Қазіргі заманғы химия оқулықтарына қойылатын талаптар

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

1. Негізгі бөлім
Қазіргі заманғы химия оқулықтарына қойылатын талаптар.

1.1 Химия оқулықтарының тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2

1.2 Жаңа буын «Химия» оқулықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7

1.3 8.сынып «Химия» оқулығына талдау (авторы Н. Нұғманов) ... ... ... ..10

1.4 9.сыныпқа арналған «Химия» оқулығының құрылымы мен ерекшеліктері (авторы И. Нұғыманов) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
Кіріспе

Бұл жұмыстың негізгі мақсаты қазіргі заманғы химия оқулықтарына қойылатын талаптарды айқындау.
Қазіргі кезеңде мектептегі білім берудің жаңа тұжырымды идеялары мен даму жолдарына сай оқытуды саралау, бағдарлы оқыту, білім мазмұнын кіріктіру, мектеп өмірін ізгілендіру идеяларын іске асыру мәселелері қарқынды жүргізілуде.
Осы бағытта жүргізіліп жатқан жұмыстардың бірі ─ республикамызда төл оқулықтардың жазыла бастауы. Өйткені қоғамның білім беру саласындағы әлеуметтік тапсырысын оқулық негізгі компоненті болып саналатын оқу-әдістемелік кешен жасап, оны оқу үрдісіне енгізбей тұрып орындау мүмкін емес. Мектеп оқушысы оқулық мазмұнынан тек ақпарат пен дайын білімді алумен ғана шектелмеуі тиіс, ол оқушының қабілеттерін жан-жақты дамытатындай, өз қызығуын іске асыруға, шығармашылық ойлауын және өмірлік құзыреттіліктерін қалыптастыруға көмектесетіндей болғаны жөн. Сонымен қатар қазіргі мектеп оқулығы педагогикалық тәжірибенің жинақталған ақпараттық моделі ретінде білім мазмұнын іске асыра отырып, оқушылардың жалпы ақпарат көздерінен алған мәліметтерін бір жүйеге келтіріп, кіріктіруге мүмкіндік жасауы қажет. [1]

1. Негізгі бөлім

Қазіргі заманғы химия оқулықтарына қойылатын талаптар

1.1 Химия оқулықтарының тарихы.

Осы орайда қазақ ғалым-ағартушылары Ы. Алтынсарин, А. Байтұрсынов, Ж. Аймауытов, М. Жұмабаев еңбектерінде оқытудың ғылыми-педагогикалық мәселелері мен оқу үрдісінде оқулықтарды пайдалану жөнінде келелі ойлары көрініс тапқан.
Оқулық мәселелерімен айналысқан көптеген көрнекті зерттеушілер В.Г. Бейлинсон, Д.Д. Зуев, В.В. Краевский, И.Б. Бекбоев, Э.М. Мамбетакунов және т.б. мектеп оқулықтарының моделін жасау үшін олардың әрбір құрылымдық элементінің қызметін ғылыми түрде терең функционалды сараптаулан бастауды ұсынған. Ал И.К. Журавлев, И.Я. Лернер, В.П. Беспалько және т.б. еңбектерінде оқулық түзудің дидактикалық негіздері жөнінде кеңінен қарастырылған.
Қазақстанда Ж. Қараев бастаған топ оқу-әдістемелік кешеннің құрамы мен оларды әзірлеуге және сараптауға қойылатын дидактикалық талаптар, А. Құсайынов пен Ұ. Асылов оқулықтанудың өзекті мәселелері, А. Әбілқасымова Қазақстандағы жаңа буын оқулықтары қандай болу керек, қазіргі жағдайы және олардың сапасын кешенді бағалау, Қ. Аймағамбетова
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Жұмаділова Р. Жаңа буын оқулықтар кешені. ─ Химия мектепте; 2008 жыл, № 6, 21-30 беттер.

2. Жұмаділова Р. Жаңа буын IX химия. ─ 9-сынып оқулығы ─ Химия мектепте; 2005 жыл, № 3, 19-21 беттер.

3. Жұмаділова Р. Жаңа буын химия оқулығының құрылымы. ─ Химия мектепте; 2005 жыл, № 4, 30-33 беттер.

4. Нұрахметов Н., Сарманов К., Жексимбина К. “Химия” 8-сынып оқулығы; Мектеп баспасы, 2004 жыл.

5. Нұрахметов Н., Сарманова К., Жексимбина К., Заграничная Н., Темірболатова Ә. “Химия” 9-сынып оқулығы; Мектеп баспасы, Алматы, 2005 жыл.
        
        Мазмұны
Кіріспе.................................................................
...............................2
1. Негізгі бөлім
Қазіргі заманғы химия оқулықтарына қойылатын талаптар.
1.1 ... ... Жаңа буын ... ... ... ... ... (авторы Н.
Нұғманов)..............10
1.4 9-сыныпқа арналған «Химия» оқулығының құрылымы мен ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы химия оқулықтарына
қойылатын ... ... ... ... ... ... жаңа тұжырымды идеялары мен
даму жолдарына сай оқытуды саралау, бағдарлы ... ... ... ... өмірін ізгілендіру идеяларын іске асыру ... ... ... ... жатқан жұмыстардың бірі ─ республикамызда төл
оқулықтардың ... ... ... ... ... беру ... тапсырысын оқулық негізгі компоненті болып саналатын оқу-
әдістемелік кешен жасап, оны оқу ... ... ... ... ... ... ... оқулық мазмұнынан тек ақпарат пен дайын білімді алумен
ғана шектелмеуі тиіс, ол оқушының қабілеттерін ... ... ... іске ... шығармашылық ойлауын және өмірлік құзыреттіліктерін
қалыптастыруға ... ... жөн. ... ... ... ... педагогикалық тәжірибенің жинақталған ақпараттық моделі ретінде
білім мазмұнын іске ... ... ... ... ... ... мәліметтерін бір жүйеге келтіріп, кіріктіруге мүмкіндік жасауы ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар
1.1 Химия оқулықтарының тарихы.
Осы орайда қазақ ғалым-ағартушылары Ы. Алтынсарин, А. Байтұрсынов, Ж.
Аймауытов, М. ... ... ... ... мен оқу ... ... ... жөнінде келелі ойлары
көрініс тапқан.
Оқулық мәселелерімен айналысқан ... ... ... ... Д.Д. ... В.В. Краевский, И.Б. Бекбоев, Э.М. Мамбетакунов ... ... ... моделін жасау үшін олардың әрбір құрылымдық
элементінің қызметін ғылыми түрде терең ... ... ... Ал И.К. ... И.Я. Лернер, В.П. Беспалько және т.б.
еңбектерінде оқулық түзудің ... ... ... кеңінен
қарастырылған.
Қазақстанда Ж. Қараев бастаған топ ... ... ... ... ... және ... қойылатын дидактикалық талаптар, А.
Құсайынов пен Ұ. Асылов оқулықтанудың өзекті мәселелері, А. ... жаңа буын ... ... болу керек, қазіргі жағдайы және
олардың ... ... ... Қ. ... ... сыныптарда
дүниетануды оқытудың ғылыми-әдістемелік негіздері, И. Нұғыманов химия оқу-
әдістемелік кешеніндегі химиялық тілдің ... Ж. ... ... ... ... оқу ... дидактикалық негіздері жөнінде зерттеу
жасаған. Оқулық мәселелерін педагогикалық және психологиялық ... ... ... ... осы еңбектердің маңызды міндеттерінің бірі ─
ғылыми-әдістемелік ... ... ... ... ... болса, мақсаты ─ оқулықтардың сапасын арттыру, әрі ... ... ... ... оқу ... ... маңызы, оның атқаратын қызметтеріне
қойылатын талаптар тақырыбы әлемдік педагогикада жүздеген ... ... келе ... ... белгілі. Мысалы, З.Е. Гельман, К. Швинге,
Г. Майендорф, В.И. Дайнеко, Г.Н. Осокина, Л.М. Кузнецова, Л.Я. Зорина, И.Н.
Чертков, Д.А. ... және т.б. ... ... ... ... ... оқулықтарға тоқталған. Олар алғашқы химия ... ... ... ... айта ... олардың мазмұны мен құрылымы,
жетістіктері мен ... ... ... ... жалпы білім беретін мектеп ... ... ... ... ... мәселелерінің жекелеген аспектілері бірқатар
ғылыми-зерттеу жұмыстарының өзегіне ... ... К.Ш. ... ... химиядан оқу-әдістемелік кешенді пайдаланудың әдістемелік
негіздері” атты ... ... ... ... жаңа ... ... тиімді пайдалану жолдарын іздестіруге арналған.
Ал қазір жалпы білім беретін мектептерде пайдаланып жүрген оқу-әдістемелік
кешен ... ... жаңа ... ... ... ... ... Қазақстан мектептерінде еліміз егемендік алғанға дейін тек
аударма оқулықтар ғана пайдаланылғандықтан, әрі химия пәнінен мұғалімдерге
арналған жекелеген ... ... ... құрал әзірленбегендіктен,
химия пәнінен оқу-әдістемелік кешен дайындап, оқу ... ... ... толық, жан-жақты жүргізілмеген.
Осы тұрғыдан алғанда қоғамдық талап пен республикадағы оқулық жазу
үрдісіне қатысты маңызды ... ... ... ... ... ... біріншіден, оқулық ─ тек оқушы үшін ғана ұсынылатын құрал
ғана емес, бүкіл қоғамның айнасы ретінде оның өркениетін ... ... ... ... Онда ... ... мен ... ерекшелік
тоғыстырылуы тиіс. Бұл мәселеге Қазақстан Республикасының ... ... жыл ... ... тоқталып, еліміз бәсекеге ... ... 50 ... қатарына кіру стратегиясын іске асыруы үшіе
білім беру саласына жүктелетін маңызды міндеттердің бірі ─ жаңа буын ... ... ... ... оны оқу ... ... ... асыру екендігін атап көрсеткен. Осы орайда ... ... ... ... ... ... ... жаңа буын оқулықтарының сапасын арттыру мақсатында ... ... ... жүргізілуде. Зерттеулер мен сынақтар
нәтижесінде ... пән ... әлі де сын ... ... ... отыр.
Екіншіден, химиядан төл оқу-әдістемелік кешен түзудің ... ... ... ... ... тәжірибеде тек қазақ
тілі мен әдебиеті, тарих пәндерінің ғана ... ... ... да, ... пән ... Ресейден шығарылған түпнұсқаның ... ... Бұл ... ... типтік бағдарламасын
басшылыққа алып жазылғандықтан, ғылыми жүйесінде, ... ... және ... ерекшеліктер ескерілмейтін. Мысалы, химия
оқулықтарында ... ... ... кездесетін орны, оларды өңдейтін
кәсіпорындар жөнінде ешқандай мағлұмат берілмейтін, тіпті ... сөз ... ... ... бір елдегі экологиялық апат жөнінде
баяндалатын, ал ... ... ... ... және ... ... іс жүзінде пайдалану сияқты қажетті мәселелер ескерусіз қалып,
жалаң теориялық білім беріліп ... ... жаңа буын ... кешен оқу үрдісінде кешенді
пайдаланылғанда осы пәнді ... ... ... білім беру,
тәрбиелеу міндеттерін, оқушылардың жеке ... ... ... іске ... ... Бірақ өкінішке орай, әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... кері әсерін
тигізуде. Осылайша, оқушылардың білім сапасын және ... ... ... ... өмірлік дағдысын қалыптастыруға қойылатын талаптар
мен ... ... ... және оның оқу ... ... арасында қайшылық туындады. Міне, осы және басқа да жағдайлар
химия пәні оқу-әдістемелік кешеннің мазмұнын жетілдіре ... оның ... ... ... ... ... ... етеді.
Химия курсы бойынша жаңа буын оқу-әдістемелік кешеннің мазмұнын анықтау
және оны қолданудың ... ... ... ... ... курсы жаңа буын оқу-әдістемелік кешеннің мазмұнын анықтап,
жүйелеудің ... мен ... ... оқу үрдісінде оқытудың күтілетін ... ... ... ... ... ... ... жаңа буын оқу-әдістемелік кешенін
дайындау;
─ химия сабақтарын жаңа буын ... ... ... ... жаңа буын ... ... оқу ... тиімділігін
педагогикалық эксперимент арқылы тексеру.
Химия курсы бойынша жаңа буын ... ... ... ұстанымдары мен критерийлері сараланып, осының негізінде
әлеуметтік сұранысқа сай әзірленген, оқу материалдары ... ... ... ... және оны ... ... ерекшеліктері
анықталып, тиімді әдістемесі жасалса, онда мектепте химиядан білім ... ... ... ... ... ... таным қызығуы
артып, олардың химияның негізгі мәселелерін меңгеруіне, ғылымның қазіргі
даму деңгейіне сай ... ... ... ... ... ... ... ғылыми бейнесі және таным үрдісі жайлы философиялық
көзқарастар, ... мен ... жеке ... ... ... ... отандық ғалым-ағартушылардың іргелі еңбектері, білім беру саласына
байланысты маңызды құжаттарын ... ... етіп ... ... жаңа буын ... ... ... анықтап,
жүйелеудің ұстанымдары мен критерийлері ғылыми тұрғыда ... ... жас ... ... ... ... жаңа буын ... кешен дайындалса, сондай-ақ, оны сабақта тиімді пайдаланудың
әдістемесі жасалса ғана жаңа ... ... ... өмір ... ... ... білім беріліп, жеткіншектердің ақыл-ой әрекеті дамып,
қазіргі әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... теориялық маңыздылығы:
─ химия курсы бойынша жаңа буын ... ... ... ... мен ... ... ... мазмұны химияны оқытудың негізгі мақсаттарын іске асыруда осы жастағы
оқушылар үшін ... ... жаңа буын ... ... ... жаңа буын оқу-әдістемелік кешенді сабақта пайдаланудың әдістемесінің
жасалуы;
Практикалық маңыздылығы:
─ химия пәні бойынша оқу-әдістемелік ... ... ... ... ... ... мен критерийлерін жаратылыстану
тобына кіретін басқа пәндердің оқу-әдістемелік кешенін түзуге қолдануға
болады;
... ... ... жаңа буын ... ... химия
пәнінен білім беру стандартын, оқу бағдарламасын, оқулықтарды, жұмыс
дәптерін, ... мен ... ... ... ... арналған әдістемеліктерді және оларды сабақта пайдаланудың
әдістемесін жалпы білім беретін мектептің оқу үрдісінде қолдануға болады;
─ химия ... жаңа буын ... ... және оның ... әдістемелік нұсқауларды жалпы білім беретін оқу орындары ... ... ... ... жетілдіретін институттар
практикасында қолдануға болады. ─
Әдістері:
─ білім беру ісіне қатысты мемлекеттік ... ... ... ... жолдауларын зерделеу;
─ оқу-тәрбие мәселелері мен оқу-әдістемелік кешен дайындауға қатысты
педагогикалық, ... ... және ... ... әр ... ... оқулықтарын теориялық, жүйелік және мазмұндық
тұрғыдан талдау;
─ қолданыстағы оқу-әдістемелік кешенді сараптау нәтижелеріне ... және оны ... ... оқу ... тікелей мұғалімдермен және оқушылармен жаңа
буын оқу-әдістемелік кешеннің мазмұны және оны ... ... ... алып, тиімділігін тексеру мақсатында педагогикалық
эксперимент жүргізу және оны қорытындылау.
Өткен кезеңдердегі химия оқулықтары ... ... ... ... ... ... ... алмайынша қазіргі және болашақтағы
химия курстарының жүйелі мазмұны таңдалмайтындығы ... ... ... тұрғыдан жан-жақты қарастыруды қажет етті. Олардың
ішіндегі маңыздылары: білімнің сабақтастығы; алдын-ала оқыту және ... ... жеке ... ... байланыс орнату; иллюстративті
және мәтіндік материалдардың өлшемдік үйлестігі; ... ... ... ... алу мен ... ... ... шығару
әдістемесі және т.б.
Осы мақсатпен профессор И. Нұғымановтың жетекшілігімен үш кезеңдегі үш
оқулыққа ... ... ... Оның ─ ... Кеңес мектептерінде 1933-
1953 жылдар аралығында пайдаланылған В.Н. ... ... ... Екіншісі ─ 1960 жылдардан осы кезге дейін ... ... ... және т.б. ... ...... жылдардың соңында жарық
көрген Н.С. ... пен Л.М. ... ... ... ... да өзіндік артықшылармен қатар кемшіліктері де болды. В.Н.
Верховский оқулығы химия ғылымының даму логикасына сәйкес және заттың ... ... ... деңгейіне құрылғандықтан түсінікті болды,
бірақ ... ... ... ... ... заттың зерттейтін элементар бөлшегіне баса ... ... ... өз объектісінен алыстатып, ауырлатып
жіберді. Ю.В. Ходаков және т.б. оқулығы осы ... ... ... ... молайтып, атом құрылысы жөніндегі көзқарастың орнын
тиімді анықтай алмады.
Әр оқулық мазмұнын іріктеудегі жетекші идеясымен, ... оқып ... ... және ... ... ... ерекшеленеді:
жетекші идея зат құрылысының теориясы арқылы айшықтанады; затты бастапқы
оқып үйрену деңгейі ─ ... ... және ... ... әр ... сипаты салыстыру арқылы ашылады; әр жаңа ... оны ... ... мына ... ... ... ... және
қасиеттері → зертханалық тәжірибе жасау және бақылау → қорытынды және
ұғымның аты ... ... ... ... тұрақты оқулық ─ В.Н. ... ... ... ... даму ... ... ... бір жыл заттарды тәжірибе жүзінде оқып үйренеді, ал ... ... ... ... беріледі. Бұдан кейінгі оқулықтарда
(Ю.В. Ходаков және т.б.) атом-молекулалық теория ... ... ... Оларда затты бастапқы оқып үйрену деңгейі
тәжірибелік және теориялық ... яғни ... ... ... ... ... ... Соңғы кезде жарық көрген Н.С. Ахметов, Л.М.
Кузнецова және С.Т. Сатыбалдина, Р.А. Лидин ... ... ... ... ... көзқарастар, содан кейін элементтер және олардың
қосылыстары берілген. Тұжырымдап айтқанда химия оқулықтарының ... ... ... зат ... деңгейінің қайсысын негізге
алатындығында болып отыр (1-сызбанұсқа):
1-сызбанұсқа ─ ... ... ... ... оқулықтарда алдымен атом-молекулалық ілімді, содан
кейін атом ... мен ... ... теорияларын оқып үйрену
көзделеді. Заттардың физикалық, химиялық ... осы ... ... заң ... ... ... мен Р.А. ... оқулығы зат күрделіленуінің эволюциялық
көзқарастарына сүйенеді. Олар орта мектептегі ... ... ... ... ... кездеспеген жаңа жүйе ұсынды. Онда химиялық
білім ... жаңа ... ... жасалғанымен, бұл оқулық Қазақстан
мектептерінде пайдаланылып жүрген бағдарламаларға ... ... ... оқу ... ... ... қойды. Елімізде жаңа буын оқулықтары
жарыққа шыққанға дейінгі кезеңде Ресейде жарамсыз деп ... ... ... келетін басқа оқулық болмағандықтан Г.Е. Рудзитис пен
Ф.Г. Фельдманның оқулығы қолданылады. [1]
1.2 Жаңа буын «Химия» оқулықтары.
Қазақстан Республикасы өзінің ... ... ... ... ... ... стандартының алғашқы нұсқасын 1998 жылдан бастап іске
асыруға кірісті. Осы ... ... ... ... ... ... үшке жіктелуі болады. Осы кезге дейінгі зат ... ... ... ... ... ретінде беріліп келген еді. Енді ... ... ... “Химиялық реакциялар”, “Заттар мен ... ... ... ... және пайдалануы” ... ... ... сол кездегі базистік оқу жоспарында химия пәнін
оқытуға ... ... ... азаюына байланысты берілетін ... ... де ... ... ... оқулықтары мазмұнының даму
бағыты және қазақ тіліндегі ... ... ... тұжырымдамасының
талаптары тұрғысынан 8-9 сыныптарға арналған химия байқау оқулықтарының
мазмұны анықталды.
XXI ғасырдың алғашқы ... ... ... ... ... ... ... енген сайын орта білім ... ... арта ... ... ... 2002 жылы жаңа ... ... беру
стандарттары жасалып, бекітілуіне орай 8-сыныпта берілетін білім мазмұны
жетілдірілді, соған сәйкес өңделген 8-сынып “Химия” ... ... ... ... ... ... ... оқулығының мазмұнында пәннің жалпы жүйесіне енгізілген
маңызды ... ... ... теориялар мен заңдар берілді. Ал ... ... ... алуда химиялық білім беруді ізгілендіру
тұжырымдамасына сүйенді.
Бұрынғы дәстүрлі аударма ... ... ... ... біршама өзгерістер болды, оны төмендегі 1-кестеден көруге
болады. Солардың бірі қазіргі ... ең ...... ... ... ... бір жүйеге келтіріп, бекітетін “Химиядағы ... атты ... ... Бұл ... ... бірыңғай ұлттық және
мемлекеттік аралық бақылау талаптарына сай ... ... ... ... басты жаңалық ─ оған органикалық заттар жөнінде
бөлім енгізілуі. Бұл ... ... ... ... ... Бұған дейін
органикалық заттар жөнінде 9-сыныпта берілетін білім мазмұны, көлемі, реті
жөнінде ешқандай зерттеулер мен ... ... ... ... ... ... білім мазмұны кейін жоғарғы сыныптарда немесе
арнайы оқу орындарында ... ... ... ... ... ... тиіс ... шешім қабылданды:
─ органикалық заттардың бейорганикалық заттардан негізгі айырмашылығы,
көптүрлілігі және маңызы;
─ заттың құрамы → ...... ... ... заттарда айқын білінуі;
─ органикалық заттардың әр алуандығы, олардың ағзалар тіршілігіндегі
зат алмасуға қатысатыны, күнделікті тұрмыста, өнеркәсіпте, ... ... ... ... ... ... минерал заттардан түзілуі, ағзалар тіршілігін
тоқтатқан соң ... ... ... ... ... ... және
көмірсутектерге, оттекті органикалық ... ... ... ... ... ... стандарты (2002ж.) бекітілгеннен кейін Қазақстанда
жалпы білім беретін мектептің ... ... ... ... ... ... ... Бірі ─ профессор И. ... 1999 жылы ... ... бағдарламадан өзгеше сызықтық
құрылымды бағдарлама болса, екіншісі ─ сол кезеңде мектептерде қолданылып
жүрген дәстүрлі ... ... жоқ, ... Н. ... 2001 жылы жасалған, концентрлі құрылымды бағдарлама еді. И.
Нұғымановтың жетекшілігімен түзілген бағдарламаның ... ... ... ... ... да бар еді. Ең ... ... жылдар бойы
тұрақтанған дәстүрлі құрылымнан жаңа құрылымға ауысуға Қазақстан ұстаздары
дайын емес еді, екіншіден сол кездегі ... ... ... ... мен бағдарламалардың дұрыс жеткізілуі, сондықтан олар қай ... алу ... ... ... ... бейорганикалық заттар
жөніндегі ұғымдарды жүйелейтін ... заң мен ... ... ... ... төртіншіден, оқулық жазуға ... ... жаңа ... жаңа мазмұнын таңдау да қиындық туғызды,
бесіншіден, біздің ... әлі ... өз ... ... ... беретін көп бағдарламалы жүйенің болмауынан Қазақстан
республикасы ... және ... ... 2005 жылы ... Н. Нұрахметов
басшылығымен жасалған бағдарламаны негізгі деп бекітті. Осы ... ... ... ... ... ... ... (авторлары И.
Нұғманов, Р. Жұмаділова, Ж. Кембебаева) күрделі ... ... ... ... пен ... ... ... қойылатын дидактикалық
талаптар мен әдістемелік ... ... алға ... ... ... ... ... оқу үрдісінде белгілі бір нәтижелерге қол жеткізуін
көздейтін құралдар категориясына жатады. ... ... ... ... жас ... ... беру мен оларды тәрбиелеу үрдісіндегі қызметтері,
мазмұны мен жалпы ... ... ... талаптары жүздеген
жылдар бойы жетілдіріліп келеді.
Дегенмен, ғылыми-техникалық прогрестің қарқынды дамуына ... ... ... ... ... артуы және осы біліммен оларды
мектептегі, тіпті жоғары оқу орнындағы оқу ... ... ... ... ... мектеп оқулығына өз таңбасын қалдыруда. Осыдан
келіп, мектеп ... үшін ... бар ... ... ... өз ... ... алуын, біліктерін, дағдыларын дамыту, оқу
үрдісіне алған білімін бекіте отырып ... және ... ... ... яғни ... ...... беру ортасының маңызды буыны.
Білім беру ортасы оқу процесінде ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз етеді. Оқулықтың ақпараттық ... мен ... ... тиімді үйлесуі оқушыға танымдық және өз ... алу ... құру ... ... мүмкіндіктер береді. Оқулық
тек оқытып қана қоймайды, сонымен қатар меңгерген ... ... оқу ... педагогикалық технологиялар негізінде ... ... ... оқулық оқыту үрдісінің ... ... ... ... ... ... ... қызметін
жартылай немесе толық алмастыра алады. Оқулықтың және оқу-әдістемелік
кешеннің мазмұны атқаратын қызметіне орай ... ... ... оқу-
әдістемелік кешенде: а) пән мазмұны қандай ... б) ... ... ... немесе екеуімен де) берілетіндігін оны құрайтын
элементтер мен ... ... ... өзара байланысы нақтылайды. [3]
1-кесте ─ И. Нұғыманов және Н. Нұрахметов жетекшілігімен түзілген
бағдарламалардың айырмашылықтары
|И. Нұғыманов ... ... ... ... түзілген |сағат |түзілген бағдарламаның мазмұны|сағат |
|бағдарламаның ... мен ... |мен ... ... |
|құрылымы | | | ... |102 ... |102 ... |2 | ... ... ұғымдар. |27 |
|Химиялық ... ... |17 ... Оксидтер. Жану. |12 |
|Зат ... ... ... | ... ... ... түсінік. |9 ... ауа, ... |18 ... ... | ... ... |9 |Су. ... Тұздар. |9 ... ... ... |7 |Бейорганикалық қосылыстардың |9 ... |14 ... ... | ... ... |5 |Д.И. Менделеев жасаған |12 ... ... |8 ... заң және ... | ... |9 ... периодтық | ... | ... Атом ... | ... ... |10 |Зат ... және ... |8 |
|кластары және | ... | ... ... | ... ... Галогендер.|16 |
|теориясы тұрғысынан | | | ... ... | | | ... ... | | | ... | | | ... | | | ... |68 ... |68 ... ... |3 ... негізгі |2 ... ... | ... ... | ... ... ... |15 ... ... ... ... Д.И. | ... ... | ... химиялық | |Маңызды ... ... |22 ... ... | ... ... | ... мен ... ... ... маңызы. | |
|Металдар және олардың |15 ... ... ... |15 ... | ... ... | |
|Бейметалдар және олардың |15 ... | ... | ... ... ... |17 ... заттар туралы |16 |түсініктер. | ... ... | | | ... 8 ... ... ... талдау (авторы Н. Нұғманов).
Ана тіліндегі тұңғыш оқулықты ... ... екі ...... ... ... негізге алынған. 8-сынып «Химия» оқулығының
ғылыми құрылымы «зат» және «химиялық реакция» ... екі ... ... Ал ... ... «заттар мен химиялық реакцияларды
адамдардың танып қолдануы» ... ... ... кезде қоғамдағы
химияның рөлінің өзгеруі мен оның әлеуметтік рөлі ... ... ... фактормен анықталады. Біріншісі ─ «хемофобия», яғни ... ... ... қоғамның жағымсыз қарым-қатынасы ... ... ...... ... деңгейдегі адамдарда кездесетін
химиялық сауатсыздық. Сондықтан осы ... ... ... сауатты
жазылған оқулық орасан зор ағартушылық қызмет атқаратыны түсінікті жайт.
Осы айтылғандарды ескере отырып, ... ... ... ... ретінде мынадай мәселелер негізге алынды:
1. Оқулықтағы мәтіннің баяндау реттілігі қазіргі химияның ... және ... ... химиялық қасиеттерімен біртіндеп
жалпы түрде таныстыруға бағытталған. Сипаттама материалдар ... ... ... ... ... ... ... Материалды баяндау логикалық негізділіп, тұтас бір ойды жеткілікті
түрде қарапайым тілмен жеткізу ... іске ... ... өн ... ... өмірмен байланысы көрнекі көрсетілуіне,
оқушылардың күнделікті өмірде ... ... мен ... ... ... ... қолданбалы маңызына назар
аударылды.
4. Оқулық тілі ... ... ... ... ... ... ... қысқа, қызықты, түсінуге жеңіл
әңгімелер түрінде берілді. Әр ... ... ... ... ... т.б.) ... ... қолданылды.
Бірақ оқулық әлі сынақтан өтіп жатқандықтан ақ пен қара ... ... ... ... болып шығарылса, оқулық
сапасы арта түседі.
5. Базалық деңгейдегі материалдар ірі ... ал ... ... әріптермен жазылды.
6. Химияның эксперименттік аспектілерін толық қамту мақсатында және
оқушылардың ... ... ... үшін тиісінше мектеп
жағдайына лайықталған жай және көрнекі тәжірибелер, зертханалық және
практикалық жұмыстар ... ... ... ... және ... үшін есептер, тапсырмалар және
жаттығулар деңгейленіп ... әр ... ... ... ... оқулығының құрылымы ұстанымдарын таңдап алу химиялық ... ... ... сүйенеді. Осы ... ... бірі ─ оқу ... ... ... ... ... негізінде жаңа балама «Химия» оқулығының (авторлары ─ И. ... ... ... ... ... ... дәстүрлі оқулықтардан
өзгеше) біраз өзгертулер енгізілді:
─ периодтық заң және ... жүйе ... ... 8-сынып
«Химия» оқулығын атом құрылысы тұрғысынан қайта құру жүзеге асырылып, ... ... ... ... ... ... ... бұрынғымен салыстырғанда берілетін теориялық білім ... ... ... ... ... теория ретінде оқылмайтындықтан,
электролиттер, қышқылдар, негіздер және ... ... ион ... ... ... түсініктер берілді;
─ алдыңғы тақырыптарда берілген теориялық әзірліктерден ... ... ... ... ... баяндауға, олардың электрондық, электрон-
иондық механизмін түсіндіруге мүмкіндік болады;
─ химиялық ... ... оған әсер ... жағдайларды
заттардың табиғатымен, химиялық байланысының типімен ұштастырып түсінуге
жәрдемдеседі;
─ дәстүрлі бағдарламалардан тағы бір ерекшелігі ─ оқушылар ... ... ... бекіту мақсатында «Химиядағы ... ... ... ... есептеулерге көп көңіл бөлінеді.
Химияны оқытудың алғашқы жылында (8-сынып) басты ...... ... ... «химиялық тілді» және оларға күнделікті
өмірден таныс объектілерін негізінде химиялық ... ... ... бұл ... ... идеясы ─ оқушыларда кластарға
топтастырылған әр түрлі ... ... ... ... ... ... арасындағы байланысты сипаттау дағдыларын қалыптастыру.
Осы өзгерістер еске алынып, 8-сынып оқулығында мынадай ... ... ... ... зат ... жалпы түсінік;
─ оттегі, ауа, оксидтер;
─ сутегі, қышқылдар;
─ су, ерітінді, негіздер;
─ ерітінділер- электролиттер;
─ химиялық ... ... ... ... ... ... ... кластары және электролиттік
диссоциация теориясы тұрғысынан олардың ... ... ... ... «Кіріспе» бөлімінде химия ғылымы нені зерттейтіні жөнінде
және химияның ғылым болып қалыптасу тарихынан мағлұматтар беру ... ... ... ... ... ... химияның алғашқы түсініктерімен
(атом, молекула, жай зат, күрделі зат, ... ... т.б.) және ... ... ... ... химиялық формула, химиялық теңдеу)
таныстырылады. Сондай-ақ, алғашқы ... ... ... ... ... химиялық тәжірибелер жасауға үйретіледі.
8-сынып оқулығы құрылымындағы басты жаңалық ─ «Зат туралы ... ... ... Бұл ... атом ... туралы алғашқы
мәліметтер беріліп, атом ядросы мен электрондық ... ... ... ... нақтылы білім беру көзделген. Осы білімнің негізінде
изотоптар және химиялық байланыс ... ... ... ... ... ... барысында зат құрылысының элементар деңгейінен макродеңгейіне
біртіндеп күрделеніп, нәтижесінде молекулалардың түзілуі, молекулалық ... ... және ... ... ... ... жөнінде
білім беріледі. Мұның өзі оқушыларда заттың дамуы ... ... ... ... Бір ... ... электрондық
қабығы туралы алғашқы түсініктер 8-сынып оқушысына ауыр емес пе ... ... тууы ... Бірақ осы материалдар атом мен молекулаға бірден ... ... ... ... ... атом мен ... ... ұсақ
бөлшектері ретінде анықталып келді. Атомды ... үшін ... ... деп, оның ... ... қайшы белгісі көрсетілді.
Изотоптар жөнінде түсінік беру арқылы салыстырмалы ... ... ... жөнінде нақтылы білім қалыптастырылады. Сонымен, атом ... ... ... ... ... салыстырмалы атомдық массаға
бірден-бір дәл анықтама беру үшін және ... ... ... ... беру үшін ... III, IV, V ... негізінен бейорганикалық қосылыстардың
маңызды кластары: оксидтер, қышқылдар, негіздер және ... ... ... ... қасиеттері және қолданылуы ... ... ... ал VI ... ... ... иондық теңдеулер құру жөнінде алғашқы ... ион ... ... ... реакциялар» тарауында химиялық реакциялардың жүру жағдайлары,
жүру заңдылықтары қарасырылып, элемент және оның қосылыстарының ... ... ... реакциялармен білімдерін бекіту көзделген.
«Химиядағы сандық қатынастар» тарауында химиядағы ... зат ... ... ... көлемі мен салыстырмалы
тығыздығын пайдаланып ... ... ... ... ... ... ... қосылыстардың негізгі кластары және
электролиттік диссоциация теориясы ... ... ... ... ... ... тарауымен аяқталады. Бұл тарауда
оқушылар ... бір ... ... ... ... ... әр тарау
сайын оқушылар ... ... ... ... ... мен
зертханалық тәжірибелер қамтылған. Сондай-ақ, әр ... ... ... ... жаттығулар, есептер мен тпасырмалар шартты
белгілермен айшықталып берілген.
Оқулыққа қосымша мұғалімдерге арналған ... ... ... ... арналған «Химиядан ... ... ... көрді.
Әдістемелікте химияны оқытудың жалпы мәселелері, химияға қатысты қосымша
Қазақстанның химия ғылымына ... ... ... ... ... өткізудің үлгі-әдістемелері және сыныптан тыс жұмыстарға
пайдаланатын қосымша материалдар берілген.
Оқушыларға ... ... ... ... ... ... тереңдетуге арналған әр түрлі жаттығулар мен есеп ... ... ... ... ... ... ... уақыт
үнемдеуге мүмкіндік береді. [4]
1.4 9-сыныпқа арналған «Химия» оқулығының құрылымы мен ерекшеліктері
(авторы И. ... ... ... ... ... ... ... оқулықтың өңделгеннен кейінгі құрылымымен танысатын болсақ.
Оқулық алғысөзден, ... ... ... ... ... ... және төрт ... тұрады.
Бұрынғы дәстүрлі оқулықтарда осы жылы оқылытын жаңа материал бірден
басталатын ... ... жаңа буын ... ... ... ... ... пәнінің негізгі тақырыптарын қайталаудан басталған. Бұл
бөлімде «Атом құрылысы», «Д.И. Менделеев жасаған ... заң ... ... ... ... мен ... қосылыстардың
негізгі кластары жөніндегі мағлұматтар» деген екі параграф қамтылды.
I тарауда электролиттер, ... ... ... диссоциациялану механизмі, ион алмасу реакциялары, тұздар гидролизі
жөніндегі негізгі мәселелер, т.б. ... ... ... және ... олардың арасындағы алмасу реакцияларының ... ашу ... ... ... ... және ... ... түсінің өзгеруіне кестелер берілді.
II және III тараулар осы ретпен бейметалдар мен ... және ... ... мен ... ... ... ... өзгешелігі ─
бейметалдар мен металдарды топшаларға бөліп ... ... ... ... ... баяндалғаннан кейін, қосылыстары табиғатта жиі
кездесетін және практикалық маңызы жоғары ... мен ... ... ... беру ... бір ерекшелігі ─ бұл тарауларда бейметалдар мен металдарды және
олардың қосылыстарын ... ... ... ... Қазақстанда кездесетін табиғи қосылыстары мен кен орындары
жөнінде білім беріледі.
IV тарауда 9-сынып оқулығындағы басты ... бірі ... ... ... ... ... Бұл ... жаңа білім беру
реформасына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... органикалық заттар жөнінде алғашқы ... ... ... ... білім мазмұны мектептің жоғарғы сатысында
немесе арнайы орта оқу ... ... ... ... ... ... ... химиядан 8, 9-сыныптарға арналған бағдарламада
(2004ж.) көрсетілмесе де, оқулықта ... мен ... ... ... ... ... ... материал ретінде кіші шрифтілермен
терілді. Альдегидтер жөнінде материалдың ... ... ... (спирттер → альдегидтер → карбон қышқылдары) арасындағы
генетикалық байланыстарды толық ашу және ... ... ... жүйелі білім беру мақсаты көзделді. Күрделі эфирлердің құрылымы мен
қасиеттері жөнінде бастапқы білімі жоқ ... ... мен ... ... ... айту ... қиын ... сөзсіз. Сондай-ақ кейбір
заттардың өндірісте өндірілуі ... ... ... ... ... болат өндірістері жөнінде де материалдар берілді.
Химия пәнін химиялық экспериментсіз ... ... ... ... әр тарау сайын оқушылар білімін ... ... ... мен ... ... қамтылды. Бұл жұмыстар ... ... іс ... ... ... беретін және орындалу
техникасы кез келген мектептің ... ... ... ... әр ... бар, жеңіл табылатын реактивтерді пайдаланатын
болады. ... ... ... жағдайына лайықтап, өзгертіп қолдануына
болады. Сондай-ақ әр ... ... ... айтылғандай тиісті
жаттығулар, есептер, әр түрлі тапсырмалар деңгейге ... ... ... ... ... ... ... оқушыларға
арналған химиялық тапсырмаларды орындауға көмегі бар кестелер және сан
есептерінің жауаптары ... ... ... ішкі беттерінде ең
қажетті болып табылатын «Д.И. ... ... ... ... мен ... негіздердің және тұздардың суда ерігіштігі»
кестелері басылды. Оқулықта берілген суреттер негізінен ... ... ... екі ... ... ... ... бірге мұғалімдерге арналған «Химиядан әдістемелік ... ... ... ... ... мен ... ... да
оқулыққа сәйкестендіріліп өңделді.
Әдістемеде химия оқулықтарын дайындау тұжырымдамасы, оқулықтағы негізгі
мазмұнды таңдап алу ұстанымдары, құрылымы жөнінде, тақырыптық ... мен ... ... ... ... ... химия ғылымынң дамуы,
химик ғалымдар және маңызды кен орындары жөнінде материалдар ... ... ... сыныптан тыс жұмыстардың әдістемесі келтірілген.
Есептер мен жаттығулар жинағы ... ... ... Онда ... ... теориялық материалдарды бекітіп,
дамытатындай ... ... ... ... деңгейлеген
(алгоритмдік, эвристикалық, шығармашылық) есептер, жаттығулар және қазіргі
күн ... сай ... ... ... ... ... ... тапсырмалары берілді. Сондай-ақ химиядан терең білім алғысы келетін
оқушылар үшін жоғары ... ... ... ... ... ... қазіргі оқыту үрдісін жүзеге асыратын әрбір оқулық мазмұнының
төрт элементі бар: 1) ... ... беру ... ... ... ... 2) репродуктивті, немесе білім мен әрекет тәсілдерін
қайталауды ұйымдастыру; 3) шығармашылық қабілеттерін ... 4) ... ... ... ... ... [5]
Зерттеулерге қарағада, оқулық ... ... ... ғана ... ... оқушыны ойландыратын, ақыл-ойы мен
жүрегін баурап алатын қоғами құндылығы бар ... ... ... осы ... меңгеру үрдісінің ұйымдастырушысы ... ... ... мектеп бағдарламасы анықтаған ... ... мен ... ... жас және басқа ерекеліктерін ... ... ... ... ... ... трансформациялық,
жүйелеуші, бекіту және өзін-өзі бақылау, өз бетімен білім алу, кіріктіруші,
үйлестіруші, дамытушы-тәрбиелеуші және т.б. дидактикалық ... ... де ... ... ... дидактикалық функциялар жиынтығы әлі де
толықтырылуда, әлі де зерттелуде. Берілген жиынтықтың артықшылығы сол ... ... ... іске ... барлық жүйесінің талаптарына
сәйкес жүйелікке құрылған, екіншіден, бүкіл оқыту үрдісіне тән дидактикалық
функцияларды ... ... ... ...... ... сәйкес
нақтыланған. Олардың ешқайсысы ... ... беру ... мен
ұстанымдарына қарама-қайшы емес. Олардың әрқайсысы және барлығы бірге ... ... ... ... және ... ... іске асыруға мақсатты
түрде жұмылдырылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Жұмаділова Р. Жаңа буын оқулықтар кешені. ─ Химия мектепте; 2008 ... 6, 21-30 ... ... Р. Жаңа буын IX ...... ...... мектепте;
2005 жыл, № 3, 19-21 беттер.
3. ... Р. Жаңа буын ... ... ...... ... жыл, № 4, 30-33 ... Нұрахметов Н., Сарманов К., Жексимбина К. “Химия” 8-сынып оқулығы;
Мектеп баспасы, 2004 ... ... Н., ... К., Жексимбина К., Заграничная Н.,
Темірболатова Ә. ... ... ... ... ... ... ... денелер

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Химияны оқытуда компьютерді қолдану51 бет
"Тұлға психологиясы"4 бет
Іeee 802.х стандарттарының құрылымы3 бет
Бейіндік оқыту технологиясы7 бет
Демократия6 бет
Елдің экономикалық дамуының сапалық серпілісі26 бет
Казіргі заманғы ұрыс сипаты7 бет
Компьютер ұғымы10 бет
Күн энергиясы8 бет
Михаил Васильевич Ломоносов3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь