Қаз.АКСР-ның одақтас республикаға айналуы


І Кіріспе ... ... ... ... ... ... 3
ІІ Қаз.АКСР.ның одақтас республикаға айналуы
1. Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы ... ... ... ...4
2. Қазақстанда кеңестік аппарат құру және экономика саласындағы алғашқы өзгерістер ... ... ... ... ...6
3.Қазақстан азамат соғысы жылдарында (1918.1920 жж.) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
Қорытынды ... ... ... ... ... ...11
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ...12
Уақытша үкімет – Ақпан революциясының нәтижесінде Ресейде құрылған билік органы. Төртінші Мемлекеттік Дума мүшелерінен тұратын уақытша комитет пен Петроград жұмысшы және солдат депутаттары кеңесінің келісімі бойынша 1917 жылы 2 наурызда құрылып, оны князь Г.Львов басқарды. Уақытша үкімет Бүкілресейлік Құрылтай жиналысы шақырылып, мемлекеттік басқару пішімі шешімін тапқанға дейін билік жүргізуі тиіс болды. Уақытша үкімет Ресей азаматтарының құқығында діни-нанымына, ұлтына қарай ешқандай шектеушілік болмайтынын жария етті.
Бұл өз кезегінде бұрын ұлттық езгіде болған халықтардың Уақытша үкіметке қолдау танытуын арттырды. Орталық Азия халықтарының Уақытша үкіметке қолдау көрсетуіне оның 1916 жылғы 25 маусым жарлығының күшін жойып, майданның тыл жұмысына адамдар алуды тоқтатуы және он алтыншы жылғы көтеріліске қатысушыларға кешірім жариялауы елеулі дәрежеде әсер етті. Дегенмен, Уақытша үкімет бірінші дүниежүзілік соғысқа Ресейдің қатысуын жалғастыруды жақтады. Бұл өз кезегінде әлеуметтік қатынастардың онан әрі шиеленісуіне алып келді. 5 наурызда Уақытша үкімет жергілікті өкімет органдарын құру туралы қаулысын шығарды.
1. Қазақстан тарихы. Очерк. 304-315-беттер.
2. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы, 9-10-бөлімдер
3. Қазақстан тарихы. Очерк. 304-315-беттер.
4. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы, 9-10-бөлімдер
5. Иностранная военная интервенция и гражданская война в Средней Азии и Казахстане: Сб. докум. Т.I. А., 1963; Т.II. 1964.
6. Образование Казахской АССР: Сб.докум. А., 1957.
7. Елеуов Т. Установление и упрочение Советской власти в Казахстане. А., 1964.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 11 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Мазмұны

І
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
ІІ Қаз.АКСР-ның одақтас республикаға айналуы
1. Қазақстанда Кеңес өкіметінің
орнауы ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2. Қазақстанда кеңестік аппарат құру және экономика саласындағы алғашқы

өзгерістер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
3.Қазақстан азамат соғысы жылдарында (1918-1920
жж.) ... ... ... ... ... ... ... 10
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
Пайдаланылған
әдебиеттер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... .12

Кіріспе
Уақытша үкімет – Ақпан революциясының нәтижесінде Ресейде  құрылған билік
органы. Төртінші Мемлекеттік Дума мүшелерінен тұратын уақытша комитет пен
Петроград жұмысшы және солдат депутаттары кеңесінің келісімі
бойынша 1917 жылы 2 наурызда құрылып, оны князь Г.Львов басқарды. Уақытша
үкімет Бүкілресейлік Құрылтай жиналысы шақырылып, мемлекеттік басқару
пішімі шешімін тапқанға дейін билік жүргізуі тиіс болды. Уақытша үкімет
Ресей азаматтарының құқығында діни-нанымына, ұлтына қарай ешқандай
шектеушілік болмайтынын жария етті.
Бұл өз кезегінде бұрын ұлттық езгіде болған халықтардың Уақытша
үкіметке қолдау танытуын арттырды. Орталық Азия халықтарының Уақытша
үкіметке қолдау көрсетуіне оның 1916 жылғы 25 маусым жарлығының күшін
жойып, майданның тыл жұмысына адамдар алуды тоқтатуы және он алтыншы жылғы
көтеріліске қатысушыларға кешірім жариялауы елеулі дәрежеде әсер етті.
Дегенмен, Уақытша үкімет бірінші дүниежүзілік соғысқа Ресейдің қатысуын
жалғастыруды жақтады. Бұл өз кезегінде әлеуметтік қатынастардың онан әрі
шиеленісуіне алып келді. 5 наурызда Уақытша үкімет жергілікті өкімет
органдарын құру туралы қаулысын шығарды. Ресейдің басқа аймақтарындағы
сияқты Қазақстанда да Уақытша үкіметтің жергілікті органдары алғашқы
кезеңде азаматтық комитеттер негізінде пайда болды. Бұл комитеттерді құруда
бастамшылық облыс және уез орталықтарында тұратын орыс жұртының қолында
болды және комитеттердегі басшы орындар да солардың үлесіне тиді.
Сондықтан олардың құрамына енгендердің арасында ұлтаралық қатынас
мәселесіне ескі патшалық әкімшілік көзқарасында тұрғандар көп болды. Міне,
осындай жағдайда қазақтарға ескі әділетсіз патшалық билік жойылып, оның
орнына жаңа билік келгенімен де, ұлттың мүддесін қорғайтын мекемелерсіз
қалу қаупі туды.

Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы.
1917ж. 25 қазанда Уақытша өкімет құлап, оның орнына большевиктер
басқарған Кеңес өкіметі орнады. Бұл жұмысшылар мен шаруалардың билігі
орнаған өкіметі еді. Оның мақсаты – пролетариат диктатурасының басшылы-
ғымен Ресейде жаңа қоғам – социализмді орнату.
Бұл оқиға бүкіл әлемді дүр сілкіндірді, себебі социализмге жол ашуды
бірінші Ресей бастады.
1914 жылы басталған дүниежүзілік соғыстың салдарынан Ресей империясы
үлкен дағдарысқа ұшырады: бірінші – экономикалық , екінші – саяси дағдарыс.
Соғыстың салдарынан елдің шаруашылығы қирады, өндіріс орындары
тоқтады, теміржол қатынасы бұзылды, ауыл шаруашылығы күйреді. Бұл дағдарыс
жұмысшылар мен шаруалардың өкіметке деген үлкен наразылығын туғызды[1].
Патша өкіметі бұл дағдарыстан шығудың жолын таба алмады, сөйтіп елді
басқару қабілеті төмен болды.
Осы аталған дағдарыс патша өкіметінің 1917ж. ақпан айында құлауына
себеп болды. Оны Ақпан төңкетісі деп атайды. Осы төңкерістің нәтижесінде
қос өкімет - жұмысшылар мен шаруалардың кеңесі және буржуазиялық Уақытша
өкімет құрылды.
Патша өкіметі құлатылғаннан кейін бүкіл Ресейдегі сияқты Қазақстанда
да қос өкімет орнады. Бұрынғы патша шенеуліктері, эсерлер, меньшевик- тер
және буржуазиялық ұлтшылдар басқарған буржуазиялық Уақытша өкі- мет
органдарымен қатар халықтық өкіметтің жаңа органдары–жұмысшылар, шаруалар
және солдат депутаттарынң кеңестері құрылды.
Жергілікті жерлерде Уақытша өкіметті органдары құрыла бастады.
Қазақстанда қазақ интеллигенциясы басқарған қазақтардың ұлттық
облыстық және уездік комитеттері ұйымдастырлды. Оларға комиссарлар болып
ұлттық интеллигенцияның өкілдері, атап айтқанда Торғай облысында Әлихан
Бөкейханов Жетісу облысында Мұхамеджан Тынышпаев, Түркістанда Мұстафа
Шоқаев тағайындалды[2].
Патша өкіметінің құлатылуын Қазақстан еңбекшілері саяси және ұлттық
азат алудың бастамасы ретінде қабылдады. Бұл жеңіс өлкедегі еңбекшілердің
саяси белсенділігін арттырды. Қазақстанның әртүрлі қалаларында қазақ
жастарының 20 шақты үйірмелері мен топтары пайда болды. Олар халық арасында
листовкалар, сол күндердің көкейтесті мәселелеріне арналған тақпақ-өлеңдер
таратты. Әулиеатада Тұрар Рысқұлов Қазақ жастарының революцияшыл одағы
деген ұйым құрды. Оның құрамына қазақ халқының орташа және кедей топтарынан
шыққан алдыңғы қатардағы жастар енді
Буржуазиялық уақытша өкіметке үміт артқан қазақ зиялылары өз халқын
еркіндікке жеткізуді, отарлаудан құтылуды арман етті. Осы мақсатқа жету
үшін олар қазақтың ұлттық саяси партиясын құру жолын іздеді. Олар Қазақ
газеті арқылы қазақ халқына арнайы үндеу жолдады. 1917ж. 21-26 шілдеде
Орынборда болған Бүкілқазақтық съезде Алаш партиясы қалыптасып, басшы
органдарын сайлады. Оның құрамына Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов,
Міржақып Дулатов, Мұстафа Шоқай, Мұхаметжан Тынышпаев т.б. кірді. Бұл
партияның сол жылы 5-13 желтоқ- санда Орынборда өткен екінші съезінде Қазақ
автономиясы Алашорда үкіметі – ұлт Кеңесі құрылды. Алаш партиясының
бағдарламасы бекітілді. Ол негізгі 10 бөліммнен тұрады. Олар: 1) Ресей
демократиялық федерация болып жариялану туралы; 2) Ресей құрамында Қазақ
ұлт автономиясын құру; 3) Халықтар арасында тең құқықтық орнату; 4) Дін
туралы, дінді мемлекеттен ажыратып шығару; 5) Елдегі билік және сот туралы;
6) Елді қорғау, әскер және халықтық милиция құру; 7) Халықтың табысына
қарай салық салу; 8) Жұмысшылар туралы; 9) Ғылым және білім туралы; 10) Жер
мәселесі[3].

Қазақстанда кеңестік аппарат құру және экономика саласындағы алғашқы
өзгерістер.
Жаңа құрылған үкіметтің құрамына 15 адам кірді, оның төрағасы болып
Әлихан Бөкейханов бекітілді. Азамат соғысы басталғанда Алашорда үкіметі
екіге бөлінді: оның Батыс Қазақстандағы бөлігін Халел, Жанша
Досмұхамедовтар, Шығыстағы бөлігін Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов
т.б. басқарды. Бірақ Уақытша өкіметтің өмірі де ұзақ болмады.
Қазан төңкерісі елді экономикалық және саяси дағдарыстан шығуға жол ашты.
В.И.Ленин бастған большевиктер партиясы осы дағдарыстан шығудың сара жолы –
Ресейдің империалистік соғысты тоқтатып, бейбіт өмірге көшу деп білді.
Сондықтан Ресей ең бірінші болып бірінші дүниежүзілік соғыстан шығады.
Кеңес өкіметі әуелі орталықта Петроградта орнады да, одан әрі тез
арада Ресейдің шет аймақтарына дейін орнады.
Ресейдің қол астында болып келген орыс емес басқа халықтардың еңбекші
бұқарасы Қазан төңкерісінен кейін экономикалық-әлеуметтік күйзелістен
шығумен бірге отаршылдықтың бұғауынан босанып, тәуелсіздік алатын шығармыз
деп үміттенді. Большевиктер барлық ұлттар мен ұлыстардың, халықтардың
теңдігі мен бостандығын, азаттығын жариялай отырып, оларды төңкеріс туының
астынан кетпеуге шақырды.
Кеңес өкіметі Қазақстанда да орнай бастады. 1917ж. қазаннан 1918ж.
наурызға дейін Қазақстанның көптеген аудандарында Кеңес өкіметі орнады.
Кеңес өкіметінің орнаған алғашқы жері Перовск (Қызылорда) қаласы болды.
Мұнда жұмысшылар мен солдаттар өкімет билігін 1917ж. 30 қазанда өз қолына
алды. Перовскіде үлкен әскери гарнизон орналасқан еді және темір жол
станцясы болатын.
1917ж. қараша айының орта кезінде Кеңес өкіметі Черняев (Шымкент)
қаласында жеңді. Қараша – желтоқсан айларында Кеңес өкіметі Әулиеатада
(Тараз), Түркістанда, Қазалыда, Арал поселкесінде және Сырдария облысы- ның
басқа да ірі елді мекендерінде қан төгізсіз бейбіт жылмен орнады. Петропавл
қаласында жаңа өкімет 10 қарашада орнады[4].
1917ж. желтоқсан – 1918ж. наурыз аралығында Кеңес өкіметі Торғай
облысының орталығы және Қостанай, Ақтөбе қалалары мен басқа да ірі елді
мекендерде орнады. Семейде өкімет билігі жергілікті Кеңестің қолына 1918ж.
ақпанның орта кезінде көшті.
Жетісуда Кеңес өкіметін орнату жылындағы күрес 1918ж. көктеміне дейін
соғылды. Себебі мұнда төңкеріс қарсыластары күштері басым болды. Верный
қаласы Жетісу қазақ-орыс әскерлерінің орталығы болды, ал қазақтар патшаның
тірегі болғаны белгілі. Кеңес өкіметі 1917ж. наурыз айында Жаркентас,
Сергиопльда (Аягөз), Талдықорғанда, сәуірдің бас кезінде Лепсіде орнады.
Кеңес өкіметінің ең соңғы орнаған ауданы – Орал қаласы болды, онда жаңа
өкіметтің билігі наурыз айында жұмысшылардың қолына көшті.
Сөйтіп, 1917 жылдың қазан айынан бастап 1918ж. наурыз айына дейін
Кеңес өкіметі. Қазақстанның көп жерінде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
“Қазақстаның қазіргі заман тарихы” пәні бойынша оқу әдістемелік кешен
ХХ ғ. 20-30 жылдардағы ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҚОҒАМДЫҚ – САЯСИ ӨМІРІНДЕГІ ӨЗГЕРІСТЕР
Қазақстанның ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы қоғамдық- саяси өмірі
Қазақстанның сыртқы экономикалық байланыстарының дамуында 1936 жылы
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағалары
Тәуелсіз Қазақ мемлекетінің тарихи қалыптасу жолдары (кезеңдері)
Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасының құрылуы
Қазақстанның аумақтық тұтастығының қалыптасуының проблемаларын зерттеу
1920-1930 жж. ғылым мен ғылыми мекемелердің дамуы
Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы
Пәндер