акцизделетін саладан ... ... ... түсімін көтеру керек. Бюджеттің кіріс
бөлігін ұлғайту салық жүктемесін төмендете отырып, салықтық ... ... ... тиіс. Салықтық әкімшілендірудің
жеткіліксіздігі немесе пысықталмауы бюджетке түсетін ... ... ... ... ... ... ... қоғамда
әлеуметтік қысымшылығын тудыруға әкеп соқтыруы мүмкін.
Аталған міндетке қол жеткізу ... ... ... ... арттыру жолымен «Салықтық әкімшілендіруді жақсарту жолымен
салықтардың толық түсуін ... ету» ... ... ... ... ақпараттық жүйелер базасында озық халықаралық тәжірибені
пайдалануға негізделген салық қызметі ... ... ... ... ... ... талап ететін бір қатар проблемалар бар.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық
актілеріне салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен ... ... Заңы ... ... ... ... ... салық
ауыртпалығының деңгейін төмендетуге (дербес кіріс және әлеуметтік салықтар,
СҚБ, арнайы ... ... ... ... ... ... іске асыруға, сонымен қатар экономиканың бөлек секторының
ерекшеліктерін іске ... жеке ... ... ... ... ... әкімшілік мәселелерді шешуге және де жеке кәсіпкерліктің
дамуына кедергі жасаушы кейбір әкімшілік мәселелерді шешуге ... ... ... ... ... кіріс салығын 10 пайыз дәрежесінде барлық жеке тұлғаларға фискалды
мөлшерін енгізу;
Әлеуметтік салықты орта есеппен алғанда 30 пайызға төмендету;
Патент және ... ... ... ... бизнес
субьектілері үшін арнайы салық тәртібінде салық мөлшерлерін төмендету;
Ауылшаруашылық өнімді өндіруші кәсіпорындарға қосылған бағаға ... ... ... ... ... ... және мәдениет саласында мемлекеттік емес
ұйымдармен іске асырылатын, ... ... ... ... ... корпоративті табыс салығынан босатуды ... ... ... ... ...... баға салығынан босату;
Үлесақыға екі еселі салықсалуды жою;
Жеке кіріс салығы соммасын анықтаған кезде есептеуге енгізуге болатын
ерікті ... ... ... нормаларын өзгерту;
Корпоративті кіріс салығы бойынша алдын ала төлемдерін аудару ... ... ... бойынша алдын ала төлемдері соммасын төмендеткені
үшін ... ... ... ... ... ... ... бюджеттерді қалыптастырудағы салықтардың рөлі
2010-2014 жылдарда ... даму ... ... ескере отырып,
экономика дағдарыстан кейінгі даму кезнңіне кіреді, ол ... келу ... ... сапалы және теңгерілген өсім кезеңін болжайды.
Экономиканың дамуының ағымдағы жағдайын ескере отырып, экономикалық
қалпына келу өсу ... 2012 жылы ... ... келу ... ... ... және ... өсім кезеңін
қамтамасыз ету үшін өңірде Қызылорда облысының 2009-20011 жылдарға арналған
экономикалық тұрақтылығын, әлеуметтік ... ... ... ... ету ... іске ... ... өсуіне жол бермеу;
Жаңа жұмыс орындарын құру;
Инфляциялық процестерге бақылауды қамтамасыз ету;
Қолайлы инвестициялық ахуалды сақтау;
Шикізат және облыс экономикасының ... да ... ... ... ... ету;
Ірі инвестииялық жобаларды жүзеге асыру;
Шағын және орта бизнесті қолдау бойынша ... ... ... ... ... ... және мұнай мен түсті
металға деген сұраныстың артқанына ... ... өсуі ... ... бастайды, мұнай және геология саласында және ... ... ... ... ... болады.
Жоспардағы агроөнеркәсіп кешенін, шағын және орта ... ... ... қаржы, ауыл шаруашылығының ... және ... ... сауда және ... ... ... ... ... ... ұстап тұруға әзірленіп жатқан 2011
жылдарға арналған экономиканы жеделдетіп ... ... ... ... ... ... Бағдарлама шеңберін оларды жүзеге асыру
экономика ... ... ... ... және оның ... мүмкіндік
береді және ықпал етеді.
Бақылаушылар берiлген мәлiметердiң дұрыстығына, олардың салық ... ... ... жеке және ... ... нақты жағдайына
сәйкес келуiне бақылау ... ... ... ... ... ... және бухгалтерлiк бақылауды жүзеге асыруға қатысады,
салық төлеушiлердiң шағымдарын қабылдайды. Салық төлеушiлердiң декларацияда
көрсетiлген мәлiметтерiнiң ... ... Бас ... ... яғни салық бақылаушылары жүзеге асырады.
Салық төлеушi жеке тұлғалардың берiлген ... ... ... ... ... принципiне негiзделген жаңа
әдiстеме бойынша жүргiзедi. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... және ... актiлермен берiлетiн
кепiлдемелер тiзiмi кеңейтiлген. Жергiлiктi салық органдарына ... ... ... ... ... жеке шешуге мүмкiндiктерi
кеңейтiлген, кәсiпорындар бухгалтериясына ... ... ... ... ... жүргiзу көлемi шектелген.
Салық қызметiн қайта ұйымдастыру барысында салық төлеушiлердiң берген
мәлiметтерiне таңдамалы бақылау ... ... ... құрылған, сыртқы салық бақылауын жүргiзетiн инспекторлар тобы
дайындалған.
Бақылау iс-шараларының тиiмдiлiгi қажеттi ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылуына байланысты.
Iрi кәсiпорындар қызметiн тексеру үшiн екi негiзгi әдiс қолданылады.
Жалпы ... ... Бұл әдiс ... ... ... ... ... мезгiлде тексерiледi және iшкi қаржылық және коммерциялық ... ... ... ... ... ... қызметiнiң
барлық бағыттарын толығымен қамту негiзiнде ... ... ... ... ... алғанда, даму әлеуетін толық іске ... ... ... міндеттерін орындауға бейімделіп ... ... ... қамтамассыз ететін болады.
Жергілікті бюджеттердің алдағы жылдарға болжамдарына тоқталып өтелік.
2010 жылы кірістердің ... ... 15 847 млн тг ... деп ... Оның
ішінде салық түсімдері 14 590 млн тг деп жоспарланса, ал салықтық емес
түсімдер 107 млн тг ... деп ... ... ... сатудан түскен
түсімдер 448 млн тг түседі және ... ... 702 млн тг ... ... ... жылы ... түсімдері 16 344 млн тг бюджетті толықтырады деген
жоспар бар болса, салықтық емес түсімдер 2011 жылы 115 млн тг ... ... ... ... ... түскен түсімдер 177 млн тг делінсе,
трансферттік түсімдер 810 млн тг ... ... ... ... жылы кірістердің барлық түсімі 18 376 млн тг құрайды деп
жоспарлануда. Оның ... ... ... 17 132 млн тг деп, салықтық емес
түсімдер 124 млн тг деп, ... ... ... түскен түсімдер 190 млн
тг құралады делінсе, трансфеттік түсімдер 930 млн тг деп ... ... ... 5-те ... ... ... ... бюджеттерінің кірістерін болжау
млн.тг
|Көрсеткіштер|2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл ... ... | | | | |
| | | | |+ ; - |% ... |14 590 |16 344 |17 132 |2 542 |17,4 ... | | | | | ... | | | | | ... |107 |115 |124 |17 |15,8 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... |448 |177 |190 |-258 |-57,5 ... | | | | | ... | | | | | ... |810 |930 |228 |32,4 ... | | | | | ... |15 847 |16 636 |18 376 |2 529 |15,9 ... ... Басылым беттерінен ... және ... ... басқа да мiндеттi төлемдердiң,
өсiмпұлдар мен ... ... ... ... ... ... ... егер салық төлеушi салық тексеруi нәтижелерiне ... оны ... ... ... ... ... Егер
салық тексеруiнiң аяқталуйы бойынша салық заңдарын бұзу анықталмаған болса,
салық ... ... ... ... ... Осы
тексерiстердiң нәтижесiнде салық бақылауы жүзеге асады.
Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... ... ... ... ақша, банктiк төлем карточкалары, чектек ... ... ... есеп ... ... ... ... жады бар
бақылау-касса машиналарын қолдану және бақылау чегiн беру ... жады бар ... ... ... сату мен ... ... ... есеп айырысуды тiркеу үшiн пайдаланылатын,
ақпараттың маусым сайын түзетiлмей тiркелуiн және ... ... ... ... ... ететiн, фискальдық жады блогы бар электронды
құрылғылар және банктiк компьютерлiк жүйелер. Фискальдық жады бар ... ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасының
Үкiметi белгiлейдi. Уәәкiлеттi мемлекеттiк орган Қазақстан ... ... ... ... ... жады бар бақылау-касса
машиналарының мемлекеттiк тiзiлiмiн және оны ... ... ... ... жады бар бақылау-касса машиналарын қолданылу ... ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi ... ... ... ... ... ... орындау жөнiндегi салық
тексерулерiн ... ... ... жады бар ... фискальдық блогындағы сақтаулы деректердi пайдаланады. Осы
аталған ережеге сәйкес салық ... ... ... ... ... ... ... орындамағаны немесе ... үшін ... ... ... ... жауапкершілікке
тарту жөнінде 2001 жылғы 30 қаңтардағы «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы»
Кодекс нормасының ... ... ... ... ... ... байланысты мынадай көрсеткіш айқындалды: бақылау іс-шараларының
қорытындысы бойынша қабылданған шешімдер мен ұсыныстардың орындалу деңгейін
2011 жылы 85 %-ға ... ... ... ... ... ... осы ... жеткіліксіз тиімділігі
көбінесе бақылау органдарының қызметіндегі басты ... ... ... ... ... бұл ... ... фактісі жасалған
және ақша қаражаты жұмсалып, уақыт өтіп ... өту ... ... ... ... ... ... Бұл кезеңде аудитті мемлекеттік органдар деңгейінде, ал келешекте ел
Үкіметі деңгейінде енгізу ұсынылады.
Енді біз ... ... ... ... түсімдерін талдасақ жеке
жекелеп талдасақ. 2007 жылы барлық салық ... ... мың ... ... оның ... ... табыс салығы 2 410 515 мың ... ... ... мың тг, ... ... ... ... 1 284 295
мың тг , мүлік салығы жеке тұлғалардан 19 756 мың тг , жер салығы ... тг, ... ... заңды тұлғалардан 110 813 мың тг, көлік ... ... 140 944 мың тг, ... жер ... 4 922 мың тг, ... құн
салығы 8 602 790 мың тг, акциз салығы 170 641 мың тг, басқада ... ... ... мың тг ... отыр.
2008 жылы салықтармен бюджетке төленетін басқада міндетті ... ... ... ... ... ... ... 2008 жылы 48 529 327 мың
тг самыны құраған болса оның ішінде корпоративті табыс салығы 2 891 538 мың
тг, әлеуметтік салық ... мың тг, ... ... ... ... мың тг, мүлік салығы жеке тұлғалардан 31 801 мың тг, жер салығы
183 564 мың тг, көлік салығы заңды ... 156 179 мың тг, ... ... ... 199 257 мың тг, ... жер ... 8 096 мың тг, қосылған
құн салығы 16 371 132 мың тг, акциз салығы 87 783 мың тг және ... ... ... 18 433 628 мың тг жинақталып отыр.
2009 жылы салық түсімдерінің үлес салмақтарын талдайтын болсақ. Барлық
салық түсімдері 45 247 685 мың тг құрап ... Оның ... ... ... ... мың тг, ... ... 5 295 925 мың тг, мүлік
салығы заңды тұлғалардан 2 822 894 мың тг, мүлік салығы жеке ... мың тг, жер ... 184 591 мың тг, ... салығы заңды тұлғалардан
139 131 мың тг, көлік салығы жеке тұлғалардан 3 022 375 мың тг, ... ... 7 826 мың тг, ... құн ... 4 867 377 мың тг, акциз
салығының көлемі 131 612 мың тг және ... ... ... ... ... мың тг ... ... тоқталар болса, корпорациялық табыс салығы өткен жылдармен
салыстырғанда 4 355 668 мың тг-ге, ... ... ... ... 1 538 599
мың тг, мүлік салығы жеке тұлғалардан 12 459 мың тг, жер ... 23 990 ... ... ... заңды тұлғалардан 28 318 мың тг, ... ... ... ... мың тг, ... жер ... 2 904 мың тг және
басқада салықтар 13 201 842 мың тг Қызылорда облысынан бюджетке түсіп ... ... ... ... кем түскен салық түсімдері де ... ... ... ... мың тг, ... құн ... -3 735 413
мың тг, акциз салығы -39 029 мың тг кем түсіп отыр. Оның бірден бір себебі
әлемді шарпығын ... ... ... ... ... ... ... табыс салығы 180,6 пайызға, әлеуметтік ... ... кем ... мүлік салығы заңды тұлғалардан 119,8 пайызға, мүлік
салығы жеке тұлғалардан 63 пайызға, жер салығы 14,9 ... ... ... ... 25,5 ... көлік салығы жеке тұлғалардан өткен
жылдармен салыстырғанда 20 ... ... ... ... жер ... ... және басқада салықтардың түсімдері 114,8 пайызға ... ... ... құн ... -43,4 пайызға және акциз салығы -22,8
пайызғы кем орындалғанын көріп отырмыз. Көлік салығы жеке тұлғалардан 2007
лылмен ... 20 ... ... ... жеке ... ... деген
сұранысының артуы. Бұл мәліметтер кесте 6-да ... ... ... салық түсімдерінің көрсеткіштерін талдау.
мың тг
|Салық түрлері |2007ж |2008ж |2009ж ... |
| ... ... ... ... бiрi - бұл заңда белгiленген
салықтарды ... ... ... ... ... ... ... мәнiн жете түсiнбейдi. Сол себептi елiмiзде салықтарды төлемеу,
салықтардан жалтару фактiлерi көптеп ... Бұл ... iшiн ... мәселелердiң бiрi болып табылады. Бұл мәселенi шешу, болдырмау тек
салық қызметi органдарының мiндетi ... ... ... ... мiндетi
болып табылады.
Мұндай түйiндi мәселенi шетелдерде қалай шешетiнiне байланысты жоғарыда
шетел тәжiрибесiн қарастыру барысында ... ... ... бұл мәселенi
шешу тек салық төлеушiнiң өзiне ... ... ... ... мiндеттердiң құқықтардан жоғары екендiгiн мойындайды. Бұл әрине
салық органдарының қызметтерiн жеңiлдетедi.
Салық заңы нормаларының сақталуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... қарастыру және салық кеңестерiн
беру қызметтерiнен тұратын салық әкiмшiлiгiн дамыту қажет.
Салық тексерулерi – салық қызметi органдары жүзеге асыратын, ... ... ... ... ... Салық тексерулерi
құжаттық тексеру, рейдтiк тексеру және ... ... ... ... ... ... тексерулердiң салық және бюджетке
төленетiн басқа да ... ... ... ... ... және ... ... маңызы зор болып табылады.
Сурет 8-Қызылорда облысының салық түсімдерінің құрылымы[8], %
Құжаттық тексерулер алғашқы бухгалтерлiк құжаттарды және ... ... ... және ... ... ... ... үлкен көлемiне қарамастан, алғашқы
құжаттарда рәсiмделген және ... және ... есеп ... ... ... ... ... қамтитын бақылаудың
жалпылай әдiсi маңызды болып табылады. Себебi, бақылаудың таңдамалы әдiсiне
қарағанда жалпылай әдiс толық, әрi ... ... ... кезде салық есептiлiгiн жасау үшiн салық ... ... ... ... ... ие ... отыр, оның
қызметтерiнiң бiрi салық декларациясы немесе есеп –қисабы жолдарының дұрыс
толтырылуын тексеру, көрсеткiштердiң толық көрiнбеуiн немесе ... жол ... бұл ... ... ... салық есептiлiгiн –
хабарларды кепiлдi ... ... ... ... ... ... не
өзi салық органдарына келiп магниттi көздер арқылы ұсынуға құқылы. Сондай-
ақ камералды тексерiс жүргiзуге мүмкiндiк ... ... ... бұл
өзгерiс 2002 жылы енгiзiлген болатын, содан берi әр жыл ... ... ... ... ... есептердi электронды жүйеде, яғни ... ... ... ... тек интернеттерi бар салық төлемгерлерi
пайдалана алған ... Ал ... ... ... салық мекемелерiнде
«Салық төлемгерiнiң ... атты ... ... ... ... құрылған бұл орында және интернетке шығу мүмкiндiгi
жоқ ... ... ... келiп, өздерiнiң есептерiн электронды жүйеде,
электронды қол қою арқылы жiбере алады. Сонымен қатар, салық ... ... ... ... ... ... өздерiнiң
салық нысандарын толтырып, құжаттарды орталық серверге крипа кiлттерi
арқылы қол ... ... ... Ал ... ... ... ол өз ... отырып, арнайы алынған крипта кiлтiмен
барлық есептерiн толтырып, дискетамен алып келiп серверге жiбередi.
Сонымен қатар компьютерi жоқ ... ... ... ... ... ... ... жүйеде жұмыс жасағысы келген салық төлемгерлерi –ең ... ... ... келiсiмiне өтiнiш бередi, содан соң крипта
кiлтiн алады және бағдарламаны өз компьютерiне енгiзедi.
Бұл бағдарламаның ... ... ... ... қағаз түрiнде
өткiзбейдi және бет есептен кез-келген үзiндi ... ... ала ... ... мен өңдеу жөнiндегi орталықтар салық төлеушiлердi
салық есептiлiгiн берудiң ең ... ... ... ... ... ... ... қол жеткiзу және ... ... ... ... ... ... ... алуы жөнiндегi
рәсiмдердi және салық есептiлiгi нысандарын толтыру жөнiндегi ... ... үшiн ... ... ... ... ... сипаттағы
құжаттарды алуға берiлетiн өтiнiштердiң сондай-ақ салық төлеушiден түсетiн
хаттардың, өтiнiштердiң және де өзге ... ... ... ... ... қабылдау және өңдеу есептерiн электронды жүйеде тапсыру
барысында келесi автоматтандырылған бағдарламалар енгiзiлген.
- ИС НДС ... ...... ... ... құн ... ... ИСИД ақпараттық жүйесi - жеке табыс салығы бойынша ;
- ЭФНО ақпараттық ... - ... да ... ... ... ... ... салық, жер салығы, көлiк құралдарына салынатын
салық , мүлiк салығы және ... ... ... кепiлдi жiберу жүйесi – салық төлеушiлердiң есептi
электронды ... ... ЭКНА – ... бақылауы барысында аудиторлық тексерiс жүргiзу [24].
Салық бақылауы жүйесiнде аумақтық салық ... ... ... ... ... бақылау жүргiзу де маңызды болып табылады.
Ол жоғарғы тұрған органмен ... ... ... ... ... ... салық органдары қызметiн бағалауға мүмкiндiк бередi.
Мұндай ... ... ... ... ... ... салық
саясатына сәйкес келуiн дәлелдеу болып табылады.
Алайда қазiргi кезде қолданылып жүрген ... ... ... ... Олар ... ... салық органдарының құрылымында
және экономикада болып жатқан ... ... ... да, iшкi ... салық бақылауын жүргiзудiң
ұйымдастырылу ... ... жөн. Яғни ... ревизиялар орнына
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгi департаменттерi жүргiзетiн ... ... ... ... ... салық мiндеттемелерiн орындауын, салық есептiлiгiн
дұрыс толтыру және дер ... ... ... ... ... ... зор. ... кеңестерi салық төлеушiлер мен жұмыс
жүргiзудiң бiр бөлiгi болып ... ... ... салық төлеушiнiң
салық жүйесiне сенiмiн және салық ... ... дер ... ... ... ... ... Сол себептi салық кеңестерiнiң
жұмысын әрi қарай жетiлдiру қажет [25].
11 кесте -Салық түсімдерінің 3 ... ... ... ... |2007ж |2008ж |2009ж |
| ... ... үш ... ... ... ... ... жылы салық түсімдері болжам бойынша 31 020 млн тг болады деп күтілсе,
ал орындалғаны 104,6 ... ... 32 448 млн тг ... ... Енді
салық түрлеріне келетін болсақ, корпорациялық табыс салығын болжам ... млн тг ... ... ... орындалғаны 2 457 млн тг болып отыр.
Әлеуметтік салық болжам бойынша 8 047 млн тг деп ... ... ... млнтг көрсеткен. Ал мүлік салығы заңды тұлғалардан болжам бойынша
1 287 млн тг түседі делінсе, ал нақты ... 1 356 млн тг ... ... жеке ... болжам бойынша 19 млн тг құраған болады делінсе,
нақты орындалғаны 21 млн тг ... Жер ... ... бойынша 160 млн тг
түседі деп күтілсе, ал нақты көлемі 177 млн тг артық ... ... ... ... заңды тұлғалардың көлік салығы болжамдық ... млн тг ... ... ал ... ... 115 млн тг құрап отыр.
Көлік салығы жеке тұлғалардың 140 млн тг түседі деп ... ... 168 млн тг ... ... жер ... ... ... бойынша 4 млн деп күтілсе, нақты орындалғаны 6 млн тг. Яғни 2 млн ... ... Енді ... ішіндегі ең негізгі салық түріне
тоқталар болсақ. Ол қосылған құн салығы. Қосылған құн ... ... ... млн тг ... деп ... ... орындалғаны 8 867 млн тг болды.
Салықтардың тағыда бір негізгі түріне акцизге ... ... ... ... бойынша 170 млн тг болады, ... деп ... ... 131 млн тг ғана ... ... 24 ... кем ... салықтар мен алым, төлем түрлеріне тоқталатын болсақ, яғни болжам
бойынша 10 074 млн тг құрайды деп жоспарланса, ал ... ... 10 663 ... ... ... ... ... түрінде көрсетсек.
Салықтардың барлық түсімдері 104,6 ... ... ... ... ... әлеуметтік салық 105,5 пайызға, заңды ... ... 105,6 ... жеке ... мүлік салығы 109,5 пайызға, жер
салығы 110,7 пайызға, заңды тұлғалардың көлік салығы 103,8 ... ... ... ... 119,6 пайызға, біріңғай жер салығы 127,7 пайызға,
қосылған құн салығы 103,1 ... ... ... 76,9 ... ... мен ... түсімі 105,8 пайызға орындалған. Кейбір салық
түсімдері артығымен орындалса, кейбір ... ... ... ... түсімдерінің үш жылдық болжаулық мәліметтеріне тоқталар болсақ.
2008 жылы салық ... ... ... 46 260 млн тг ... деп күтілсе,
ал орындалғаны 104,9 пайызды құрап, 48 529 млн тг артық орындалған. ... ... ... болсақ, корпорациялық табыс салығын болжам бойынша
3 245 млн тг ... ... ... ... 2 891 млн тг болып отыр.
Әлеуметтік салық болжам бойынша 8 149 млн тг деп ... ... ... ... ... Ал ... салығы заңды тұлғалардан ... ... млн тг ... делінсе, ал нақты көлемі 1 841 млн тг көрсеткен. ... жеке ... ... ... 21 млн тг құраған болады делінсе,
нақты орындалғаны 31 млн тг көрсеткен. Жер салығы ... ... 169 млн ... деп ... ал ... ... 183 млн тг артық орындалған. Көлік
салығына ... ... ... ... ... ... болжамдық көлемі
143 млн тг көрсетеді делінсе, ал нақты орындалғаны 156 млн тг құрап отыр.
Көлік салығы жеке ... 163 млн тг ... деп ... ... 199 млн тг құраған. Біріңғай жер салығына тоқталатын болсақ
болжам ... 6 млн деп ... ... ... 8 млн тг. Яғни 2 млн ... орындалған. Енді салықтардың ішіндегі ең негізгі салық түріне
тоқталар болсақ. Ол ... құн ... ... құн салығы болжам бойынша
17 415 млн тг болады деп күтілсе, нақты орындалғаны 16 371 млн тг ... ... бір ... ... ... тоқталатын болсақ. Акциз
салығы болжам бойынша 239 млн тг ... ... деп ... ... 87 млн тг ғана ... ... 24 ... кем орындалған.
Басқада салықтар мен алым, төлем түрлеріне тоқталатын болсақ, яғни болжам
бойынша 15 061 млн тг ... деп ... ал ... ... 18 433 ... ... ... орындалғанын пайыз ... ... ... ... 104,9 ... корпорациялық табыс салығы 89,1
пайызға, әлеуметтік салық 102,2 ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың мүлік салығы 150,8 пайызға, жер ... ... ... ... ... ... 108,5 пайызға, жеке
тұлғалардың көлік салығы 122,0 пайызға, біріңғай жер салығы 134,1 ... құн ... 94,0 ... ... ... 36,7 ... басқада
салықтар мен төлемдер түсімі 155,9 ... ... ... ... ... орындалса, кейбір салық түсімдері ... ... Бұл ... 9 ... ... ... ... түсімдерінің жоспарын талдау[9]
Салық түсімдерінің үш жылдық болжаулық мәліметтеріне тоқталар болсақ.
2009 жылы салық түсімдері ... ... 40 706 млн тг ... деп ... ... 111,2 ... ... 45 247 млн тг артық орындалған. ... ... ... ... ... табыс салығын болжам бойынша
6 739 млн тг болады күтілсе, нақты орындалғаны 6 766 млн тг ... ... ... ... бойынша 4 285 млн тг деп күтілсе, нақты көлемі 5
295 млнтг көрсеткен. Ал мүлік салығы ... ... ... ... 2 ... тг ... ... ал нақты көлемі 2 822 млн тг көрсеткен. ... ... ... ... ... 30 млн тг ... ... делінсе, нақты
орындалғаны 32 млн тг көрсеткен. Жер ... ... ... 177 млн ... деп ... ал ... ... 184 млн тг ... ... ... ... ... ... тұлғалардың көлік салығы болжамдық көлемі
136 млн тг ... ... ал ... орындалғаны 139 млн тг құрап отыр.
Көлік салығы жеке тұлғалардың 240 млн тг ... деп ... ... 302 млн тг ... ... жер ... ... болсақ
болжам бойынша 6 млн деп күтілсе, нақты орындалғаны 7 млн тг. Яғни 1 млн тг
артық орындалған. Енді ... ... ең ... ... ... ... Ол қосылған құн салығы. Қосылған құн салығы болжам бойынша
3 803 млн тг болады деп күтілсе, ... ... 4 867 млн тг ... ... бір ... түріне акцизге тоқталатын болсақ. Акциз
салығы болжам бойынша 89 млн тг болады, ... деп ... ... 131 млн тг ғана ... ... 24 ... кем орындалған.
Басқада салықтар мен алым, төлем түрлеріне тоқталатын ... яғни ... 22 835 млн тг ... деп ... ал ... көлемі 24 697 млн
тг құраған.
Болжамдардың ... ... ... ... ... барлық түсімдері 111,2 пайызға, корпорациялық табыс салығы
100,4 ... ... ... 123,6 ... заңды тұлғаладың мүлік
салығы 119,3 пайызға, жеке тұлғалардың мүлік салығы 104.9 пайызға, ... 104,0 ... ... тұлғалардың көлік салығы 101,9 пайызға, жеке
тұлғалардың көлік салығы 126,0 пайызға, ... жер ... 123,7 ... құн ... 128,0 ... акциз салығы 147,1 пайызға, басқада
салықтар мен төлемдер түсімі 108,1 ... ... ... ... ... ... кейбір салық түсімдері жоспардан ... ... ... ... САЯСАТЫН
ДАМЫТУ
3.1 Салық саясатын қалыптастырудың шетелдік тәжірибесі
Салықтардың және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердiң дұрыс
есептелуiне және ... ... ... қатар салық заңдарының
сақталуына бақылау жасау салық органдары қызметiнiң маңызды ... ... ... ... ... ... заңдары нормаларын
сақтауына, жүргiзiлетiн құжаттық және кешендi тексерулер мерзiмдерi ... ... ... бақылау жүргiзiп отырады. Бұл салық
төлеушiлердiң салық тәртiбiн ... ... ... салық түсiмдерiнiң
ұлғаюына және салық органдарының бақылау-экономикалық қызметiн жетiлдiруге
байланысты ұсыныстар жасауға мүмкiндiк бередi.
Осы тұста салық ... ... ... ... ... ... зор екендiгiн айта кеткен жөн. Себебi бiздiң елiмiз
экономикалық, әлеуметтiк және саяси ... ... ... ... ... және салық салу ... ... ... ... отырады. Салық саясатының экономикалық
қызметiнде де ... ... бар. ... да ... ... ... ... нәтижесiнде мәндi ұсыныстар енгiзiп,
оларды салық органдарының қызметiнде қолдану маңызды болып табылады. Осы
мақсатта шетел ... ... ... жөн.
Салық саясатын жүргiзудiң басты ақпарат көзi салық есептiлiгi және т.б
болып табылады.
Дамыған ... ... және ... ... ... ... ... салық есептiлiгiн ... ... ... ережелерi мен мерзiмдерiн сақтамаған жағдайда
заңмен сәйкес ... ... ... ... ... ... жағдайда салық төлеушiге мерзiмi өткен әрбiр айға
салық ... ... ... 5 ... ... 25 пайыздан аспайтын
көлемде айыппұлдар салынады. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... (10 мың долларға дейiн айыппұл немесе
1 жылға дейiн бас ... ... ... ... ... көрсетiлген салық есебi азайтылып көрсетiлген болса,
АҚШ-та азайтылған салық ... 5 ... ... ... ... салынатын табысты әдейi жасырып, салық органдарын алдау әрекеттерi
салық қылмысы ретiнде танылып, ... ... ... ... ... ... долларға дейiн айыппұл төлейдi немесе бес жылға дейiн бас бостандығынан
айырылады [15].
Ал Францияда салық органдарына қандай да ... ... ... ... үшiн, ... ... 25 франк көлемiнде
айыппұл салынады. Осы тұрғыдағы заң бұзушылықтар ... ... ... ... ... ... өткiзбеген жағдайда салық сомасынан ... ... ... ... ... декларациясын дұрыс толтырмаған
жағдайда айыппұл ... ... ... ... қоса есептегендегi
салық сомасының 30-50 пайызын құрайды [16].
Германияда салық декларациясын тапсырмаған жағдайда ... ... 10 ... ... айыппұл салынады. Алайда айыппұл сомасы 10
мың маркiден аспауы керек.
Декларацияны себеппен не себепсiз тапсырмаған жағдайда, ... ... ... ... он ... ... бас ... айырылады [17].
Салық салу және төленген салықтардың ... ... ... ... - ... ... айналысады. Көптеген мемлекеттерде салық
қызметi органдары Қаржы ... ... ... ... салық органдары да Қаржы министрлiгiнiң құрамында болып
табылады, яғни ол жоғары айтылғандай Қазақстан ... ... ... ... деп аталынады. Ал АҚШ және Ұлыбританияда
салық органдарын Iшкi табыстар ... деп, ... - Бас ... ... - ... салық басқармасы деп атаса, Канада ... ... ... ... ... ... салумен айналысады.
АҚШ-тағы салықтардың төленуiне бақылау жүргiзудiң ... Iшкi ... ... (IТҚ) ... ... 7 аймақтық және
58 округтiк салық басқармаларынан құралады. Iшкi ... ... және ... ... ... ... түсуiне, салық
декларацияларының дұрыс толтырылуына, салықтар бойынша ... ... ... ... ... ... ... қайтарылып
берiлуiне бақылауды жүзеге асырады. Iшкi ... ... ... ... ... бередi, салық кодексiнiң қолданылу дұрыстығын, салықтардың
жиналуын және тексерулердiң жүйелi түрде жүргiзiлуiн бақылайды ... ... АҚШ ... ... ... және ... ... дұрыстығына бақылау өзiне-өзi
салық салу принципi ... ... ... ... салық сомасын
өздерi есептейдi және салық ... ... ... ... олар ... ... ... нәтижелерiн Iшкi табыстар қызметiнiң арнайы бөлiмшесiнде
тексертуге немесе соттарға ... ... ... ... ... сот
) жүгiнуге құқықтары бар.
Қосымша бақылаудың қатаң ... өте ... ... ... Ондай корпорациялар салық төлемдерiн Федералдық резервтiк
жүйеге мүше банк депозитiне ... ... ... коммерциялық
банкке төлеуге мiндеттi. Декларациямен қоса сәйкес құжаттары да тапсырылуы
қажет.
Ревизия кезiне барлық ... ... ... ... ... ... ... көмегiмен жүргiзiледi.
Компьютер негiзiнен ... ... ... сомалары табылатын ... ... ... ... ... әдетте тексеру
жүргiзiлетiн корпорацияның өзiнде жүргiзiледi. Ал жеке ... ... ... ... немесе Iшкi табыстар қызметiнiң ғимаратында
жүргiзiледi.
Ревизор салық декларациясында ... ... ... мақсатында корпорацияның бухгалтерлiк кiтабын қарастырады. Тексеру
аяқталғаннан соң ревизор ревизия ... ... ... ... салық төлеушiмен талқылайды. Егер корпорация ревизия нәтижесiмен
келiссе, екi жақтың бiр келiсiмге келгенi жөнiнде келiсiмге қол ... ... ... төленедi.
АҚШ-тың Iшкi табыстар қызметi жыл сайын 100 млн. аса ... ... ... ... бақылау жасайды.
Тексерулер компьютердiң көмегiмен электрондық бақылау ... ... өз ... алуға болатыны, ол-тексерiс
қорытындысы жасалғаннан кейiн, ... ... екi ... ... ... тиiмдi болар едi, өйткенi салық органдарымен ақылдаса отырып,
өз қатеңдi өзiң дұрыстап, қолданылатын ... өзiң ... ... органдарының үстемдiгiн бiршама төмендетiп, өзiңдi еркiн ... ... ... салықтарды төлеудегi бақылау қызметiне тоқталайық.
Канада құрамына 10 провинция мен 3 аймақ кiретiн федералдық ... ... да ... ... дайындау мен жүзеге асыруды ... ... ... ... ... iске ... Қаржы
Министрлiгiнiң салық саясаты Басқармасы жауаты болып табылады.
Салықтардың өзгеруi бюджет жоспарына байланысты болады.
Басқа да мемлекеттер сияқты , ... ... де ... ... ... ... Атап ... 2001-2002 жылдары федералдық
бюджеттiң кiрiс көзi 171,3 млрд.долларды құраса, оның iшiнде табыс салығы ... ... құн ... – 25,7 ... ... салығы -23,6 млрд.долларды, сақтандыру ... ... ... ... – 4 млрд ... ... ... Салықтық емес
кiрiс көзiне тек 8,4 млрд доллар ғана ... да ... ... 1867 жылы ... әлi ... ... өз ... жоқ. Канада да салықтар Федералдық және провинциялық ... ... ... ... екi ... ... да салықдекларациясы бiрдей
тапсырылады. Декларация 30 сәуiрге дейiн тапсырылуы шарт. Тек ... ... ... екi ... өткiзедi.
Табыс салығы жеке тұлғалармен де, корпорациялармен де ... ... ... ... жеке ... үшiн 17-29 ... арасында болса, заңды
тұлғалар үшiн –28 пайыз шамасында салынады.
Федералдық салыққа табыс салығынан басқа қосымша құн салығы да ... ... 7 ... ... ... ... төлемдерiне бюджеттiң басым бөлiгiн құрайтын
мүлiк ... ... ... ... жыл ... бұл ... ... 15
млрд.доллар қаражат түседi, бұл провинция табысының 50 пайызына ... ... ... қатар, автомабильде орналасқан
кондиционерге 100 доллар мөлшерiнде, әшекей бұйымдарына ... ... ... ... акциз салығы салынады.
Канада Үкiметi атынан салықтарды жинау мен өндiрудi ... ... ... ... және төлем агенттiгi (Canada Customs and Revenue Agency
CCRA) болып табылады. Агенттiктiң ... ... ... ... ... заңдылықтарын халыққа түсiндiру жатады. Федералдық салық осы
агенттiк ... ... ... ... ... салықтар
провинциялық кiрiс Министрлiгi арқылы жиналады.
Салық бақылауында 23,3 миллион жеке тұлға, 1,2 ... ... ... тұр. ... ... салық төлеушiге жеке нөмiр берiледi, ал
Федерация аумағында есеп ... ... жеке ... ... ... ... ... 9000адам жұмыс жасайтын
Агенттiктiң 43 аймақтық бөлiмшелерi арқылы жүзеге асады.
Салық төлемгерлерiнiң көптiгiнен салық төлеушiлердiң ... 2 ... ... ... бар. Осы ... ... ... тексерiс
барысында қателiк табылған салық төлемгерлерiне аса назар ... ... ... ... ... тұрған жерi арқылы немесе
салық ведомстволарының орналасқан жерi бойынша да жүргiзiле бередi.
Салық төлемгерiнiң тексерiсiн инспекторлар(аудиторлар) жүзеге асырады.
Бұл ... ... ... бес ... күнi бұрын алдын-ала хабардар
етiлуге тиiс. ... ... 50 ... аспауға тиiс, кәсiпкерледi
тексерген жағдайда қосымша құн салығы бойынша ... ... 100 ... ... ... төлемгерлерiнiң салық тексерiсi алдын-ала ... ... шарт ... жүргiзiледi. Канада да iрi ... саны 880 , ... ... ... 250 млн ... құрап
отыр.
Тексерiс барысында аудитор табылған қателер жөнiнде салық ... етiп, ... ... ... ... ... ... да қосылған құн салығы бiзге қарағанда әлдеқайда төмен. Бiрақ
мүлiк салығы өте ... ... ... ... ... ... өнiм, ... түрiнен салық салу құқығына ие. Атап айтсақ тiптi ... ... ... ... сала ... ... елдер салық органдарының жұмысын Франция салық органдарының
қызметiнiң негiзiнде қарастыруға болады. Францияның ... ... ... ... ... ... жоғары дәрежесi мен азаматтар мен
кәсiпорындардың салықтарды төлеуiне бақылау ... ... ... ерекшеленедi.
Францияның Бас салық басқармасы бүкiл ел бойынша ... ... және ... ... ... ... ... бередi.
Салық қызметiнiң және оның орталық және жергiлiктi ... ... ... және бақылаушылар құрайды. Салық
инспекторлары салықтарды ... алу үшiн ... салу ... ... және ... ... салық инспекцияларының құрамына
кiредi. Ал бақылаушылар бақылау ... және ... ... ... ... мәлiметердiң дұрыстығына, олардың салық ... ... ... жеке және ... ... ... жағдайына
сәйкес келуiне бақылау жасайды, сонымен қатар кәсiпорындарда ... ... және ... бақылауды жүзеге асыруға қатысады,
салық төлеушiлердiң ... ... ... ... ... мәлiметтерiнiң дұрыстығына бақылауды Бас салық басқармасының
қызметкерлерi, яғни салық бақылаушылары жүзеге асырады.
Салық төлеушi жеке ... ... ... ... ... экономикалық iрiктеме принципiне негiзделген жаңа
әдiстеме бойынша жүргiзедi. Сонымен ... ... ... ... ... заңдармен және нормативтiк актiлермен ... ... ... ... ... органдарына салық
төлеушiлердiң арыздары бойынша талас сұрақтарды жеке ... ... ... ... ... ... ревизия,
қозғалмайтын мүлiкке экспертиза жүргiзу көлемi шектелген.
Салық қызметiн ... ... ... ... ... берген
мәлiметтерiне таңдамалы бақылау жүргiзу ... ... ... ... салық бақылауын жүргiзетiн инспекторлар ... ... ... қажеттi мәлiметтердi жинау және
жалпылау жауапкершiлiгi жүктелген қызметтiң ұйымдастырылуына байланысты.
Iрi кәсiпорындар қызметiн тексеру үшiн екi ... әдiс ... ... ... Бұл әдiс ... кәсiпорынның барлық қызмет саласы
бiр мезгiлде тексерiледi және iшкi қаржылық және коммерциялық қатынастар
анықталады. ... ... ... ... ... ... ... толығымен қамту негiзiнде мамандандырылған инспекторлар
және бақылаушылар бригадасы жүргiзедi. Көп ... ... ... кезiнде өзге де мемлекеттер салық органдарымен өзара қарым-қатынас
қамтамасыз етiледi.
Бухгалтерлiк есептiң автоматтандырылған жүйелерiн қолданудың ... Жеке ... ... ... ... ... бақылау жүргiзу
кезiнде барлық табыс көздерiн және тапсырылған салық декларацияларын толық
тексерудi қарастыратын, салық салу субъектiлерiнiң бүкiл ... ... ... әдiстемесiн пвйдалану көлемi қысқартылған. Бас салық
басқармасының шешiмi бойынша аталған әдiс ... ... ... ... тек кейбiр жағдайларда ғана қолданылады [20].
Көптеген елдерде есептелген салық сомасына байланысты салық ... тек ... ... ... ... ... ... салық
заңдылығында осыған байланысты қосымша мүмкiндiк қарастырылған. Яғни, салық
төлеушi жоғарыда тұрған салық инспекциясына есептелген салық сомасын ... деп ... ... ... төлеу мерзiмi басталғанға дейiн салық
қызметiне алдын-ала ... ... ... ... ... ... екi ... атап өтуге болады: бiрiншiден, салық
қызметiнiң объективсiздiгi ... ... ... ... ... түрде шешуге болады; екiншiден, салық инспекциясы шешiмiне наразылық
бiлдiруге объективтi негiз болған жағдайда, iстiң сотта қаралуы ... ... ... экономикасы дамыған батыс елдерi мен АҚШ, Канада елдерiнiң
салық органдарының қызметiнiң ұйымдастырылуы олардың ... ... ... ... ... заң ... ... шаралар туралы айтылып өттi.
Жоғарыда айтылғандарға қосымша ретiнде және ... ... ... туралы толық көлемде және жан-жақты ақпарат алу ... ... ... тексерулерi туралы қарастырған жөн.
1991 жылы Гонконгтың Iшкi ... ... ... тексеру орнында жүргiзуге байланысты топ құрылған.
Топтың басты мақсаты 1947 жылдың 14 мамырындағы «Iшкi табыстар туралы»
Ордонанс ... өз ... ... ... ету ... Осы мақсатқа жету үшiн аудиторлар тобы салық декларацияларының
дұрыстығын тек бухгалтерлiк кiтаптар мен есептеулердi зерттеу ... ... ... ... ... ... асыратын орнына барып көру арқылы да
тексередi. Бұл салық төлеушi қызметiнде жүргiзiлетiн операцияларды ... ... ... ... ... жалтару фактiлерiн анықтауды
жеңiлдетедi.
Тексеру орнында жүргiзiлетiн ... ... ... ... ... ... кешенiнен тұрады. Ең алдымен тексерiлетiн iс
таңдалады. Тексеру объектiсiн таңдап алғаннан кейiн салық ... ... ... көрсетiлiп, жазбаша түрде хабарлама жiберiледi. Салық
төлеушi алғашқы ... ... мен ... ... келiсу үшiн аудитормен
байланысуы қажет. Кездесу ұйымдастырылғаннан кейiн аудитор тексеруге
қажеттi ... мен ... ... ... ... ... төлеушi аудиторға тексеруге қатысты келесi
ақпаратты беруi ... ... ... ... ... және ... ... қызметтi жүзеге асыру әдiсi;
- қызметпен байланысты есептердiң жүргiзiлуi және кiтаптардың сақталу
процедуралары;
- салық төлеушiнiң қаржылық жағдайы;
- салық ... және оның ... ... ... алғашқы сұрау жүргiзуiнiң мақсаты - салық төлеушiнiң есеп
беру жүйесiн және мәмiлелердiң жүзеге асырылу процесiн түсiну.
Аудиторлар салық төлеушi ... ... ... үшiн ... ... ... ... Шағын iстер бойынша аудиторлардың
тексеру жүргiзу мерзiмi 14 күн болып ... ... ... осындай
қысқа мерзiмде аяталуы өте сирек кездеседi. ... ... ... ... үш ... алты айға дейiн кетедi.
Тексеру үшiн салық төлеушi есеп кiтабын оны растайтын құжаттарымен қоса
беруi қажет. Аудитор оның iшiнде ең ... ... ... ... ... ... түзетулердi және акциялар тiзiмiн қарастырады. Тексеру
кезiнде аудитор әдетте келiсiмдерге көңiл бөледi:
- сатылғандар туралы ... ... ... ... ... директордың және мекеме иесiнiң есебi;
- қысқа және толық баланс.
Бақылау ... ... ... ... ... ... салу ... және сонына жүргiзiледi. Заң бұзушылықтарды анықтаудың бiрнеше
әдiстерi бар. Гонконгта ... ... ... бiрi ... әдiс ... Бұл әдiс ... ... көрсетiлген көрсеткiштер және
қаржылық есеп көрсеткiштерi салық төлеушiнiң бухгалтерлiк кiтаптары мен
жазбаларын ... ... ... ... бұл ... қолданылуы
бухгалтерлiк кiтаптардың және есеп құжаттарының ... ... ... ... ... жүргiзу нәтижесiнде шығындардың ұлғайтылып
көрсетiлуi сынды сұрақтар бойынша түзетулер жасатылуы мүмкiн.
Кейбiр ... ... ... ... ... ... мүмкiн. Бұл жағдайда жанама анықтау әдiсi қолданылады. Әдетте ... ... ... ... әдiсiн, бланкiлiк депозит әдiсiн, перспективтi
бағалау әдiсiн қосады. Салық төлеушi қызметiнiң шарттары аталған әдiстердiң
қайсысын қолдану керек екендiгiн ... ... ... арқылы тексеру жүргiзу нәтижесiнде, анықталған
табыстар мен кiрiстердiң ... ... ... аудитор мен салық
төлеушi арасында қатынастар реттеледi.
Ревизиялар, тексерулер негiзiнде анықталған салық ... ... ... ... Айыппұлдардың сомасы тексерiлген iстiң
ауырлығына, салық ... ... ... қызметiнiң
қиындығына, дәлелдердiң болуына байланысты болады.
Әдеттегi жағдайларда айыппұлдар Ордонанстың 80-бабына сәйкес салынады
немесе ... ... ... ... ... ... Егер де белгiленген қосымша салық немесе айыппұл ... ... ... ... ... ... салық төлеушiлерге төлемдердi жарна
негiзiнде төлеуге рұқсат берiледi. Мұндай жағдайларда жарналар ... алты ай ... ... ... ... әдiстiң ерекшелiгi аудитордың салық төлеушiнi түсiнуге
талпынуында, яғни ол салық ... ... ең ... ... ... талпынады. Салық төлеушiнi психологиялық тұрғыдан зерттеу. Тәжiрибе
көрсетiп отырғандай, Гонконгтық әдiс барынша сақ, жеңiл және де ... ... ... ... келе ... ... бiрнеше қағидаларды
ұғынуға болады, атап айтсақ: тексеру қарапайымдылығы; ... ... ... ... ... еш бөгеттердiң болмай, қарым-қатынастың орнығуы;
салық органдарының салық түрлерiн таңдауға шек қоймауы, яғни заңға ... ... да ... ... ... тексерулерiн қысқа әрi
қолайлы етiп жүргiзу.
3.2 Қазақстанның салық саясатын жетілдіру жолдары
Қоғам мүшелерiнiң ... ... бiрi - бұл ... ... ... ... ... Алайда көптеген салық төлеушiлер
салықтардың мәнiн жете түсiнбейдi. Сол ... ... ... ... ... ... ... кездесуде. Бұл қоғам iшiн үлкен
түйiндi мәселелердiң бiрi болып табылады. Бұл мәселенi шешу, ... ... ... ... ... ... ... қоғам мүшелерiнiң мiндетi
болып табылады.
Мұндай түйiндi мәселенi шетелдерде қалай шешетiнiне ... ... ... ... барысында зерделеп өттiк. Алайда бұл мәселенi
шешу тек ... ... ... ... ... ... салық
төлеушiлерi мiндеттердiң құқықтардан жоғары екендiгiн мойындайды. Бұл әрине
салық органдарының қызметтерiн жеңiлдетедi.
Салық заңы ... ... ... ету ... ... ... ... шағымдарын қарастыру және салық кеңестерiн
беру қызметтерiнен ... ... ... дамыту қажет.
Салық тексерулерi – салық қызметi органдары жүзеге асыратын, Қазақстан
Республикасы салық заңдарының орындалуын ... ... ... тексеру, рейдтiк тексеру және ... ... ... Соның iшiнде құжаттық тексерулердiң салық және бюджетке
төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердi ... ... ... және ... ... ... зор болып табылады.
Құжаттық тексерулер алғашқы ... ... және ... ... ... және ... ... тексерудi
қарастырады.
Шаруашылық операцияларының үлкен көлемiне қарамастан, алғашқы
құжаттарда рәсiмделген және ... және ... есеп ... ... ... ... ... қамтитын бақылаудың
жалпылай әдiсi маңызды болып табылады. Себебi, ... ... ... ... әдiс толық, әрi нақты мәлiмет бередi.
Тексерулер қаржылық және салық ... ... ... ... ... ... тек жалпылай әдiспен жүргiзiлу қажет.
Ал бақылаудың таңдамалы әдiсiн түгендеу, зерттеу және қарсы тексерулер
кезiнде қолдануға болады. Себебi, бұл жағдайларда негiзгi, ... ... ... ... ... ... және ... бухгалтерлiк есеп
көрсеткiштерiмен сәйкестiгi тексерiледi.
Қазiргi уақытта салық бақылауының ең үлкен ... – оның ... ... ... тек ... ғана ... қоймай, өзiнiң
экономикалық қызметiн де жүргiзуi қажет. Яғни салық салу ... ... ... ... ... шаруашылық қызметтiң нәтижелерi, оның
заңдылығы, сонымен қатар қаржылық тұрақтылығы бағалануы ... ... ... ... ... зерттеу барысында салық органдарының
экономикалық қызметке байланысты әрекеттерi ... ... ... ... ... құжаттарды және есеп
регисторларын тексеруден ғана тұрады. Құжаттарды тексерумен ғана шектелген
жағдайда тексерушi тексерiлетiн ... ... ... ... ... ... ... және есеп регисторларындағы жазбаларды
қарастыру, декларацияда көрсетiлмеген табыстарды анықтауға толық мүмкiндiк
бермейдi. Мұндай заң ... ... үшiн, ... ... ... ... ... әртүрлi әдiсiн қолдану қажет.
Егер салық органдарына тапсырылған есептiлiктегi көрсеткiштер алдын-ала
талданатын болса, тексеру ... ... ... соң ... ... және
кәсiпорынның шаруашылық қызметi туралы ... ... ... ... ... ... қарап өткен жөн. Мұндай тәжiрибе Гонконг салық
органдарының бақылау қызметiнде қолданылады. ... соң ... ... ... талдау жүргiзiп, алғашқы бухгалтерлiк
құжаттар және есеп ... ... ... ... салықтардың
және басқа мiндеттi төлемдердiң дұрыс есептелуi және уақытылы ... ... жөн ... ... нығайту үшiн, салықтардың және ... ... ... мақсатында 1999 жылы республикамызда iрi ... ... ... ... Iрi ... төлеушiлер мониторингiнiң салық
салу базасын төмендету ... дер ... ... және жою, iрi салық
төлеушiлер резервтерiн тиiмдi пайдалану үшiн ұсыныстар дайындау негiзiнде
маңызы зор. ... да iрi ... ... ... ... ... ... кеңейту, республикалық және
аймақтық деңгейдегi iрi салық ... ... ... ... ... табылады.
Бiрiншi деңгейде шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... бақылау қызметi жүргiзiлетiн қаржы–шаруашылық операциялардың
шынайылылығын және ... және ... ... ... ету болып табылады.
Қазiргi кезде салық ... ... үшiн ... ... ... етудi пайдалану мүмкiндiгiне ие болып отыр, ... бiрi ... ... ... есеп ... ... ... тексеру, көрсеткiштердiң толық көрiнбеуiн немесе арифметикалық
қателiктерге жол бермеу, бұл орайда салық ... ... ... ... ... ... жүйесiн пайдалана отырып, электронды түрде не
өзi салық органдарына келiп магниттi ... ... ... ... ... ... ... жүргiзуге мүмкiндiк бередi. ... ... ... 2002 жылы ... ... ... берi әр жыл сайын толықтырылып
отырады [23].
Бүгiнгi күнге дейiн есептердi электронды жүйеде, яғни ... ... ... ... тек интернеттерi бар салық төлемгерлерi
пайдалана алған болатын. Ал қазiргi уақытта барлық ... ... ... ... атты ... ... ... Арнайы құрылған бұл орында және ... шығу ... ... ... ... ... өздерiнiң есептерiн электронды жүйеде,
электронды қол қою арқылы жiбере алады. Сонымен қатар, салық төлемгерi
Терминал ... ... ... ... ... ... ... толтырып, құжаттарды орталық серверге крипа ... қол ... ... ... Ал екiншiден, салық төлемгерiнiң
мүмкiншiлiгi ол өз ... ... ... ... ... ... есептерiн толтырып, дискетамен алып келiп серверге жiбередi.
Сонымен қатар компьютерi жоқ салық төлеушiге, электронды жүйеде жұмыс
iстеу мүмкiншiлiгi туындаған.
Электронды жүйеде ... ... ... ... төлемгерлерi –ең алдымен
құжаттарды электронды айырбастау келiсiмiне өтiнiш бередi, содан соң ... ... және ... өз ... ... ... тиiмдiлiгi салық төлемгерлерi есептерi қағаз түрiнде
өткiзбейдi және бет есептен кез-келген ... ... ... ала ... қабылдау мен өңдеу жөнiндегi орталықтар салық төлеушiлердi
салық есептiлiгiн ... ең ... ... ... ... ... жедел қарауға қол жеткiзу және ... ... ... ... ... ... ... алуы жөнiндегi
рәсiмдердi және салық есептiлiгi нысандарын толтыру жөнiндегi ... ... үшiн ... ... ... тiркеу, анықтамалық сипаттағы
құжаттарды алуға берiлетiн өтiнiштердiң сондай-ақ салық төлеушiден түсетiн
хаттардың, өтiнiштердiң және де өзге ... ... ... ... ... қабылдау және өңдеу есептерiн электронды жүйеде ... ... ... ... ... ИС НДС ақпараттық жүйесi – салық төлеушiлердi қосымша құн ... ... ИСИД ... ... - жеке ... ... ... ;
- ЭФНО ақпараттық жүйесi - басқа да салықтар бойынша, корпорациялық
табыс салығы, әлеуметтiк салық, жер ... ... ... ... , мүлiк салығы және басқадай салықтар;
- Хабарды ... ... ...... ... ... ... тапсыруы.
- ЭКНА – салық бақылауы барысында аудиторлық тексерiс ... ... ... ... ... салық комитеттерiне салық заңы
нормаларын сақтауына байланысты бақылау ... де ... ... ... ... ... ... кешендi ревизия түрiнде жүргiзiледi. Кешендi
ревизиялар аумақтық салық органдары қызметiн ... ... ... ... ... салық органдары қызметiнiң мемлекеттiң ... ... ... ... болып табылады.
Алайда қазiргi кезде қолданылып жүрген кешендi ревизия жүргiзудiң
әдiстерi ескiрген. Олар салық механизмiнде, ... ... ... ... ... жатқан өзгерiстердi есепке алмайды.
Сондықтан да, iшкi ведомствалық салық ... ... ... ... жөн. Яғни ... ревизиялар орнына
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгi департаменттерi жүргiзетiн кешендi-
талдау ревизияларын енгiзу ... ... ... ... ... ... ... толтыру және дер кезiнде ... ... ... салық
кеңестерiнiң маңызы зор. ... ... ... ... мен жұмыс
жүргiзудiң бiр бөлiгi ... ... ... ... ... ... жүйесiне сенiмiн және салық салуға байланысты дер кезiнде түсiндiру
жұмыстарын жүргiзу танымдылығын арттырады. Сол себептi салық ... әрi ... ... ... ... ... экономикамыздағы өрлеудің тұрлаулы, әрі серпінді
сипатын ұстап тұру үшін және оны ... ... одан әрі ... мен
әртараптандыру мақсатында салық пен кеден саясатын реформалау ... ... ... маңызды құралы болмақ деп ... ... ... ... ... ... стратегиялық даму бағдарламасына
сай үйлестіріліп, жетілдіріліп отырылуы қажет.
Осы мақсата «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу туралы»
(31 қаңтар 2006 жыл №124-III), «Қазақстан Республикасының кейбір ... ... салу ... ... (7 ... 2006ж ... ... қабылданды.
Сонымен қатар Мемлекет басшысы салық ... ... ... үш ... ... ... салу және ... әкімшіліктендірілуін оңайлату;
2. Салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың деңгейін төмендету;
3. Салық ... ... және ... тәртібін күшейту.
Жоғарыда аталған заң актілері негізінде салық және ... ... ... ҚР ... ... ... мен толықтырулар
енгізілді.
Атап айтқанда, 2007 жылдан бастап қосылған құн салығының ставкасын
1пайызға ... ал ... ... тағы да 1 ... ... жылдан бастап әлеуметтік салық мөлшері 30 пайызға азайып, 2009 жылдың
1 қаңтарынан бастап ... 11 ... ... ... Бұл жұмыс
берушінің жұмысшылар жалақысын өсіруге мүмкіндік туғызуға, ал жеке ... 2007 ... ... жеке ... салығының 10 пайыздық мөлшері енгізілді.
Сондай-ақ шағын кәсіпкерлікті ... ... ... декларация
негізінде арнаулы салық режимін қолданатын субъектілер үшін 3% мөлшерінде,
патент негізінде бюджетпен есеп айырысатындар 2% ... ... ... салу ... ... ... ... қайта өңдеуді жүзеге асыратын ұйымдар, егер
олардың қызметі тиісті ... ... ... ... ... құн салығының сомасы 70 пайызға азайтылатындығы көзделген [26].
Салық әкімшіліктендіруін ... ... заң ... ... төлеушілердің салық есептілігін беру, төлеу мүмкіндіктеріне
қолайлы жағдай ... ... ... ... тапсыру және салықтарды
төлеу мерзімдерін белгіленген уақыт мерзімінен 5-10 ... ... ... ... ... іріктеу, камералдық бақылау
деректерінің негізінде ашық және ... ... Егер ... бақылау
жүргізу барысында теріс қорытындылар анықталмаған болса, онда ... ... ... ... ... автоматтандыру, яғни
салық төлеушілерге арналған мемлекеттік қызмет көрсету ... ... ... ... ... заң ... туралы хабарлама берген кезде;
- әкімшілік айыппұл салынған кезде;
- салық төлеушілердің банк шоттарына инкассалық өкім шығарар ... ... ... ... жоқ ... бар екендігі туралы анықтама
берілген кезде;
- салық есептілігін қабылдау кезінде;
- салық төлеушілерді тіркеуді жүзеге асыру ... ... ... ... ... кезінде;
- ҚҚС қайтаруды жүзеге асыру кезінде;
- шағымдану өтінішін қарау кезінде;
- ... ... ... ... ... келген ақпараттар
негізінде салық салынатын объектілер туралы мәліметті беруді;
- мемлекеттік сатып алу жөнінде конкурстарға қатысу үшін ... ... ... ... ... ... ... отыр [27].
Салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың деңгейін төмендету үшін
төмендегі іс-шараларды жүргізу ... ... ... ... ... төлеушілерге көрсететін электрондық қызметтер
тізбесін кеңейту арқылы кәсіпкерлік пен ... ... жеке ... ... ... төлеушілердің дербес шоттарына ара қашықтықта (дистанциялық
түрде) қол ... ... ... ... есеп ... туралы
электрондық үзінді беру;
- салық есептілігін қабылдау және өңдеу туралы салық төлеушіге хабарлама
беруді қамтамасыз ... жеке және ... ... ... органында тіркелуін «бір терезе»
қағидасы бойынша жүзеге асыру;
- ... ... ... ... ... кітабының жұмыс істеуін
қамтамасыз ету т.б.[28]
Бүгінге салық органдарында жоғарғы аталған қызмет ... ... ... ... ... НДС, МОП, ЭКНА және ... бағдарламаларының
жүйелері арқылы жұмыс атқаруы қалыптастырылған.
Салық заңнамасы салық салу ... ... ... реттейтін
құқықтық нормативтік актілерінің жиынтығы.
Алайда, қандай бір дәйекті салық реформасы болмасын, егерде халық болып
қолдамаса, межеленген нәтижеге жету ... ... ... ... ... деп танылады.
Сондықтан халықтың салық жөніндегі түсінігі мен оны ... ... ... ... үгіттеу жұмыстарын жүргізудің ролі
ерекше.
Еліміздің экономикалық, ... ... ... ... ... мен әлеуметтік аударымдарды төлеудің маңыздылығын
ұғындыру, ... ... ... салық суаттылығын көтеру, мәдениетін
қалыптастыру бүгінгі күннің басты мақсаты.
2008 жылы ... ... ... ... 2037 салықтық
тексеру, олардың 1381 – құжатты тексеру, оның ... – 776 ... 66 ... 539 – ... тексерулер жүргізілген, өткен жылмен салыстырғанда
95-ке көбейген.
Осы ... ... ... 834195 мың ... ... ... мың теңге) салық және басқа төлемдер қосымша есептелінген.
Жедел топтың бақылауымен 954 кәсіпкерлік субъектісі қамтылып, оның 137-
де заң ... ... ... 94-не 792,8 мың ... әкімшілік
айыппұл салынған [29].
Соңғы жылдары облысымызда экономикалық саясаттың тұрақты жүргізілуі,
салық әкімшіліктендіруді жетілдіру, салықтық бақылауды ... ... ... ... ... ... туып ... дәлел жарты жылдық бюджеттік болжам 102,8 пайызға орындалды немесе
бюджетке түсуге ... деп ... 90723,8 ... ... ... ... Яғни ... жылдың осы кезеңіндегі түсіммен салыстырғанда
28004,1 ... ... ... ... ... ескеретін мәселелерге тоқтала кетейік.
Бүгінде салық төлеушілер заң ... ... ... ... ... ... ... заң бұзушылыққа жол беріп, қосымша
салық,өсімпұл, айыппұл төлеуге, әкімшілік жауапкершілікке ... ... ... салық саясатын бағдарлау, айқындаубарысында
түсіндірме ... ... ... жүйелері арқылы, теледидар, радио,
баспасөз, ... ... ... ... ... ... баса ... аударылса, салық төлеу жөніндегі азаматтық борыш ... ... ... ... ... ... болар еді.
Сондай-ақ, заман талабына сай, салық төлеушілердің кәсіби сауаттылығын,
мәдениетін көтеру үшін, тиісті ... ... ... ... ... ... және қолдауымен курстар ұйымдастырылу
жүйелендірілсе.
Салық әкімшіліктендіруді жетілдіру барысында ұсынғалы ... ... ... ... алдында, оның қажеттілігі, орындалу
мүмкіндігі, ... ... ... керек деп ойлаймын.
Салық төлеуш Іленың салық және бухгалтерлік есебін жүргізетін жауапты
қызметкерлерінің міндетті түрде кәсіби ... ... ... ету ... ... нәтижелілігін арттыру үшін, салық заңдары және
басқа тиісті нормативтік актілер, салық режимдері, ... ... ... ережелері, салық комитетінің көрсететін қызмет түрлері жайлы
кітапшалар, әдістемелік, анықтамалық ережелер ... ... ... ... ... ... таратылуы қолға алынса, сондай-ақ, теледидардан,
радиодан, электрондық жүйеден осы ... ... ... ... ... таратуға, жүргізуге жеткілікті мөлшерде қаражат бөліну мүмкіндігі
қаралса.
Салық саясатын ... ... ... ... ... ... соңғы кезде кеңінен қолданылып жүрген еріксіз
ықпал жасау, әсер ету ... ... ... ... ... салық
төлеудің қажеттілігі мен міндеттілігіне сендіру, көз жеткізу стратегиясы
негізінде өз ... ... қол ... ... ... тиімді болары сөзсіз.
Салық органдарының салыққа және салық бақылауына қатысты көптеген iс-
әрекеттерiне қарамастан, салық салу және ... ... ... ... әлi де жетiлдiрудi қажет етедi.
ҚОРЫТЫНДЫ
Елiмiздiң Президентi Н.Ә.Назарбаев 2008 ... ... ... “Егер мемлекет қазынасын сақтап, ұлғайтпасақ, егер салықтардың
толық көлемде жиналуын қамтамасыз ете ... ... ... және ... ... ... - деп атап ... болатын.
Осыған байланысты елiмiзде әлi де болса салық салу ... ... ... мен толықтырулар енгiзiлiп, салық саясатын тиiмдi
ұйымдастыру шаралары жүргiзiлiп жатыр.
Салық ... ... және ... бақылауына қатысты көптеген iс-
әрекеттерiне қарамастан, салық салу және салық бақылау әдiстерi ... әлi де ... ... ... зерттеулер нәтижесiнде салық ... ... ... ... - ... ... құқықтық негiзiн және
салық органдарының бақылау-экономикалық ... ... ... ... табылады.
Салық комитеті органдарының даму стратегиясын қалыптастыруда екi
негiзгi бағытты көрсетуге болады:
1. Салық заңдылығын жетiлдiру. ... ... ... пен салық
төлеушiнiң барлық мүдделерiн ... ... ... ... жасауы
қажет. Салықтар шаруашылық субъектiлерiнiң жағдайларын ... ... ... артуына септiгiн тигiзуi қажет.
2. Салық бақылауының ұйымдастырылуын, нысандарын және әдiстерiн
оңтайландыру.
Қорытындылай келе, ... ... ... мынадай ұсыныстар
қарастырылады:
• зерттеу барысында Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... яғни ... қазынаны толтыру.
Ынталандыру бағыты мүлде қарастырылмаған. Сол ... ... ... ... ... ... бақылауы тиiмдiлiгiн арттыру үшiн салық органдары қызметiнiң
ұйымдастырылуын, салық бақылауы нысандарының, түрлерiнiң ... ... ... ... ... ... мен ... өзгерту қажет. Яғни, құжаттық
тексеру жүргiзетiн объектiлердi таңдау мақсатында салық есептiлiгiне
және басқа да құжаттарға ... ... ... ... Бұл салық
тексеруiн жүргiзетiн уақытты қысқартуға және ... ... ... ... тексеру әрекеттiлiгiн арттыру мақсатында тексеруге жататын
кәсiпорындар тiзiмiне енгiзiлген шаруашылық субъектiлерi бойынша
тексеру ... ... ... ... ... Салық бақылауын жетiлдiру үшiн алдын-ала және ... ... ... ... бұл ... заңын бұзушылықтарды болдырмау және
құжаттық тексерулер тиiмдiлiгiн арттыруға ... ... ... ... ... ... жұмыстарды бағалау
критерийлерiн енгiзу қажет.
• Салық мәдениетiн көтеру мақсатында салық кеңестерi орталықтарын салық
органдары ... ... ... ... жүргiзу жүйесiн жасау қажет. Оның құрамында есеп
регисторлары, ... ... және ... ... ... ... ... қолданылу тәртiбi болуы қажет.
• Салық тексерулерiнiң мерзiмдiлiгi және ... ... ... ... ... ұсынылған бағытта салық органдары жұмыс жасаса, болашақта қажеттi
нәтижеге қол жеткiзуге болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. А.Д. ... Ғ.Е. ... және ... ... Оқулық,
Алматы, Экономика 2006 жыл.
2. А.Т. ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік функциялары» // Қаржы, №6 2004ж.
3. А. ... ... ... ... жол ... және
оффшорлық механизмдер». //Заң, №5. 2003ж.
4. Г.Қалманбетова. «Салық жеңілдіктері: артықшылықтары мен
кемшіліктері» //Егемен Қазақстан, 27 ... ... ... ... ... ... «Налоги в Казахстане» Сущность налогообложения и
сравнение с действующим законодательством; Учебник, Алматы
2002г.
7. Қызылорда облысы ... 2009 ... 1 ... №516 ... ... 2010-2014 жылдарға арналған әлеуметтік-
экономи калық даму болжамы // Сыр бойы, 17 қазан. 2009ж.
8. ... ... ... мүддесіне лайық болсын». // Егемен
Қазақстан, 21 тамыз, 2009ж.
9.
10.
11. Арабскин В. Сколько ... ... Как ... в ... Аян ... 1998. ... Русакова И.Г., Кашин В.А. Налоги и налогообложение. ... ... ... ... Ж., ... А. ... ... налогового аудита и
контроль эффективности работы налоговых органов на базе ... ... ... ... ... Республики Казахстан, 2003,№2, 10б.
14. Атыгаева З. О контрольной работе в территориальных налоговых ... ... 2000, ... ... В.Г., ... Д.Г. Налоговые системы зарубежных стран. –Москва
:Закон и право, ЮНИТИ,1997. -191б.
16. Попанова Н.А. Налоговый контроль во Франции //Финансы, 2000, №10, ... ... Д.Г. ... в ... ... –М.: «Финансы и статистика»,
1997. -С. 29.
18. Нәдіров М.Н., Қалыбекова Д.Б. Шет мемлекеттер қаржылары: Оқу ... ... ... 2006.
19. Козырин А.Н. Налоговое право ... ... ... ... ... –М.: ... 1993. -С. ... Мещерякова О. Налоговые системы развитых стран мира. Справочник. –М.:
Фонд «Правовая культура», 1995. -С. ... ... ... ... /под ред. ... - М.: ФиС, 2000. -С.32.
22. Ельчибаев Б. О ... ... в ... ... ... главного бухгалтера, 2002, №8, 73-76б.
23. Кисилева О. Камеральный контроль и налоговые ошибки ... ... ... 2002, №6, 23б.
24. Манапов Н. Ш. Налоговый контроль и пути его ... 2000, №2, ... ... М.В. ... налогового администрирования –фактор
повышения эффективности работы налоговых органов // Финансы, 2003, №6.
26 ... Г.А. Как ... ... ... ... ... №21, ... Шаповалова С. Налоговая ответственность и камеральная проверка ... 2001, №11, ... ... Н. ... ... ... проверок и действии
должностных лиц органов ... ... ... ... 2002, №4, ... Сармантаева Р. Практика применения норм административного
законодательства при ... ... в ... ... Вестник Налоговой службы Республики Казахстан, 2005, №3.
-----------------------
[1] Ескету: Автормен құрастырылған.
[2] Ескерту: Автормен құрастырылған.
[3] Ескерту: Автормен құрастырылған.
[4] ... ... ... ... ... ... Ескерту: Автормен құрастырылған
[7] Ескерту: Автормен құрастырылған
[8] Ескерту: Автормен құрастырылған.
[9] Ескерту: Автормен құрастырылған.
-----------------------

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың құқықтық жағдайлары42 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі62 бет
Қазіргі даму кезеңіндегі Қазақстан Республикасының конституциясы: 1993 - 1995 сабақтастығы мен айырмашылығы65 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
XVII ғасырдың I- жартысындағы еуропадағы халықаралық жағдай және отызжылдық соғыс46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь