Тауарөндірушілердің инвестициялық белсенділігін ынталандыру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I.ТАУАРӨНДІРУШІЛЕРДІҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІГІН ЫНТАЛАНДЫРУДЫҢ ҒЫЛЫМИ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Тауарөндірушілердің инвестициялық белсенділігі түсінігі және оның экономикадағы рөлі мен қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Қазақстан Республикасының экономикалық жүйесіне инвестицияны ұтымды пайдаланудың ерекшеліктері және факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.3 Инвестициялық белсенділігінің көрсеткіштері және оны анықтау әдістемелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21

II.ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУЛИКАСЫНДА ТАУАР ӨНДІРУШІЛЕРДІҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІГІН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасында тауарөндірушілердің инвестициялық белсенділігін талдау ... 26
2.2 Тауарөндірушілердің инвестициялық белсенділігінің тәуекелділіктердің ерекшеліктері..37

III.ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІГІН АРТТЫРУ
3.1 Кәсіпорындардың ішкі инвестициялық мүмкіндіктерін пайдаланудағы стратегиясын дайындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
3.2 Өнеркәсіптік кәсіпорындардың инвестициялық тартымдылығын жетілдіру ... ... ... ... .50
3.3 Мемлекеттің инвестициялық саясаттың инвестициялық белсенділікті ынталандыру жолдарын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .67
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі. Дамудың қазіргі кезеңінде Қазақстанда экономикалық реформалардың негізгі бағыты ретінде жоғары экономикалық өсу қарқындарын қамтамасыз етуге және экономика тиімділігін жоғарлатуға бағытталған мемлекеттің инвестициялық саясатын дайындау мен іске асыру болып отыр.
Инвестициялық жобалар бойынша жеңілдіктер мен преференциялар беру экономика дамуына әсер ететін маңызды мемлекеттік тұтқалардың бірі болып табылады.
Кез келген мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік, және қаржылық тұрақтылығын және әрі қарай өсуін анықтайтын шешуші факторлардың бірі – бұл оның инвестициялық белсенділігі. Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастарға көшкелі бері жүргізілген экономикалық бетбұрыстар халық шаруашылығының негізгі буыны болып саналатын кәсіпорындардың құқықтық, қаржылық-экономикалық және әлеуметтік жағдайын, олардың шаруашылық және азаматтық жүйелердегі дәрежесін айтарлықтай өзгерістерге ұшыраттты. Жеке меншікте, аралас, акционерлік меншікте құрылған миллиондаған кәсіпорындар пайда болды және қазіргі таңда қызмет етуде, көбею үстінде, даму барысында. Осылардың барлығы кәсіпорындардың инвестициялық қызметін ұйымдастыру және басқару механизмінің өзгеруіне себеп болды. Мемлекеттің инвестициялық қызметі оның экономикалық өсуінің, ішкі және сыртқы нарықтарда бәсекелестікке қабілетті болуының алғы шарттарының бірі болып табылатындығы сөзсіз [1].
Нарықтық қатынастардың дамуымен қатар барлық ұйымдық-құқықтық кәсіпорындардың қаржылық-шаруалылық тәжірибесінде қаржылық инвестициялар да кеңінен етек жайып келеді. Акционерлік қоғамдар жыл өткен сайын көптеп ашылу үстінде, банктер, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары, кәсіпорындар мен ұйымдар, сондай-ақ мемлекет те уақытша бос ақша қаражаттарын тарту үшін қарыздық құнды қағаздарды кеңінен пайдаланатын болды. Туынды құнды қағаздар (фьючерстер, опциондар және т.б.) нарығы да дамып келе жатыр.
Осы айтылғандар мемлекет тарапынан қазіргі заман талаптарына, нарықтық экономика талаптарына сай инвестициялық саясат жүргізуді қажет етеді. Кез-келген мемлекет инвестициялық саясаты мүмкін болған инвестициялық жобалардың ішінен өзінің стратегиялық мақсаттарына сай нұсқаларын таңдап ала білумен сипатталады. Сонымен қатар, инвестициялық саясат жобаларды қаржыландырудың оңтайлы көздерін тартуды, оларды тиімді орналастыруды, нәтжижесінде инвестициялық табыс табуды немесе капитал өсімін қамтамасыз етуі керек. Сондықтан да инвестицияларды дұрыс басқару қазіргі таңдағы көкейтесті мәселелердің бірі болып отыр.
Инвестиция – кәсіпорынға, өндіріс орнына немесе жеке адамға көп жылға қайтарымсыз берілетін капитал. Ал, капитал құюшы тұлға немесе компания ішкі есебін мүлт жібермеуге тырысатыны бесенеден белгілі. Инвесторларға қашанда өз қалталарына түсетін капитал түсімі жоғары болуы және шығынға батып қалмауы үшін реципиент мемлекеттің( инвесторлар капитал құятын ел) саяси тұрақтылығы - өте маңызды шарт. Инвестициялық климат қалыптастыру үшін инвесторлар «барымтасына қарай қарымтасы» деген саясатты берік ұстануға тырысады. Өйткені, ешқандай инвестор өзі пайда табатын саланың болашағы жоқ болса, екі жеп биге шықпақ түгілі, есі барда елін табуға әрекет қылатыны даусыз.
Соңғы жылдары белгілі бір өндіріс орындарын шетелдік компаниялар мен фирмалардың тарту тәжірибесі елімізде көбірек қолданылып жүр. Әсіресе, бұл шикізат өндіруші салаларда шетелдік инвестициялардың айрықша ынта-ықыласын тұдырып отыр. Өйткені әбден тісқаққан, не нәрсе болсын әріден ойлайтын шетел кәсіпкерлері шикізат өндіріп, оны экспортқа шығарып сатудан ұтылмайтыны анық. Сол себептен олар Қазақстанға үлкен қызығушылықпен капитал салып отыр. Бұл дәл қазір екі жаққа тиімді. Осындай тәртіппен жекешелендірілген өндіріс орындарының саны 80-нен асады. Оның басым бөлігін отын мен энергетика салалары құрайды.
Еліміздің геосаяси жағдайы, жерасты қазба байлықтың молдығы шетел кәсіпкерлерінің аңсарын аударып отырғанымен, инвестициялық салада проблемалар да баршылық. Соның ең бастысы өндіріс орындарының өнім өндіру көлемін мүмкіндігінше қалыптастыра алмай тұрғандығы дер едік. Осының салдарынан кейбір салаларда инвестиция үшін берілген қаржының біраз бөлігі сол кәсіпорындардың жалақы мен зейнетақы қарыздарын төлеуге жұмсалуда [2].
Жалпылай алғанда, кез-келген сала инвесторға зәру Әсіресе ауыл шаруашылығы қатты мұқтаж. Инвесторлар осы салаға, өмірдің өзі көрсетіп отырғандай, қаржы салуға онша көп ынталы емес. Оның себептері бар.
Жоғарыда айтылғандай экономиканы дамыту үшін инвестицияны тарту қажет болып отыр.Сондықтан инвестиция дегеніміз не және оны қалайша тартуға болатынын және пайдасы қандай екенін көру үшін осы курстық жұмысты бастамақшы болдым
Қазіргі таңда, біздің елімізде бұл саладағы бар негізгі сұрақтар заңдармен емес, заңға сәйкес актілермен реттеледі. Қиянат жіберуші ережелер бар.
Нарықтық қатынастарға өту инвестицияларды қосымша тарту мен пайдалану есебінен ұлттық экономикаға инвестициялық процесті жеделдетудің нақты алғышарттарының пайда болуының қажеттілігін ескертті. Инвестиция – бұл әртүрлі формадағы қаржылық және материалдық құндылықтарға бос ақша қаражаттарын салу. Экономикадағы инвестициялау процесі ақша қаражаттарын оларды иемденушіден қажетсінетіндерге қайта бөлу формасында жүзеге асырылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты. Осы факторларды есепке ала, дипломдық жұмысымның мақсаты ретінде Қазақстанның инвестициялық ахуалын талдап, кәсіпорындардың инвестицияны пайдалануын арттыру жолдарына тоқталдым.
Міндеттері ретінде:
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ

1. Қазақстан Республикасының Президентінің халыққа Жолдауы: «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» // Егемен Қазақстан, 2006 жыл, 1 наурыз.
2. Қазақстан Республикасының Президентінің халыққа Жолдауы: «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында» // Егемен Қазақстан, 2010 жыл, 18 ақпан.
3. ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жалдауы. Бәсекеге қабілетті ұлтқа, бәсекеге қабілетті экономикаға, бәсекеге қабілетті Қазақстанға // Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2009 жыл.
4. Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстан – 2030: Барлық Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы // Алматы: Білім, 1997. -176 б.
5. Нұрсұлтан Назарбаев. Жаңа уақыт, жаңа экономика // Егеменді Қазақстан, 2009 жыл, 16 желтоқсан
6. Қазақстан Республикасының “Инвестициялар туралы” заңы // Егемен Қазақстан, 2008 жыл.
7. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Инвестциялық преферециялардың қолдау мерзімдерін белгілеу туралы // ҚР Президенті мен ҚР Үкіметінің актілер жинағы, 2010 жыл, 5 шілде.
8. Инвестициялар // Қазақстан және оның аймақтары, 2008 жыл.
9. Қазақстан Республикасының “Инвестициялық қорлар туралы” заңы // Егемен Қазақстан, 2009 жыл, 10-20 шілде.
10. Инвестициялық тартымдылықты әлеуметтік салаға жұмылдыру халықаралық // Саясат, 2009 жыл, №26, 75 б.
11. “Қазақстан мұнайгаз кешеніне инвестициялық ресурстарды тартудан тиімділікті экономикалық бағалау” // Научный журнал Мин. Образования и науки “Ізденіс-Поиск”, 2009 год, №3, с.28.
12. “Политические основы инвестиционной деятельности государства (на примере РК)” // Вестник КазНУ: Серия Межд.отнош.и межд.право, 2010 год, №1, с.16-20.
13. “Инвестицияонная стратегия Казахстана агрессивна в хорошем смысле” // Финансы и кредиты, 2009 год, №3, с.13-16.
14. “Инвестиционная политика, инвестиционные проекты” // Экономика и право, 2010 год, №1, стр.5-7, №4, с.2-4.
15. “Инвестиционная деятельность в Казахстане: правовая основа и проблемы” // Вестник ВЭД, 2009год, №19, с. 10-12.
16. “Приоритеті инвестиционой политики в Казахстане” // КазСпектр, 2008 год, №3, с.52-57.
17. “Как привлечь инвестиций в регионы” // Бизнес и банки, 2010 год, №44, с.1-8.
18. “Экономикамыздың дамуына инвесторлардың да үлесі бар: Елбасы жолдауына орай” // Ана тілі, 2010 жыл, ақпан, 7 б.
19. “Біз бәсеке қабілетті бола аламыз” // Жетісу, 2010 жыл, 24 қыркүйек.
20. “Қазақстан экономикасы: нәтижелер, басымдықтар және міндеттер” // Егемен Қазақстан, 2006 жыл, 31 қаңтар.
21. Сейтказиева А.М. “Инвестиционная деятельность предприятия” // Алматы: Экономика, 1998год, с.172.
22. Смагулова Н.Т. Планирование и организация предпринимательства // Алматы, Экономика, 2007г
23. Раматуллаева Г.А. “ҚР-ғы инвестициялық жобаларды шетелдік қарыздар арқылы несиелеу механизмі” // Э.ғ.к. ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған дисертациялық авторефераты, Алматы, 2007 жыл.
24. “Правовое регулирование внешнеэкономической деятельности” // Учебное и практическое пособие, Алматы, 1997 год, с.132.
25. Кейнс Дж. “Общая теория занятости, процента и денег” // М.,1979год, с.117.
26. Булатов А.С. “Вывоз капитала. Своя компания за рубежом” // Пособие для предпринимателей, М.: БЕК, 1996год.
27. Горбашк Е.А. “Конкурентоспособность промышленной продукции” Учебное пособие // Миннауки, высш. Школа техн. политики РФ. С.-Пб. Ун-т экономики и финансов, Санкт-Петербург, 1998 год.
28. Налоговый кодекс Республики Казахстан. Изд-во: «Бико», Алматы, 2008 г.
29. Горбашк Е.А. “Конкурентоспособность промышленной продукции” Учебное пособие // Миннауки, высш. Школа техн. политики РФ. С.-Пб. Ун-т экономики и финансов, Санкт-Петербург, 1998 год.
30. Қазақстан Республикасының статистикалық бюлетені ақстан Республикасының статистикалық бюлетені 2002- 2010.
31. Абдукадыр М. «Об инвестиционной политике» газета Деловая неделя
№ 33 от 1 сентября 2000 года
32. Абыков Н. к.э.н. «Инвестиционный потенциал и экономический рост
(методологический аспект)», журнал Экономист № 6 2000 года.
33. Алимбаев А., Жуманова Б. «Регулирование инвестиций»Состояние
регулирование экономики гл 6
34. Бочаров В. «Финансово-кредитные методы регулирования рынка
инвестиций». М.: Финансы и статистика. 1993 год.
35. Жанабаев М., Кабашев М. «Инвестиционные возможности
нефтегазового комплекса Республики Казахстан» газета Транзитная
экономика №1 1999 год.
36. Закон Республики Казахстан «О государственной поддержке прямых
инвестиций» № 75-1 ЗРК от 28 февраля 1997 года.
37. Идрисов Е. «Инвестиционный климат в Казахстане сохраняет
привлекательность», Международный журнал для деловых людей
«Инвестор» № 1 2000 год.
38. Инвестиционная активность предприятий./ Эконмист.-1996 год.-№5
39. Кенжалиев А. Роль иностранных инвестиций в формировании
рыночной экономики в Казахстане», Сборник научных трудов
профессионально- преподавательского состава Международного
Казахстано-Турецкого Университета, А.: 1999 год
40. Киреева К. «Главное условие оживление экономики»./Финансы и
статистика, 1996 год.-432с.
41. Киреева К. Тлеужанов Е. «Инвестиционный спрос» особенности формирования газета Транзитная экономика № 1 1999 год
42. Комаров В. «Инвестиционная политика»./Финансы Казахстана.-1996
год №12
43.Кусаинов А. «Привлечение иностранных инвестиций в Казахстане»,
газета Транзитная экономика № 4 1999 год
44.Н.Липсиц Н., Коссов В. «Инвестиционный проект: методы подготовки и анализ».-М.:БЕК,-1996 год.-304с.
45.Малмакова К. «Приток иностранный прямых и портфельных
инвестиций в Республики Казахстан», А.: Экономическое обозрение выпуск Нацбанка Республики Казахстан №2 1999 год.
46.Мелкумов Я. «Экономическая эффективность инвестиций».-М.:ИКЦ
«ДИС».-1997 год.
47.Норкотт Д. «Принятие инвестиционных решений». - М.:Банки и
        
        Кіріспе
ТАҚЫРЫПТЫҢ ӨЗЕКТІЛІГІ. ДАМУДЫҢ ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢІНДЕ ҚАЗАҚСТАНДА
ЭКОНОМИКАЛЫҚ РЕФОРМАЛАРДЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТЫ РЕТІНДЕ ЖОҒАРЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ
ҚАРҚЫНДАРЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУГЕ ЖӘНЕ ЭКОНОМИКА ... ... ... ... ... ... МЕН ІСКЕ ... ОТЫР.
Инвестициялық жобалар бойынша жеңілдіктер мен ... ... ... әсер ... ... мемлекеттік тұтқалардың бірі болып
табылады.
Кез ... ... ... әлеуметтік, және қаржылық
тұрақтылығын және әрі ... ... ... ... ... бірі – бұл
оның инвестициялық белсенділігі. Қазақстан ... ... ... бері ... экономикалық бетбұрыстар халық
шаруашылығының негізгі буыны болып ... ... ... және ... жағдайын, олардың шаруашылық және
азаматтық жүйелердегі дәрежесін айтарлықтай өзгерістерге ұшыраттты. Жеке
меншікте, аралас, акционерлік ... ... ... ... ... және ... ... қызмет етуде, көбею үстінде, даму барысында.
Осылардың барлығы кәсіпорындардың инвестициялық қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... инвестициялық
қызметі оның экономикалық өсуінің, ішкі және ... ... ... ... алғы шарттарының бірі болып табылатындығы
сөзсіз [1].
Нарықтық қатынастардың дамуымен қатар барлық ... ... ... қаржылық инвестициялар да
кеңінен етек жайып келеді. Акционерлік қоғамдар жыл ... ... ... ... ... ... компаниялары, зейнетақы қорлары,
кәсіпорындар мен ... ... ... те уақытша бос ақша
қаражаттарын тарту үшін қарыздық құнды ... ... ... ... құнды қағаздар (фьючерстер, опциондар және т.б.) нарығы да
дамып келе жатыр.
Осы айтылғандар мемлекет ... ... ... ... ... талаптарына сай инвестициялық саясат жүргізуді қажет етеді. Кез-
келген мемлекет ... ... ... ... ... ішінен өзінің стратегиялық мақсаттарына сай нұсқаларын таңдап
ала білумен сипатталады. Сонымен қатар, инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... орналастыруды,
нәтжижесінде инвестициялық табыс табуды немесе капитал өсімін қамтамасыз
етуі керек. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... бірі болып отыр.
Инвестиция – кәсіпорынға, өндіріс орнына немесе жеке адамға көп жылға
қайтарымсыз ... ... Ал, ... ... тұлға немесе компания ішкі
есебін мүлт жібермеуге тырысатыны бесенеден белгілі. ... ... ... түсетін капитал түсімі жоғары болуы және шығынға батып
қалмауы үшін реципиент мемлекеттің( инвесторлар ... ... ел) ... - өте ... шарт. Инвестициялық климат қалыптастыру ... ... ... қарымтасы» деген саясатты берік ұстануға
тырысады. Өйткені, ешқандай ... өзі ... ... ... болашағы жоқ
болса, екі жеп биге шықпақ түгілі, есі барда елін табуға ... ... ... ... бір өндіріс орындарын шетелдік компаниялар мен
фирмалардың тарту тәжірибесі елімізде көбірек қолданылып жүр. Әсіресе, бұл
шикізат өндіруші салаларда ... ... ... ... ... ... ... тісқаққан, не нәрсе ... ... ... ... шикізат өндіріп, оны экспортқа ... ... ... Сол ... олар ... ... ... салып отыр. Бұл дәл қазір екі жаққа тиімді. ... ... ... ... саны ... ... Оның ... бөлігін
отын мен энергетика салалары құрайды.
Еліміздің геосаяси ... ... ... ... молдығы шетел
кәсіпкерлерінің аңсарын ... ... ... ... да ... Соның ең бастысы өндіріс орындарының өнім ... ... ... ... ... дер ... ... кейбір салаларда инвестиция үшін берілген қаржының біраз бөлігі
сол кәсіпорындардың жалақы мен зейнетақы ... ... ... ... алғанда, кез-келген сала инвесторға зәру Әсіресе ауыл
шаруашылығы қатты мұқтаж. ... осы ... ... өзі ... ... ... онша көп ... емес. Оның себептері бар.
Жоғарыда айтылғандай экономиканы дамыту үшін инвестицияны тарту ... ... ... дегеніміз не және оны қалайша тартуға
болатынын және пайдасы қандай ... көру үшін осы ... ... ... таңда, біздің елімізде бұл саладағы бар негізгі сұрақтар
заңдармен ... ... ... ... ... ... жіберуші ережелер
бар.
Нарықтық қатынастарға өту инвестицияларды қосымша ... мен ... ... экономикаға инвестициялық процесті жеделдетудің нақты
алғышарттарының ... ... ... ... Инвестиция – бұл
әртүрлі формадағы қаржылық және ... ... бос ... ... ... ... процесі ақша қаражаттарын
оларды иемденушіден ... ... бөлу ... ... ... мақсаты. Осы факторларды ... ала, ... ... ... ... инвестициялық ахуалын талдап,
кәсіпорындардың инвестицияны пайдалануын арттыру жолдарына тоқталдым.
Міндеттері ретінде:
- нарықтық экономика жағдайында инвестицияның алатын орнын анықтау;
- ... ... ... ... ... тауар өндірушілердің инвестициялық белсенділігіне сипаттама
беріп, оның қаржылық жағдайын талдау;
- ... ... ... ... ... ... анықтау;
Үшінші тарауда отандық тауар ... ... ... тоқталып, талданды. Сонымен қатар, оның
инвестициялық тартымдылығына әсер ... ... ... да сөз ... ... ... ҚР-ның тауар өндірушілерінің инвестициялық
мүмкіндігі болып табылады.
Дипломдық жұмыстың ғылыми жаңалығы: тауар ... ... ... ... баға ... ... пәні: Тауар өндірушілердің инвестициялық негізгі
болып кәсіпорынның инвестициялық есебі және анализі сұрақтарын ... ... ... ... әдебиеттер табылады.
Диплом жұмысын жазу барысында ҚР ... ... ... мәліметтері, теориялық бөлімінде ой қозғаған ... ... ... ... ... және ... ой-пікірлері
мен еңбектері қолданылды.
Дипломдық жұмыс құрлымы. Бірінші ... ... ... ... Оның ... ... әсер ... және реттеййтін заңдарға қысқаша тоқталып өтеміз.
Екінші тарауда сусындар шығару ... ... ... бойы ... келе ... отандық тауар өндірушілердің инвестициялық белсенділігіне
жалпы сипаттама беріліп, қаржылық–экономикалық жағдайына талдау жасалады.
Тауар өндірушілердің инвестициялық ... ... ... ... ... белсенділігін ынталандырудың ғылыми
негіздері
1. Тауар өндірушілердің инвестициялық белсенділігі түсінігі және оның
экономикадағы рөлі мен қажеттілігі
Қазіргі ғылым, экономиканың маңызды құрамдас бөлігінің бірі – ... ... ... ... ... ... Барлық
салалардан экономико-заңдық танып білуді өкілдерінің ғылымдағы көптеген
дискуссияларынан кейін, осы жағдайдың спецификасы мен оны құқықтық реттеу
қажеттілігі мойындалды.
Бұл ... ... ... П.Массемен қарастырылған, ол
инвестициялауды “инвестициялау ... ... ... ... ... ... айырбастау актісі” деп түсінеді.
Экономикалық теорияда сәйкес саланы дамыту сатысы инвестициялаудың
көкейтесті проблемалары бойынша көп ... ... ... ... ... этаптары:
- капитал жұмсалымдарына шығындар ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... объектілеріне
инвестицияларды трансформациялау үрдісі;
- инвестицияны түпкілікті ... құру мен жаңа ... ... ... ... қаражатты капитал құнының өсіміне айналуы;
- табыс және әлеуметтік әсер ... ... ... өсімі, яғни
инвестициялық қызметтің түпкілікті мақсаты жүзеге ... ... ... үшін ... қаражатты
тұтынудан кейінгі кейбір артықтардың қорлануының (жиналуының) нәтижесі
болып келеді.
Жоспарланатын шығындар мен ... ... және ... ... ... жалпы экономикалық тепе–теңдіктің ортақ түсініктерінің бірі
болып келеді. Және де шығындар бабында жеке ... ... ... ... ... ... ... әр қайсысының көлемінің өсуі шығындардың ортақ сомасының
артуына алып ... ... ... ... ... мен ... ... классикалық мектептің көз қарасы бар екені
әйгілі. Бірақ, бұл ... ... ... оның ... ... қосып –
жинақ ақшаға және оған несиені ...... ... тыс
оңтайландырған. Өкінішке орай, кейнсианстық ... ... әрі ... келмейді. Мұнда, қаржы нарығы сұраныс пен ұсыныс ... ... тек бір ... және бір ... ... ... ... ұсынылады Ал, нақтылық күрделірек болып келеді “сандық
аспект капиталдың сұранысы мен ұсынысы сапалық сипаттамамен ... ... ... ... ... кескіндемейді”.
Инвестициялар, төлемақылардан басталатын, әрі қарай ... ... ... ақша ... ... ... ... шаруашылықтың нарықтық жағдайында кәсіпкерлік қызмт болып келеді
және табыс табу мақсатында ... ... ... ... ... асырылады.
Инвестициялар дегеніміз – мүліктік құндылықтардың барлық түрлері және
оларға деген құқық, сондай–ақ пайда (табыс) алу ... ... ... ... жұмсаған меншікке құқық.
Шетелде қызмет ететін, шығарылатын, әкелінетін капиталды жекеменшік,
мемлекеттік және сыртқы деп ... ... Ол ... және ... ... және ұзақ ... ссудалық және кәсіпкерлік бола алады.
Кәсіпкерлік капитал (және ішінара ссудалық) тікелей және портфельді
инвестициялармен ұсынылған.
Тікелей ...... ... ... ... ... ... инвестициялардың негізгі айрықша
сипаттамасы – тікелей инвестор кәсіпорынды ... ... әсер ... ... ... ... 10 %-дық қатысуды қамтамасыз ететін
барлық салымдар тікелей инвестициялар деп ... ... ... жататын операциялар санына, мұндай қатынастар негізін қалайтын
капитал жұмсау бойынша бастапқы ... ғана ... ... ... ... ... операциялардың барлығы жатады.
Портфельдік инвестициялар – пайда табу үшін ... ... ... ... ... ... сатып алуларын
білдіреді. Олар халық қаржысын қайтадан бөлу ісінде айтарлықтай маңызды рөл
ойнайды. ... ... ... пайда алу үмітімен ақша салады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде капиталдардың ішкі құйылысында тікелей
сияқты портфельдік ... да ... ... ... Бұл, ... ... ... негізгі массаның Қазақстанның материалдық
өндіріс аясынан ... ... ... ... ... – отандық
инвестициялық қордың мәртебесі туралы ойға қалдырады [4].
Портфельдік инвестициялау ... қор ... әр ... ... ... ... түпкі нәтижелерін жоспарлауға, бағалауға
және бақылауға ... ... ... ... ... сипаттайды. Қазіргі
кезде, портфельдік инвестициялаумен клиенттердің екі типі ... ... бос ... ... ... ... ірі ... Екіншілеріне, айналым қаражаттарын
қажетсінетін, портфель ... ... ... ... ... аса ірі емес ... ... компаниялары т.б.).
Сонымен қатар, инвестициялар тәуекелдік (венчурлік) және ... ... ... – үлкен тәуекелге байланысты жаңа саладағы қызмет
көрсетудегі жаңа ... ... ... ... болып
табылады. Венчурлік капитал ... ... ... ... өз-өзінен байланысты емес жобаларды инвестициялайды. Ол өзіне
түрлі формадағы капиталды ұштастырады: ... ... ... – тұрақты аралық уақыт арқылы салымшыға елеулі табыс
әкелетін, ... және ... ... ... ... ... ... жұмсау сипатына қарай мынадай түрлерге
бөледі:
- өндірістік–материалды салаға қаржы жұмсау. Экономика ... және осы ... ... ... ... сол
кезеңдегі барлық ұлттық шаруашылыққа ... ... ... ... ... өндірістік жұмсалым ролі өседі.
- өндірістік емес–материалды емес салалардағы капиталды игеру, қызмет
көрсету саласын қоса. Өндірістік салалармен ... ... ... ... ... елеулі жоғары. ЖІӨ құрылымында халыққа
қызмет көрсету, сауда–делдал үлесі өскен. Қызмет көрсету саласында
капитал ресурстарының жоғары ... ... ... ... көрсету саласының дамуы елдің экономикалық өсуіне елеулі әсер
етпейтінін айта ... ... ... бойынша:
- қысқа мерзімді – бірнеше айға қаржы беру. Қазақстанда қысқа ... мен ... ... ... ... ... ... жоғары пайыздық мөлшерлеме; екішіден, кепілдіктің болуы;
үшіншіден, көлемдерінің аздығы.
- ұзақ мерзімді – бірнеше жылға ... ... ... ... ... бөлінуі:
- жеке – Қазақстанның, сонымен қатар, шетелдің жеке және заңды тұлғалары
инвестиция қызметінің өкілдері бола ... ... ... ... ... ... қарыздар, гранттар мен
техникалық көмек берулер ... ... ... ... ... ...... бар инвестиция көлемінің
жетіспеушілігі анық. Бұл, республикаға шетел инвестицияларын тарту
үшін қолайсыз ... ... ... ой ... ... деректері бойынша Қазақстанның 3 млр. АҚШ долларын
құрайтын, несие ... ... кері әсер ... ... үшін ... бір ... ... сыртқы қарыздары бар
екенін де айта кеткен жөн.
- ...... ... ... ... ... Ауыр ... жағдайға байланысты, Қазақстанда
жұмыс істейтін мемлекеттік банктердің қаражаттары шектелген.
Инвестиция көздері бойынша:
- ішкі – республиканың ... ... ... ... ... ... банк ... шектеулі, бұл
жағдай Қазақстандағы екінші деңгейдгі ... ... ... ... банктер үшін де сипатты. Екінші деңгейдегі ... ... ... (инфляция, жұмыссыздық, өндірістің
құлдырауы) тез арада табыс табу үшін ... ... ... ... ... ... ... нарықтарындағы тұрақсыз жағдай мен
инвестициялау тәуекелдіктерінің жоғарылау кезінде нақты секторды ұзақ
мерзімді несиелеуге аз ... ... ... ... ... ... ... қалады. Сонда, мемлекеттік те, коммерциялық ... ... ... ... ... бола ... әр түрлі формадағы және түрдегі инвестицияларды республикаға
тарту үшін жағымды жағдайлар жасалу ... ... ... жету үшін ... ... ... ... ескеру керек.
Инвестициялаудың шекті тиімділік қағидасы. Кез–келген ... өнім ... ... ... ... ... максимальді табыс табуға тырысады. Өндірістің жеткен
деңгейіндегі табыс ... ... ... ... ... ... ... Тауар сатудан түскен жиынтық табыс өндіріс
шығындарынан аспаған жағдайда ғана ол өз ... ... ... ... ... бір ... ... өндірісі оны дайындауға
кеткен шығындарды асса кәсіпорынға өнім ... ... тура ... ... ... сатудан түскен түсім өндіріс шығындарына тең болса,
кәсіпорын өндірісін кеңейтпейді. Кәсіпорын ... ... ... ... ... шекті шығындарына тең болатындай өнім көлемін шығару
керек. Бұл екі шарттың әмбебап сипаты бар кез – ... ... ... ... қолданылады.
Инвестициялаудың оңтайлы көлемі - 5 млн бірлік. 6 млн ... ... ... ... ... екі ... ... тәуелді:
- өндіріс шығындарының өсу қарқыны;
- өндірісті монополиялау деңгейі;
- “Замазка” қағидасы. Бұл қағида инвестициялау ... ... ... ... ... береді.
Инвестициялау замазкамен жұмыс істеу сияқты: шешім қабылдау ... ... ... ... ... ... ... алмасады.
Кәсіпорынның қандай станок сатып алу керек , оны ... беру ... ... керек пе, осы операцияға қанша, қай мерзімге және неше пайызға
несие алу керек шешімдерін еркін қабылдай ... ... осы ... ... ... артқа шегіну қиынға түседі. Бұл станокты бірнеше
жылдар бойы (өтелу үшін) пайдалану керек, несие ... ... ... және тағы сол ... ... инестициялық жоба күшіне енген ... ... ... ... ... шешім жүзеге асқаннан бастап еркіндік нольге теңеседі
деуге болмайды. Сатып ... ... ... акцияларды қайта сатуға,
дезинвестициялап, олардан құтылуға болады. Бірақ, ол үшін ... ... ... ... ... ... бұзылуымен. Капитал ... ... ... ... орай ... жөндеу үшін төлемдері
көбейіп отырады. ... ... ... жоба ... ... ... оның
тиімділігін алдын - ала есептеп алу керек.
Күрделі қаржы жұмсалым тиімділігін материалдық және ақшалай бағалаудың
ұштастырылу қағидасы. Тімділікті ... үш ... ... шығын мен шығарылымның салыстырмалы бағаларын салыстыру арқылы,
яғни тек құнды және ақшалай талдау. Инвестициялаудың дүниежүзілік
тәжірибесі тиімділікті тек ... ... ... ... ... – мұндай тәсіл инфляция жағдайында тиімсіз.
- тиімділіктің ақшалай және техникалық ... ... ... инестициялық жобадағы кепілдікке алынған (жобаға
салынған) технологияның өзіне де ... ... ... енгізудің айрықшалықты суретін ... ... ... жүзеге асыру тәртібіне әсер етеді.
- тиімділікті бағалаудың техникалық ... ол ... ... ... ескермейді, осыған орай, ол көп қолданылмайды.
Биімделу шығындарының қағидасы. Биімделу шығындары – бұл жаңа
инвестициялық ортаға үйренуімен байланысты барлық шығындары. ... ... ... ... оны ... коньюнктура бойынша қайта баптау
(переналадить) кезіндегі өндірісті қайта ұйымдастыру және кадрларды қайта
дайындаудан жоғалған шығарылым ретінде өлшенеді. Жаңа ... ... оны іске ... ... және ... ... әрдайым уақытты
артта қалуы болады. Бірден үйреніп кету ... ... Кез – ... өз ... ... жаңа ... жаңа ... кадрларды
қайта дайындауға қаражат және тағы да басқа керек.
Ағымдағы табыстылықтың тез арада азаюы үйрену үшін төлем ... ... ... мен ... ... де, бағамы төмендеген кезде, тез арада
тиімді қайта сату мүмкін емес. ... өтуі ... ... ... төмендеуін білдіреді. Ал, өндірістік инвестициялаудың
биімделу шығындары бұдан да көп. ... қол ... ... ... Бұл ... биімделу шығындарын (тікелей және жанама) қажет етеді.
Соның ішінде: кадрларды ... ... ескі ... ... ... ... нәтижесінде жұмыссыз қалған жұмысшылар мен
қызметшілерге өтемақыларын төлеу; өз ... ... ескі ... тұрақсыздық төлемдері және т.б. ... жаңа ... ... ... ... да қосу ... Бұл баға ... үшін шикізат,
материалдар, технологиялар ұсынысының бағасынан қаншалықты асса, соншалықты
бұл ... ... ... ... ... ... сұраныстың көп
болуы, кәсіпорын өзіне рұқсат ете алатын ... ... көп ... ... ... көрсетіп отырғандай, сұраныс бағасы ұсыныс бағасынан
қаншалықты көп әрі ұзақ болса, биімделу шығындарына қарамастан ... ... ... (көбейткіш) қағидасы. Мультипликатор қағидасы салалардың
байланысуына сүйенеді. Бұл айтарлықтай автомобильге деген сұраныстың өсуі
технологиялық ілеспе тауарларының: металл, пластмасса, резина және тағы ... ... ... Мультипликатор, салалар арасындағы нақты бар
байланысын тұлғалайды және осы байланыстарды санды түрде сипаттайды.
Мультипликатор алдын ала нақты ... ... мен ... қуатын
білуге, осы ақпаратты тиімді пайдалануға: тиімсіз инвестициялауды тоқтату
және ... оза ... ... жаңа ... айналасуға мүмкіндік
береді. Осындай уақытылы әрекет акцияларды қайта сату және өндірісті қайта
профильдеу ... ... асуы ... ... ...... пен ... қуат көзін
(генератор) жоюына байланысты әлсіреп, өседі. Сонымен қатар, мультипликатор
әсері ... да ... ... ... сала алға ... ... ... инвестициялау стратегиясын түзету керек.
Q – қағида. Q – қағида – бұл қор биржасындағы активті бағалаумен оның
нақты қалпына ... құны ... ... ... ... ... – Q – қатынас:
Q=Материалдық активтердің ұдайы өндірісін биржалық бағалау / ... ... ... ... ... ... ... жоғары болса, онда инвестициялау тиімді. Қанша көп
болса, сонша тиімді.
Инвестициялау тиімділігі сұраныс бағасы мен ... баға ара ... ... ... ... ... инвестициялағанда былай
анықтаймыз
Q=Бүкіл фирманың биржалық бағасы. Оның ... ... ... ... Бұл ... ... ... оны мемлекеттік
реттеу деңгейі көбірек.
Тәжірибе көрсеткенде, Q – ... ... ... қолданысқа жақсы.
Олар: көлік, автомобиль жасау, түсті металлургия, ... ... ... бірақ ол мемлекетпен реттелетін салаларда
қолданылады: ... ... газ ... және тағы да ... ҚР ... ... ... ұтымды пайдаланудың ерекшеліктері
және факторлары
Мемлекет, инвестициялық ресурстар нарығындағы жағдайды реттейтін,
негізгі операторлардың бірі ... бой ... ал оның ... ... ... ... ... инвестициялық ахуалдың күйін
анықтайды, әлеуетті инвесторлардың шешім қабылдауларына әсер етеді.
Нарық қатынастарын дамытудың қазіргі кезегінде Қазақстанда инновоциялық
– инвестициялық саясатты құру және ... үшін ... ... шаруашылық қызметін реттеудің нарық құралдарын пайдалану;
макроэкономикалық процесстер арқылы басқарудың нарықтық ... ... ... қос деңгейлі банк жүйесіне өту; мемлекеттік бюджетті
қалыптастыруды және оны қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... және елдің ішкі резервтерінің есебінен
инвестициялау көздерінің қажеттілігі. ... ... ... экономиканың инновациялық және инвестициялық тартымдылығы қалай
ішкі, солай сыртқы инвесторлар үшін әлі төмен. Бұл жағдайдағы, ... ... ... міндеттері ресурстарды ғылымның және
өндірістің ... ... ... және ... ... ... үшін қолайлы инновациялы – инвестициялық ахуал
қалыптастырудан тұрады.
Мемлекеттік реттеу ... ... ... саясаттағы
жаңсақтықтар нарық жағдайында тұрақтылықты қамтитын ... үшін ... алып ... себебі, өз өніміне сұраныс
шектеулері жоқ. Бұл ... ... ... ... бар және
осыдан шығатын, инвестиция көздерін ... ... ... мен газ ... ... Осы ... мен газ өндірісінің
өнеркәсібі инвестиция ... ... ... Ол ... ... қалыптастырушы фактор болып келеді. Нарық қатынастарына өту
жағдайында инвестициялардың өндірістік емес және кен ... ... ... бағдарлануы болған. Бұл, өңдеуші ... ... ... алып ... ... ... сапалы
параметрлерінің жақсыруына жағдай жасамады.
Инвестицияның салалық құрылымы ... ... ... емес
құрылымымызды бекітеді де, түбінде экономика өсіміне жағымсыз әсер ... ... ... ... ... біреуі – аймақ
экономикасының дамуындағы артықшылықтарды анықтайтын және ... ... ... ... іске ... экономикалық
саясат шараларының жоқтығы. Шетел инвесторлары салынған капиталға жоғары
табыс ... ... ала ... ... ... ... Өкінішке
орай біздің мемлекет бұл процесске елеулі әсер етпейді.
Отандық өндірістің ... ... ішкі ... ... ішкі сұраныстың көп бөлігі импорт есебінен өтелуіне алып келеді.
Екіншіден инфляцияның ... ... ... өндіріс тиімділігінің
төмендігі және тұрақсыздығы, ел ... ... алып ... ... жағдай жасайды.
Индустриалды–инновациялық дамытудың мемлекеттік инвестициялық
саясатының ... жеке ... ... ... араласуынсыз жүзеге
асыра алмайтын тауашаларына, қаржыландыру ... және ... ... ... ... механизмдерін анықтаудан тұрады. Мемлекет қолдауы мен
нарық ынтасының сәйкестігінде ғана мүмкін болатын, инвестиция ... ... ... ... ... және ... жандандыруға
болады.
Қазақстан Республикасындағы инвестициялық қызметтің негізгі бағыттары
болып, жоғары техникалық және технологиялық деңгейді ... ... ... экспорттық және импорттық орнын алмастырушы, бәсекеге қабілетті
салаларды қолдау табылады.
Дүниежүзілік тәжірибені талдау, құрылымының қайта құрылуының ... ... ... ... ... үрдістерді
мемлекетпен қолдау экономика өсуінің ... ... ... және
жетістік түріндегі нақты нәтиже береді. Қазақстанда инвестицияларды
ынталандырудың ... және ... ... 2008 жылы 8 ... ... ... туралы” заңында анықталған. Бұл заң
ҚР–дағы ... ... ... ... ... ... және экономикалық негіздерін айқындайды, ҚР–да
инвестицияларды ... ... ... инвестициялардың құқықтарын қорғауға
кепілдік береді, инвестицияларды мемлекеттік қолдау шараларын, ... ... шешу ... ... технологияларды пайдаланатын қолданыстағы өндірісті жаңарту,
кеңейту және ... ... ... ... үшін және
экономиканы дамыту үшін жағымды ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
Инвестицияны мемлекеттік қолдау келесі ... ... ... ... ... ... баждарымен салық салудан босату;
- мемлекеттік натурдық гранттар.
Өңдеуші өнеркәсіпті дамыту үшін ... ... ... экспорттайтын салаларға бағдарлану қажет, оларға ... ... ... ... мемлекеттік тапсырыс беруді
кеңейту және сыртқы ... ... ... ... түрлерінде көмек көрсету қажет. Халықтың әл – ауқаттық
деңгейін және ... ... ... оның төлем қабілеттілігі бар
сұранымын қалпына ... ... ... қабылдануы қажет. Бұл
мультипликативті әсер беріп, кәсіпорындарға ... ... ... ... ... және ... ... құтылуға, өндірісті
дамытуға мүмікіндік беретін еді.
Инвестициялық процеске кәсіпорынның өз қаражатын және ... ... ... ... ... ... және ... өсу үшін
маңызды болып ... ... ... ... компаниялары,
инвестициялық қорлар және басқа да институционалдық инвесторлар ... ... ... ... ... және осы ... – сапалы
экономикалық өсуге.
Басқа ТМД елдерімен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... несиелі рейтингке ие. Батыс
сарапшылардың ... ... ... ... ... ҚР – ... бірі ... табылады. Салық тәртіптемесінің тұрақтылығы,
қоғамның демократияландырылуы, нарық реформаларының жалғасуы ... ... ... ... ... ... ... тұрған проблемаларды мемлекетпен ұғыну қажет [8].
Қазақстан Республикасының дүниежүзілік экономикалық жүйеге бірігуі
шетел ... үшін ... ... және ... ... мүмкін емес. ҚР-ның экономикасын жаңғыртуда шетел ... роль ... Ұзақ ... ... бар жаңа ... ахуал жасау
міндетті түрде қажет. Тек осы жағдайда ғана ҚР ... ... ... ... ... ... әлеуеті
мен білімі бар халықты қосқанда, капитал ... ... ... ... ... болады. Республиканың ... ... ... кең территориялы–орнықтырушылық
базамен және экономикалық шаруашылық–салалық құрылымымен анықталады. ... ... ... ... ... ... түсімін қамтамасыз ету
қажет және базалық салалар мен ... ... мен ... ... ... ... ... қайта өңдеуді ұйымдастыру керек.
Болмаған жағдайда, экономика құрылымын қайта құру ... ... ...... ... ҚР – на ... жылдарға
бекітіледі.
Қазақстан Республикасында тұрақты экономикалық өсуге жету үшін үлкен
көлемдегі инвестициялық салымдарды талап ... ... ... тұтыну
деңгейінің ары қарай төмендеуін ... ішкі ... ... қатаң
биімделуді талап етеді, ал, бұл саяси-әлеуметтік түсініктемелерге қолайлы
емес. Негізгі ... ... ... тікелей инвестицияларды тарту
баламалы таңдау болып келеді.
Дүниежүзілік тәжірибе көрсеткендей ... ... тек ... және ... ... жасау жеткілікті тиімді ... ... ... кешенді инфрақұрылымдық жайғастыру
шетел капиталын тартудағы өте қажетті шарты болып ... ... ... көлік жүйесін, теңіз порттарын, әуежайларды, сумен және энергиямен
жабдықтауды, телекоммуникация жүйесін, қоймаларды, ... ... үй ... ... ... ... және тез дамушы елдер, әсіресе Азиатты – Тынық Мұхиттық аймақ,
соңғы 30 – 40 жылда өз елдерін инфрақұрылымдық ... үшін ... ... бойынша шетел инвестицияларын тез қарқынмен ... ... ... ... жеке тікелей салымдар жетістікке жету кілті
болды. ... ... ... үшін сыни ... ... ... ... үшін жинақ ақшаның жетіспеушілігінде ғана емес.
Инвестициялық ахуал нарық реформаларының жетілуінің, жеке ... ... және ... ... ... ... ... білдіруінің өлшемі болып келеді.
Сонымен қатар, ұлттық шаруашылықтың ең ірі ... ВОТ ... (Build – Operate - ... – салу ...... ... стратегиялық инвесторларды тарту дүниежүзілік нарыққа тез ... ету. Тек ... ... ... ғана ... ... ... салалардағы жұмыс тәжірибесі, нарық білімі, елеулі ресурстарымен
және әртүрлі ... ... ... бар ... ... ... ЖҰӨ қалыптастырудағы нақты өндірістің салалық
салымын қамтамасыз ететін, негізгі өндіріс ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Мысалы, пепси–кола
өндіретін завод ҚР–ның ... ... ... ... ... ... қамтылуды қамтамасыз ... және ... ... ... ... ... сатып алып, қаржыландырады.
Сонда да, кіріптарлық заводқа салынған инвестициялар пайдалану, өңдеу және
отандық ... ... ... болып келеді. Сонда, Қазақстандық
түсті металлургияға және өңдеуші өнеркәсіптерге ... ... және ЖҰӨ -ге ... ... ... ... үкімет концессияға (келісім шартқа) табыстау үшін жеке
консорциумға белгілі бір уақыт кезеңіне жоба береді. Консорциум бұл ... ... ... бойы ... және өз ... өтеп ... пайдаланудан табыс алып отырады. Консцессия мерзімі аяқталған соң
консорция жоба активтерін үкіметке береді.
Бірақ инвестициялар қарыздар мен ... ... ... ... және ... ... бермейді.
Қайтарымдылығы тек операциондық табыстарға байланысты. Сонда, үкіметтен
бюджет қаражатын тарту қажеттілігі алынады да, барлық тәуекел жеке ... ... ... ... дамыған нарық экокномикасына
негізделетін экономикалық өсу ұзақ мерзімді басымдықтардың бірі екендігі
Қазақстан – 2030 ... ... ... Қазақстан экономикасының
нақты секторына инвестициялар өте ... ... өмір сүру ... орай ... ақша ... және ... нвестициялауға
мүмкіндігі жоқ.
Шетел және жергілікті инвесторлар қолайлы инветициялық ... ... ... ... тұрақтылығы, бизнес туралы тұрлаулы заңдар, тізбекті
және ашық салық тәртіптемесі мен үкіметтің бизнеске аз ... ... ... ... демографиялық жаңғыртуды жалғастыру
және нарық реформаларын дамытуды, аймақтың ... ... ... ... Нарықтық экономика жағдайында, мемлекет экономикаға, сонымен
қатар, қоғамда ... ... ... ... әсер ету ... ... салық негізгі реттеушілердің бірі ... ... ие ... ... ... категорияларына жеңілдіктер жасай отырып,
қоғамдық өндірістің түрлі салаларына мемлекет әсер ету ... ... ... бір салаға жоғары салықтарды енгізіп, мемлекет ондағы
кез–келген кәсікерлік ... ... ... ... ... ... ... ұлттық экономика дамуының ... ... және ... өсуді қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... өндірісін қамтамасыз ету ең басты
проблема болып отыр. ... бұл ... ... Ұзақ ... бойы
қаржыландырудың төмен деңгейі экономиканың нақты секторындағы инвестциялық
процестің ұдайы өндірісінің өзгеруіне алып келді. Негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... үшін ... қажет.
Проблеманы шешудің тиімді жолдарының бірі – жиынтық сұранысты ... ... ... ... ... ішкі ... Оған, жеке табыстар мен халықтың сатып алу қабілеттілігін
жоғарлату, инвестициялар ... үшін ... өсіп ... ... ... ... тауарларды тікелей сатып алуларды жоғарлату
арқылы жетуге болады [9].
“Халықтың ... ... ... ... ... ... ... сұраныстың маңызды шарттары ретінде тұтыну сұранысын көтереді.
Қаржы саласын тұрақтандыру, іскерлік ... ... ... күшейту халықтың жинақ ақшаларын өсіру үшін қажетті және
сенімді негіздерін және ... ... ... – деп ... В.К ... жинақ ақшаларына инвестициялық процесстерді тарту ... ... ... және ... ... ... болады. Ол үшін, меншік иелері үшін инвестицияның табыстылығы
мен қайтарымдылық сенімділігін қамтамасыз ететін, отандық ... ... қор ... ... ... әзірлеу керек.
Өтпелі кезеңдегі халықтың жинақ ақшаларына жасалған мемлекеттік
эксперимент банктік ... және ... ... ... сенімін үзді.
Сондықтан, халықтың жинақ ақшаларының максимальді қауіпсіздігіне кепілдік
беру ... ... мен ... бюджеттің тартылған қаражаттарын
және кәсіпорындар мен халықтың жеке инвестицияларын салғанда ғана ... ... ... өсуі ... ... ... жүзеге асырудың ықыластандырғыш уәждері болып
табылады. Кәсіпкерлер өндіріс ... ... ... ... ... ... ғана бір компонент бар, ол – процент ... және де ... ... ... ... ... үшін тартымды болып қала береді. Мұнда, өңдеуші өнеркәсіпке
жеке инвестицияларды ... үшін ... ... ... ... ... болып табылады.
Қызметтің басым түрлеріндегі кәсіпорындардың ... ... ... ... жеке ... ... ... экономикалық тұтқа ретінде “ Қазақстан Республикасының
инвестициялар туралы ...... ... ... ... және
кедендік жеңілдіктер, мемлекеттік натурдық ... және ... ... ... ... заңмен қарастырылатын
преференсиялар, берілген салалардың ... ... ... ... ... түрінде,
индустриалды–инновациялық сектор салаларының дамуына қажетті әсер етуге
мүмкіншілігі жоқ. Мұндай ... ... ... ... ... ... тұтқаларды пайдалану ұйымдастырушылық сипаттағы шаралармен
толтырылуы керек. ҚР мен оның аймақтарының инвестициялық мүмкіншіліктері
туралы ... ... ... мен ... еліміздің экономикасына
капитал салымдары туралы инвесторлардың ... ... ... әсер ... орай, инвестициялық мүмкіншіліктердің призентациясы бойынша жасалып
жатқан жұмыстарында индустриалды–инновациялық сектор салаларын дамытуға
ерекше көңіл аударылуы ... ... ... іздеу бойынша әлеуетті
инвесторларға және жеке ... ... ... ... ... мен идентификациялау бойынша ... ... ... ... ... құру
бойынша жұмыс ұйымдастырылуы керек [10].
Ақпараттық–презентациялық шараларды жүзеге ... ... ... ... ... көшу ... әсіресе, трансұлттық
компаниялармен, индустриалды–инновациялық дамудың ірі ... ... ... ... қатар, басымды өндірістердің инвестициялық тартымдылығын
арттыру мақсатында мемлекетпен шаралар қабылданады, бағытталған:
- ... ... ... ... және ... ... жоғарылату;
- тіркеудің жеңілдетілген жүйесін енгізуге;
- қаржылық есеп ... ... ... ... ... даму ... жүзеге асырылатын мемлекеттік
инвестициялар көзі – республикалық және ... ... ... ... мемлекет басқаруындағы кәсіпорындардар (дамудың мемлекеттік
қаржылық ұйымдары, ұлттық коипаниялар, мемлекеттік кәсіпорындар) қаржалары
болады.
Басымды бюджеттік ... ... ... үшін интеллектуалды және инфрақұрылымды негіз құратын салалар қалу
керек. Яғни, ... ... ... технологиялық өндірістердің
қалыптасуының маңызды қосымша шарты болатын және аймақтардағы іскерлік және
инвестициялық белсенділікті ... ... ... қажетті басымды және
әлеуметтік инфрақұрылымның дамуына бағытталуы қажет.
Индустриалды–инновациялық ... ... ... ...... қызметі несие капиталының ішкі және
сыртқы нарығында қаражаттарды, ... ... ... басымды
салаларындағы инвестициялық жобаларды қаржыландыру үшін институционалды
инвесторлар қаражаттарын тарту ... ...... ... ... ... жүзеге асырылуы қажет.
Әр өндірістің әлеуетін анықтаған соң, инвестициялық саясат өз күшін
Қазақстан ... ... ... ... участігіне тоқтату
керек. Тек осы жағдайда ғана, ... ... ... ұзақ ... ... ... негізін құра алатын, бірнеше жаңа
қуатты салалардың пайда болуы мүмкін.
Басқаша айтқанда, ... ... және ... ... ... барлық ресурстарды көптеген салаларға тарату тек жоғары
қосылған құны бар орта дамыған салалардың пайда болуына алып ... ... ... ... ... қабілеттілігінің жоғары емес деңгейінде
[11].
Индустриалды–инновациялық дамудағы мемлекеттік инвестициялық саясатты
жүргізудің басқа құралы – ұлттық компаниялар. Мемлекет осы ... ... ... ... ... олардың ресурстарын,
шикізат емес секторында жоғары технологиялық ... ... ... және ... ... ... де тарту керек.
Мұнай мен газ салаларына салынатын инвестициялар табиғи байлықтарды
табуға, мұнай мен газ ... және ... ... ... ал, ... бұл ... ... алады. Бірақта, экологияның нашарлауына,
қоршаған ортаның ластануына алып келеді. Сонымен ... бұл ... ҚР – ... ... ... мөлшерде тартылады.
Шетел инвестицияларын пайдалана отырып, мемлекет реттеуінің дұрыс
жүйесінде тек мұнай ... ғана ... ... ... ... құрылыс, ауыл шаруашылығы және экономиканың ... ... ... және ... де жоғарылатуға болады.
Дүние жүзі экономиканы тез ғаламдану жағдайында дамушы ... ... ... ... ... ... қалыптасты.
Шетел инвестицияларын пайдалану, кәсіпкерліктің еркін салаларына
капиталды халықарлық еңбек бөлінісінде ел экономикасының ... ... ... ... ... ... Басқа елдердің тәжірибесі
көрсеткендей, капиталдың құйылуынсыз дүниежүзілік ... ... ... Дүниежүзілік шаруашылыққа шоғырлану мақсатын қойып, Қазақстаннан
капиталды шығару және оның Қазақстанға импорт ... ... ... ... инвестициялары үшін тартымдырақ салалар –
жақсы экспорттық потенциалы мен кең ... ішкі ... ... ресурстарды эксплуатациялаумен байланыстылар жатады. Инвестицияны ең
көп қажетсінетін салалар: электр энергетикасы мен машина жасау – ... ... ... Жинақтау дифициті жағдайында барлық салалар
қосымша қаржыландыру көздерінде қажетсінеді, бірақ ... ... және ... ... бағытталуы экономика құрылымының
қайта құрылуын және экономика өсімін тоқтаттырады [12].
Мұндай “құрылымдық қиылыс” жайдан–жай болмаған – ол, халықаралық ... ... ... нақты жағдайын біршама бейнелейді. Біздің
еліміз ... ... ... ... ... сұранысына
есептелген, шикізат ресурстары мен алғашқы өңдеуден ... ... ... және ... ... техникалық өнімдері мен ... ... ... шығады. Шетел капиталы ұлттық
шаруашылықтың дамуына ешқандай әсер ... ... ... ... ... тек бірнеше салаларына “өсу катализаторы” ретінде
әсер етеді.
Инвестициялық саясатты өмірге ... ... ... ... - өте қиын, ... ... ... ... жүзеге аса
бермейді. Мұнда, мемлекет жағынан қатаң бақылау қажет; және де экономикалық
перспективалармен ... ... ... ... қолдау үшін жақсы саясат; ... ... ... ... ... ... белсенді мемлекеттік саясат та қажет.
Шетел инвестицияларының көлемі өндірістік секторға ҚР–дың экономикалық
саясатына және ... ... ... ... ... деген көзқарас бар.
Дүниежүзілік тәжірибе көрсеткендей, ... ... ... ... ...... ... ең тиімді әрі тіке жолы, ...... ... ... ... ел дамуының инновациялық үлгісі фундаменталді ... ... ... ... көп ... қажет етеді. Өндірістік білімдер
(ноу–хау) мен технологиялық прогреске бағытталатын, ел ... ... жолы ... мен ... және ... реформалауындағы
инновациясыз мүмкін емес. Қазақстанда бұл ... тез ... ...... және ... ... ғаламдану мен
ақпараттануды қосқанда, әсер ете алатын дамушы болу керек.
2015 жылға ... ... даму ... ... ... ... ... бағыттары нақты
белгіленген: оның стратегиялық әлеуметтік–экономикалық артықшылықтарының
бірі ретінде ... ... ... ... сақтаушы және экологиялы таза
өндірістердің ... ... ... ... ... іс ... ... асуын қамтамасыз ететін; механизмдер мен
ынталар жүйесін құру; ғылыми зерттеулер жүргізу үшін материалдық ... Бұл ... жету үшін ... ... сапалы адамдық
капитал қажет. Сондықтан, мемлекет саясаты кадрлық потенциалды ... ... ... ... бар ... ... және аттестациялау,
оларды әлемдегі ең жақсы ғылыми орталықтарда оқыту, жас талантты ғалымдарды
қолдау ... ... ... қосады.
Мемлекеттің ғылыми–техникалық және инвестициялық саясатының құрылымдық
бөлігі аммортизациялық саясат ... ... ... ... ... тәртібі мен пайдалануын белгілей отырып, ... ... ... мен мінезін және негізгі құралдардың жаңару жылдамдығын реттейді.
Амортизациялық ... ... ... ... ... ұстану
керек:
1. Негізгі құралдардың қайта бағалауын жүргізгенде уақыттылық және
дұрыстылық, әсіресе, инфляция жағдайында;
2. ... ... ... ... ... белгіленуіне
байланысты және олардың моральді, физикалық тозуын объективті
ескеріп, дифференсацияланған болу керек;
3. Амортизация ... тек ... үшін ... болу ... ... ... ... ұдайы өндіріске мүмкідік туғызады;
4. Меншіктің барлық формаларындағы ... және ... ... ... ... ... ... қолданылуы керек;
5. Барлық кәсіпорындармен ... ... ... Амортизациялық саясат негізгі құралдардың жаңаруына және ҒТП ... ... болу ... ... ... жүргізе отырып, мемлекет кәсіпорындарға
негізгі құралдардың қарапайым және белгілі түрде кеңейтілген ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Қазақстандағы инвестициялық қызметті белсендіру үшін экономикалық,
ұйымдатырушы–құқықтық және методикалық сипаттағы шаралар жиынтығын ... ... ... шаралар:
1. Импорт алмастырушы бәсекеге қабілетті салалар мен өндірістің әлемдік
технико–технологиялық деңгеін сақтаған ... ... ... ... тиеу және ... ... қуаттарды толықтай
пайдалану арқылы өндірістің капитал сиымсыз өсімінің ... ... ... қабілетті өнім шығаратындар;
3. Нақты сектор кәсіпорындарының салықтық ... ... ... ... реттеу;
4. Инвестицияларға жинақ ақшаларды ... ... осы ... ... ... ... ... Негізгі құралдарды қайта бағалау кезінде олардың ... ... ... өндірістік жабдықтарды инвентарлау, меншікке аммортизация
мен салық салу кезінде кәсіпорын балансынан оны ... оның ... ... және оны пайдалану механизмін дайындау;
6. Инвестициялық қызметтегі ... ... ... ... ... ... Экономиканың нақты секторына несие ресурстары бағыттауды ынталандырушы
деңгеңге дейін банктік пайыз мөлшерлемесін біртіндеп төмендету;
8. Корпоративті қағаздар қазақстандық ... ... ... және ... ... ... – құқықты сипаттағы шаралар:
1. Инвесторларға мемлекеттік кепілдіктер ... ... ... жеке ... ... ... біріктіруші, кепілдемелік
және кепілдік (залог) қорларды құру арқылы ;
2. Қаржылық ... пен ... ... дамытуды тездету;
3. Банктердің арнайы шоттарындағы амортизациялық қорлар құралдарын
аккумуляциялау механизмін құру және осы ... ... ... ... күшейту;
4. Инвестициялық сайыс арқылы ... ... ... ... ... орындауды инвентарлау, ... ... ... ... ... заңды базасын қалыптастыруды жандандыру;
6. Приватизацияланған үйлер мен ... ... ... деген меншік туралы
сұрақтарды шешу негізінде ... ... ... ... шаралар:
1. Корпоративті қағаздардың қазақстандық нарық қызметінің құқықтық
қамсыздандыруын жетілдіру;
2. Бағытты ... ... ... және ... ... ... ... асырылуының қаржылық
қамтамасыздығы бойынша талаптарын қатаңдату;
3. Инвестициялық шешімдерді оптимизациялау үшін кәсіпорындардың
инвестициялық тартымдылығын ... ... ... ... және ... Инвестициялық белсенділігінің көрсеткіштері және оны анықтау
әдістемелері
Инвестициялар экономикалық категория ретінде көптеген маңызды
функцияларды атқарады,осы функцияларсыз кез – келген мемлекеттің дамуы
мүмкін ... ... ... келесілерге негіз болады:
- ұлғаймалы ұдайы өндірістің саясатын жүргізу үшін;
- ғылыми – ... ... ( ҒТП ) ... ... жақсарту және
отандық өнімге бәсеке қабілеттілікті қамтамасыз ету үшін;
- қоғамдық өндірісті құрылымдық қайта ... ... ... барлық
салаларының теңгермелі дамуы үшін;
- өнеркәсіптің қажетті шикізат базасын құру үшін;
- азаматтық құрылыс, денсаулық ... ... ... және ... ... және ... әлеуметтік проблмларды шешу үшін;
- жұмыссыздық проблемаларын жеңілдету немесе шешу үшін;
- табиғи ... ... ... ... - ... ... ... үшін;
- қорғаныс қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін және басқа көптеген
проблемаларды шешу үшін.
Көптеген уақыт бойы ... ... ... ... ... оның тұрақтануы, жандануы мен көтерілуіне қажетті. Өндіріске
жаңа технологияларға салынған инвестициялар қатаң бәсекелік күресте (сыртқы
және әшкә ... аман ... ... ... өз өнімінің бағаларын икемдірек
реттеуге мүмкіндік береді, тағы сол ... ... ... әл – ... ... инвестициялар
нәтижесі болып келеді, өз кезегінде, еңбек өнімділігімен және одан ... әл – ... ... ... ... қалайды. Біз әрдайым бүгінгі
және ертеңгі тұтыну арасындағы таңдауда ... ... ... көп ... біз сақтаймыз және инвестициялаймыз, ертең
соншалықты көп мүмкіншілігіміз ... ... ... ... ... көп ... соншалықты ертең қажеттіліктің
жоғары деңгеіне мүмкіндігіміз болады.
Инвестициялар микродеңгейде де айрықша ... роль ... ... олар ... ... жету үшін қажет:
- өндірісті кеңейту және дамыту;
- негізгі қордың шамадан тыс моральдық және ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын өнімінің бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз ету және
сапасын көтеру;
- табиғатты қорғау шараларын жүргізу;
- ... ... ... ... салу және ... ... ... келе, олар болашақта кәсіпорынның қалыпты жұмыс істеуін,
тұрақты қаржы жағдайын және табысты ... ... ету ... инвестициялар маңызды экономикалық категория болып келеді және
макро мен микро ... ... роль ... ... ... ... ұдайы өндіріс, құрылымдық жаңғырту, табысты максимизациялау
және осы негізде көптеген әлеуметтік проблемеларды шешу ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның табыстылығының деңгейін асыратын несие бойынша жоғары
пайыздық ... үшін ... ... ... ... мен ... ... бірден қысқарды. Бұл, республиканың экономикалық
жағдайын нашарлатып жіберді.
Инвестицияның құрылымын ортақ және жеке деп бөледі.
Инвестицияның ортақ құрылымына ... және ... ... ... ... деп ... жатқызуға болады. Инвестициялардың жалпы
көлемінің көп ... ... ... ... ... 1996 ... жалпы көлеміндегі капитал құрушының үлесі 81% құрады, ал
қаржылықтың үлесі тек 19% ... ... жеке ... ... құрылымының келесі түрлері жатады: ... ... ... және территориялық.
Технологиялық құрылым деп – шығындар түрлері мен олардың жалпы сметалық
құндағы үлесі бойынша белгілі бір объект құрылысына кеткен шығындар
құрылымы ... ... ... ... ... ... олардың жалпы
мөлшерінде құрылыс – монтаж жұмыстарына, жабдықтар мен машиналар сатып
алуға және олардың монтажына, ...... ... ... ... ... технологиялық құрылымы оларды пайдалану
тиімділігіне елеулі әсер етеді. Бұл құрылымның жетілдірілуі жобаның
сметалық құнындағы жабдықтар мен машиналардың үлесінің оңтайлы ... ... ... ... ... салымдардың технологиялық
құрылымы келер кәсіпорынның негізгі өндірістік қорларының активті және
пассивті бөліктерінің арасындағы қатынасты қалыптастырады.
Жабдықтар мен машиналар, яғни келер кәсіпорынның ... ... ... ... ... өсуі оның ... қуатының
ұлғаюына, сонда, өнім бірлігіне салынған ... ... ... ... ... механикаландырулар деңгейі мен еңбекті
автоматтандыру деңгейінің өсуі және бір ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асады. Капитал салымдарының тнхнологиялық
құрылымын талдау қалай ғылыми, солай тәжірибе түрінде маңызды болып келеді.
Ұдайы ... ... да ... пайдалану тиімділігіне елеулі әсер
етеді.
Капиталдық салымдардың ұдайы ... ... деп – ... ... ... ... ... формалары бойынша жалпы сметалық
құнындағы, үлестірілуі мен орта қатынасы. ... ... ... ... ... жаңа ... қолданыстағы өндірісті қайта
құруға және техникалық қайта қарулануына бағытталғанын анықтауға болады.
Теория мен тәжірибе көрсеткендей, өндірісті қайта құру мен ... ... жаңа ... қарағанда тиімдірек. Себебі:
Біріншіден, қосымша өндірістік қуаттардың іске қосылу мерзімі
қысқарады.
Екіншіден, меншікті ... ... ... түрде қысқарады.
Негізгі капиталға салынған нақты инвестициялардың ... ... ... динамикасы оң және жағымсыз ... ... ... ... тенденцияларды көрсете алады. Оның жағымсыз аспектісі –
жаңа құрылысқа нақты инвестициялар үлесінің өсуі ... ... ... ... және ... қайта қарулануына бағытталған
үлесінің өсуі азаюына алып келуі мүмкін. Бұл ... ... және ... тиімділігіне, яғни экономикаға кері әсер
етуі мүмкін. Тенденциядағы оң аспект – ... ... ... шағын
кәсіпорындар құру процессі жоғары қарқынмен жүргізіліп және осыған ... ... ... ... ... артқандығында көрінеді.
ҚР–да шағын бизнесті құру және экономикада оның ролінің өсуі қажетті және
прогрессивті болып келеді.
Нақты ... ҚР ... ... ... бөлу
республика үшін маңызды, себебі, оның болашағы белгілі бір шамада осы
бөлініске ... ... ... экономикалық тиімділігі
олардың салалық және территориялық құрылымына байланысты.
Салалық ...... мен ... ... ... ... мен ара ... Оның жетілдірілуі үйлесімдікті қамтамасыз ету
және Қазақстан ... ... ... ... ... ... прогресті жеделдетуді қамтамасыз ететін салаларды тезірек
дамытуда тұжырымдалады. Мемлекет, мысалы, бюджет ... және ... ... ... ... ... салалық құрылымының
өзгеру тенденциясына елеулі әсер ете алады.
Меншік формалары мен қаржыландыру көздері бойынша ... ... ... ... үшін маңызды болып келеді.
Меншік формалары бойынша меншік құрылымы ...... ... бойынша жалпы соммадағы ара қатынасы мен ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғаларға, ... ... ... ... Жеке ... ... жалпы
соммасындағы үлесінің өсуі оларды пайдалану ... және де ... оң әсер ... ... ... ... ... дегеніміз –
қаржыландыру көздерінің қимасындағы олардың ара қатынасы мен ... бұл ... ... ... тыс ... оңтайлы деңгейге дейін өсуінде тұжырымдалады. ... ... ... ... оң және кері ... болған өзгерістерді
ұсынып талдауға болады.
Кәсіпорындағы инвестицияларды пайдалану тиімділігі, оның ... ... ... ... байланысты. Кәсіпорындағы
инвестициялардың ... ... деп – ... ... ... және
портфельді ара салмағын айтады. Оның жетілдірілуі портфельді және нақты
инвестициялардан ... ... ... ... Бұл ең ... ... инвестициялардың үлесі максимумға бағытталу керек екенін
білдіреді. Қазіргі кезде кәсіпорын үшін қалай нақты, солай ... ... ... ... ... ... ... деп олардың кәсіпорындардан сатып алынған құнды қағаздар түрлері
бойынша және басқа кәсіпорындар ... ... ... бойынша ара
қатынасы мен бөлінісі.
Мемлекеттік инвестициялардың үлесі бірден төмендеп, кәсіпорын
инвестицияларының ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, кәсіпорындағы инвестицияның
жалпы құрылымынан байланысты [14].
Жоғарыда айтылғандарды ... ... ... жосауға болады - әр
түрлі бағыттар бойынша инвестиция құрылымын талдаудың ғылыми және
тәжірибелік мәні бар. Оның тәжірибелік мәні – инвестиция ... ... ... және осы ... тиімді инвестициялық саясат
әзірлеуге мүмкіндік береді. Инвестициялық құрылымды талдаудың теориялық
мәні – осы талдау негізінде инвестициялық ... және ... ... әсер ... ... ... ... жаңа факторлар
анықталады.
1. Қазіргі кездегі Қазақстан респуликасында тауар өндірушілердің
инвестициялық белсенділігін талдау
1. ҚР-да тауарөндірушілердің инвестициялық белсенділігін талдау
Инвестициялық ахуал ... - ... ... ... ... ... ... мөдениетті барлық жағдай мен шараларды есепке
алу. Басқаша айтқанда инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... сыртқа шығаратын елдердің
экономикалық саяси табиғи ресурстардың және арнаулы ... ... ... ... ... бұндай анықтама әлі толық емес.
Көптеген шетелдік және жергілікті ... ... ... ... фактор түсігіне геосаяси орналасу орнын ... ... ... ... ... талдау барысында күрделі қаржы бөлудің барлық
параметрлерін балмен бағалайды, содан ... ... ... келтіреді.
Қорытындысында инвестициялық тәуекел көрсеткіш немесе елдің ... ... ... ... ... ... ... өлшеу
мүмкін болады. Бұл көрсеткіштер инвесторлардың тәуекел мен шығынын сондай-
ақ ... ... ... ... елдің шығынын білдіреді.
Көптеген халықаралық қаржы ұйымдары, тәуелсіз рейтінгілік агенттіктер
және ірі компаниялар әдетте 60- ... ... ... ... ... сыйлық әдісіне келеді. Ол ұсынған тәуекелді бағалаудың сандық ... ... ... ... ... ... ... Бұл үлгі
өз кезегінде капиталды тартудың негізделген стратегиясын жасауда маңызды
орын ... ... ... ... әсер ... оның ... ... жағдай жасайды. Факторлардың қозғаушы күші ... ... ... ... экономистер Р.Боддун және ... ... не ... ... ... ... ... инвестицияны кері қайтаратын саясатты жасау мүмкін емес - ... ... ... ... талдап қорытындылаудың пайдасы
бар. Бірақ ... ... ... әр ... ... өйткені компанияның
ішкі фирмалық стратегиясы әр түрлі болады. Инвестиция ахуалын бағалау
мегамаркетингпен ... Оны ... ... ... ... ... ... бағалау қажет. Тауар өткізу мен шетке
шығарудың, яғни ... ... ... гөрі жиі ... ... ... маркетингті талдауды инвестициялық ахуалды таддаудың кұрамдас
бөлігі ретінде қарауға болады. Күрделі қаржы салудың ... ... ... ... ... ұзақ ... сипатта
болады. Инвесторлардың күрделі қаржыны салып, одан әрі міндеттемеден бас
тартып, тез ... ... ... ... ... ... жоқ.
Сондықтан инвестициялық климатты талдау өте тынғылықгы және мұқиат қарауды
талап етеді. Инвестициялық ахуалды жан- жақгы және соған сәйкес ... ... кіші және ... ... ... ... ... ахуал
кіші дәрежеде нақты шетеддік инвестор мен рыноктық шаруашылық тұлғаның,
соның ішінде мемлекеттік ... екі ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік жағдайды бағалау арқылы жүзеге асырылады ... мен ... ... су ... ... қатал бөлініс
жоқ. Олардың жиынтығында капитал салым жасауда жақсы ыңғайлы жағдай жасау
үшін, оның басқару мекемелерінің елдегі ... ... ... ... Инвестиция ахуалдық экономикалық ортадағы алатын орнына біріншіден
экономиканың жалпы жағдайы, қаржы жүйесі, валюталық-несиелік ... ... ... және салыктық жүйелер әсер ... ... ... несиелік рейтингтің және оның банктердегі
көрсеткіштерін білдіреді. Рейтинг ... ... даму ... және соған
сәйкес халықаралық капитал рыногынан қаржылар тартуға әсерін тигізеді.
Елдің рейтингісі ... ... ... ... ... ... төмен болады. Атап өтпесе болатын тағы бір ... ... ... (ТҮҚ) ... ... ... комплекісін қосымша
жетілдіріп ұлғайту үшін ... ... ... ... ... қаржы енгізу арқылы жүргізіп отыр. Сондықтан инвестициялық ахуалды
бағалауға републикалар салаларының жағдайы ғана ... ... ... ... ... алу мен ... процесі, жұмыс
істеп тұрған кәсіпорынды игеріп алу ... де әсер ... ... ... өте үлкен әсер ететін себептер ол ұлттық экономиканың
даму деңгейі болып табылады.
Қазақстанда дамыған рыноктық инфрақұрылым әлі ... жоқ, ... ... қаржыны кәсіпкерлікке тарту кең таралмағаңдықтан және жаңа
технологияны игеру де баяу жүріп жатыр. Инфрақұрылым "физикалық" ғана емес,
сонымен қатар инвестицияны ... ... ... ... ... ... де тұрады. Оған жаңа технология, рынок және бәсекенің
даму бағыты туралы хабарламалардың қозғалыс жүйесі, ... ... ... Олар рыноктық инфрақұрылымның "матариалдық емес" ... ... ... ... ... ... өте
маңызды орын алады. Бизнес-ахуалдың бағалауға өндіріс шығыны көлеміне және
жұмыс күші сапасына әсер ... ... ... ... ... ... ... күшінің жоғары дәрежелі мамандығына карамастан төмен ... ... ... (С:У) төмендетеді, сөйтіп пайда нормасын
көбейтетеді. Инвестициялық ахуалдың әлеуметтік жағы ... ... ... ... ... жиі ... қоғамдық сандық қатынастың
жеке меншік сипатын береді. Мемлекеттік саясат шетелдік капитал салуына
халықаралық келісімдердің ... ... ... ... ... ... тиіс. Инвестициялық ахуал бүкіл күрделі қаржыны қабылдау
жүйесін (КҚҚЖ) жетілдірудің методологиялық кілті. Ол ... ... және ... шара ... деп ... ... болады. ККҚЖ
және инвестициялық ахуал өзара өте тығыз ... КҚҚЖ ... ... ... ... ... Сонымен қатар, оның өз бетінше
атқаратын орны бар, себебі инвестициялық ахуалдың ... кері ... ... ... ... тиімді жолын іздестіруде ҚР—да соңғы кезге
дейін ішкі жағдайдың әсерінен қалыптасқан шетелдік жұмысты және ... ... ... ... алға ... бар. ... ... капиталды инвесторларды әр түрлі ... ... ... ... ... ... тырысты да, оның экономикалық
жағы ... ... ... КҚҚЖ мекемелерінің іс-әрекеттері қолайсыз
жақтарға соқтырды. Одан басқа ... ... ... ... ... беру ... ... да шешімдерін бірнеше рет өзгертуге
мәжбүр болды. Қазақстан ... ... ... ... ... әлемдік рынокта капиталды сыртқа шығарушы елдер
арасында кездесетін бәсекенің әсерінен жүріп жатыр. Соған қарамастан әлемде
шетелдік ... ... ... ... үлестіреді. КҚҚЖ құрлымы
негізі төмендегідей бөліктерден түрады:
- шетелдік күрделі қаржы салуды сенімді құқықгық қамтамасыз ету;
- ... және ... ... ... реттеу әдісі;
- қауіпсіздендіру және сақтаңдыру ... ... ... ... ету ... де бұл жағдайды түгелділігін, тиімділігін мемлекеттік баскару
мекемелерінің құрылымын ұйымдастырып, ... ... ... бос ... ... балмағандықтан шетелдік инвестициялық күрделі
қаржыларға біз бұрынғыдан да ... ... ... ... ... өтіп ... жатқандары көп, соның нәтижесінде
бұның ... ... ... ... ... іс ... болып өндірістің құлдырауына әкеліп соқтыруда. Бұл қиыңдықтардың мәні
өндірістің заттай факторларында ... ... ... елеулі сезілуден
олардың тозу дәрежесі әжептеуір өсіп ... ... ... жаңа
технология мен өте ... ... ... Оны ... шетелдік
инвесторлар камтамасыз етуі мүмкін. Қазақстандық кәсіпорындар өзінің құрал-
жабдықтарының тозуынан ғана емес, ... ... ... көптеген
көрсеткіштер бойынша рыноктық экономика талаптарына сәйкес ... ... ... ... жатыр немесе қайтадан рынокка сай ... ... жаңа ... ... ... Ал, бұл ... ... талап етеді.
Мына жағдайды да қоса айта кетуге болады. Еліміздің экономикасын тез
жетілдіріп дамытуға тек ішкі ... ... ... ғана ... ... ... бөлінген мемлекеттермен Шығыс Европа
мемлекеттері сияқты рыноктың қалыптасуы әсер етеді.
Инвестициялық ахуал бұл рыноктық реформалардың жетілген
белгісі, дүние жүзілік бірлестіктің меншік кұқығының сенімді ... ... да ... деуге болады. Республикада саясатшылар мен
экономистердің пікірінше шетелдік күрделі қаржыны тарту төмендегі
проблемаларды шешуге мүмкіндік береді:
- сыртқа шығару мүмкіңдігінің ... оны ... ... ... елдің сыртқа шығару қызметтерін күшейту және сыртқы рыноктағы
үлесін арттыру;
- сырттан әкелінетін ... ... ... ... ... жаңа ... мен технология;
- басқару әдісін өнім өткізу арқылы көтеру;
- артта қалған және тоқырап ыдыраған аудандардың дамуына ... ... ... жаңа ... ... ... қазіргі заманғы өндірістік және басқару ... ... ... айтылған мақсатты белгілерді барлық дамыған
және дамушы мемлекеттер пайдаланады ... ... ... ... ... ... жасау ұлттық
және шетелдік инвесторлар қызметтерін біртіндеп ... ... ... ... ... ... ... ретінде анықталған
жағдайды анықтауға тырысуда. Қазіргі кезде шетелдік инвесторлар өте ... тұр. Тек ... және ... елде таза ... ... болады
және шетелдік инвесторға тиімді болады. Қазақстанда шетелдік инвесторлар
сенімін ... ... ... ... ... Сол ... ... инвестициялаудың ескі тәртібін нақты "ұлттық тәртіп" негізі
ретінде ұсынуға ... ... ... ... ... ... жасалуда және сыртқы инвесторлармен орын алған келіспеушіліктер
жойылуда.
Кесте 1 – нақты ... ... ... өзгеру динамикасы
|Жылдар |ЖІӨ-гі |Нақты |Нақты ... ... ... |
| ... ... |индекстері |капиталға |индексі, |
| ... |ЖІӨ, ... ... жылға|салынған |салыст. |
| ... %|тн. |% ... ... |
| | | | ... млрд.|алдың. |
| | | | |тн. ... |
| | | | | ... | | | | |., % ... |14,7 |1014,2 |91,8 |148,6 |57,5 ... |8,4 |1415,7 |100,5 |119,0 |60,1 ... |8,4 |1672,1 |101,7 |139,8 |111,6 ... |15,2 |1733,3 |98,1 |263,9 |141,9 ... |18,3 |2016,5 |102,7 |369,0 |133,0 ... |22,9 |2599,9 |109,8 |595,7 |148,5 ... |29,0 |3250,6 |113,5 |943,4 |144,7 ... ... ... |29,1 |3776,3 |109,8 |1100,0 |110,6 ... |28,8 |4612,0 |109,3 |1327,9 |116,6 ... |27,6 |5542,5 |109,4 |1530,6 |110,6 ... [48] мәлімет көзі негізінде құрастырылған ... ... ... ... сүйене отырып
Қазақстандағы инвестицияның талдауын жасауға болады. 1990 жылдардың ... ... ... инвестициялық сұраныстың төмендеуі байқалды.
1998 жылдары бұл жағдай дүниежүзілік, ... және ... ... ... (кризис) дейін нашарлады.
Статистикалық деректері бойынша 1995-1996 жылдары терең инвестициялық
дағдарыс болғанын көруге болады, мұнда, арзандату ... ... ... ... 1997 ... 2009 ... ... ахуал өзгереді. Инвестиция
көлемі тезірек жоғарылайды (1-кесте).
Инвестициялық сұраныс ... ... ... әсер ... ... әр салаларда бірдей емес. Энергетикалық отын кешенінде оның
икемділігі төмендеу және ... ... ... жоғарырақ. Егер,
соңғы 15 жылдағы инвестиция ... ... ... ... ... көрініс аламыз: 2003-2004 жылдары – құлдырау; 2005-2006 жылдары –
инвестиция өсуі; 2007-қазіргі кезге дейін - өсу ... ... ... ... ... ... ... жағына қарай
ауытқуды көрсетеді. Сонда, 1998 ж. ... ... мен кен ... жалпы көлемінің 34,5 % келді, ал басқа салаларға тек 25 %,
сәйкесінше 2008 ж. 32,8 % және 31,5 ... ... ... ... ... бойынша
салалар дифференцияларының күшеюіне алып келмеуге болмайды. ... кен ... ... кері ... химиялық өнеркәсіпте және
машина мен жабдықтар өндірісінде [16].
Қазақстандағы институционалды инвесторларға коммерциялық ... ... ... және ... ... жатады. Бұл
институттардың инвестициялық ролі мыналарға негізделеді:
- ақша қаражаттарының дәстүрлі салалардан жаңаларға, яғни, бос ... ... ... ... тиімді
пайдалану туралы хабардар ету, ... ... ... ... қызмет көрсетулерді ... ... ... ... ... жаңа ... ... және оларды басқаруда қатысу,
несиелеу жүйесін ... ... ... белсенділігін және
инвестициялық сұранысты ынталандыру.
Институционалды инвесторлар ортасында ... ... ... ... ... 2010 жылдың соңына қарай республикада 34 ... ... ... ... 2010 жылдың 1 қарашасына банк секторының
жеке капиталының жиынтық есебі ... 486,3 ... ... ... ... ... 3871,2 млрд. теңгені құрайды. Несиелік
салымдардың көлемі 2006 жылдан 4 ... ... 2010 ... ... ... млрд. теңге болған.
Екінші деңгейлі банктер ... ... ... ... ... (в разрезе) келесі тенденцияларды анықтады. Айналым
құралдарын ... ... ... ең көп үлес ... ... – 2000 жылы 81
% және 2010 ... маусымында 57 % , позитив ретінде соңғы 5 ... 24 ... ... айтып кетуге болады. Негативті болып негізгі қорларды
сатып алуға несиелердің төмен деңгейі келеді, ... 5 ... ...... ... осы көрсеткіш өсуінің оң динамикасын айта кеткен жөн – 2000 ... %-дан 2009 жылы 9,4 % (3,4 ... ... Жаңа ... пен
реконструкцияға несиелер жағдайы: 2000-2010 ... ... ... 1 % -дан 5,9 %-ға ... төмен деңгейде қалып отыр. Сонда, екінші
деңгейдегі банктер қызметі, бір ... ... ... сай ... ал ... ... ... ішінде ең дамығандары бола ... өз ... ... даму банкі мемлекеттік институционалдық инвесторлардың
бірі болып табылады. ... Даму ... үш ... ... ... ... 55 ... жобалар мен экспорттық
оперциялар, 1033,5 млн. АҚШ доллары Банк қатысуымен 555,7 млн. АҚШ ... ... ... ... және ... Осы ... асыру 60 мың жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді.
Қазақстанның Даму ...... ... ... (20 ... ең ... пайызға (орташа 8-9 жылдық пайыз) ... ... ... ... ... ... 2007 ... бастап Даму Банкі
ел экономикасының нақты секторын несиелеу көлемін үнемі үлкейтіп отырады.
Жылдық өсім шамамен 100 % ... Даму ... ең аз ... – 1,4 - 1,5 ... ... – 5-6 %.
Инвестициялық қорлар инфрақұрылымдық ... ... ... ... жеке ... бос ақша ... ірі ... жүзеге асыру үшін – электр желілерінің құрылысы, ... газ және ... ... ... және ... жолдарын –
мобильдеу негізгі мақсаты болып табылады. Оның бірінші жобасы Шар - ... ... ... – Жезқазған-Бейнеу теміржолының құрылысы,
Солтүстік-Батыс электр желілері және тағы да ... ... ... ... ... 2010 ... аяғына салымшыларының зейнетақы жинақтары 610,3 млрд.
теңгені құрады, ал, зейнетақы ... ... ... ... ... үлесі 23,7 % құрайды.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық қызметінің талдауы келесі
көріністі бейнелейді. Мемлекеттік құнды қағаздарға ... ... ... ... ҚР-ң қаржы Министрлігінің құнды қағаздарына 2006
жылы 53,8 %-дан 2010 жылы 24,4 %-ға дейін. ... ... ... ... 2006 жылы 3 % -дан 2010 жылы 2 %-ға ... ... ... халықаралық қаржы ұйымдарының құнды қағаздарына 2006 жылы
3,6 %-дан 2010 жылы 0,6 %-ға дейін. ... мұны біз ... ... бағалаймыз, немесе шетел активтеріне инвестицияларды кеңейту ... ... ... ... ... деп ... экономикалық агенттердің мемлекеттік емес құнды қағаздарына
инвестициялардың ... оң ... ... ... 2000 жыл 23,2 ... 2010 жылы 34,6 % -ға ... нақты секторындағы №1 артықшылық Каспий теңізінің
Қазақстандық секторын ... ... ... ... асыру
болып келеді. Бұл құжат, 2008 жылы мамырда Президент Жарлығымен бекітілген,
елдің ... ... 2015 ... ... дамытуды болжайды. Сонымен қатар,
оның бағыттарына халықаралық ынтымақтастық, ... ... ... ... келісім шарттар жасау арқылы елдің тәуекелін азайту
[18].
Қазіргі таң ... ... ... және өндірістің ұлғаюына
байланысты экономикалық өсім дивидендтері ... ... ... қоғамның
сұранысын қанағаттандыруға бағытталған. Негізгі капиталға инвестициялар
дегеніміз – ... ... ... ... ... және ... өндіруге
бағытталған шығындар жиынтығы. Негізгі капиталға инвестицияларға ... ... ... мен құрал-жабдықтарға, малға, көпжылдық
көшеттерге, бұрғылау және геологиялық барлау ... ... ... ... ... ... және көркем туынды түпнұсқаларына
салынған қаражаттар кіреді. Бір салымдар ... ... ... ... ... техникалық прогресске, үшіншілері өздерінің салымдарын
біріншісіне де, екіншісіне де ... ... салу және ... ... (дәрежесіне және сипатына) өндірістік процестің техникалық
базасына әсер етуіне байланысты, интенсивті және ... әсер ... ... ... Бұрыннан қалыптасқан негізгі капитал мен ... ... ... мен ... ... саны арасында, жұқмыспен
қамтылу саны мен өнім ... ... ... экстенсивті
ұлғаюынан жаңғырту көлемі көбейсе де, ... ... ... ... ... ... жан басына шаққандағы инвестицияның
көлемі жыл сайын қарқынды өсуде.
Бұл сызбада ... ... ... ... ... ... инвестициялардың көлемі және жан басына ... ... ... ... көлемін көре аламыз. Сызбада
көрсетілгендей соңғы жылдары инвестицияның көлемі өскендігін көрсетеді. ... жыл ... жан ... ... ... ... ... жылы 185 мың теңгеден 2010 жылы 245 мыңға дейін өсіп отыр. Ал ... ... 2009 жылы 2825 ... ... 2010 жылы 3836 млрд. теңгеге
дейін өсіп отыр [20].
Өндіріс динамикасы – қатаң пропорционалды түрде экономикалық фактордың
әр ... ... және ... ... анықталады. Дегенмен
экстенсивті дамуды бүгінгі күні маңызы төмен болса да, әйтседе, ... ... ... ... таза сандық көлемін өсірудің
маңызын ескермеуге де болмайды. Өнімге деген сұранысты қамтамасыз ету ... ... ... ... мен қамтамасыз ету үшін, жаңа техникамен
жасақталған орта және кіші ... ... және ... ... ... Кәсіпкерліктің жоғарғы деңгейіне жеткенше кіші және орта
бизнес субъектілері дәл осындай формаларды қолдануды ұйғарды.
Сурет 1 – Халықтың жан ... ... ... ... ... ... ... еңбек құрал – жабдықтарын
жинауға негізделген ... ... ... ... және қоғамдық өнімнің
жиі жетілу құрлымын жинауға негізделген. Оның сипаттарының ерекшелгі ... ... ... ... ... өнімнің бәсекеге
қабілеттілігі және де негізгі қорлардың техникалық құрлымының жетілуі ... ... ... ... анықталады, бірінші кезекте, ғылым жағдайымен және
инновациялық процестің дамуымен, ... ... мен ... ... мен ... ... ... машиналар мен
механизмдер енгізу, кәсіпорынды тез әрекет ететін есептегіш техникалармен
жабдықтау, жоғары ... ... ... ету есебінен тұрақты
техникалық даму негізінде шаруашылықтың өсуі.
Сол себептен Қазақстан Республикасына 2008-2010 жж. ... ... ... ... мақсатында инвестициялық қаржыландыруды меншік
иелеріне қарай бөліп, негізгі капиталды қаржыландыру қолға алынды. Негізгі
капиталға ... 2007 жылы 3392122 ... ... 2006 жылы ... 2007 ... ... екі айында 373056 теңгені құрап, өткен жылдың
сәйкес ... ... ... ... Осы ... ... кесте көрсетілген.
Әлемдік экономиканың негізгі жақтарының бірі осы негізгі форма – ... ... екі ... ... ... типте – алдыңғылардың
екеуінің де ... ... және әр ... ... ... ... ... санының өсуімен қатар олардың техникалық
деңгейінің жоғарлауы, өндірістік ... ... ол ... ... өнімнің саны мен сапасын ұлғайтады. Аралас ... ... ... түрі ... ... ... ... бір кезеңдерде
жеке, бөлек өндірістерде экстенсивті түрі басым болады.
Кесте 2 – Негізгі капиталға инвестиция
(млн. ... |2009 жыл |2010 жыл |Өсу ... % ... |147078 |174113 |118,4 ... |161023 |205302 |127,5 ... |192016 |240396 |125,2 ... |198034 |231522 |117 ... |232892 |306949 |132 ... |320332 |351885 |110 ... |285043 |321657 |113 ... |304014 |343114 |113 ... |376135 |412791 |110 ... |337887 |381377 |113 ... |322209 |330091 |102,4 ... |515459 |536943 |104,1 ... |3392122 |3836141 |113,1 ... [48] ... көзі ... ... ... үшін таза ... және таза экстенсивті жаңғырту түрлері
зерттеледі, егер олар іс ... ... ... ... ... бағалау үшін керек, себебі, ... ... ... ... жұмыс істейтін болады. Жекелеген түрлердің
өздеріне сай ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерін болжауға болады. Осылайша,
жаңғырту түрлерінің жіктелелуі және ... салу ... ... және ... байланысты еңбек өнімділігі ... ... ... ретінде қарастыруды жорамалдайды. Осыдан
шыға келе, салынған капиталды экстенсивті деп санауға болады, егер ... ... ... ... ... ... ... құралдың абсолюттік көлемі өсседе, ... ... ... ... шығындар экстенсивті капитал салу, өз кезегінде жұмыс
істеуші еңбек ... ... ... ... ... экстенсивті
капитал салу өзінің табиғи заттық құрлымы негізінде ... ... ... ... болуы міндетті емес. Басқасы маңызды, ол: жаңадан
енгізілген еңбек құралдары ... ... ... ... ... То ... техникалық деңгейінен жоғары болмайды. Олардың
негізгі қорлары осы жаңа қорлармен ... ... ... ... түрде капитал салуды экстенсивті шығындар санатына жатқызғанда
біз Тк = То ... ... ... ... ... салудың
заттық сырт пішінінен бас тартып, біз тек қана олардың техникалық жетілуі
көрсеткіштерін негізге аламыз. Егер ... ... екі ... ... ... ... жетілу ережесімен сәйкес келсе,
онда екі капитал салынатын объектілер экстенсивті енгізу санатына түсуі
мүмкін.
Экстенсивті капитал салудың ... ... ... ... біріншіден, алаңды жоспарлауға кеткен ... ... ... ... құралдарының барлық ... және ... ... ... ... ... бөліктері, кейде бүкіл белсенді
бөлігі (жұмыс пен қуатты құрылғылар, беру құралдары және т.б.)
«Неге ғимараттар мен ... ... ... ... салу
санатына қатысты?» деген сұраққа.
Кесте 3 – Инвестициялық қызметтердің негізгі көрсеткіштерінің серпіні
|Жылдар  ... ... ... үй ... |
| ... ... ... |
| |млн. ... ... ... |млн. ... ... ... |
| | ... | ... ... жыл |1327864 |116,6 |59524 |158,9 ... жыл |1703684 |123,1 |130495 |210,2 ... жыл |2420976 |134,1 |254287 |185,9 ... жыл |2824523 |111,1 |368354 |138,2 ... жыл |3392122 |113,5 |490375 |126,2 ... |3836141 |104,6 |442335 |83,9 ... [48] ... көзі негізінде құрастырылған ... ... ... ... тек қана өндіріс процестерін ж.үзеге
асыруға жағдай ... ... ... және тікелей онда қатыспайды.
Олардың көлеміне еңбектің техникалық қамтамасыз етілу ... ... ... ... ... ... ... емес. Бірақ
машиналар сияқты, механиздер мен құрал жабдықтар сияқты, ғимараттар мен
құрылыстарда ... бір ... ие, ... олар ... ... әсер ете ... ... та, олар инвестициялық қызметтер
көрсеткіштеріне әсер ... ... ... біз ... ... ... ... негізгі көрсеткіштерінің серпінің көре аламыз. Осы жылдар
аралығында негізгі капиталға инвестициялар 2005 жылы 1327864 млн. ... ... ... 2010 жылы 3836141 млн. теңгені құрады.
Капитал салудың тиімділігін бағалау кезін негізгі ... ... сапа ... ... ... ... ... капитал салу құрлымы мен ғимараттар мен құрылыстардың жетілу
дәрижелері негізгі қорлардың ... ... ... ... ... тікелей қатысты. Негізгі капиталдың танымды бөлігін кейде бүкіл
белсенді бөлігін қосу себебі экстенсивті ... ... ... ... Дәл ... жағдайда тек қана еңбек құралдарының функционалдық
бекітілуіғана емес, сонымен қатар ... ... ... Бұл ... ... ... қатысты болғанымен берілген шығындарды
интенсивті салым деп ... бола ... ... ... өзі – ... туралы сұрақтарды олардың техникалық құрлымына әкеледі. ... салу ... ... ... ... ... ... ғана
қатысты болады, ол қолданылатын көліктер мен механизмдер паркін көбейтуге
қолданылады және жаңа техника енгізумен байланысы ... ... ... түрі – ... ... ... ... интенсивтік капитал салу объектілері бұрын құрылған ... ... ... ... деңгей, оданда жоғары ... ... ... ... ... ... құрлымы бар. Олар
жетілген, жоғары техникалық негізде көлемді өнімділікті ... ... ... ... ... (ҒТР) ... ... Капиталдық
шығындарды интенсивтік деп қарастыруға болады, егер, объектінің ... ... ... Ти ... жоғары То болса. Оларға теңсіздік
сай Ти >То.бұрында айтылып ... бөлу ... ... ... ... құралдары мен істеп тұрған өндірістің техникалық
деңгейінің қатынасы қарастырылады. ... ... ... ... сапалық жағынан негізгі капиталдың белсенді бөлігімен тең келеді
(жұмыстар мен қуатты көліктер, транспорттық ... және т.б.). ... ... тең болуы, интенсивтік салымдар жұмыс істей алатын негізгі
капитал құралдарымен сәйкес келмеуі мүмкін. ... ... тек қана ... капитал салынатын жобаларда кездеседі. Шарт бойынша құрал-жабдықтар
және ... да ... ... ... алғанға кеткен шығындарға
қарағанда кәсіпорынды жаңадан салу, жаңартуға және кеңейтуге ... ... ... ... ... аз ... Кез келген инвестор үшін
тәуекелділік бірінші мәселе болып табылады. Инвестициялық тәуекелділіктер:
мемлекеттің ... ... ... ... және ... ... ... түрлерінің, бағалы кағаздар және оның нарықтық субьектілерін
дамыған рыногының, бағалы қағаздарды ... және ... ... ... ... актілер мен ережелердің дұрыс ұйымдастырылған жүйесінің
болмауы. Тәуекелсіз ...... ... ... ... белсенділігінің тәуекелділіктердің
ерекшеліктері
Қазақстанда өзіндік өндірісті дамыту экономикамыздың шикізат ... ... ... ... орын ... Осы ... ... кәсіпорындарды техникалық жаңаландыру сауалдары көкейтесті болып
отыр. Әр түрлі дереккөздерге сүйенсек, Қазақстанда негізгі ... ... ... 80%-ға ... жететін көрінеді. Бұл, әрине, кәсіпорындардың
тиімді ... ... ... ... ... жасауды талап
етеді [28].
Кесте 4 – Инвестициялық жобаларды қаржыландыру көздері
млн.теңге
|Көрсеткіштер |2006-жыл |2007-жыл ... ... ... ... |492 683,0 |751 801,0 |792 909,0 |917 061,0 |1 080 ... | | | | | |
| ... % |64,3 |62,5 |58,6 |59,5 |61,0 ... |273 182,7 |451 503,3 |559 202,4 |625 207,4 |690 131,0 ... | | | | | ... несиелер|39 683,0 |115 889,0 |103 768,0 |129 237,0 |139 000,0 |
| ... % |14,5 |25,7 |18,6 |20,7 |20,1 ... ... |169 594,0 |197 949,0 |281 716,0 |239 594,0 |246 500,0 ... | | | | | ... % |62,1 |43,8 |50,4 |38,3 |35,7 ... |45 517,0 |76 267,0 |104 501,0 |164 982,0 |185 000,0 ... | | | | | |
| ... % |16,7 |16,9 |18,7 |26,4 |26,8 ... ... |18 388,8 |61 388,3 |69 217,4 |91 394,4 |119 631,0 ... | | | | | ... % |6,7 |13,6 |12,4 |14,6 |17,3 ... |765 867,0 |1 203 304 |1 352 111 |1 542 268 |1 770 131 ... | | | | | ... [48] ... көзі негізінде құрастырылған ... үшін ... ... ... ... көздері арқылы
қаржыландыру және оларды қалай жүзеге асыру мәселесі өте маңызды. Осы
тұрғыдан қарағанда ... ... ... ... және
тартылған қаражаттар есебінен қалыптасады.
Егер Қазақстандағы кәсіпорындардың өздерінінің өндірістік ... ... ... ... қаржыландыру құрылымына көз
жүгіртер болсақ, онда тартылған қаражаттардың жыл ... ... үлес ... ... ... келе жатқандығын байқауға болады
4 кестеден байқайтынымыз, өндірісті инвестициялауға салынған ... ... ... 64,3% ... 2010-жылы бұл көрсеткіш 61,0%
дейін төмендеген. Сәйкесінше, инвестициялауға тартылған қарыз қаражаттардың
үлесі 35,7%-дан 39,0%-ға ... ... ... ... ... абсолюттік өсімі 2004-2010 жылдары 209% құраған.
Кәсіпорындардың инвестициялық қаражаттар тарту құрылымы да ... ... ... ... ... экономиканың қаржы институттары
жүйесі – банктер, зейнетақы қорлары, сақтандыру компаниялары, ... ... ... ұйымдары. Қаражаттар тартудың нысандары алуан
түрлі болады.
Тартылған қаражаттардың құрылымында банктік несиелердің ... ... ... ... ... ... құрылымында банктік
несиелердің үлесі 14,5% болса, 2010-жылы бұл көрсеткіш 20,1% жеткен [27].
Өзге инвестиция көздерінің ... ... ... ерекше
орын алатынын айта кету керек. Негізгі құралдарға салынған инвестициялардың
құрамында ... ... ... ... ... 20-30% құрайды,
дамушы елдерде 10-20% ... ... ... Қазақстанда аталған
көрсеткіш 2009-жылы небәрі 1% құраса, 2010жылы 2% жеткен. Көршіміз Ресейде
бұл көрсеткіш 5% ... Бұл, ... ... ... өндірушілердің негізгі
қорларын жандандыру мәселесіне қажетті көмек бере алмайтындығының ... ... ... ... кәсіпорындарға шағын несиелер
берумен айналысатын ұйымдар екі миллионнан ... ... ... ал ... несиелерінің жалпы сомасы 2 млрд. АҚШ ... Ал ... ... ... экономикадағы несиелердегі үлесі
дамыған елдерде 20% ... ... ... ... ... үлесі небәрі
2% ғана жетеді.
Қазақстан экономикасының негізі болып саналатын ... ... ... ... олар үшін инвестициялық қаражаттар тарту
қазіргі таңда ең көкейтесті мәселе болып отырғаны ... Олар үшін ... ... ... көзі – банктік несиелер болып
отыр. Шағын несие ұйымдары мен ... ... ... енді ... ... Шағын кәсіпорындарға берілетін банктік несиелердің үлесі
де жыл санап азайып келеді (4,5-кесте).
5 кестенің мәліметтеріне сүйенсек, банктік ... ... ... ... ... қаражаттары соңғы жылдары абсолюттік
көрсеткіші бойынша динамикалық түрде артып келеді. ... ... ... ... ... 39,9 ... ... құраса, 2010-жылы
бұл көрсеткіш 196,2 млрд. теңгеге жеткен, яғни, бір көзбен қарағанда, соңғы
бес жыл ішінде шағын кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... осы ... жалпы несиелер құрылымындағы үлесі тұрғысынан
қарастыратын болсақ, онда кері көріністі байқаймыз. ... ... ... құрылымында шағын кәсіпорындарға берілген несиелердің
үлесі 2006-жылғы 26,8%-дан 2010-жылы 20,0%-ға дейін төмендеп ... 5 – ... ... ... субъектілеріне несиелік салымдары
млрд.теңге
|Несиелік салымдар |2006 жыл |2007жыл |2008жыл |2009жыл |2010жыл ... ... |148,8 |276,2 |489,8 |672,5 |978,1 ... | | | | | ... бизнеске |39,9 |74,2 |122,0 |146,5 |196,2 ... | | | | | ... ... |22,3 |40,7 |46,7 |55,5 |104,4 ... ... |12,5 |23,2 |24,1 |30,7 |48,3 ... мерзімді |9,9 |17,6 |22,6 |24,8 |56,2 ... ел ... |33,5 |75,3 |91,1 |91,8 ... мерзімді |8,0 |17,0 |36,1 |32,4 |32,4 ... ... |9,5 |16,5 |39,2 |58,7 |59,4 ... ... |64,0 |85,1 |64,4 |20,0 |33,9 ... % | | | | | ... ... |26,8 |26,9 |24,9 |21,8 |20,0 ... | | | | | ... ... | | | | |
|% | | | | | ... [48] ... көзі ... ... ... ... ... ... қолдау және дамыту бағдарламасының әлі де
болса «жаяу баяңмен» іске асырылып жатқандығын ... ... ... ... және ... бәскелестік қабілеті жоғары
тауарлардың өндірілуін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... шараларын іздестіру қажет. Арнайы ... ... ... ... қолайлы инвестициялық жағдайлар
жасайтын қаржылық инфрақұрылымды жетілдіре түсу қажет. Бұл ... ... ... ... нақты секторына ақша ағындарын тиімді
орналастыратын ... ... де ... роль атқарады.
Қазақстан Республикасында экономикалық және саяси тәуелсiздiгiн
алғаннан берi он бес жыл ... ... ... ... өзгерiстерге
ұшырады [27].
1991-1996 жылдарды республика экономикасының нарықтық қатынасқа ... ... ... Бұл ... мемлекеттiң және шаруашылық
субъектiледірдiң инвестициялық iс-әрекетке деген қызығушылығының төмендеу
тенденциясын байқауға ... ... ... инвестициялық iс-әрекеттер негiзгi екi
фактордың әсерiне ұшырады. Олар: қатаң бюджеттiк шектеулер, яғни мемлекет
тарапынан ... ... ... ... болуы және ... ... Осы ... ... күрделi салымдар көлемi 72,3% қысқарды.
Бұл жғадай экономиканың құрылымдық қайта құру факторларының әлсiреуiне алып
келедi.
Кесте 6 – Қазақстан Республикасындағы ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ауыр ... жағдаймен қатар өнеркәсiптiң тұрақты жұмыс ... ... ... да ... әсер ... ... бастап Қазақстан. Республикасында инвестициялық iс-
әрекеттер жанданып, экономиканың нақты скторларында ... ... орын ... Бұл ... өндiрiстiң экономикалық өсуi және
шаруашылық субъектiлердiң негiзгi қорларды жаңғырту, қайта және техникалық
қайта жабдықтандыруға қажеттi ақшалай ... ... өсуi ... жылдар аралығындағы кезеңде Қазақстан Республикасындағы
инвестициялау динамикасы, экономикалық өзгерiстер тенденциясы ... ... ... болады.
Бұл кестеден келтiрiлген көрсеткiштердiң өзара байланыстылығын көруге
болады.
Егер, жалпы iшкi өнiм көлемi 2003 жылдан 2005 ... ... ... ... ... жалпы iшкi өнiмнiң тұрақтануы, 2006-2008 жылдары
оның ... ... (106,7 және 113,1%). Осы ... ... өнiм
өндiрiсiнiң көлемi бойынша дәл өзгерiстердi көруге болады.
2005-2006 ... ... ... ... өсуi (100,5 және
101,7%), ол содан кейiнгi. 2004 жылдағы өндiрiс ... ... ... шаруышалығының Ресейдегi қаржылық және ... ... ... 2008 және 2009 ... ... ... ... өсуiмен ауысты (107,2 және 115%).
Экономикалық көрсеткiштер сияқты, негiзгi капиталға инвестициялардың
көлемi өзгеру ... ... ... ... дағдарыстық
көрiнiстерге сәйкес болды. Сондықтан да, алдыңғы жылдармен салыстырғанда
инвестициялау қарқынының төмендеуi, 2003 жылы ... ... ... ал
2006-2010 жылдар кезеңiнде бұл қарқын айтарлықтай жоғарылады.
Соңғы жылдары қаржылық емес активтерге ... ... өсуi де ... 2008 жылы ... мен ... ... активтерiне 753 млрд. теңге (2006 жылы – 439 млрд. теңге, 2007 жылы –
512 млрд. теңге) бағытталды. Ал 2009 жылы 1196 ... ... ... ... ... емесе активтерге инвестицияларға мыналар жатады: негiзгi
капиталға инвестициялар, ... ... ... қорларын
толықтыруға инвестициялар (өндiрiстiк қорлар, аяқталмаған өндiрiс, дайын
өнiм, ... ... ... ... ... өндiрiстiк емес
материалдық активтер алуға (жер учаскелерi, басқа да табиғатты пайдалану
объектiлерi) және өндiрiлмеген ... емес ... ... (патенттер,
лицензиялар, жер учаскелерiн пайдалну құқықтары, авторлық құқықтар,
ұйымдастырушылық шығындар, ... ... ... ... және ... ... жалпы көлемiнде негiзгi капиталға
инвестициялардың үлесi артып ... анық ... ... (2005 жылы ... болса, 2009 жылы – 99,7% болады). Оның есесiне ... ... ... ... және ... да ... активтерге жұмсалған
инвестициялардың үлесi кемiп келедi (2005 жылы – 39,2% болса, 2009 жылы ... ... ... ... ... дамуындағы өзгерiстерге
алып келедi. Негiзгi капиталға инвестициялардың көлемiнiң таралуына талдау
жасасақ, ... және ... ... республикамыздың батыс
аймақтарында орналасқан кен өндiру саласының кәсiпорындарына қызығушылық
қызметтiң белсендiлiгiнiң ... ... ... ... ... капиталға бағытталған инвестициялардың жалпы көлемiнiң 2008 жылы
26,3% Атырау облысында, 20% - ... ... ... ... қомақты бөлiгi Астана (8,1%) және Алматы (11,5%) қалаларын
дамытуға бағытталған.
2009 жылы ... ... ... ... 13 өңiрiнде
байқалды. Инвестициялық қызметтiң ең қолайлы жағдайы Жамбыл (1,8 ... ... ... ... ... ... ... Атырау
облыстаныда (1,6-1,3 есеге), Қостанай, Ақмола, Қарағанды облыстарында және
Алматы қаласында (3,2%) және Оңтүстiк Қазақстан ... (4,5%) ... ... және Шығыс Қазақстан облыстарында өткен жылдармен
салыстырғанда инвестиция көлемi төмендедi.
Негiзгi капиталға бағытталған инвестицияларды ... ... ... мен ... ... қаржылары болып табылады. 2008
жылы шаруашылық ... ... ... ... 67%, ал
шетелдiк инвестициялар 25% болды. Бюджеттiк қаржылар барлық инвестиция
көлемiнiң 8 ... ... ... ... меншiк нысандары бойынша құрылымы 7-
кестеде келтiрiлген.
Кесте 7 – Инвестициялардың меншiк нысандары бойынша құрылымы.
|Көсеткіштер |2010ж. млн. ... ... |
| ... ... ... %-бен |
| | |2010 ж. |2009 ж. ... мен ұйымдар бойынша |1193113 |100,0 |100,0 ... | | | ... ... |134944 |11,3 |14,5 ... |754336 |63,2 |84,3 ... ... ... ... |303833 |25,5 |31,2 ... мен ... мен | | | ... ... | | | ... [48] ... көзі негізінде құрастырылған ... ... ... негiзгi көлемiн жеке меншiк
нысандағы кәсiпорындар мен ... (63%), ... ... мемлекеттердiң
Қазақстан аумағында өз қызметiн ... ... ... ... (26%) игерген.
Мемлекеттiк сектордың үлесi өткен жылмен салыстырғанда 3 пайыздық
пунктке азайып, 11% құрады.
2010 жылы 1193 ... ... ... капиталға инвестициялардан
өнеркәсiптiң дамуына 812,5 млрд.теңге (68%) ... ... ... ... өндiру және табиғи газ (53%), көлiк және байланыс (11%), өңдеу
өнеркәсiбi (8%) және ... ... ... ... жылдар аралығында күрделi ... ... ... ... ... ... бұл ... бойынша
төмендеу тенденциясы орын алды. Бiрақ 2005 жылдан бастап, инвестициялық
сферада белсендiлiктiң ... ... ... iс-әрекеттiң
өсуi байқалады. 2006-2010 жылдар аралығында күрделi құрылысқа бағытталған
инвестициялардың көлемi 2,4 есе жоғарылады [31].
Күрделi ... ... ... 2008 жылы 414,2 ... ... соманы құрап, 2007 жылғы деңгеймен салыстырғанда ... Ал 2010 жылы бұл ... 605 ... ... Бұл 2009
жылмен салыстырғанда 46% артты.
Кесте 8 – ... ... ... ... ... өзгерiс динамикасы.
нақты құны бойынша, млн.теңге
|Көрсеткiштер |2007ж. |2008 ж. |2009 ж. |2010ж. ... ... iске |133616 |163620 |331264 |385356 ... | | | | ... ... |214493 |275698 |414238 |604915 ... | | | | ... [48] ... көзі негізінде автормен құрастырылған ... ... ... ... ... өсуi ... iске қосу көлемiнiң өсуiне алып келедi. Республикада iске ... ... ... ... ... 2009 жылы 331,3 ... ... капиталды салымдар көлемiнiң 79,9% құрады (2006 жылы бұл көрсеткiш
59,3% ... Ал 2010 жылы iске ... ... ... ... құндық
көлемi 385,4 млрд. теңгенi құрап отыр. ... ... ... ... мол, пайдасы жоғары өндiрiс ... ... ... iске ... ... ... ... 49 мұнай скважиналары; 450 мың тонна құрамында
алтын бар руданы өңдеу комплексi; 24 мегаваттық ... ... ... 1356 км. ... магистралды газөткiзгiштер; аэропорт [43].
Күрделi құрылысқа бағытталған инвестиция көлемiнiң өсуi экономика
алалары бойынша таралу динамикасының өзгерiске ... ... ... жылы ... құрылысқа бағытталған ... ... 72,3% ... 299,4 млрд.теңге өнеркәсiп саласына бағытталды (2008
жылы 135,5 млрд.теңге, ал 2003 жылы 190,7 млрд.теңге бағытталды). ... ... ... ... көлемiндегi өнеркәсiптiң үлес
салмағының жоғарылауы ... ... ... ... ... осы ... ... экономикалық кризис кезiнде капиталды
салымдардың жеткiлiксiздiгiнен көп ... ... Ауыл ... ... жылы 5,7 ... ... Бұл 2009 жыл ... 3 еседей артық.
Ал жалпы күрделi құрылысқа бағытталған инвестициялар құрылымында ... ... 2010 жылы 1,3% ... (2005 жылы - 0,5% ... ... бұл ... 3,4% ... ескерсек, елiмiздiң азық-түлiк базасы
құрайтын саладағы өндiрiстiң дамуы әлi де кенже қалыптастырылғанын байқауға
болады. [34].
Кесте 9 – ... ... ... күрделi құрылысты инвестициялау.
| |2008 ж. |2009 ж. |2010 ж. |
| ... |% ... |% ... |% ... ... |214493 |100,0 |275698 |100,0 |414238 |100,0 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... |135460 |63,2 |190719 |69,2 |299438 |72,3 ... ... |911 |0,4 |1414 |0,5 |5695 |1,3 ... ... |11 |0,0 |25 |0,0 |179 |0,0 ... және ... |23834 |11,1 |21765 |7,9 |44031 |9,8 ... |1660 |0,7 |1781 |0,6 |6760 |1,6 |
|9 ... жалғасы ... және ... |5460 |2,5 |6135 |2,2 |10621 |2,5 ... ... | | | | | | ... жабдықтау | | | | | | ... ... | | | | | | ... үй құрылысы |19127 |8,9 |13771 |5,0 |22435 |5,4 ... |22984 |13,2 |40088 |14,6 |28484 |7,1 ... ... көзі негізінде құрастырылған ... пен ... ... 2010 жылы 440,3 ... немесе жалпы
инвестиция көлемiнiң 9,8% құрады, ал 2006 жылы 11,1% құрағалнын ескерсек,
бұл салаға көп көңiл бөлу ... ... ... ... ... және ... ... машина жасау
сияқты сратегиялық маңызы бар салаларды ... ... бұл ... ... ... ... қайта құру және
жарақаттандыруға бағытталған.
Кесте 10-Күрделi ... ... ... ... ... таралуы.
|Көрсеткіштер |2008 ж. |2009 ж. |2010 ж. |
| ... |% ... |% ... |% ... - ... |135460 |100,0 |190719 |100,0 |299438 |100,0 ... iшiнде: |89328 |66,0 |150814 |79,0 |252527 |84,3 ... ... ... | | | | | | ... ... |33326 |24,6 |29317 |15,4 |31361 |10,5 ... |12806 |9,4 |10588 |5,6 |15550 |5,2 ... [48] ... көзі ... ... ... ... құрылымындағы жағдайды қарастыратын болсақ,
өнеркәсiп iшiндегi инвестициялардың таралуы, оның ... ... ... ... ... статусын күшейтуге
бағытталғанын көруге болады. Қазақстанның қазіргі жағдайында инвестициялық
тартымдылықты ... бір жолы ... ... ... ... тікелей, нақты инвестициялардың тартымдылығын ... ... ... ... ... ... ... бірінші орынға қоятыны анық. Соған байланысты «Атамекен АҚ-ны
есептік саясатына байланысты көптеген іс-шаралар ... ... ... ... қарастыратын болсақ,
өнеркәсiп iшiндегi ... ... оның ... ... көруге болады.
10 кесте көрсетiлген салалардағы капиталды салымдардың құрылымдық
өзгерiстерi мен динамикасын ... кен ... ... ... көлемiнiң аса қарқынды өсуiн байқаймыз. Бұл өзгерiс ... ... ... ... 2010 жылы ... ... үлесi
84,3 % дейiн өсiп, 252527 млн. теңгенi құрауына алып келдi (2008жылы 66,0
құраған едi).
Шикiзат өндiрудi инвестициялау, ... ... ... мен ... жылу энергиясын өндiру саласын айқын қаржыландырудың төмендеуiне алып
келедi. Дайын өнiм мен аралық ... көзi ... ... ... ... инвестиция көлемi 2006 жылғы 24,6 %-дан 2010 ... ... ... ... Кен ... өнеркәсiбiнде инвестициялардың
негiзгi бөлiгi мұнай мен газ өндiру секторына тиесiлi ... ... ... ... ... тарту
және оларды тиiмдi пайдалану Қазақстанның шет ... ... ... ... ... ... бiрi ... табылады.
Шетелдiк инвестицияларды тарту Қазақстан экономикасының ... ... жаңа ... технологиялы өндiрiстi құруға, көптеген
кәсiпорындарды технологиялық қайта жабдықтандыруға, iшкi нарықты отандық
сапалы таруалармен ... ... ... ... ... ... ... бiрге шетелдiк елдерге ... ... ... ... үкiметi шетелдiк инвесторлар үшiн қолайлы әлеуеттiк, қаржы-
экономикалық, құқықтық ... ... ... жауап беретiндей
инвестициялық ахуал қалыптастыра отырып, өзiнiң алға ... ... үшiн ... ... ... Осыған орай 1994 жылдың 27
желтоқсанда “Шетелдiк инвесторлар туралы” Қазақстан ... ... ... ... ... ... инвестицияларды мемлекеттiк қолдау
туралы” Заң қаблданады. Бұл Заңдарда Қазақстан Республикасында шетелдiк
инвестициялар тартудың құқықтық ... ... ... ... ... тәртiбi анықталды.
Кесте11-2005-2010 жылдары Қазақстанға келген шетелдiк тiкелей инвестициялар
(млн.АҚШ доллары)
|Атаулары |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... | | | | | | |0 ... мен |977,1 |1073,8 |801,5 |1516,4 |1412,1 |2375,6 |9381,7 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... және | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |144,4 |262,0 |631,5 |133,8 |175,8 |263,6 |1767,6 ... |77,0 |97,7 |62,9 |43,8 |200,2 |112,3 |691,6 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... ... |898,5 |1433,5 |1495,9 |1694,0 |1788,1 |2751,5 |11840,9 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |870,1 |1325,1 |1227,1 |1271,3 |1347,7 |1336,2 |9157,2 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... [48] мәлімет көзі негізінде құрастырылған ... ... ... ... ... тағы ... iс-әрекеттердi реттеп отыратын инвестициялар жөнiндегi
Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк комитетi құрылды (қазiргi ... ... ... ... ... ... Комитетi).
Бұл iс-шара Қазақстанның iрi ... ... ... ... ... ... орнатуға, Қазақстан экономикасына
шетелдiк инвестициялардың құйылуына, қолайлы ... ... ... ... Қазiр Қазақстан ТМД елдерi арасында
шетелдiк инвестициялар үшiн ең тартымды елдердiң бiрi болып саналады ... ... ... ... ең алдымен елдiң табиғи
байлығы, аграрлық және өнеркәсiптiк әлеуетi, қолайлы орналасуы, ... ... Ал ... ... ... процестердiң
тұрақталуы, кәсiпорындардың қаржылық жағдайының жақсаруы ... ... ... ... ... артуына ықпал етедi.
2005-2010 жылдар аралығында несиелердi өтеудi ... ... ... ... 9157,2 ... құрады. 1995 жылға дейiн
Қазақстан шетелдiк инвестициялар ... ... және ... жоқ. 1995 ... ... ... шетелдiк тiкелей инвестициялар
бойынша несиелердi өтеу бастады.
Шетелдiк инвестициялар бойынша алынған мiндеттемелердi өтеу үлесi 2005
жылы – 3,2% ... ... – 7,5%, 2007 жылы – 18,0%, 2008 жылы – ... – 24,6%, ал 2010 жылы – 51,4% ... ... ... ... кезеңде өтеу сомасы 2683,7 млн. долларды құрады, оның 1415,3
млн.доллары 2010 жылға тиесiлi.
2010 жылы тартылған ... ... ... көлемi 2009жылғы
шетелдiк тiкелей инвестициялар көлемiнен 53,8% артық, ал 2006 ... 2,5 есе ... ... 2751,5 млн.долларды
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІГІН ... ... ішкі ... ... ... ... инвестициялық ресурстардың шектелу жағдайында, республикада тиімді
экономиканы құруға бағытталған, құрылымды – инвестициялық ... ... ... шығарушы салаларының жаңа кен орындарын, көлікті, өңдеуші
және ... ... ... ... жолымен өндіруді кеңейту үшін ірі
отандық және шетел капитал салымдарын талап етеді.
Кәсіпорындардың алға қойған ... ... ... ... асыру
процессінде атқарыла алады, олардың мәні келесілерден тұру керек:
- өнеркәсіптермен және ... ... ... ... өнеркәсіптік – қаржылық топтарды құру;
- үйлесімдірек іс-әрекеттерге алып келетін, көлденең және тікелей
салааралық байланыстарды дамыту;
- ... ... ... ... және ... ... ... ары қарай тереңдету;
- сусындар өндіруші саланы жоғары мамандандырылған кадрлармен
қамтамасыз ету, ... ... ... өңдеудің,
маркетингтің, менеджменттің жаңа әдістерімен иемдену;
- республиканың алдыңғы қатарлы ... ... ... ... стратегиясының негізгі мақсаттары:
- қаржылы–несиелік жүесін өзгерту және инфляцияға ... ... ... ... қайта құруды жүзеге асыру және тиімді бәсекеге қабілетті
ұлттық экономиканы қалыптастыру;
- жоғары ресурс жинақтаушы және ... ... ... ... ... ... нарық инфрақұрылымын және институционалды қайта жаңаруларды дамыту;
- аймақтардың және ұлттық экономиканың ахуалын ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымын дамыту, Қазақстанның қор
нарығының ролі мен көлемін үлкейту;
- тікелей және ... ... әсер ету ... қолдануымен
инвестициялық белсенділікті экономикалық реттеудің жаңа нарықтық
әдістерін ... ... ... ... ... ... аймақтық инвестициялық саясатты қалыптастыру, тиімді салықты-бюджеттік
саясатты қалыптастыру;
Дүниежүзілік тәжірибеде ең көп тараған және ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың ұйымдастырушылық
формасы – инвестициялық бағдарламаларын дайындау ... ... ... ... ... ... салааралық, салалық және
аймақтық мағынадағы бөлімшелерін өзіне қосады, белгілі бір ... және ... ... байланысуында және соңында, мемлекет
қатысуымен барлық инвестициялық объектілерді және ... ... ... ... және олардың орындалуын бақылау
инвестициялық қызметті реттеу бойынша ... ... ... ... ... бағалаулары бойынша, мемлекетпен
кепілді мемлекеттің бюджет қаражаттары, несиелер мен қарыздар ... ... ... ... 20 % –дан аспайды. Бірақ, оларды бөлу
және пайдаланудың ұйымдастырушылық формаларын сапалы өзгерту қажет.
Кәсіпорындарда біріншіден, ... ... мен тек ... қатаң сәйкестікте мемлекеттік инвестициялық қаражаттарды бөлуге өту
керек. Екіншіден, коммерциялық емес сипаттағы және өздерінің қаржы ... ... ... ... үшін ... ... сақтау.
Үшіншіден, қайтарымсыз қаржыландыру және жеңілдікті несиелеу формасындағы
инвестицияларға бағытталатын, бюджет қаражаттарының мақсатты ... ... ... ... ... бюжеттік қаржыландыруды
– инвестициялық жобаларды бірлескен мемлекетті-бюджеттік қаржыландыру
тәжірибесін кеңейту, ... ... жеке ... және ... ... ... кепілдіктер мен инвестицияларды сақтандыру арқылы
жанама қолдау, мамандандырылған инвестициялық банктер, қорлар құруда ... тағы ... ... ... ... ... экономикалық өсуі және көп ... ... ... ... стратегия негізгі
бағыттарды қосу керек: [37].
- мемлекеттік қаржыларды толық және жеке ... ... ... ... ... мемлекет үшін маңызды ... ету ... ... ... ... ... пен ел экономикасының өсуінің базасы бола алатын, бөлек
объектілердің нүктелік ... ... ... ... ... мен ... ... ұлттық
шаруашылықты кең көлемде инвестициялау;
Инвестиция саласындағы ... ... ... аумақта сияқты,
ұзақ және қиын процесс ... ... ... ... ... ... тез ... жеке капитал құрылғанша дейін және оны
пайдалану шарты мен ... ... ... ... ... ... керек.
Қазіргі кезде, ҚР–ның экономикасы белгілі бір ... ... ... ... және одан әрі өсу үшін ғана ... оны қолдау
үшін де қаржылық ресурстардың көп мөлшерінде қажетсінеді.
Елдегі ақшаның жеткіліксіздігі бәрімізге ... ... ... ... ... ... экономикасын ынталандыру бойынша
негізгі бағыттардың бірі болып қарастырылады. ... ... ... ... даму катализаторы және өсуі бола алады.
Әсіресе, бұл тікелей инвестицияларға қатысты, ... ... ... ақша ғана ... ... ... инвесторлар – компанияларымен
жинақталған көп жылдық тәжірибе де ... ... ... ... ... ... ақша қиыншылықтарын жеңілдете алады, бірақ, сыртқы
қырызды өсіру жолымен, сонда, ел тәуелділігін ... ... ... өсуі ... ... ... ... қозғалыс цикліне
қосылуының серігі (спутник) болып табылады, және дүниежүзілік ... ... ... [36].
1992 – 1998 жылдардағы елде болған жекешелендіру процессі, құнды
қағаздардың ұлттық ... тез ... және оның ... ... ... рет ... тарихта ҚР–ғы шетел инвестицияларын дамыту үшін
алғышарттарды жасады. ... ... ... бір ... ... кезде қарама–қайшылық, ... және ... ... ... ... тарту жолындағы маңызды
кедергі болып қалып отыр.
Сонымен қатар, соңғы жылдары ... ... ... ... ... табысты шетелге шығарудың бірден өсуі
қауіпті болды. Тікелей шетел инвестицияларының ... ... ... туралы келесі кесте мәліметтері айтады.
2005-2009 жылдары шетелге шығарылған, Қазақстанда тікелей шетел
инвестициялар ... ... ... ... 2000 жылы 330 млн. ... 2009 жылы ... АҚШ ... дейін көбейгенін 2–ші кесте
мәліметтерінен көре аламыз. Бұл, жаңа ... ... ... ... ... ... 2009 жылы 46 % жеткенін айтады.
2007 жылы шетелге реинвестицияланатын табыстардың үлесі 2006 жылы 73,1
% -дан 36,9 % -ға ... ... ... Бірақ, бұл елес жаңа тікелей
инвестициялардың 2,2 есеге өсуімен ... ... олар ... жылғы
деңгейде сақталса, ал бірінші жылы оларда көбінесе ... ... онда ... табыстарды реинвестициялаулардың тартылған тікелей
инвестицияға қатынасы 79,8 % ... еді. ... ... әр ... ... ... ... жыл сайын шамамен 80
% “аққан”.
Жасалған септер бойынша, жыл сайын тікелей шетел ... ... әр 100 АҚШ ... ... ... ... 45 % қайтып ... ... ... ... ... әр ... табыстылығы жылдық 45 % құрайды. Шетел
фирмаларының туған елдерінде ол 7-9 есе аз бола ... ... ... бос қаражаттарды шетел активтеріне емес, отандық экономиканы
дамытуға салу керек еді.
Сонымен қатар, ... заң ... ... ... маңызды
шарттарының бірі болып табылады. Ал ... оның ... ... ... ғана ... елге ... ... мәні де
байланысты. Республиканың мұнай өндіру кешенін дамытудың инвестициялық
стратегиясын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қарастыратындақтан да, бұл өте маңызды. Бұл ары ... бөлу ... ... ... ... жорамалдау.
3.2 Өнеркәсіптік кәсіпорындардың инвестициялық тартымдылығын жетілдіру
Қазақстанда өзіндік өндірісті дамыту экономикамыздың шикізат секторынан
тәуелділік мәселесін ... ... орын ... Осы ... байланысты
отандық кәсіпорындарды техникалық жаңаландыру ... ... ... Әр ... ... ... ... негізгі құралдардың тозу
деңгейі 60%-дан 80%-ға дейін жететін көрінеді. Бұл, әрине, ... ... ... жүргізуіне қолайлы жағдайлар жасауды талап
етеді.
Кәсіпорындар үшін инвестициялық жобаларды қандай қаражат көздері арқылы
қаржыландыру және оларды ... ... ... ... өте ... ... ... кәсіпорындардың инвестициялық әлуеті меншікті және
тартылған қаражаттар есебінен ... ... ... ... ... ... мақсатында инвестициялық жобаларын қаржыландыру құрылымына көз
жүгіртер болсақ, онда тартылған қаражаттардың жыл санап ... үлес ... ... ... келе жатқандығын байқауға болады
10-кестеден байқайтынымыз, өндірісті инвестициялауға салынған меншікті
қаражаттардың үлесі 2007-жылы 64,3% құраса, 2010-жылы бұл ... ... ... ... ... ... ... қаражаттардың
үлесі 35,7%-дан 39,0%-ға ... ... ... ... ... ... ... 2004-2008 жылдары 209% құраған.
Кәсіпорындардың инвестициялық қаражаттар тарту құрылымы да көңіл
аудартады. Әдетте, ... ... ... ... ... ... – банктер, зейнетақы қорлары, сақтандыру компаниялары, ... ... ... ... ... тартудың нысандары алуан
түрлі болады.
Тартылған қаражаттардың құрылымында банктік ... ... ... ... ... тартылған қаражаттардың құрылымында ... ... 14,5% ... ... бұл ... 20,1% ... [37].
Өзге инвестиция көздерінің құрылымында лизингтік несиелердің ... ... айта кету ... Негізгі құралдарға салынған инвестициялардың
құрамында лизингтік несиелердің ... ... ... 20-30% ... ... 10-20% ... шамамен сипатталады. Қазақстанда аталған
көрсеткіш 2007-жылы ... 1% ... ... 2% ... Көршіміз Ресейде
бұл көрсеткіш 5% құрайды. Бұл, әрине, отандың тауар өндірушілердің негізгі
қорларын ... ... ... ... бере алмайтындығының куәсі.
Бүкіләлемдік банктің мәліметтері бойынша, кәсіпорындарға шағын несиелер
берумен айналысатын ұйымдар екі миллионнан ... ... ... ал ... ... жалпы сомасы 2 млрд. АҚШ долларын
құрайды. Ал ... ... ... экономикадағы несиелердегі үлесі
дамыған елдерде 20% құрайды. Біздің елімізде шағын несиелердің үлесі небәрі
2% ғана ... ... ... ... ... шағын бизнес
субъектілеріне тоқталар болсақ, олар үшін ... ... ... ... ең көкейтесті мәселе болып отырғаны анық. Олар үшін ... ... ... көзі – ... несиелер болып
отыр. Шағын несие ұйымдары мен лизингтік компаниялар елімізде енді ... ... ... ... ... ... несиелердің үлесі
де жыл санап азайып келеді.
Банктік мекемелердің ... ... ... қаржыландыруға жұмсаған
қаражаттары соңғы жылдары абсолюттік көрсеткіші бойынша динамикалық түрде
артып келеді. Айталық, аталған секторға ... ... ... ... ... құраса, 2010-жылы бұл көрсеткіш 196,2 млрд. теңгеге жеткен,
яғни, бір көзбен ... ... бес жыл ... шағын кәсіпорындарға
берілген банктік несиелердің сомасы 5 есе өскен.
Алайда, осы ... ... ... ... үлесі тұрғысынан
қарастыратын болсақ, онда кері ... ... ... ... ... құрылымында шағын кәсіпорындарға берілген несиелердің
үлесі ... ... ... 20,0%-ға дейін төмендеп кеткен.
Бұл еліміздегі шағын бизнесті қолдау және дамыту бағдарламасының әлі де
болса ... ... іске ... ... ... ... ... дамуын және отандық бәскелестік қабілеті жоғары
тауарлардың өндірілуін ... ету үшін ... ... жоюдың
немесе төмендетудің шараларын іздестіру қажет. Арнайы қаржы-несиелік
мекемелер жүйесін ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымды жетілдіре түсу қажет. Бұл ... ... ... ... ... секторына ақша ағындарын тиімді
орналастыратын ролін көтеру де шешуші роль атқарады.
Қазақстан Республикасында ... және ... ... берi он бес жыл ... ... ... ... өзгерiстерге
ұшырады.
1991-1996 жылдарды республика экономикасының нарықтық қатынасқа көшу
ретiнде қарастыруға болады. Бұл жылдары ... және ... ... ... ... ... ... байқауға болады.
Сол жылдары республикамыздағы инвестициялық iс-әрекеттер негiзгi екi
фактордың ... ... ... қатаң бюджеттiк шектеулер, яғни мемлекет
тарапынан инвестицияға деген сұраныстың ... ... және ... ... Осы ... ... күрделi салымдар көлемi 72,3% қысқарды.
Бұл жғадай экономиканың құрылымдық қайта құру факторларының әлсiреуiне алып
келедi [37].
Инвестициялық белсендiлiктiң төмендеуiне ... ... ... ауыр ... ... қатар өнеркәсiптiң тұрақты жұмыс атқаруын
қамтамасыз етуге ... да ... әсер ... ... ... Қазақстан. Республикасында инвестициялық iс-
әрекеттер жанданып, экономиканың ... ... ... ... орын ... Бұл ... өндiрiстiң экономикалық өсуi және
шаруашылық субъектiлердiң негiзгi қорларды жаңғырту, қайта және техникалық
қайта жабдықтандыруға қажеттi ... ... ... өсуi ... жылдар аралығындағы кезеңде Қазақстан Республикасындағы
инвестициялау динамикасы, ... ... ... ... ... ... ... кестеден келтiрiлген көрсеткiштердiң өзара байланыстылығын көруге
болады.
Егер, жалпы iшкi өнiм көлемi 2001 ... 2003 ... ... ... 2003-2002 жылдары жалпы iшкi өнiмнiң тұрақтануы, 2006-2008 жылдары
оның өсiмiмен алмасты (106,7 және 113,1%). Осы ... ... ... ... ... дәл өзгерiстердi көруге болады.
2003-2004 жылдардағы өнеркәсiптiк өндрiсi көлемiнiң өсуi (100,5 ... ол ... ... 2002 ... ... ... ... халық шаруышалығының Ресейдегi қаржылық және ... ... ... 2006 және 2007 ... ... ... қарқынды өсуiмен ауысты (107,2 және 115%).
Экономикалық көрсеткiштер сияқты, негiзгi капиталға инвестициялардың
көлемi өзгеру динамикасының сипаты ... ... ... ... болды. Сондықтан да, алдыңғы жылдармен салыстырғанда
инвестициялау қарқынының төмендеуi, 2003 жылы қомақты ... ... ... жылдар кезеңiнде бұл қарқын айтарлықтай жоғарылады.
Соңғы ... ... емес ... ... инвестициялар
көлемiнiң өсуi де едәуiр. 2006 жылы кәсiпорындар мен ұйымдардың ... ... 753 ... теңге (2004 жылы – 439 млрд. теңге, 2005 жылы –
512 млрд. теңге) бағытталды. Ал 2007 жылы 1196 ... ... ... ... ... ... инвестицияларға мыналар жатады: негiзгi
капиталға ... ... ... ... қорларын
толықтыруға инвестициялар (өндiрiстiк қорлар, аяқталмаған ... ... ... ... ... ... құндылықтарға, өндiрiстiк емес
материалдық ... ... (жер ... басқа да табиғатты пайдалану
объектiлерi) және өндiрiлмеген материалдық емес активтер алуға (патенттер,
лицензиялар, жер ... ... ... ... құқықтар,
ұйымдастырушылық шығындар, саула маркалары, тауар белгiлерi және ... ... ... ... негiзгi капиталға
инвестициялардың үлесi артып отырғанын анық көруге ... (2003 жылы ... ... 2007 жылы – 99,7% ... Оның ... ... ... қорларын толықтыруға және басқа да қаржылық активтерге жұмсалған
инвестициялардың үлесi ... ... (2003 жылы – 39,2% ... 2007 жылы ... болады).
Инвестициялық басылымдықтардың өзгеруi аймақтар дамуындағы өзгерiстерге
алып келедi. Негiзгi капиталға инвестициялардың көлемiнiң таралуына талдау
жасасақ, отандық және ... ... ... ... орналасқан кен өндiру саласының кәсiпорындарына қызығушылық
қызметтiң белсендiлiгiнiң артқандығын көруге ... ... ... ... ... инвестициялардың жалпы көлемiнiң 2007 жылы
26,3% Атырау облысында, 20% - ... ... ... ... қомақты бөлiгi Астана (8,1%) және Алматы (11,5%) ... ... ... жылы ... көлемiнiң өскенi республиканың 13 ... ... ... ең ... жағдайы Жамбыл (1,8 ... ... ... ... ... ... ... Атырау
облыстаныда (1,6-1,3 есеге), Қостанай, Ақмола, Қарағанды облыстарында және
Алматы ... (3,2%) және ... ... облысында (4,5%) байқалады.
Павлодар, Маңғыстау және Шығыс Қазақстан облыстарында өткен жылдармен
салыстырғанда инвестиция көлемi төмендедi.
Негiзгi ... ... ... ... негiзгi
көзi кәсiпорындар мен ұйымдардың меншiктi қаржылары болып табылады. 2007
жылы шаруашылық ... ... ... ... 67%, ... ... 25% ... Бюджеттiк қаржылар барлық инвестиция
көлемiнiң 8 пайысы құрады.
Негiзгi капиталға инвестициялардың негiзгi ... жеке ... ... мен ... (63%), сондай-ақ басқа мемлекеттердiң
Қазақстан аумағында өз қызметiн жүзеге ... ... ... (26%) игерген.
Мемлекеттiк сектордың үлесi өткен жылмен салыстырғанда 3 пайыздық
пунктке азайып, 11% құрады.
2010 жылы 1193 ... ... ... ... инвестициялардан
өнеркәсiптiң дамуына 812,5 млрд.теңге (68%) бағытталды. Басымдық салалар –
мұнай өндiру және табиғи газ (53%), ... және ... (11%), ... (8%) және ... ... ... ... жылдар аралығында ... ... ... ... ... 2007-2008 жылдары бұл көрсеткiш бойынша
төмендеу тенденциясы орын алды. Бiрақ 2005 жылдан ... ... ... төмендеуi тоқтатылып, инвестициялық iс-әрекеттiң
өсуi байқалады. 2007-2010 жылдар аралығында күрделi ... ... ... 2,4 есе жоғарылады .
Күрделi құрылысқа бағытталған инвестициялар 2006 жылы 414,2 ... ... ... ... 2007 ... ... салыстырғанда 38,2%-ға
жоғарылады. Ал 2010 жылы бұл көрсеткiш 605 млрд.теңгенi құрады. Бұл ... ... 46% ... ... ... ... инвестициялар көлемiнiң өсуi негiзгi
қорларды iске қосу көлемiнiң өсуiне алып келедi. Республикада iске ... ... ... ... ... 2008 жылы 331,3 ... немесе
жалпы капиталды салымдар көлемiнiң 79,9% құрады (2006 жылы бұл көрсеткiш
59,3% құраған). Ал 20084 жылы iске ... ... ... жалпы құндық
көлемi 385,4 млрд. теңгенi құрап ... ... ... ... ... мол, ... ... өндiрiс объектiлерiне бағытталады
Сондықтан Қазақстан Республикасында iске қосылған инвестициялау
объектiлерi ... ... 49 ... скважиналары; 450 мың тонна құрамында
алтын бар руданы өңдеу комплексi; 24 мегаваттық турбиналы ... ... 1356 км. ... ... газөткiзгiштер; аэропорт.
Күрделi құрылысқа бағытталған инвестиция көлемiнiң өсуi экономика
алалары бойынша таралу динамикасының өзгерiске ұшырағанын ... ... жылы ... ... ... инвестициялардың жалпы
көлемiнiң 72,3% немесе 299,4 млрд.теңге өнеркәсiп саласына бағытталды (2007
жылы 135,5 ... ал 2005 жылы 190,7 ... ... Күрделi
құрылысқа бағытталған инвестициялардың жалпы көлемiндегi өнеркәсiптiң үлес
салмағының жоғарылауы қуантарлық жағдай. Себебi ... ... осы ... ... ... ... кезiнде капиталды
салымдардың жеткiлiксiздiгiнен көп зардап шектi. Ауыл шаруашылық саласына
2008 жылы 5,7 ... ... Бұл 2007 жыл ... 3 ... ... ... күрделi құрылысқа бағытталған инвестициялар ... ... ... 2010 жылы 1,3% ... (2003 жылы - 0,5% ... ... бұл көрсеткiштiң 3,4% құрағанын ескерсек, елiмiздiң азық-түлiк базасы
құрайтын саладағы өндiрiстiң дамуы әлi де кенже қалыптастырылғанын ... пен ... ... 2010 жылы 440,3 ... ... ... көлемiнiң 9,8% құрады, ал 2008 жылы 11,1% ... ... ... көп көңiл бөлу керек екенiн көруге болады.
Металлургиялық, химиялық және мұнай-химиялық ... ... ... ... ... бар ... ... болса, бұл салалар
кәсiпорындарында қаражаттар негiзiнен техникалық қайта құру ... ... ... ... құрылымындағы жағдайды қарастыратын болсақ,
өнеркәсiп iшiндегi инвестициялардың ... оның ... ... ... ... ... статусын күшейтуге
бағытталғанын ... ... ... ... жағдайында инвестициялық
тартымдылықты тартудың бір жолы ретінде біздің ойымызша өнеркәсіптік
кәсіпорының ... ... ... тартымдылығын арттыру жолын
қарастырғанда бірінші, өнеркәсіптік кәсіпорынның қаржылық тәуелсіздігін
инвесторлар ... ... ... анық. Соған байланысты Кәсіпорындардың
есептік саясатына байланысты ... ... ... салалық құрылымындағы жағдайды қарастыратын болсақ,
өнеркәсiп iшiндегi инвестициялардың ... оның ... ... ... ... ... капиталды салымдардың құрылымдық өзгерiстерi
мен динамикасын ... кен ... ... ... инвестициялар
көлемiнiң аса қарқынды өсуiн байқаймыз. Бұл өзгерiс осы ... ... ... 2010 жылы ... ... үлесi 84,3 % дейiн өсiп,
252527 млн. теңгенi құрауына алып келдi (2006 жылы 66,0 құраған едi).
Шикiзат ... ... ... ... секторы мен электро
және жылу энергиясын өндiру саласын айқын қаржыландырудың ... ... ... өнiм мен ... ... көзi болып табылатын өңдеу
өнеркәсiбiне тартылған инвестиция көлемi 2007 ... 24,6 %-дан 2010 ... ... ... ... Кен ... ... инвестициялардың
негiзгi бөлiгi мұнай мен газ өндiру секторына ... ... ... ... ... тарту
және оларды тиiмдi пайдалану ... шет ... ... ... ... ... бағыттарының бiрi болып табылады.
Шетелдiк инвестицияларды тарту Қазақстан экономикасының өндiрiстiк
құрылымын жақсартуға, жаңа жоғары технологиялы өндiрiстi ... ... ... ... ... iшкi ... отандық
сапалы таруалармен толтыруға, республиканың бiлiктi ... ... ... ... ... ... ... экспорт көлемiн
ұлғайтуға жағдайлар тудырады.
Қазақстан ... ... ... үшiн ... ... ... құқықтық режим, олардың мүдделерiне жауап беретiндей
инвестициялық ... ... ... өзiнiң алға қойған мақсаттарына
жеу үшiн проблемаларын шешуге тырысуда. Осыған орай 1994 ... ... ... ... ... ... ... Заңы
ендiрiлдi.
2001 жылдың ақпан айында “Тiкелей инвестицияларды мемлекеттiк қолдау
туралы” Заң қаблданады. Бұл Заңдарда ... ... ... тартудың құқықтық режимi, шетелдiк инвесторларға берiлетiн
жеңiлдiктер ... ... ... ... ... ... мақсатында тағы бiрқатар
инвестициялық iс-әрекеттердi реттеп ... ... ... Республикасының Мемлекеттiк комитетi құрылды (қазiргi Қазақстан
Республикасы Сыртқы iстер Министрлiгiнiң инвестициялар жөнiндегi Комитетi).
Бұл iс-шара Қазақстанның iрi ... ... ... тығыз
iскерлiк экономикалық қарым-қатынастар орнатуға, Қазақстан экономикасына
шетелдiк инвестициялардың құйылуына, ... ... ... ... ... Қазақстан ТМД елдерi арасында шетелдiк инвестициялар үшiн ең
тартымды ... бiрi ... ... ... ... ... ең ... елдiң табиғи
байлығы, аграрлық және өнеркәсiптiк әлеуетi, қолайлы орналасуы, ... ... Ал ... ... ... ... ... қаржылық жағдайының жақсаруы отандық ... ... ... ... ... ... етедi.
2005-2010 жылдар аралығында несиелердi өтеудi есептегендегi шетелдiк
тiкелей инвестициялар ... 9157,2 ... ... 1995 ... ... ... ... бойынша мiндеттемелер және несиелерiн
өтеген жоқ. 1995 ... ... ... ... ... ... несиелердi өтеу бастады.
Шетелдiк инвестициялар бойынша алынған мiндеттемелердi өтеу үлесi 2005
жылы – 3,2% құрады, 2004 жылы – 7,5%, 2006 жылы – 18,0%, 2007 жылы – ... жылы – 24,6%, ал 2008 жылы – 51,4% ... ... ... жылдар
аралығындағы кезеңде өтеу сомасы 2683,7 млн. долларды ... оның ... 2008 ... ... жылы тартылған шетелдiк тiкелей инвестициялар көлемi 2009жылғы
шетелдiк тiкелей инвестициялар көлемiнен 53,8% ... ал 2008 ... 2,5 есе ... болып, 2751,5 млн.долларды құрады.
3.3 Мемлекеттік инвестициялық саясаттың инвестициялық белсенділікті
ынталандыру жолдарын жетілдіру
Қазақстан Республикасында әлеуметтік-экономикалық саясаттың бір бөлігі
ретінде, мемлекеттің ... ... ... ... сол ... ... ары ... жүзеге асыруын, біз мемлекеттік инвестициялық
саясат дейміз. Осындай саясат, Қазақстан Республикасында ... ... ... ... сонымен қатар ... ... және ... ... өте ... ... саясат – жалпы мемлекеттегі инвестициялық процестерді
жүзеге асыруға, мемлекеттік инвестициялық ... ... ... ... ... ... стратегияларды орындауға мүмкіндік
береді. Сонымен қатар, мемлекеттік ... ... ... негізгі мақсаттар төменде көрсетілген.
Еліміздегі қазіргі таңда мемлекеттің экономикалық саясатын, оның
ішіндегі инвестициялық жобаларды ... ... әл ... ... ... жүзеге асырады. «Самұрық-Қазына» ұлттық әл ауқат қоры»
акционерлік қоғамы «Ұлттық ... ... ... ... ... ету жөніндегі кейбір шаралар туралы» Қазақстан
Республикасы Президентінің 2008 ... 13 ... №669 ... ... ... ... 2008 жылғы 13 қазандағы №669 Жарлығын
іске асыру ... ... ... ... ... ... ... 17 қазандағы №962 қаулысына сәйкес ... ... даму ... ... мен ... ... активтерді басқару жөніндегі
қазақстандық холдингі акционерлік қоғамын біріктіру жолымен ... ... әл ... қоры, ұлттық экономиканың ... мен ... ... және ... ... өзгерістердің
елдегі экономикалық өсуге ықтимал жайсыз әсер етуі факторларынан сақтандыру
үшін құрылды. [32].
Ұзақ мерзімді ... ... және ... ... ... ... үшін ... даму институттарының, ұлттық компаниялар
мен басқа да заңды тұлғалардың өзіне меншік құқығында тиесілі ... ... ... ... ... болып табылады. Қор қызметінің
негізгі қағидаттары ... ... ... ... ... ... ... мүдделерін сақтау; Қордың және оның компаниялары қызметінің
ашықтығы, тиімділігі және икемділігі; Шешімдер қабылдауда және оларды ... ... ... және ... ... және есептілікте болу.
Ұлттық экономиканы тиімді әртараптандыру және жаңғырту экономиканың
басым секторларында белсенді ... ... іске ... ... ... ... қаржылық дағдарыс халықаралық қаржы нарықтарына,
сонымен бірге барлық елдердің ... ... ... ... ... ... ... Республикасы ғаламдық экономикаға өзінің терең
ықпалдасуы себебінен одан тыс қала ... ... Қор ... экономиканың тұрақты дамуы үшін
тұрақтандыру және ескертетін шараларды іске ... ... тұр. ... ... ... Қазіргі кездегі инвестициялық саясаттын
ерекшелігі техникалық қаруландыруға салымдар және өндірістік кәсіпорынды
қайта жөндеу, инвестицияны ... ... ... ... ауыл ... жіберу, ресурс алатын, өндірістің және пайдалану саласына
бағыттау.
Сызба 2- ... ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттары мыналар болып табылады :
1. Ұлттық экономиканы жаңғыртуға және әртараптандыруға жәрдемдесу;
2. Елдің экономикасын ... ... ;
3. ... қызметінің тиімділігін арттыру .
Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауларын, Қазақстан
Республикасының Индустриялық-инновациялық ... ... ... ... ... 30 ... көшбасшысы»
бағдарламасын, компаниялардың алдына қойылған мақсаттар мен міндеттерді
іске асыру шеңберінде жаңғырту мен әртараптандыру Қордың және компаниялар
қызметінің негізгі бағыты болып ... Қор ... ... ... ... өңірлерде жұмыстарды жандандыру, салааралық және
өңіраралық байланыстарды нығайту жөніндегі мәселелерді жылдам әрі шұғыл
шеше отырып, бар ... мен ... ... ... отырып,
Қазақстан Республикасының Үкіметіне барынша жәрдемдесу үшін танылған.
Ұлттық экономиканы тиімді әртараптандыру және жаңғырту экономиканың басым
секторларында белсенді инвестициялық ... іске ... ... жүзеге
асырылады. Ғаламдық қаржылық дағдарыс халықаралық қаржы нарықтарына,
сонымен бірге барлық елдердің экономикалық ... ... ... ... ... ... Республикасы ғаламдық экономикаға өзінің терең
ықпалдасуы себебінен одан тыс қала алмайды. Үлкен корпоративтік сыртқы
борыш, ... ... ... ... ... ... ... әлемдік қаржы жүйесінің тұрақсыздығы ұлттық экономиканың тұрақтылығына
бұдан әрі ... ... ... ... отырып, қатты ықпал етті. Қазіргі
уақытта екінші деңгейдегі банктер ұлттық экономикаға кредит беру көлемдерін
едәуір қысқарта отырып, сыртқы қарыз алу бойынша өз ... ... Елде ... ... ... ... қоржыны өсуінің 2007
жылғы 55%-дан 2008 жылдың 8 айы ішінде 0,3%-ға дейін қысқаруы байқалуда.
Бұл, өз кезегінде, экономиканың нақты ... және ішкі ... ... ... ... ... ... банктердің ұлттық экономикаға
кредит беру көлемін қысқартуы елдің Жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) өсу қарқындары
мен шағын және орта, сонымен бірге ірі ... ... ... жаңа ... келе ... ... үшін ... қаражат тапшылығын баяулатуда
көрінді. Осыған байланысты ұлттық экономиканың дағдарысқа тұрақтылығын
арттыру мақсатында елдегі экономикалық өсудің сыртқы өзгерістерге
қолданыстағы және ықтимал теріс әсер ... ... ... алу ... қайта қабылдау қажеттілігі туып отыр және мұнда ... ... ... мүмкін. Қалыптасқан жағдайда Қор алдында экономиканың тұрақты дамуы
үшін тұрақтандыру және ескертетін шараларды іске асыру міндеті тұр.
Компаниялар қызметінің ... ... ... ... ... ерекшелігі техникалық қаруландыруға салымдар және өндірістік
кәсіпорынды қайта жөндеу, инвестицияны базалық машина жасау саласына, ауыл
шаруашылық саласына ... ... ... ... және ... ... [38].
Кәсіпорында инвестициялық саясатты жүргізген кезде мыналарды ... ... ... қаржылық ахуалы;
- өндірістің техникалық дәрежесі;
- аяқталмаған құрылыс;
- лизинг арқылы ... алу ... ... ... жеткіліктілігі;
- капитал нарығының конъюктурасы;
- мемлекеттен келетін жеңілдіктер;
- инвестициялық бағдарламаның коммерциялық және бюджеттік тиімділігі;
- сақтандыру қызметі;
- салық;
- маркетингтік зерттеу;
- өнімнің сату ... ... ... ... ... ... ... өнімнің мөлшері;
- инвестициялық саясат жүргізетін уақытта тұтынушылардың сұранысының
динамикасы;
- нарықтағы бәсекелестік ... ... ... және дамыту мүмкіншлігі.
Инвестицияны өндіріс орнында басқаруды жақсарту үшін мынандай
шараларды қолдану ... ... ... ... ... инвестициялық табыстың үлес салмағын преферениялау болып табылады,
яғни мемлекет тарапынан ... ... ... Жеңілдіктер үш
түрде болып келеді:
- инвестициялық салыктық преференциялар;
- кеден баждарын салудан босату;
- мемлекеттік заттай гранттар.
Инвестициялық преференцияларды беру талаптары:
көздетілген қызметтердің ... ... ... ... болу ... осы ... сай ... қолдана отырып жаңа өндірістер құру, жұмыс
істеп тұрған өндірістік кәсіпорындарды кеңейту.
Инвестициялық салыктық преференциялар тікелей активтерге салынатын
инветициялардын ... ... 5 ... ... уақытта беріледі
- преференция алу үшін келісім шарт жасау керек.
- ... ... ... ретінде мыналар болады:
- жер учасклері;
- ғимараттар мен құрылыстар;
- есептеу техникасы;
- машиналар мен жабдықтар;
- ... беру ... ... ... ... және өзара қорғау туралы
келсiмдердiң барлық ...... ... өнеркәсіптік
кәсіпорындарға маңызы үлкен.
Тiкелей инвеститциялар тартудың тәжiрибесiмен ... ... ... ахуал мен заңдардың ерекшелiктерiн, сондай-ақ
шетелдiк инвесторлардың iскерлiк белсендiлiгiнiң ... ... ... ... қолдау және мамандарды өзара
тағылымдамадан өткiзу бағдарламасын жүргiзу бойынша шетелдiк агенттiктермен
ынтымақтастықты ... ... ... ... ие немесе әлеуеттi инвесторлардың
мейлiнше кең шеңберiне шығудың арналары болуға ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық банктермен және басқа да ... ... қою ... ... ие ... тiкелей шетелдiк инвестицияларды ... ... және ... ... жұмыстың тиiмдiлiгiн арттыру
қажет [35].
Қазақстанның халықаралық қаржы ұйымдарымен ... ... ... ... ... Қайта жаңарту және Бамубанкi, Азия Даму
банкi, Ислам Даму Банкi және ... ... ... елдермен
ынтымақтастығы табысты дамып отыр. Қазақстан - олардың әлменiң көптеген
аймағын қамтыған ... ... ... сенiмiн сақтап дамып келе
жатқан рыноктардың бiрi.
Сонымен бiрге халықаралық ұйымдарда ... келе ... ... ... ... ... өзiндiк тәжiрибесi жинақталған, бұл
Қазақстан Республикасының экономикасына ... ... ... ... пайдалы болуы мүмкiн.
Атап айтқанда, дамып келе жатқан елдердi жеке қаржыландыруды ... ... банк ... ... өзiнiң кепiлдiк құралдарының екi ... ... ... ... ... және ... ... реттеудiң
iшiнара кепiлдiктерiн белсендi пайдалануды бастады.
Қазақстанның жеке меншiк секторын, инфроқұрылымдары мен әлеуметтiк
саласын дамытуға басым ... ... ... ... және
iске асыру бойынша халықаралық ... ... және ... ... одан әрi ... ... ... кепiлдiктерiн тарту және инвестициялық жобаларды
әзiрлеу мен iске асыру ерекше мәнге ие, бұл үшiн ... ... ... құру ... ... инвестицияларды тартудағы әлсiз жер инвестициялық
тәуекелдердi сақтандыру жүйесiнiң дамымағандығы болып қалып отыр. Отандық
сақтандыру ... ... ... ... көрсетулерi шетелдiк
инвесторлардың талаптарын толық ... ... бұл ... инвестициялық белсiндiлiгiн тежейдi.
Инвестициялау практикасындағы болған өзгерiстер, сондай-ақ ... ... ... инвестициялық тәуекелдердi сақтандыру жүйесiн
құру мен дамытудың қажеттiгiн көрсетедi. Атап ... ... ... қолдау туралы” заңға саяси және егемен тәуекел
кепiлдiктерiн берудi заңды қамтамасыз ету және мұндай ... ... ... ... органды айқындауды енгiзу көзделiп отыр.
Сақтандыру қызметi рыногын дамыту, қазақстандық ... ... ... ... және ... ... ... беру туралы келiсiмдер жасасуда қолдау көрсету үлкен мәнге ие
болады. ... ... ... инвестициялардың коммерциялық емес
(саяси) тәуекел мен қажет консультативтiк қызмет көрсетулердi ... ... ... ... ... ... ... Инвестицияларды саяси тәуекелдерден сақтандыру мақсатында
шетелдiк инвесторларды ... ... және ... да осы секiлдi (апаттарға) қатысты қаупiн
жою болып ... ... ... ... ... ... аумақта жеткiлiксiз
күйде, ал кейбiр аймақтарда бұл тiптi ... ... бұл, ... белсендiлiктi айтарлықтай шектейдi. Инфрақұрлымды дамыту
үшiн елеулi қаржы қаражат салу керек, ал ... ... ... сол
мемлекеттiң өзiнiң жеткшi және белсендi рөлiнсiз бара алмайды.
Қазақстан Республикасының Инвестициялық жөнiндегi ... ... үшiн ... ... ... жолға қою мен
оның түрлi нысандарын өркендетудiң үлкен мәнi бар
Әрбiр аймақ пен жеклеген елдер бойынша деректер ... құра ... ... және ... ... ... ... Қазақстан
Республикасына осы елдерден тiкелей шетелдiк инвестициялардың құйылуын
молайту бойынша нақты ұсыныстармен және ұсынымдармен ... ... ... ... ... ... ... Венгрия және Польша тәжiрибесi
бойынша Қазақстан Республикасының шетелдегi елшiлерi мен ... ... ... ... ... Республикасы
Инвестициялар жөнiндегi агенттiгiнiң шетелдiк өкiлдердiң кеңейтiлген және
тиiмдi ... құру iсi алда ... ... инвестиция түрi мен тәуекелдiлiк деңгейiнiң
арасындағы мұндай тәуекелдiлiк логикасы ... ол ... ... ... ... ... ... нарықтың мүмкiн
реакциясын дұрыс болжай алмау қаупi ... ... ... ... өнiм ... ... ... жаңа өндiрiстi ұйымдастыру
жоғары дәрежелi белгiсiздiкпен байланысты, ал нарықпен қабылдалынған тауар
өндiрiсiнiң ... ... ... ... ... ... ... әкелетiндiгi түсiнiктi. Осы сияқты, мемлекеттiк
басқару мекемелерiнiң талаптарын қанағаттандыру ... ... да ... ... ... байланысты [40].
Өндiрiстiк-экономикалық потенциалды сақтау және дамыту – өнеркәсіптік
кәсiпорынның өндiрiстiк – шаруашылық iс-әрекеттiң ... ... ... ... кәсiпорынның инвестициялық тартымдылығын арттыруда
көптеген факторлар әсер ... ... ... ішкі ... ... ... мән ... Ол инвестордың қаржыландыру қиылысты
түрде болуына әкеледі.Бұл ... ... ... ... ... ... ... мен мәселелерді ескере
отырып мынадай қорытындыға келуге ... ... ... ... ... инвестициялық және де
инновациялық артықшылықтарды әкімшілік модификациялау және мемлекетпен жаңа
кертартпа тәртіппен байланысты автономды бизнес ... ... ... ... үрдістерді де жүзеге ... үшін ... ірі ... ... ... ... қалыптастыру
керек.
Біз, аймақтық тауарөндірушілердің инвестициялық программалар
ресурстарды ... ... даму ... ... даму мен ... әдісіне бағытталуы керек деп ойлаймыз.
Кластерлерді ... ... ... ... ... күшейтеді және мыналарда көрініс табады: байланысты және
қолдаушы салалардың өсуімен; облыстың салықтық ... ... ... ... ... индустриалды –инновациялық даму
деңгейінің өсуімен; халық ағыны, оның ... ... ... ... ... ... ... мен ғылымдағы әдістерді жалпылай отырып
экономиканың ... ... ... капиталын құюдың келесі жолдарын
ұсынамыз: Қазақстан ... ... ... ... ... ... базасын құру; жергілікті билік органдарының кепілімен
шағын және орта ... ... ... ... ... тағы басқалардың айналым құралдарының бір бөлігін кепілдеме (залог)
ретінде пайдалану; ... ... кең ... ... ... ... тапсырыстарын Интернет арқылы қабылдау; шағын
және орта бизнеске несиелерді сақтандыру жүйесін ... ... ... ... ... ... ... агенттерінде тауарөндірушілердің
инвестициялардың, сонымен қатар, инновацияның ... ... ... міндетті тәртібін енгізу, және бөлек ... ... ... ... қаржы көздерінің
қаражаттарын және инвестициялардың, материалды емес ... ... ... ... табыстың ренвестицияланатын
бөлігінің, интелектуалды және ... ... ... ... табыстың, құнды қағаздардың, қаржылық қолдау ретінде ... және ... ... жүзеге асыру үшін қайтарымсыз
көмек ретінде түсетін қаржылардың міндетті кіруін (зачисление) регламенттеу
қажет.
Сонымен қатар, тауарөндірушілердің инвестициялық процестерді ... ... кең ... ... ... ... қажеттілігі
маркетингтік тұрақтылықта қажетсінеді. Яғни, дәлелденбеген қаржыландырудың
қосымша көздерін және ... ... ... ... ... сонымен қатар, маркетингтік зерттеулер тәжірибесіне көңіл
аударады. Инвестиция жоспарын дайындаған кезде кәсіпорын ... ... ... ... ... ... және жабдықтар паркін жаңарту
бойынша дәл болжау жасау керек.
Шетел капиталын тартуға қолайлы факторлар:
- мелекеттің саяси тұрақтылығы;
- макроэкономикалық жағдай;
- ... ... ... ... ... инвестициялық ахуал қолайлы,
бірақ, қаржылық ... ... ... және ... ... ... құқықтық инфрақұрылымы дамуының
жеткіліксіздігі және тағы басқалар ... ... ... ... мен ... ... процесін тоқтату мүмкін. Бірақта
Қазақстан шетел инвесторлары үшін іскерлік ... ... ... ... нарық болып келеді, республикаға ірі нарықтық потенциал,
табиғи және еңбек ресурстарының молшылығы тән.
Шетел инвестицияларын тарту және ... ... ... ... және елдің сыртқы ... ... ... сай болып, оның сыртқы қарыздары бойынша ... ... ... ... ... ... ... капиталының (біріккен кәсіпорындардың) үлескерлік қатысуымен
кәсіпорынды құру;
- филиалдары мен өкілділіктерінің шетел инвестицияларына ... ... ... ... ... ... кешендерін, үйлер, ғимараттар,
кәсіпорындағы қатысу ... ... ... мен ... құнды
қағаздарды шетел инвесторларымен сатып алу;
- жер мен басқа табиғи ресурстарды ... ... ... ... да ... құқықтарын иелену;
- қарыздар, несиелер, мүліктер және мүліктік құқықтарды және тағы да
басқаларын ... ... ... мен ... ... ... көп жылға берілетін капитал екендігін білеміз. ... де ... ... ... жүзеге асыруда
шетелдік инвестицияны тікелей ... ... мен ... ... зор. ... ... 1994 жылдың 27
желтоқсаннан бері "Шетелдік инвестициялар туралы" Заң ... ... – ел ... ... инвестиция тартудың бірден-бір құқықтық-
экономикалық негізі. Ал енді айрықша құқық пен ... ... ... ... ... ортақ шарттарын айқындап берген
"Шетелдік инвестицияны мемлекет тарапынан қолдау туралы" Заңымыз ... 27 ... өз ... ... болатын.
- Нақты деректерге арқа сүйенсек, ҚР-ның қаржы ресурсы мен ... қоса ... ... ... ... ... ... жылын 2002 жылмен салыстырғанда 19% өсіп, 119,3 миллиард теңгеге
жетті.
- Сөйтіп, инвестицияның 8,4 пайызы өңдеуге, 11,1 ... және ... ... ... ... ... ... шет ел инвестициясы 2002 жылмен салыстырғанда 2003 жылы
25,1% болып, 299,5 ... ... ... ... ... ... ... – инвестицияның экономиканы
дамытудағы тиімділігін бағалай отырып, оның ақшалай табыстан басқа да
табыстарға әсерін ... ... ... инвестицияның білім,
ғылым, денсаулық, т.б. әлеуметтік салаларға ... ... ... ... ... ... ... елдің жағдайын жақсарту
, әлеуметтік саланы көтеру екенін білеміз.
- Тауарөндірушілердің инвестициялық ... ... ... ... ... онда ол ... дағдарысқа апаратын негізгі
себептердің біреуі болып табылады. Сондықтан да ... ... ... ... ... талдап, соның негізінде
әлеуметтік және ... ... ... ... ... ғана дүниежүзілік және аймақтық дағдарыстардан құтылуға
болады.
- Тауарөндірушілердің инвестицияның жоғарғы қарқынмен дамуының, ... ... ... әл- ... ... ... Бұған дәлелді инвестициямен жан-жақты қамтылған батыс аймақтардан
көптеп келтіруге болады. Мысалы, Маңғыстау облысындағы "Өзен мұнайгаз"
кәсіпорны мен Өзен қаласы ... ... ... жылдарға
арналған екі жақты келісімшарттың негізінде әлеуметтік инфрақұрылымды
қаржыландыру ... ... іске ... жатыр. Осы келісім
ауқымында балалар үйі және барлық спорттық ғимараттар жөндеуден ... ... ... ... жаңа мектеп салынып іске қосылды.
- Тауарөндірушілердің инвестицияны әлеуметтік салаға тартудың жоғарыда
көрсетілген бағыттарынан ... да ... ... ... ... және де ... тұрақты, уақыт талабына
сай заңдық негіздерін құру жатады.
- Сонымен, ... ... ... ... ... ... тиімділікке жеткізетін процесс ретінде қарастыру
керек. Инвестициялық іс - ... ... оның ... ... кем әсер ... ... факторларды
есептелген жасау мүмкін емес.
- Индустриялық-инновациялық стратегияны іске асырудың белсенді сатысына
қадам басу, даму ... ... ... мен ... тиімді ықпалдастығын күшейтуді талап етеді, дей келіп ... ... ... ... ... ... ... қаржы
секторында Достастық мемлекеттерімен салыстырғанда көрнекті табыстарға
жеткенімізді орынды дәйектеді. Мұның өзі едәуір ... ... ... ... ... қаржының жағдайына және
Ұлттық қордың құрылуына байланысты қолымыз жеткен ... ... ... ... беру ... ... те, қор ... әлі де
кібіртіктеп, дұрыс жұмыс істей ... ... ... ... оның рөлі
қаржы ресурстарының ықтимал инвесторлардан қарыз алушыларға ұйымдасқан
түрде ойысуын ... ... ... ... ... ... түрде
түбегейлі кеңеюге тиіс. Қаржы нарығының даму жолдары белгілі.
Сондықтан да ... пен ... банк ... туындаған проблемаларды,
дамудағы артта қалушылықты батыл еңсеруге тиіс.
Инвестициялық банкингті дамытудың, венчурлық қорларды құрудың келешегі
кемел болып көрінеді. Шағын бизнесті, оны, ең ... ... ... ... ... ... ... кеңейту керек. Қазіргі кезде
кредиттердің басым үлесі ... ... ... ірі компаниялар
мен дараланған өнеркәсіп-сауда топтарының жобаларын қаржыландыруға
бөлініп жүр. ... ... ... және орта ... бизнесті
кредиттеуге келгенде неге сараңдық танытатындығы да ... ... ... ... қаржы секторы үшін банктер жүйесін
экономикамыздың көшбасшысы ретінде қалыптастыру ... ... ... ... ... ... оның ... қайтарым беруін
талап етуіміз керек және талап ететін ... ... ... ... ... ресурстар жетерлік. Банктердің, зейнетақы
қорларының, сақтандыру компанияларының активтері ... өсіп ... олар ұзақ ... ... ... ... ... істей алмай
отыр. Негізінен бұл ... ... ... сәйкес қаржы институттары арқылы экономиканың нақтылы
секторындағы инвестициялық жобаларды кредиттеуді ... ... ... қолы ... жаңа ... ... ... жүмысымда мемлекетіміздің жоғарыда айтылғандардың бәріне ... бар ... және ... ... ... жүргізуге ат
салысады.Инвестиция деңгейі қоғамның үлттық табысының көлеміне ықпал етеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН әдебиет КӨЗДЕРІ
1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... жаңа ... жасау қарсаңында» // Егемен Қазақстан, 2006 жыл,
1 наурыз.
2. Қазақстан Республикасының Президентінің халыққа ... ... ... және ... ... ... ... // Егемен
Қазақстан, 2010 жыл, 18 ақпан.
3. ҚР Президенті Нұрсұлтан ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті экономикаға, бәсекеге қабілетті
Қазақстанға // Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2009 жыл.
4. Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстан – 2030: ... ... ... қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел ... ... ... // ... ... 1997. -176 б.
5. Нұрсұлтан Назарбаев. Жаңа уақыт, жаңа экономика // Егеменді Қазақстан,
2009 жыл, 16 ... ... ... “Инвестициялар туралы” заңы // ... 2008 ... ... ... ... ... преферециялардың қолдау
мерзімдерін белгілеу туралы // ҚР Президенті мен ҚР ... ... 2010 жыл, 5 ... ... // ... және оның ... 2008 ... Қазақстан Республикасының “Инвестициялық қорлар туралы” заңы // ... 2009 жыл, 10-20 ... ... ... ... ... ... халықаралық //
Саясат, 2009 жыл, №26, 75 б.
11. “Қазақстан мұнайгаз кешеніне инвестициялық ... ... ... бағалау” // Научный журнал Мин. Образования ... ... 2009 год, №3, ... ... ... ... ... государства (на
примере РК)” // Вестник КазНУ: Серия Межд.отнош.и межд.право, 2010 год,
№1, с.16-20.
13. ... ... ... агрессивна в хорошем смысле” //
Финансы и кредиты, 2009 год, №3, ... ... ... ... проекты” // Экономика и право,
2010 год, №1, стр.5-7, №4, с.2-4.
15. “Инвестиционная ... в ... ... ... и ... Вестник ВЭД, 2009год, №19, с. 10-12.
16. “Приоритеті инвестиционой политики в Казахстане” // КазСпектр, 2008
год, №3, ... ... ... ... в ... // ... и банки, 2010 год, №44,
с.1-8.
18. “Экономикамыздың дамуына ... да ... бар: ... жолдауына
орай” // Ана тілі, 2010 жыл, ақпан, 7 б.
19. “Біз бәсеке қабілетті бола аламыз” // Жетісу, 2010 жыл, 24 ... ... ... ... ... және ... //
Егемен Қазақстан, 2006 жыл, 31 қаңтар.
21. Сейтказиева А.М. ... ... ... // ... 1998год, с.172.
22. Смагулова Н.Т. Планирование и ... ... ... Экономика, 2007г
23. Раматуллаева Г.А. “ҚР-ғы инвестициялық жобаларды ... ... ... механизмі” // Э.ғ.к. ғылыми ... алу ... ... ... Алматы, 2007 жыл.
24. “Правовое регулирование внешнеэкономической деятельности” // Учебное и
практическое пособие, Алматы, 1997 год, с.132.
25. Кейнс Дж. ... ... ... ... и ... // ... Булатов А.С. “Вывоз капитала. Своя компания за рубежом” // ... ... М.: БЕК, ... ... Е.А. ... промышленной продукции” Учебное
пособие // Миннауки, высш. Школа техн. политики РФ. С.-Пб. Ун-т экономики
и ... ... 1998 ... Налоговый кодекс Республики Казахстан. Изд-во: «Бико», Алматы, 2008 г.
29. Горбашк Е.А. ... ... ... ... // ... ... ... техн. политики РФ. С.-Пб. Ун-т экономики
и финансов, Санкт-Петербург, 1998 год.
30. Қазақстан Республикасының статистикалық бюлетені ақстан Республикасының
статистикалық бюлетені 2002- 2010.
31. ... М. «Об ... ... ... ... неделя
№ 33 от 1 сентября 2000 года
32. Абыков Н. к.э.н. «Инвестиционный потенциал и ... ... ... журнал Экономист № 6 2000 года.
33. Алимбаев А., Жуманова Б. ... ... ... гл ... Бочаров В. «Финансово-кредитные методы ... ... М.: ... и ... 1993 ... ... М., ... М. ... ... ... ... ... газета Транзитная
экономика №1 1999 год.
36. Закон Республики Казахстан «О государственной поддержке прямых
инвестиций» № 75-1 ЗРК от 28 ... 1997 ... ... Е. «Инвестиционный ... в ... ... ... ... для ... ... № 1 2000 год.
38. Инвестиционная активность предприятий./ Эконмист.-1996 ... ... А. Роль ... инвестиций в ... ... в ... Сборник научных трудов
профессионально- ... ... ... ... А.: 1999 год
40. Киреева К. «Главное условие оживление экономики»./Финансы и
статистика, 1996 год.-432с.
41. Киреева К. Тлеужанов Е. ... ... ... газета Транзитная экономика № 1 1999 год
42. Комаров В. «Инвестиционная политика»./Финансы Казахстана.-1996
год №12
43.Кусаинов А. «Привлечение иностранных ... в ... ... ... № 4 1999 ... Н., ... В. «Инвестиционный проект: методы подготовки и
анализ».-М.:БЕК,-1996 год.-304с.
45.Малмакова К. ... ... ... и
портфельных
инвестиций в Республики Казахстан», А.: Экономическое обозрение выпуск
Нацбанка Республики Казахстан №2 1999 год.
46.Мелкумов Я. ... ... ... год.
47.Норкотт Д. «Принятие инвестиционных ... - ... ... ... ... ... А. ... в основной капитал: Основные понятия и
состояния за I ... 1997 ... ... PANORAMA № 29 от 25 июля ... М. , ... Т. ... ... и инвестиции:
вопросы теории, практики привлечения и использования».-Алматы :Фоксиформ.-
1997 год.-291с.
50.Поляков С, ... Ю. «Об ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаттары
Мемлекеттік инвестициялық қызмет үшін қаржы ... ... ... ... ... ... ... қалған құрылыстарды қайта қаржыландыру шаралары
Мемлекет тарапынан берілетін ... ... ... етіп ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инвестициялық қызметті мемлекеттік реттеу93 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Ойын–технологиясы негізінде қолайлы орта туғызу – баланы субъект ретінде дамыту шарты»5 бет
Іскерлік ойындар6 бет
Ас қорыту жүйесінің патологиясы9 бет
Ақпараттық-коммуникативтік технологиялар6 бет
Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану арқылы білім беру деңгейін көтеру11 бет
Баланың дамуына ықпал ететін факторлар5 бет
Биологиялық ырғақ21 бет
Гамма-көрсеткіштер9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь