Ақша жүйесі және оның тарихи типтік дамуы

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4

І тарау Ақша жүйесіне жалпы сипаттама беру

1.1 Ақшаның даму тарихы мен эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ..4.5
1.2 Ақшаның маңызы мен қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6.7
1.3 Ақшаның жүйесінің түсінігіне жалпы сипаттама ... ... ... ... ... .7.10
1.4 Ақшаның негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10.13

ІІ тарау Қазақстандағы ақша жүйесінің тарихи дамуына шолу жасау.
2.1 Ақшаның пайда болуы және оның тауарлы жаратылысы ... ...13.15
2.2 Биметаллизм жүйесінің дамуы. . . . . . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15.19
2.3 Монометаллизм жүйесінің дамуы. . . . . . . ... ... ... ... ... ... ... ... .19.21
2.4 Қазақстандағы қолма.қол ақша айналысы және қолма.қолсыз есем ақша айналымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21.23

Қорытынды

Қолданыдған әдебиеттер
Кіріспе
Ақша адамдарға ежелден таныс. Бірақ оның қалай пайда болғандығы туралы құпия сыры және қоғам өміріндеді мәні көп уақытқа дейін беймәлім болды. Бұл сұрақтарға қоғам өмірін зерттей келіп, оқымыстылар ақшаның тауар айналымда атқаратын маңызын жан-жақты ашып, жауап берді.
Ақша тауарлы өндірістің өнім. Сонда өнім мен тауардың айырмашылығы неде? Сондықтан, тауардың ақшаның пайда болуына, оның қолдануының өрістеуіне әсер ету жағдайларын тарихи тұрғыдан қарап өтелік.
Қазақстан Республикасының ақша жүйесі 1995жылдың наурыздағы Қазақстан Республикасы Ұлттық банк туралы Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар Жарлығына сәйкес ұйымдастырылған. Жарғы ақша айналысын ұйымдастыру негізін және формаларын белгілейді, онда ресми ақша бірлігі, ақша белгілерінің эмиссиясы, сонымен қатар монеталарды жасау тәртібі, ақша айналысын ұйымдастыру реттеу тәртіптері қамтылады.
Қазіргі Қазақстан экономикасы, соның ішінде ақша және қаржы шаруашылығы: ақша-несие жүйесін реформалау; қатаң инфляция жағдайында бізде бұрын–соңды болмаған жаңа ақша түрлерінің пайда болуы; нарық экономикасымен және меншіктің көп түрлі формасына бейімделегн екі буынды банктік жүйенің қалыптасуы; коммерциялық жетістіктерге қол жеткізуге бағытталған жеке және ұжымдық меншікке негізделген несиелік мекемелерге өту тәрізді бірқатар маңызды өзгерістерді жүзеге асыруда.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты - ақша жүйесі мен оның тарихи дамуын ашып беру.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- ақшаның маңызы мен қызметтерін, олардың экономикадағы рөлін қарастыру;
- ақша жүйесі түсінігін ашу;
- ақшаның маңызы мен қызметіне түсінігіне тоқталу;
Осы курстық жұмыс кіріспеден, екі тараудан, әдебиеттер тізімінен тұрады.
Ақша жүйесіне жалпы сипаттама беру атты бірінші тарауда
Қазақстандағы ақшаның пайда болу тарихына шолу атты екінші тарауда даму ерекшеліктері талдау арќылы көрсетіледі.
Ғылыми әдебиеттер, журналдар, газеттер және тағы басқа материалдарды қолдана отырып осы тақырыптың мәселесін ашуға тырыстым.
Әдебиеттер тізімі
1. Көменова Б.А “Ақша, несие, банктер” Алматы 2001ж
2. Сейтқасымов Ғ.С “Ақша, несие, банктер” Алматы 2004ж
3. Мақыш М.А “Қаржы және қаржылндыру”
4. К.А Умарова, А.М. Ыбыраев “Ақша, несие, банк” Қарағанды 2003ж
5. “Қаржы және қаражат” 2005ж, 5, 59 бет.
6. “Егемен Қазақстан” 2006 ж, 25 мамыр.
7. “Саясат” 2003ж, 10, 65 бет.
8. Вестник КаЗНУ: Серия экономическая 2006ж, 46, 58 бет
        
        Жоспар
Кіріспе................................................................
............................3-4
І тарау Ақша жүйесіне жалпы сипаттама беру
1.1 Ақшаның даму ... ... ... ... ... ... жүйесінің түсінігіне жалпы сипаттама.....................7-
10
1.4 ... ... ... ... ақша ... тарихи дамуына шолу жасау.
2.1 Ақшаның пайда болуы және оның тауарлы жаратылысы.......13-15
2.2 Биметаллизм жүйесінің ... . . . . ... ... ... ... . . . . . ... Қазақстандағы қолма-қол ақша айналысы және қолма-қолсыз есем ақша
айналымы....................................................................
...........................21-23
Қорытынды
Қолданыдған әдебиеттер
Қазақстан Республиканың ... және ... ... ... ... ... ... кафедрасы
Курстық жұмыс
Пәні:Ақша, несие, банк
Тақырыбы: Ақша жүйесі және оның тарихи типтік дамуы
Орындаған: Ф- 11
в.о тобының
студенті Сұлтанбекова
Н.Т
Қабылдаған:
Қарағанды -2007
Кіріспе
Ақша ... ... ... ... оның қалай пайда болғандығы туралы
құпия сыры және қоғам өміріндеді мәні көп уақытқа дейін ... ... ... қоғам өмірін зерттей келіп, оқымыстылар ақшаның ... ... ... ... ... ... берді.
Ақша тауарлы өндірістің өнім. Сонда өнім мен тауардың ... ... ... ақшаның пайда болуына, оның қолдануының
өрістеуіне әсер ету жағдайларын ... ... ... ... ... ақша ... 1995жылдың наурыздағы Қазақстан
Республикасы Ұлттық банк туралы Қазақстан Республикасы Президентінің ... бар ... ... ұйымдастырылған. Жарғы ақша айналысын ұйымдастыру
негізін және формаларын белгілейді, онда ... ақша ... ... ... ... қатар монеталарды жасау тәртібі, ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасы, соның ішінде ақша және ... ... ... ... қатаң инфляция жағдайында бізде
бұрын–соңды болмаған жаңа ақша түрлерінің пайда болуы; нарық экономикасымен
және ... көп ... ... ... екі ... ... ... коммерциялық жетістіктерге қол жеткізуге бағытталған жеке және
ұжымдық меншікке негізделген несиелік мекемелерге өту ... ... ... ... ... жұмыстың негізгі мақсаты - ақша жүйесі мен оның ... ... ... ... міндеттері:
- ақшаның маңызы мен қызметтерін, олардың экономикадағы ... ақша ... ... ... ... ... мен қызметіне түсінігіне тоқталу;
Осы курстық жұмыс кіріспеден, екі тараудан, әдебиеттер тізімінен тұрады.
Ақша жүйесіне ... ... беру атты ... ... ... пайда болу тарихына шолу атты екінші тарауда ... ... ... ... әдебиеттер, журналдар, газеттер және тағы ... ... ... осы ... ... ... ... жүйесіне жалпы сипаттама беру.
1.1 Ақшаның даму тарихы мен эволюциясы
Ақша ежелгі заманда пайда болды. Олар тауар өндірісінің ... шарт және өнім ... ... ... сату ... айырбастау
үшін жасалынған еңбек өнімі. Адам еңбегінің өнімі-(зат), оны өндірушілердің
белгілі қоғамдық қатынастарын ... ... ... формасын қабылдайды.
Заттардың тауарға айналуы ақшаның пайда болуындағы обьективті алғышарттарды
құрайды. Бірақ кез келген зат тауар бола ... ... ... кезінде бір тауардың басқа бір тауарға
кездесоқ ... ... ... ... жай ... ... қолданылады. (1 балта-5 құмыра, 1 қой-1 қап бидай).
Бір ... ... әр ... ... ... Сонымен, біріншісі,
ірі еңбек бөлінісінің нәтежесінде мал бағушылардың бөлініп шығуымен ... ... ... ... ... бір ... табиғи-климаттық
жағдайларға байланысты нақты сол ортада айырбас құралы болды. Гомердің ... ... ... поэмасында өгізді құн өлшемі ретінде ... ... Осы ... ... ... ... өгіз деген атау
ойып өрнектелініп жазылып жүрді. Латынның сөзі пекуния пекус, (мал) сөзінен
шыққан. Рупа (мал) сөзі үнділердің ақша ... ... ... ... сөзінің шығуы да малменен байланысты, өйткені ескі герман
тілінде бұл сөз мал басы ... ... ... ... ... ... ... Солтүстік халықтары ең бірінші тауар ретінде айырбас
үшін жүнді ... Жүн ... ... ... және ... кең ... таралды.
1610 жылы жаулап алынатын орыстардың әскери кассасында 5450 руб. Күміс
мен 7000 руб. жүн табылды. Бақалшақ ақшалар тауар ақшалардың ең бір ... ... ХХ ... ... ... ... ... тұрақтылық тұрғандарының ақша айналысы ретінде бақалшақтардың үш
түрі: ең арзаны-қара түсті , ақ түсті, аса ... ... ... экзотикалық ақшалар болған Олардың формасы дөңгелекше тас
түрінде келе ... ... ... еске түсірді. Мұндай монеталардың
диаметрі бірнеше метрге, ал массасы тоннаға дейін ... ... ... ... ақша ... ... ... бір құлдың құны 3 сиыр, алты бұзау, он екі қойға теңестірілді.
Ежелгі Спартта, Жапонияда, ... ... ... ... ... ... ақшалар пайдалынды. Қытайда және Ежелгі Римде мыс ақша ... ХІІ ... ... ... ұсақ ... қорғасын
дөңгелекшелер қолданылды. Кейін келе металдардың арасында басты роль ... ... өте ... өйткені олар эквавилент үшін аса қажетті сапаға ие
болды.
Әрине, металдар бұған дейінгі ақша формаларын бірдей ғыстырып шығарып
тастаған жоқ. Темір ... ... ... шеге, шыншыр, және т.б формаларда
ұзақ уақыт бойына сақталынды. Грек ақшасының атауы драхма бір уыс ... ... ... Мыс ... қазандық түрлерінде айналыста болды.
Күміс және алтын ақшалар жүзік, сырға, білезік түрінде пайдаланды.
Бірақ б.э дейін ХІІІ ғасырда салмағы көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... ақша бірліктері фунт
стерлинг, ливр ... ... ... ... ... ... массасы бар формасыз металл ақшаларды кейін келе әр түрлі массадағы
біркелкі формасы бар ... ... ... ... пайда болуы-ақшаның құрылуындағы соңғы кезең болып
табылады.
1.2 Ақшаның маңызы мен қызметі.
Ақша-жалпыға бірдей балама, ... ... ... да ... ... және ... ... өнім еңбегінің арасында делдалдық айырбас
үздіксіз жүреді.
- Жалпыға бірдей балама ... ... ... бсқа ... ... білдіреді және тауар өндірушілер өнім еңбегінің
арасында делдалдық айырбас ... ... ... ақша ... ... ... үш ақша ... бірдей делдалдық айырбас;
-төменгі құнның дербес формлары;
-сыртқы заттың еңбек өлшемі;
Жалпыға бірдей делдалдық формада ақшаны ... ... ... ақшаға айырбас мүмкіндігін ... ... ... мүлік, өнер өндіру және т.б. ... ... ... тек қана ... ... ... ... Қызмет өлшемі құндылығына тауар өндірудің
бастапқы жағдайы болып ... Бұл ... ... тауарлардың құндылығын
өлшеу қабілетін білдіреді, яғни, қанша тауар еңбегі, шикізат, ... ... б ... ... ... ... ... тауар бағасын міндетті
түрде анықтау қажет. Тауар құны ақшалай түрде көрсетілген, оны-баға ... ... құн ... олар ... ... қабілетін иеленеді, олар
сатып алуға болын тауар санын білдірді.
Айналым ретінде ақшаның қызметі ... ... ... ... ... көрсетеді. Тауар сатып алушы және оны төлеу бірге жұмыс жасалынады,
бұл ақша ... ... ... Ақша ... ... ... төлем құралы болып қолданылады. Сол ақша белгілері әр түрлі
келісімдерде көп қайтара қолдануы және бір ... ... ... ... орын ... ретінде қолданылады. Бұл қызметте қолма-қол
ақша белгілері қолданылады.
Ақшаның төлем қаражатындағы ... ... ... ... ... сауданың берілуі, қаржы мүшелерімен ақшалай өзара қарым
–қатынасынан (салық төлемі, қаржы мүшелерінен әдіс ... ... ... ... ... және ... да ... өтеу кезінде құралы
қызметіндегі ақшалар кең ... ... ... қызметте ақша қолма-
қол, сондай-ақ аударым арқылы қолданылады.
Айналу әдісінің ... екі ... ... және ... әдісі шетел
авторларының жұмысында ақша бір ... ғана ... ... айналымға қатысуды, оның ішінде айналу әдісінің қызметі
және төлем ақша жинақтарын құрайды және жинақтау ... ... ... ... ... ... салымдарындағы қол
ақшалардың, банктердің есеп ... ... ... кіреді.
Ақшаның қаржы қызметін орындауы, соның көмегімен ... бос ... ... мүмкін болатын, оларды басқа шаруашылық ... мен ... ... беру үшін ... ... ... ... қарызға беру үшін экономиканың әр-түрлі ... мен ... ... ... ... маңызды алғы шарты болып саналады.
Әлемдік ақша қызметі. ... ... ... ... ... ... нарықтың пайда болуы, әлемдік
ақша қызметінің пайда ... алғы ... ... ... ... бұл
қызметі қатынастардан көрінеді.
1.3 Ақша жүйесінің түсігіне жалпы сипаттама.
Заңдылықтар тәртібінде ... және ... ... ақша ... ... ... салынғандығы туралы түсінік беріледі.
Әр мемлекетте өзінің ұлттық ақша жүйесі қалыптасқан. Басқа жүйелердей,
ақша жүйесі ... ... ... ... кезеңінде ақша жүйесі екі ішкі жүйе қосуы керек: қолма-
қол есеп айырысу жүйесі және ... ... есеп ... жүйесі және
аударым арқылы есеп айырысу жүйесі.
Келесі нобайдан 1 ақша ... ... ... ... ... ... ... негізгі қарастырылатын ақша жүйесінің
элементі оның ұйымдастыру қағидасы болып табылады..
Ақша жүйесінің ұйымдастыру ережелері ... ... ... болп
түсіндіріледі.
Қазіргі заман ақша жүйесі келесі элементтерді енгізеді:
Ақша бірліктерінің атауы.
Бұл ақша жүйесінің элементері, ереже ретінде, ... ... ... ... ақша ... жаңа атау ... мүмкін.
Ресейде 1922-1947 жылдар аралық кезеңінде ақша бірліктерінің “Рубль” ... ... ... Ақша ... ... 1947 ... ... кезге
дейін бірыңғай “Рубль” ақша бірлігі сақталды.
Қазақстанда ақша бірлігі болып “Теңге” ... ... ... ... болып-теңге –15 қарашада 1993 жылы
енгізілді.
Ақша белгілерін қамтамасыз ету тәртібі.
Қамтамасыз ету сапасын ... ... ... қызмет
(тауарлы-материалдық құндылықтар, алтын және қымбат материалдар,банктерт.б)
Қазақстан Республикасында ақша ... ... етуі ... барлық активтері қамтамасыз етілуі Ұлтық банктің барлық активтері
болып табылады.
Эмиссиондық механизм-
Ол айналымда ақша ... ... және ... ақша ... тартып
алуды көздейді. Қазақстан Республикасында шығарылған қолма-қол ақшалар,
айрықша ... ... банк ... ақша ... мен банк монеталарын
аударым арқылы эквивалентте алу, олардың айналуын ... ... алып ... жүзеге асырылады.
Несие операцияларынң іске асыу процесінде, аударым ақшалары
коммерциялық банктерге ... ... өтеу ... ... ... қою ... асырылады.
Айналымда ақша көлемінің құрылымы.
Оны екі жақты қарастыруға болады. Қолма-қол және аударым ақшаларының
көлемі арасындағы байланыс ретінде ... ақша ... ... ауқымда
ақша белгілерінің әртүрлі қағаз ақшалай арасындағы байланыс.
Ақша айналымын болжау арқылы жоспарлау тәртібі.
Ол өзіне айналымының болжам жасау арқылы жасалатын ... ... осы ... ... органдар; осы жоспардың көегімен анықталатын
көрсеткіштер жиынтығы; әрбір жоспардың көмегімен шешілетін міндеттер.
Ақша несие реттеу механизмі
Ол ақша ... ... ... жинақтауды көрсетеді. (әдісері); ақша-
несие реттеуді жүзег асыру құқықтары мен ... ... ... ... асыр ... мен орган міндеттері; ақша-несие реттеу
обьектілерімен міндеттері.
Валюталық курсты белгілеу тәртібі және валюталық катировка. ... бір ел ақша ... ... екінші бір ел ақша бірлігіне
көрсетілгені болып табылады.
Бүгінгі уақытта бірде-бір елде ақша бірліктерінің ... ... ... ... валютаны сатып алушы валюта нарықтарындағы
қандай бір ... ... мен ... ескеруші катировка тәсілдері
пайдаланылады. Ұлттық валюта себетке кіретін, ... ... ... ... ... салыстырылатын жағдайдағы валюталар себетіне
негізделген катировка тәсілдері неғұрлым кең таралған болып ... ... ... тәртібі. Ол қолдағы ақша айналымын
ұйымдастыру кезіндегі ... ... ... ... меншіктің барлық
кәсіпорындар мен ұйымдардың басшылыққа алуға тиісті ... ... ... ... ... есеп-қисаптарының формаларын
көрсетеді. Бұл тәртіптің сақталуына бақылау ... ... ... Ақша ... ... ерекшелігі
Ақша жүйесінің түрлері ақша айналымына байланысты, яғни ақшаның қандай
түрде жұмыс істеуінде: ... ... ... ... ... ... ... ақша жүйесінің келесі түрлері қалыптасқан:
-осы жағдайда ақшалай тауар ... ... ... және ... ... ... ал ... ақшалары металға ұсақталатын металл
айналымының жүйесі.
-осы жағдайда алтын айналымынан ұсақталмайтын банкноттармен ... және ... ... ... ... несие ақшалардың
жүйесі.
Металға қатыстылығын байланысты, осы елде ... ... сапа мен ақша ... базасы, ақша жүйесінің екі ... ... және ... үш ... ... ... нарықтық бағалы металдарға қарағанда, алтын мен күміс монеталар
арасындағы байланыс өздігінен белгіленген қатар ... ... ... арқылы белгіленген қатынас бұл-қосарлы валюта жүйесі;
• осы ... ... және ... ... ... ... құралдары болып
саналатын, бірақ теңдей негіздерінде емес, өйткені, ... ... ... ... ... ... шығарудан
өзгешілігі жабық тәртіпте шығарылған, сылтық басушы валюталардың
жүйесі.
• Мұндай жағдайда күміс монеталар алтын ... ... ... ... ... ... міне бір металдың заңды төлем
құралы түрінде дамуы мен қалыптасуының не бергендігі.
Монометализм-бір ... ... ... болып саналатын және алтынға
бөлшектенген бір мезгілде айналымға құнның ... ... ... монеталар) басқа белгілері қатысатын ақша жүйесі.
Алтын монометаллизмнің үш түрлілігі болды: алтын ... ... ... ... және ... ұран ... стандарты кезінде алтын ақшаның барлық қызметін орындайды,
айналымда алтын монета ретінде болады, сол ... ... ... ... ... бар ... ... түрде ығыстырып шығару
жүзеге асырылады, алтын монеталар бағалы қағаздар белгілеріне беріледі.
Алтын құйма ... ... ... құймаларға
айырбасталатындығы, бірақ, олардың белгілі бір сомаларының анықталуы ғана
сипатты.
Банкноттардан ... ... ... алтын ұрандарына
айырбасталатындығы алтын ұраны стандарттың ерекшелігі болып саналады.
ІІ ... ... ... пайда болу тарихына шолу жасау
2.1 Биметаллизм жүйесінің дамуын ашып беру.
Биметаллизм-осы жағдайды жалпы металмен, ... және ... ... ... бекітетін ақша жүйесі, осы металдардан монета түрде
жонылады және теңдей негіздерде айналым жасайды. Биметаллизмнің үш ... ... ... яғни ... ... мен күмістің арасындағы шекті
қатынас, металдардың нарықтық құндарына байланысты белгіленген;
-қатар жүретін валюталар жүйесі, яғни ... бұл ... ... ... ... жүйесі, яғни мұнда алтын және күміс монеталары заңды
төлем құралы қызметін атқарды, бірақ бірдей ... ... ... ... жасау жабық түрде жүзеге асырылып, алтын монеталарды ... ... XVI-XVII ғғ. ... ... ал ... елдерінде XIXғ. дами
бастады. Бірақ та биметалдық ақша жүйесі капиталистік шаруашылықтың даму
қажеттілігіне сәйкес келмеді, ... екі ... құн ... ... ... бір ғана ... болуы талап етілді. Ақша ретінде екі металды
қолдану ақшаның жалпыға ортақ эквивалент қасиетіне қайшы ... ... ... ... ... да ... ... Дегенмен, 1865 ж
Францияда, Бельгия, Швейцария және Италия биметализмді ... ... ... ... ... ... Нәтежесінде (1865-1878) латын
монеталық одағы коненция бекітіліп, ол бойынша екі металдан да құны 5 ... одан да ... ... монеталар соғылып, күміс пен алтынның
арақатынасы 1:15,5 тең болды. Бірақ екі ... ... ... ... ... ... ... келмеді. Биметаллизм жүйесі өскелең
капиталистік ... ... ... ... ... құн ... екі металды қатар қолдану ақшаның бұл қызметіне қайшы келеді.
Жалпыға бірдей құн ... ... тек бір ғана ... ... ... тауар не
алтын, не күміс. Оған қоса ХІХ ғ аяқ шегінде күміс шығарудың ... ... құны кеми ... Бұл ... ... мен ... арақатынасы 1:20,1:22 тең болды. Ал заң жүзінде алтын мен күмістің
арақатынасы бұдан әлдеқайда төмен болғандықтан алтын ... ... ... ... ... Алтын ақшаның айналыстан шығуы ... ... ... жаман ақша жақсы ақшаны айналыстан ығыстырады.
Капиталистік тауарлы өндірістің қарқынды дамуытұрақ ты ... ... ... бір ... ... ... ... биметализмінің
орнына монометализм ақша жүйесі өмірге келді.
2.2 Монометализм жүйесі ... ... ... бірдей балама және ақша айналасының негізі
ретінде бір ғана металл ... ... ... ... ақша жүйесі.
Күміс монометаллизмі Ресейде 1843-1852 жж. Қызмет етті. ... ... ... рет ... типі ... ХVІІ Ғ
Ұлыбританияда қалыптасып, 1816 ж. Заңды түрде бекітілді. Көптеген елдерде
ол ХІХ ғ. ... ... ... айталық: Германияда –1871-1873 жж.,
Швецияда, ... және ... ... Ресейде және Жапонияда-1897ж, АҚШ-
та –1900ж.
Алтынға ауыстырылатын құн белгілерінің сипатына байланысты алтын
монометализмі мынадай түрлерге ... ... ... ... ... ... және ... девиздік (алтын валюта) стандарты.
Алтын монета стадарты-бұл тұсындағы капитализмнің талаптарына біршама
сәйкес келе ... ... ... ... ... сауда мен
капиталды сыртқы шығарудың дамуын қолдады. Бұл стандарт мұндай өзіне тән
негізгі белгілерімен сипатталады.:
- ... ... ішкі ақша ... ... ... барлық
қызметерін бірдей атқарады;
- -алтын монеталарды құюға рұқсат етілді (әдетте елдің ... ... ... емес ... ... жүре ... алтын монетаға ауыстырылды;
- - алтынды және шетел валюталарын түрде сыртқа шығаруға және
ішке алып келуге болатын ... ... ... ... ... тапшылығының өсуі, оны
займдар және ақша шығару есебінен жабу эмиссиялық ... ... көп ... ... ақша ... ... ... қағаз ақшаларды алтын монеталарға ауыстыру қаупін туғызды. Бұл
кезеңдерде ... ... ... ... ... ... қызметін тоқтатса,
кейіннен көптеген елдерде де тоқтатты. Сөйтіп, банкнотаны алтынға ауыстыру
тоқтатылды және оны ... ... ... ... ... ... ... сақталуға жіберіледі. Бірінші дүниежүзілік соғыстан соң
жайлаған капитализм ... ... ... ... өзінің
валюталарын алтын монета стандарты негізінде қалпына ... ... ... жж. ақша ... ... барысында алтын стандартына қайта оралып,
яғни оның мынадай екі қысқартылған ... ... ... ... ... алтын девиз стандарты.
Алтын құйма стандартының алтын монетадан айырмашылығы, мұнда айналыста
монета ... және ... ... ... ... ... салынады. Мұнда
банкноталар, басқа толық бағалы емес ... ... ... ... ... сомалары көрсетілген жағдайлар да ғана айырбастылады. Англияда 12,4
кг ... ... ... 1700 фунт ... ... 12,7 кг ... ... бағасы 215 мың франке тең болды.
Австрия, Германия, Дания, Норвегия және басқа да елдерде ... ... ... ... бекітіліп,мұнда да айналыста алтын монета және
алтын ... ... ... ... ... ... алтынға
ауыстырылып шетел валюталарына ауыстыру арасында жанама байланыс сақталды.
Сонымен, ... жж. ... ... ... ... ... стандарты барлық елдерде айналыстан алынып ... ... ... –1933 ж, Францияда –1936ж), оның
орнына алтынға ауыстырылмайтын банкнот жүйесі бекітілді.
Қазіргі ақша жүйесі мынадай элементтерден тұрды: ақша ... ... және ... ақша ... ... ұсақ ... бөлінеді. Көптеген елдерде 1:10:100,
яғни ондық бөлу жүйесі бекітілген. Мыслға, АҚШ-тың 1 ... 100 ... ... 1 функ ... ... ... 1 ... копеекке,
Қазақтанның 1 теңгесі-100 тиынға және т.т.с.
Қазақстанның ақша ... деп ... оның ... ... ... тиіс. Айталық, таяуда жарық ... ... ... ... ... былай баяндалады: Алғаш рет Ақ ғұндар ... ... бір беті ... ... бетіне эфталит (түркі)- руни
Жазуы бар теңгелер (б.з V-VI) жасап, сауда айналымына кіргізген.
Қазақ елі ... ... ... ... ... баба түркілер Ұлы Жібек
жолына орналасқандықтан ақша жасау, оны айналымға енгізу өмір қажеттілігі
деп тым ерте ... 6-8 ... ... ... ... ... ... бейнеленген теңгелер құя бастаған. Сырдарияның орта алабында өмір
сүрген тайпалардың қола теңгелері VІ – ІІІ ... 1 ... ... ... Бұл теңгелерде Ашида әулетінің рәмізі болған ... ... ... ... Тараз қалаларында арнайы
шеберханаларда құйған. Сонымен қатар Отырар маңындағы ... да ... ... Біріншісі-сәл ұмытылып, секіргелі тұрған ... мыс ... ... садақ және шаршы түрінде түркелердің
тайпалық таңбасы (дүниенің төрт бұрышы мегзеген рәміз бейнеленген. Екіншісі-
үшбұрыш таңбалы (түркінің ана әулетінің ... ... Б.з 704-766 ... ... ... ... ... теңгесі”немесе “Түркінің көк
ханының теңгелері” деген жазулар болған. Бұл тайпалық ... ... ... ... дәулетін, мүлкін, ел ырысын куәландыратын кепілдеме.
1271 жылғы Масудбек реформасы ақша айналымда жаңа кезең ашты. Бұл ... ... ... жаңа ... ашты. Бұл реформа бойынша алтынды ақша
орнына қолдану мүлдем тоқтатылып, салмағы 2 грамм, тазалығы 78-81 ... ... ... 1321 ж. ... ... хан ... да
үлкен маңызы болды. Ол бүкіл мемлекет атынан “Кебек хан ... ... ... ... ... ... шыңдап жасаған. Кебек ханның
теңгесі ... ... ... ... ... ... Өзбек хан, Жәнібек хан, Бердібек хан, Наурызбек хан, Қызыр
ханның ... ... ... Орда ... ... ... ... дейін қолданыста болған. Бұдан кейін 1428ж. Енгізген
Ұлықбектің ақша ... Орта Азия және ... ... ... ... ... 16 ғ. Отырардың мыс теңгелері Оңтүстік Қазақстан
жерінде сауда айналымда өз міндетін атқарып келді. 16 ... соңы мен ... ... Қазақ хандығының атымен өндірілген мыс ақшалар болған. Бұл
ақшалардың дизайындық шеберлігі жоғары ... ... ... ... ісін бір жолға қоюда, халықтың ... ... ... ... Банкноталар мен қағаз ақшалар айналысы жүйесі және ... ... ... ... ақша ... ... біраз өзгерді.
Себебі металл ақша жүйесінде қолма-қол ақшасыз айналым ақша айналысының ... ... ... Ал ... ... алтынға айырбасталмайтын несие
ақша жүйесі орнықты. Бұл кезде ... ... ... және оны
алтынмен қамтамасыз ету барлық капиталистік мемлекеттерде жойылды. ... ... ... ... ... қамтамасыз етілді. Ол ең
алдымен қоғамдық ... ... ... ... ... әсеріне
байланысты еді. Ақша жүйесінің дамуы ақша ... ... ... сөйтіп қоғамдық еңбектің де шығындарын азайтатын, еңбір ... ... ... ... жеткізеді.
Қазіргі қағаз несие ақшалары жүйесіне тән өзгерістер мыналар:
-алтынның мемлекеттің ішкі және ... ақша ... ... ... қорына құйылуы (ол қор, негізінен, банктерде сақталады);
-банктердің ... ... ... қолма қол ақша және
қолма-қол емес ақша белгілер шығаруы;
-қолма-қол ақшасыз айналымның ... ... ... ... ... ... ... бұл екі айналымның орташа
арқатынасы 1:3 қатынасына тең);
-мемлекет тарапынан ақша-несиелік реттеу механизмін құру және ... ... ... мына элементтерінен құрылады:
Ақша өлшемі-ол барлық тауарлардың бағасы көрсету үшін ... ... ақша ... Қазақстан Республикасының 1993 жылдың 15
қарашасынан ақша өлшемі-теңге және тиын. Ақша ... ... ... еселі
ұсақ бөліктерге бөлінеді. Көптеген ... ... ... ... 1:10:100 ... ... 1 теңгесі 100 тиынға тең, АҚШ-
тың 1 доллары -100 центке);
Баға масштабы-ол тауарлар ... ... үшін ... ... техникалық құрал. Несие ақшалары алтынға айырбасталмайтындықтан
ресми баға ... өз ... ... ... ... ішкі ... әр мемлекеттің өзінің баға масштабы қолданылады;
Ақша түрлеріне заңды төлем құралы болып табылатынын: несиелік және
қағаз ... ... ... ... ... ... ... 1 долларлықбанк билеттері; 100 долларлық қазыналық
билеттер; 1 долларлық, 50,20,1 ... ... және ... ... ... ... 50,20,10,5 және 1 фунт стерлинг
банкноттар, 1 фунт ... ... ... ... 1 және 1:2
пенилер, сондай-ақ жаңа 10 және 5 ... ... тең ... 2 және 1
шиллингтер де бар. Ал Қазақстанның ... ақша ... және 1 ... металл монеталармен бірге
500 теңгелік алтыннан мерейтойға арнап, дайындалған монеталар, алғашқыда
көлемі 64х100 мм су ... ... ... ... және 1 ... олардың орнына осы номиналдарда металл тиындар шығарылды. ... күні 1 ... ... тиын ... айналыстан алынған, сондай-ақ
100 теңгеге дейінгі ... ... ... ... ... ... ... металлдан жасалған монеталар қолданыста жүр.
Қазыналық билеттер айналымда жоқ.
Эмиссиондық жүйе-бұл әр ... ... ... ... ... білдіреді. Мысалға, АҚШ–та банкноттарды айналысқа шығарумен
Федералды резервті жүйесі Ресейде-РФ ... ... ал ... ... банкі қарамағында еліміздің банкнота жасайтын-Банкнота фабрикасы
(Алматыда) мен ... ... ... ... ... ... немесе баға кесу тәртібі-ол бір мемлекеттің ақша өлшемінің екінші
мемлекеттің ақша өлшемімен көрсетілген бағасы.
2.4 Қазақстандағы қолма-қол ақша ... және ... есем ... ... ... ақша айнылымы деген ұғым кездеспейді. 90-
жылдардың орта шеніне ... ... мүше ... басылымдарында ақша
айналымы және ақша айналысы деген ұғымдарға анықтама беріліп, олар ... дәл ... Ақша ... деп тек ... ақша мен ... ақшаның қозғалысын білдіретін кең ұғым айтылды. Экономиканың әр үлгісі
бұл ұғымдардың мәні мен ... ... ... ... енгізді.
Қолма-қол ақша айналымы-ол ... шот ... ... ... шоттағы ақша қалдығының өзгеруі немесе ... ... ... қызметін атқаруы. Ол бүкіл ақша айналымының басым бөлігін (90
пайызға жуығын) құрайды. ... ... ... мен сатып алушылардың
банктегі шотына немесе жазу ... ... ... өзара талаптарын
еспетеу жолымен жүзеге асырылады.
Қазіргі жағдайда ақша шаруашылық өмірдің ... ... ... ... ... бағалылықтар мен жабдықтау қызметтеріне
байланысты болатын барлық ... ... есеп ... ... есеп ... өзі екі ... қолма-қол ақшалармен есеп
айырысу және қолма-қолсыз ақшалрмен есеп айырысуға бөлінеді. ... ... ... есеп ... ... ... ... есеп
айырысуларға қарағанда біршама қолайлы. Мұндай есеп ... ... ... ... ... Қолма-қолсыз есеп айырысулар толығымен
банк мекемелері арқылы ұйымдастырылатындықтан да, олардың кең ... ... ... ... ... олардың дамуына деген
мемлекеттің мүддесінің ықпалы болады. Өйткені, банк-бұл қолма-қол және
қолма-қолсыз ақшалармен ... іске ... ... ... ағымдық
шоттарындағы жазбаша түрдегі ақшалай қаражаттар ... ... ... ... есеп айырысу-бұл ақшалай ... мен ... ... байланысты жазбаша түрде ... есеп ... ... ... есеп ... ... қолма-қолсыз
ақшалармен есеп айырысуларды ұйымдастыру қағидаларын, оларды ... ... сол ... ... ... ... есеп ... мен формаларының жиынтығы.
Біздің елімізде қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу жүйесін ... КСРО ... 1930-32 ... ... реформа барысында жасалған
болатын. Содан бері, яғни 1993 жылдарға дейін еліміздегі ... есеп ... ... ... ... ... түрде
және экономиканы басқарудың әкімшіл-әміршіл әдістеріне толық сәйкес келген
болатын. Ол жүйедегі ... ... есеп ... ... ... ... ... өзінің алдындағы келісім шарттық
міндеттемелерінің орындалуы үшін экономикалық мүддесі мен жауапкершілігінің
жоқтығын біршама дәрежеде ... ... ... ... ... әсіресе мыналар қатаң қарайды:
-төлеу орныы-банк, яғни ол қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысуды
ұйымдастырушы және ... ... ... ... соң немесе қызметті көрсеткен соң
жүргізіледі, яғни ... ... және ... ... қолданылуына қатаң
тыйым салынды;
-төлеушінің келісімі (акциент)-төлеудің негізіне жатады;
-төлеу көзі сатып алушының меншікті ... ... ... ... оны алуға құқығы бар болса ғана;
-қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу формасы, яғни олардың пайдалану
аумағына алдын ала ... ... 2 ... ... банк ... ... Қазақстан
Республикасының банктеріндегі клиенттердің шоттарын ашу, жүргізу және жабу
тәртібі туралы 266 ... ... ... ... операцияларының
барлық формаларында бас субьектіге айналу тенденциясы байқалады, себебі
барлық қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... ... ... төлеушінің өзі көтереді. Бұл шарт ел ... ... ... ... ... ... төлем мынадай жүзеге асырылуы мүмкін:
-сауда саттық операцияларының басталуына дейін, яғни ... ... ... ... ... дейін, яғни аванстық төлем
түрінде;
-сауда саттық операциясы ... ... ... ... ... ... немесе вексельді пайдалану арқылы коммерциялық несие
жағдайында;
Іс жүзінде мерзімінен бұрын, мерзімі кешіктірілген және ... ... ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын ақшалай
міндеттеменің орындылысын білдіреді.
Мерзімі ... ... ... ... ... ... алмауына байланысты бастапқы мерзімнің уақытын
ұзарту, яғни жаңа мерзімді белгілеуді білдіреді.
Демек, қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... – бұл ... есеп ... ... ... ... немесе қолма-
қолсыз ақшамен есеп айырысуда ақшалардың төлем құралы ретінде қызмет етуін
білдіреді.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, ақшалар ертеден адамзаттың пайда ... ... ... ... десе ... ... бойы ақша ... отырған және бүгінде
олардың жағдайы аяқталған, ... ... ... ... ... ... ... процесінде жалпыға бірдей зквивалент
формасында әр алуан тауарлар болған: мал, ... ... ... ... т.б ... ... тауар өндірісі мен тауар айналысының болуы
негізделген ақша қажеттілігінің себептерін түсіндіреді.
Экономикалық катеория ретінде ... ... және ... ... ... ... бейнелейді. Бұл жерде ақша бес түрлі
қызмет ... құн ... ... ... ... ... қазына жинау
және қорлану құралы, дүниежүзілік ақшалар.
Ақшаның өзінде, сондай-ақ олардың қызметтерінде ... бойы ... Егер де ... ... ... процесі жалпыға бірдей
эквивалентпен алтынмен жүргізілсе, бұл күндері қағаз және ... ... ... бері үш ... артқа салып, еліміз егемендік алғаннан кейін
1993 жылы 15 қарашада ҚР-ның жаңа ... ... ... ... ... ... шыққанына биыл 15 жыл толды. Соңғы ... ... ... ... біршама тұрақты валютаға айналып отыр.
Қазақстан теңгесі соңғы жылдары тұрақты төлем құралы ... ... ... ... ... ... айырбасталады және біршама
тұрақт валюталар қатарына кіреді.
Қазақстанда ұлттық валютаның ... ... әрі ... оның ... ішкі ... ... етуді талап етеді.
Әдебиеттер тізімі
1. Көменова Б.А “Ақша, несие, банктер” Алматы 2001ж
2. Сейтқасымов Ғ.С “Ақша, несие, банктер” Алматы ... ... М.А ... және ... К.А ... А.М. Ыбыраев “Ақша, несие, банк” Қарағанды 2003ж
5. “Қаржы және қаражат” 2005ж, 5, 59 бет.
6. “Егемен ... 2006 ж, 25 ... ... 2003ж, 10, 65 бет.
8. Вестник КаЗНУ: Серия экономическая 2006ж, 46, 58 бет

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша айналысы заңы4 бет
Ақша айналысы, заңы, ақша массасы және ақша жүйесі31 бет
Ақша айналысын басқару және реттеу32 бет
Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь