Ақмола облысы астрахан ауданы «Приишимское» жшс-нің жыртылған жерін реттестіру жобасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 Әдебиетті шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7

2 Жобалау объектісінің сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
2.1 Шаруашылық туралы жалпы мәлімет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.2 Табиғат жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

3 Жобаның мазмұны мен негізделуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
3.1 Ауыспалы егіс жүйесін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
3.2. Ауыспалы егістердің территориясын реттестіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

4 Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52

5 Еңбек қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...57
5.1 Қазақстан Республикасының еңбек қорғау заңы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57
5.2 Қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың әсерін жою жөніндегі іс.шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...58
5.3 Техника . қауіпсіздік мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .62

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63
Кіріспе

Жер – табиғи зат, ол адам еңбегінің нәтижесі емес. Жер – ерекше өндіріс құралы. Басқа өндіріс құралдарына қарағанда, мысалы машиналарға. Қазіргі кезде де бұл кейбір қиялы болып көрінетін, бірақта теориялық тұрғыдан мәні бар, радикалдық ұсыныстардың негізі болып отыр. Жер мәңгі және басқа құралдармен алмастыруға келмейтін өндіріс құралы. Егер де басқа өндіріс құралдарын қажеттілікке қарай қанша да және қашан да өндіруге болса, жердің көлемі шектелген, ол ұдайы өндіріске келмейді. Жердің бұл ерекшелігінен мынадай маңызды бір тұжырым туындайды: ол әрқашанда аса құнтты және ұқыпты пайдаланылуға тиісті. Жердің өндіріс құралы ретіндегі тағыда бір ерекшелігі орнының тұрақтылығы. Басқа жылжымалы өндіріс құралдарына қарағанда ол тұрған орнында ғана пайдаланылады. Жердің осы ерекшелігінен туындайтын тағы бір тұжырым: ол, жылжымайтын мүлік ретінде өзімен үзілмес байланыстағы өндіріс құралдарымен бірге, нарықтық келісімдердің объектісі болып табылады.
Басқа өндіріс құралдары ескіріп тозатын болса, жер ғылыми ұсыныстар негізінде пайдаланылса үнемі жақсара береді. Оның осы ерекшелігіне бүкіл агрономия ғылымы негізделеді.
Республика жер қорының аса маңызды категориясына – ауылшаруашылық мақсатындағы жерлерге қатысты.
Жоғарыда айтылғандардан, жалпы жерге орналастыру кешенін құрайтын инжинерлік – техникалық және ұйымдастыру – шаруашылық шаралардың күрделілігі туралы тұжырым туындайды.
Өзіміздің елімізге тоқтайтын болсақ Қазақстан Республикасының жер қоры 272,5 млн. га құрайды. ТМД елдерінің арасында Ресей Федерациясынан кейін екінші, ал дүние жүзінде тоғызыншы орын алады.
Қазақстанның бүкіл жер қоры өте қуаң климатпен сипатталатын табиғи аймақтарда орналасқан. Жалпы түрде айтқанда, бұл қауіпті егіншілік аймағы. Республиканың оңтүстік аймақтарында тек суармалы егіншілік қана мүмкін. Дала және құрғақ дала аймақтарында тәлімі егіншіліке дамығанымен, ол топырақтағы ылғалды сақтап қалу мақсатымен күрделі щаралар кешенін талап етеді. Батыс және оңтүстік-батыс аймақтарында орасан зор территорияны аридтік табиғи жайылымдар алып жатыр. Соңғылары көбінесе қой, жылқы және түйе шаруашылығын жүргізуге пайдаланылады.
Жер заңдарына тоқталатын болсақ жер Қазақстан Республикасының Конституциясымен қорғалады. Жерге байланысты Қазақстан Республика-сының тәуелсіздігін алғаннан кейін бірнеше өзгерістер болды. Өткен он жылдықта жерге орналастыру, көпкладтық экономиканың негізі ретінде жерде шаруашылық жүргізудің сан алуан формаларын қалыптастыруға бағыттылған жер реформаларын қалыптастыруға бағытталған жер реформасымен, өзара байланысты түрде жүзеге асырылып келеді.
Қазақстан Республикасының Жер Кодексі 2001 жылдың 24 қаңтарында қабылданған Жер туралы заңның орнына, 2003 жылдың 20 маусым айында енгізілді. Жалпы алғанда екі құжаттың мазмұндары ұқсас. Дегенмен, екінші бөлімнің 3, 5, 9, 10, 20 және 21 тарауларында айтарлықтай жаңашылдықтар байқалады.
Қазақстан Республикасының жер заңдарының міндеттері жерді тиімді пайдалану мен қорғау, топырақтың құнарлығын қалпына келтіру, табиғи ортаны қалпына келтіру, сақтау. Шаруашылық жүргізудің барлық нысандарын тең дамыту үшін жағдай туғызу, азаматтар мен заңды тұлғаларды жерге құқығын қорғау, жылжымайтын мүлік нарығын жасау мен дамыту жер қатынастары саласында заңдылығын нығайту мақсатында жер қатынастарын реттеу болып табылады.
Соңғы онжылдықтың ішінде Қ.Р.жер қатынастар құрлымы, сондай-ақ жерге орналастырудың өндірістік және құқықтық процесі түбегейлі өзгерді. Бүгінгі күннің тәртібінде осы кемшіліктерді жою, жер қатнастары мен жерге орналастыруды жаңа деңгейге көтеру - шешімін күттіртпейтін мәселеге ай-налып отыр.
Жерге орналастырудың тәжірибесін, мақсат міндеттері мен қазіргі және жақын болашақтағы мазмұнын талдай отырып, толық түрде оған мынадай ғылыми сипаттама беруге болады.
Қазіргі жерге орналастыру – бұл еңбектің жоғарғы әлеуметтік – эконо-микалық тиімділігі мен экологиялық тұрғыдан қауіпсіз қоршаған ортаны қамтамасыз ету мақсатымен жер заңдарын жүзеге асыруға, жер қатынастарын реттеу, жерде әртүрлі шаруашылық жүргізу формаларының дамуына тең және қолайлы жағдайлар жасауға, жерді аса маңызды табиғи ресурс және өндіріс құралы ретінде ұтымды пайдалануға және қорғауға бағытталған шаралар жүйесі.
Жерге орналастыру объектісі ретінде республиканың, облыстардың, аудандардың, қалалардың және басқа елді-мекендердің териториялары, бір-неше кезекте ауылшаруашылық және ауылшаруашылық емес кәсіпорындардың жер иеленушіліктері мен жер пайдаланушылықтары, жеке жер алаптары мен учаскелері болып табылады.
Жерге орналастырудың құрылымына тоқталатын болсақ, реформаға дейінгі уақыттағы біршама тұрақты жер пайдаланушылықтарды құруға немесе реттестіруге қатысты жерге орналастыру жұмысының мазмұны шаруашылықаралық (ШАЖО) және ішкішаруашылық (ІШЖО) түрлеріне бөлінетін болатын.
Жерге орналастыру объектісіне қарай екі түр тармаққа ажыратылады. Олардың біреуі ауылшаруашылық кәсіпорындарының жер пайдаланушылықтарын құруға, қайта құруға, реттестіруге және жетілдіруге, екіншісі - әр-түрлі мемлекттік, қоғамдық және жеке шаруашылық мұқтаждықтарға ( өнеркәсіптік, азаматтық, энергетикалық, гидротехникалық және басқа құрылыстарды жүргізуге) жер бөліп беруге байланысты. Демек ауылшаруашылық емес кәсіпорындардың жер пайдаланушылықтарын құру.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. “Қазақстан Республикасының Конституциясы”, 30 тамыз 1995 жыл.
2. Қазақстан Республикасының “Жер кодексі” 20 маусым 2003 жыл.
3. “Жер учаскелері жеке меншікке берілген кезде, мемлекет немесе мемлекеттік жер пайдаланушылар жалға берген кезде олар үшін төлемақының базалық ставкаларын, сондай-ақ жер учаскелерін жалдау құқығын сату төлемақысының мөлшерін бекіту туралы ” 2007 жылғы “22” мамырдығы № 408 қаулысы.
4. “Жерге орналастырудың және кадастрдың ғылыми негіздері”. М.А.Гендельман, Ж.Қ. Қрықбаев. Астана. “Фолиант”. 2004 ж.
5. Землеустройтельноге проектирование. М.А.Генделман ред., Оқулық. ТОО «ЭВЛЮ» 1999 ж.
6. Землеустройтельноге проектирование С.В.Волоковред, Оқулық. 1998 ж
7. Қазақстан Республикасының “Жер құқығы”, Стамқұлов Ә.С., Стамқұлова Г.Ә., Жалпы бөлім. Оқу құралы.-Алматы: Заң әдебиеті, 2004-334бет.
8. “Жер кадастры”. Ж.Т. Сейфуллин. Алматы. 2001 ж.
9. Дегтярев И.В. “Земельный кадастр” Москва 1979 г.
10. Денисов В.В. “Экология”. Ростов-на-Дону, 2002 г.
11. Новиков Ю.В. “Экология, окружающая среда и человек”. Москва, 2003
12. Беляков Г.И. “Охрана труда”. Москва, 1990 г.
13. Канарев Ф.И. “Охрана труда”, Москва 1982 г.
14. Ж.Қ.Қырықбаев Шаруашылық жерге орналастыру (қысқаша курс): Оқу құралы.Ақмола, 1994 ж
15. Ж.Қ.Қырықбаев Ауылшаруашылық емес мақсаттаға жер бөліп беру.Ақмола, 1994 ж
16. Карбозов Т.Е. Агроқұрылымды жерег орналастыру: Оқу құралы 2006
17. «Қазақстан Республикасының жер учаскелері жеке меншікке берілген кезде, мемлекет немесе мемлекеттік жер пайдаланушылар жалға берген кезде олар үшін төлемақының базалық ставкаларын, сондай-ақ, жер учаскелерін жалдау құқығын сату төлемақысының мөлшерін бекіту туралы» 2003 жылғы 02.03 № 890 Қаулысы.
18. «Қазақстан Республикасында мемлекеттік жер кадастрын бекіту туралы» 2003 жылғы «20» қыркүйектегі № 958 Қаулысы.
19. «Қазақстан Республикасының жер учаскелерін немесе жер учаскелерін жалдау құқығын сату жөніндегі сауда-саттықты ұйымдастыру және өткізу ережесін бекіту туралы» 2003 жылғы 13.11 № 1140 Қаулысы.
20. С.Н.Волков. «Землеустройство» I том. – М.:, 2002г
        
        Кіріспе
Жер – табиғи зат, ол адам еңбегінің ... ... Жер – ... ... ... өндіріс құралдарына қарағанда, мысалы машиналарға. Қазіргі
кезде де бұл кейбір қиялы ... ... ... ... тұрғыдан мәні
бар, радикалдық ұсыныстардың негізі болып ... Жер ... және ... ... келмейтін өндіріс құралы. Егер де басқа өндіріс
құралдарын қажеттілікке қарай қанша да және қашан да ... ... ... ... ол ... ... ... Жердің бұл ерекшелігінен
мынадай маңызды бір тұжырым туындайды: ол әрқашанда аса құнтты және ұқыпты
пайдаланылуға ... ... ... ... ... ... бір ерекшелігі
орнының тұрақтылығы. Басқа жылжымалы ... ... ... ... ... ғана ... ... осы ерекшелігінен туындайтын тағы
бір тұжырым: ол, жылжымайтын мүлік ретінде ... ... ... ... ... ... келісімдердің объектісі болып
табылады.
Басқа ... ... ... ... ... жер ғылыми ұсыныстар
негізінде пайдаланылса үнемі жақсара береді. Оның осы ерекшелігіне ... ... ... жер ... аса ... категориясына – ауылшаруашылық
мақсатындағы жерлерге қатысты.
Жоғарыда айтылғандардан, ... ... ... ... құрайтын
инжинерлік – техникалық және ұйымдастыру – ... ... ... ... ... елімізге тоқтайтын болсақ Қазақстан Республикасының жер қоры
272,5 млн. га құрайды. ТМД елдерінің арасында Ресей ... ... ал ... ... ... орын ... ... жер қоры өте қуаң климатпен сипатталатын ... ... ... ... ... бұл қауіпті егіншілік аймағы.
Республиканың оңтүстік аймақтарында тек суармалы егіншілік қана ... және ... дала ... ... егіншіліке дамығанымен, ол
топырақтағы ылғалды сақтап қалу мақсатымен ... ... ... талап
етеді. Батыс және оңтүстік-батыс аймақтарында орасан зор территорияны
аридтік ... ... алып ... ... ... қой, ... және
түйе шаруашылығын жүргізуге пайдаланылады.
Жер заңдарына тоқталатын болсақ жер ... ... ... ... байланысты Қазақстан Республика-сының
тәуелсіздігін алғаннан кейін бірнеше өзгерістер болды. Өткен он ... ... ... ... ... ретінде жерде шаруашылық
жүргізудің сан алуан формаларын қалыптастыруға бағыттылған жер реформаларын
қалыптастыруға бағытталған жер ... ... ... ... жүзеге
асырылып келеді.
Қазақстан Республикасының Жер Кодексі 2001 ... 24 ... Жер ... ... орнына, 2003 жылдың 20 маусым айында
енгізілді. Жалпы алғанда екі ... ... ... ... ... 3, 5, 9, 10, 20 және 21 ... ... жаңашылдықтар
байқалады.
Қазақстан Республикасының жер заңдарының міндеттері жерді ... мен ... ... ... ... ... ... ортаны
қалпына келтіру, сақтау. Шаруашылық жүргізудің барлық нысандарын тең
дамыту үшін жағдай туғызу, ... мен ... ... ... ... ... ... нарығын жасау мен дамыту жер ... ... ... мақсатында жер қатынастарын реттеу болып
табылады.
Соңғы онжылдықтың ішінде Қ.Р.жер ... ... ... ... ... және ... процесі түбегейлі өзгерді. Бүгінгі
күннің тәртібінде осы кемшіліктерді жою, жер ... мен ... жаңа ... ... - ... ... ... ай-
налып отыр.
Жерге орналастырудың тәжірибесін, мақсат ... мен ... ... болашақтағы мазмұнын талдай отырып, толық түрде оған мынадай ғылыми
сипаттама беруге ... ... ... – бұл ... ... ... – эконо-
микалық тиімділігі мен экологиялық тұрғыдан ... ... ... ету ... жер ... ... асыруға, жер қатынастарын
реттеу, жерде әртүрлі шаруашылық жүргізу формаларының дамуына тең ... ... ... ... аса ... табиғи ресурс және өндіріс
құралы ретінде ұтымды пайдалануға және ... ... ... ... ... ... ретінде республиканың, облыстардың,
аудандардың, қалалардың және басқа елді-мекендердің териториялары, бір-неше
кезекте ... және ... емес ... ... мен жер ... жеке жер ... ... болып табылады.
Жерге орналастырудың құрылымына тоқталатын болсақ, ... ... ... ... жер ... ... ... қатысты жерге орналастыру жұмысының мазмұны шаруашылықаралық
(ШАЖО) және ішкішаруашылық (ІШЖО) түрлеріне бөлінетін болатын.
Жерге ... ... ... екі түр ... ... ... ... кәсіпорындарының жер пайдаланушылықтарын ... ... ... және жетілдіруге, екіншісі - әр-түрлі
мемлекттік, ... және жеке ... ... ( ... ... гидротехникалық және басқа құрылыстарды
жүргізуге) жер бөліп беруге ... ... ... ... жер ... құру.
Ішкішаруашылық жерге орналастыру формаларының бөлінуі тәлімі және
суармалы ... ... ... ... әр түрлі әдіс-
тәсілдері арқылы орындалуымен ... ... ... жер учаскелерінің пайдалануы топырақ
қорғау жүйесін, ... (жел, су ... ... ... әсер ... ... ... және басқа да осы тәріздес ... ... ... ... ... ... басқа
територияларында (аридтық және маусымдық жайылымдар ) ... ... ... ... ... ... ішкішаруашылық
территорияны реттестіру суару және колекторлық –дренаждық ... ... ... ... суды пайдалану мәселелерімен ... ... ... орналастырудың басты мақсаты – шаруашы-лықтық
субъектілердің ... ... ... жер ... ... ... беретіндей реттілікті орнатуға, яғни аз шығын жұмсап, максималды
мөлшерде жоғарғы сапалы өнім алу, оның сондай тауарлы ... ... ... ... ... және болашақ ұрпақ үшін топырақтың құнарлығын
сақтауды және ұдайы өндіруді ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мәселелерді шешу.
Ішкішаруашылық жерге орналастырудың негізгі міндеттері – ауылшаруашылық
айналымдағы әр бір жер учаскесін ... ... ... ... ететін (өндірісті территориялық ұйымдастру) территорияны
ұйымдастру формасын құру, ... ... ... ... мен
ресурсты үнемдеу мақсатымен машина-трактор паркін үнемді пайдалану ... ... ... үшін ... жағдай жасау болып табылады.
Территорияны ішкішаруашылық ұйымдастру процесінде көрсетілген негізгі
міндеттерден туындайтын немесе онымен ... ... ... ... ... шешіледі:
• топырақтың құнарлығын сақтау және көбейту;
• ауылшаруашылық алаптардың ... ... ... ... көрсету;
• топырақ эрозиясы салдарын жою және болашақта эрозиялық процестерді
болдырмау;
... ... ... ... жою, ирригациялық эрозия мен қайта
тұздануды болдырмау;
• барларын сақтап, жаңа мәдени ландшафтарды ... ... ... және ... ... ... реттестірудің тиімділігі олардың ... ... ... жалпы шығымының көтерілуімен, таза кірістің өсуімен
және күрделі қаржының қайтарылуы мерзімімен анықталады. Ауылшаруашылық
алаптарының ... ... ... ... ... және
топырақтың бонитет балының өсуімен сипаттауға болады.
Алаптарды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... (таза) және экономикалық (құнды) көрсеткіштер есептеледі.
Техника-экономикалық көрсеткіштерге ... ... ... және ... ... ... ... сипаттайтын
бонитет балы жатады. Экономикалық көрсеткіштерге алаптарды трансформациялау
және жақсарту ... ... ... мерзімі, алаптарды
трансформациялау және жақсарту кезіндегі таза кіріс).
Бұл дипломдық жобаның тақырыбы, ... ... ... ... ... ... табылады. Оның негізгі мақсаты жерді
өңдеудің жаңа технологиясын енгізуге, топырақты әр түрлі ... ... ... ... ... ... ландшафтарды жойылудан сақтап қалуға
және жаңаларын қалыптастыруға қолайлы территориялық реттілік жасау.
1 Әдебиетті шолу
1.1 Ішкішаруашылық жерге орналастыру
Ішкі ... ... ... - жерге орналастырудың ... ... ... ... бұл ... ... ... ретінде
ауылшаруашылық кәсіпорындарына, ... ... ... ... және ... шаруашылықтық құрылымдарға
тұрақты (мерзімсіз) пайдалануға немесе жалға алу шартымен белгілі бір
мерзімге ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта ауылшаруашылық өнімін өндірумен
әртүрлі ірі ... ... ... ... және ... ... ... емес (шару қожалықтары,
ұжымдық кәсіпорындар мен кооперативтер, акционерлік қоғамдар және ... ... ... ... шаруашылықаралық және
агроөнеркәсіптік бірлестіктер ... ... ... ... ... сақтайды және негізгі жер пайдаланушылықтар болып табылады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ғылыми-
зерттеу мекемелерінің және машина сынау станцияларының тәжірибелік
шаруашылықтары, ... оқу ... ... ... ... ұйымдар мен мекемелердің қосалқы
ауылшаруашылықтары ... ... ... ... ... - шаруашылықтық субьектілердің алдына ... жер ... ... ... ... ... реттілікті
орнатуға, яғни аз шығын жұмсап, максималды мөлшерде жоғары сапалы өнім алу,
оны ... ... ... ... өз ... ... қазіргі және
болашақ ұрпақ үшін топырақтың құңарлығын сақтауды және ұдайы өндіруді
ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттері - ауылшаруашылық айналымындағы әрбір жер
учаскесін толық, ұтымды, тиімді ... ... ... (өндірісті
территориялық ұйымдастыру) территорияны ұйымдастыру формасын ... ... ... ... ... ... қорғау, сонымен
қатар уақыт пен ресурсты үнемдеу мақсатымен машина-трактор паркін өнімді
пайдалану және еңбекті ғылыми ұйымдастыру үшін ... ... ... ... ... ұйымдастыру процесінде көрсетілген негізгі
міндеттерден туындайтын немесе онымен тығыз ... ... ... ... ... ... ... сақтау;
-Ауылшаруашылық алаптардың пайдалануын ... ... ... ... ... ... жою және ... эрозиялық процестерді
болдырмау;
-суармалы жерлердің тұздану салдарын жою, ... ... ... ... ... ... жаңа мәдени ландшафтарды құру;
-адамдардың дем алу, еңбек және тұрмыстық жағдайларды жақсарту.
Инженерлік бір стадиялы немесе екі ... ... ... ... ... және жүзеге асыру арқылы ... ... ... ... және ... ... ... міндеттермен сәйкес
келеді. Демек, «Ішкішаруашылық жерге орналастыру» ұғымы бұл - еңбекті және
ауылшаруашылық техникасын ... ... ... ... ... пайдалы қасиеттерін сақтап, көбейтіп, ауыл тұрғындарымен еңбек етуі
мен өмір сүруі үшін қолайлы жағдай жасауды ... ... ... ... ... әр ... ... құрылымдардың
ауылшаруашылық өндірісін территорияда ұйымдастыру үшін жүргізілетін шаралар
жүйесі.
1.2 ІШЖО жобасы, оның ... мен ... ... ... ... ... ... орналастырылатын объектінің табиғи және
экономикалық жағдайларына, шаруашылықтың ... ... ... ... ... ІШЖО жобасының негізгі алты түрлі құрамдас
бөлігін атап көрсетуге болады. Олар:
1. Өндірістік бөлімшелер мен ... ... ... ... ... су шаруашылығы мен басқа да инженерлік
ғимараттарды орналастыру;
3. Алаптарды ұйымдастыру;
4. Ауыспалы егіс жүйесін ... және ... ... ... және ... ... ... жидектік, жүзімдік)
территориясын орналастыру;
6. Мал азықтық алаптардың территориясын орналастыру.
Жобаның осы ... ... ... ... әр ... күрделі
мәселелер кешенін шешуге арналған.
Көлемді есептермен және шаруашылық массивтерін ... ... ... ... ... ... ... Құрам бөліктерге бөлу және әр түрлі мәселелерді шешу ... ... ... ... ... ... көп ... дәл орындала бермейді. Дегенмен, мазмұндылығы ... ... шешу ... ... бір әдістемелік жүйелілікті қамтамасыз ету
үшін ішкішаруашылық жерге орналастыру жобасының барлық құрамдас бөлшектерін
талдауға тура келеді. Құрама ... ... ... ... ... ... енгізу немесе жаңа құрылымын жасау,
өндірістік ... ... жер ... ... ... ... ... сонымен қатар шарушылық
орталықтарының, фермерлердің, ... ... ... анықтау.
Екінші құрама бөлік шарушылық орталықтары және басқа да жерлермен
байланыс жасау үшін ... ... ... ... үшінші орталық құрама бөлігі - алаптарды ұйымдастыру ... Оның ... ... жер ... ... ... талаптарға сай
мелиорация, химизация және культуртехникалық шараларды қолдану арқылы
пайдалануды көрсетеді. ... ... ... екі ... ... ... - барлық жер алаптарын ауылшаруашылық
айналымына ... ... ... ... ... және басқа
шараларды қолдану арқылы ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды көтеруге, экономикалық
тиімді және ... ... ... ... ... ... ... плантацияларды анықтауға, яғни ауылшаруашылық ... ... ... ... ... план мен ... көрсетілген алаптарды ұйымдастыру нәтижесінде жұмысшы
жобалар жасалады.
Алаптарды ... ... ... ... ... ... ... мен шабындықтардың ауданы, құрама бөліктің үшінші
бөлімінде ... ... ... ішін ... ... ... ... төртінші, бесінші және алтыншы құрама бөлігі болып ... ІШЖО ... ... ... ... ұйымдастыру құрылымы келесідей болуы
мүмкін: территориялық, салалық, ... ... ... ... ... ... ... бригадалар, цехтар және қазіргі уақытта жалға алу ... ... ... ... ... кооперативтер бола алады.
Бұлардың қай-қайсысы болса да үш сатылы және екі сатылы ... ... ... ... ... ... ... кіші кәсіпорындар
немесе жалға алушы топтар. Аталып өткен әрбір топтың құрылымы нақты табиғи-
экономикалық жағдайларды ескере ... ... ... ... әсер ... бұрыннан бар елді мекендердің саны, өлшемдері, орналасуы және жаңадан
салу мүмкіндігі;
- жер пайдаланушылықтың өлшемдері мен конфигурациясы, жол қатынастары;
- жер ... ... ... ... ... орналасуы;
- өндірістік бағыты, өндіріс көлемі, салалардың құрамы мен өлшемдері.
Сонымен ... ... ... ... кадрлардың
біліктілігімен, транспортпен және т.б. байланысты уақытша, өтпелі жағдайлар
әсер етеді.
Өндіріс көлемі жоғары, бірнеше елді мекені бар, жер ... ... мен мал ... ... ... астық өндіру, мал және
қой өсіру ... ірі ... мен ... территорияда
тарихи қалыптасуы бойынша, шаруашылықтық-ұйымдастыру құрылымы (шаруашылық-
бөлімше-бригада) әдетте үш сатылы болады. Екі ... ... ... ... онша ... ... бірнеше елді мекендері бар
шаруашылықтар да аз емес.
Салалық территориялары ықшам, 1-2 елді мекенді, мамандандырылу деңгейі
жоғары, басқарушы кадрлары мен ... ... ... ... сенімді, жолдары жақсы шаруашылықтарда жиі қолданылады. Салалық
құрылыммен басқару басқарушы аппараттың біршама қысқаруына, ... ... ... ... ... ... ... олар технологтардың да және өндірісті ұйымдастырушылардың
да функцияларын қатар орындайды.
Территориялық-цехтық біріктірілген ... ... ... ... мен ... ... ... сақталған. Ол ... ... ... өлшемдері едәуір екі немесе одан да көп елді
мекендері бар ... ... ... анықталатын ішкішаруашылықтық өндірістік бөлімшелердің саны мен
өлшемдері күрделі қаржы көлеміне, басқарылу деңгейіне және ... ... ... ... өмірі үшін мәдени-тұрмыстық
жағдай жасау ... әсер ... ... ... отырған
мәселені шешу кезінде бұрыннан бар елді мекен, оның халқының көптігі, сумен
жабдықталуы, транспорттың және байланыстың ... ... ... ... өлшемдерін анықтаумен қатар, шаруашылықтың өндірістік
типіне байланысты олардың мамандандырылуы анықталады. Бөлімшелер бойынша
мал шаруашылығы салаларын орналастыруға ... ... ... ... мал азықтық алаптар арқылы мал азығы базасын құру мүмкіндігі,
бұрынғы құрылыстар мен ғимараттар, олардың сыйымдылығы, ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді.
ІШЖО жобаларын жасау кезінде территорияны ... ... ... ... ... Шаруашылықтық және жеке
орналасқан өндірістік орталықтардан басқа мұндай обьектілерге мыналарды
жатқызуға болады:
1. Ішкішарушылықтық жолдар;
2. ... ... ... және ... обьектілері және ондағы
негізгі ғимараттар (тоғандар, су ... ... ... ... және ... ... жабдықтау және суландыру обьектілері;
4. Негізгі орман мелиоративтік және ... ... ... бұл ... ... жер алаптарын ұйымдастыру және оларды
реттестіру жөнінде жобалық шешімдерді әзірлеуге әсер ... ... ... ең ... ... орналастыру кіреді. Мұндай
объектілерді орналастыру басқа құрам бөліктерімен келістіріле жүргізіледі.
Территорияда орналастыру сипаты және алып ... ... ... ... ... екі ... біріктіруге болады: сызықтық
(жолдар, каналдар және т. б. ), ... ... ... ... және т. б. ... аталып өтілген объектілер өздерінің мақсаты, алып жатқан жер
көлемі, оларды салуға және ... ... ... ... орналасу
шарттары және орналастыруға қойылатын талаптары бойынша ... орай ... ... атап ... ... Обьектілердің жақсы жұмыс істеуі және жерді пайдалану ... ... ... ... ... жағдай құру;
2. Жерді тиімді пайдалану және өндірістің территориялық ... үшін ... құру ... ... ... ... құрамдық бөліктерімен келістіре орналастыру;
3. Территорияны жабдықтау объектілеріне (жолдар, каналдар және ... ... және ... ... бөлу;
4. Объектілерді орналастыру кезінде техникалық және ... ... ... ... құрылысына жұмсалатын күрделі қаржының және оларды
пайдалануға жұмсалатын жыл сайынғы шығынның минималды ... ... ... жабдықтау объектілерін жобалау осы шаруашылықта
және көршілес жер пайдаланушылыққа жасалған ... мен ... ... Ол үшін камералды дайындық жұмыстары кезінде
әр ... ... ... және шаруашылықтан қажетті материалдар алынады.
Ауданның жерге орналастыру схемасынан есептік ... ... ... объектілері жөніндегі көшірмелер жасалады. Мұндай
мүмкіндік болмаған жағдайда, құрғату, суландыру, су шаруашылығы ... т.б. ... ... ... ... ... мелиорациялау
схемасы; жол желісінің даму және ... ... ... және ... ... ... ... қарсы шаралар
схемасы пайдаланылады. Ең дәлірек ... ... ... су ... ... және басқа объектілерді салу
жобасынан алуға болады.
Жиналған материалдарды талдау нәтижесінде ... ... ... ... ... жұмыстардың көлемі анықталады. Алынған мәліметтер
актіде, жерге орналастырулық зерттеулер ... және ... ... ... ... ... елді мекенді олардың бөлімшелерімен, мал фермаларымен, далалық
қостармен, өнімді дайындау, сақтау және ... ... ... ... ... объектілермен қосатын, сонымен қатар ортақ пайдаланылатын
жолдармен транспорттық байланыс жасауды ... ... ... ... ... жолдары бес категорияға бөлінеді. Қозғалыс қарқындылығына
байланысты СНиП П-Д-5-72 сәйкес шаруашылық жолдары, ал ішкішарашылық жолдар
категорияға ... Олар төрт ... ... басты ішкішарушылық жолдар;
подъездер; негізгі далалық жолдар; ауылдық елді мекеннің территориясындағы
жолдар.
Бірінші топқа ... ... ... ... ... басқа елді мекендермен, ортақ пайдаланылатын
автомобиль жолдарымен, ... жол ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің усадьбалары және басқа елді
мекендерді мал фермаларымен, қосалқы ... ... ... ... ... ... ... улы химикаттар, тыңайтқыштар қоймасымен
қосатын жолдар жатады
Үшінші топқа өндірістік бөлімшелер усадьбалары мен ... ... ... мекендерді, ауылшаруашылық ... және жеке ... дала ... ... ... ... ... кіреді.
Төртінші топтың жолдары елді мекеннің ... бас ... ... ... ... ... ... жол желісін орналастыру кезінде ... ... жол ... категориясы мен жасалу типін анықтау; трассаны және
ондағы жасанды қондырғыларды орналастыру. ... ... құны ... күрделі қаржының экономикалық тиімділігі ... ... ... жол ... ... етуі ... ... тиімді, транспорттық қолайлы байланыстарды, транспорттық
жұмыстарды жыл бойы және өз уақытында орындауды;
2. Жолсыздықтан ауылшаруашылық өндірісінің ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өндірісінің экономикалық
тиімділігін көтеруді;
3. Жүк тасымалдау және ... ... ... ... ... ... және басқа әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыруды;
4. Жерді ұтымды пайдалануды және қоршаған ортаны қорғауды, ... ... үшін ... ... ... Эксплуатациялық шығындарға, жол және жол ... ... ... ... жұмсауды.
Ішкішаруашылық жолдар жыл бойы транспорттық байланыстың үзілмеуіне жағдай
жасау керек.
Ішкішаруашылық жолдарды орналастырудың жобалық міндеті - бас ... жол ... ... ... ... ... ... жерге
орналастыру схемасы; ауылшарашылық кәсіпорындарының экономикалық және
әлеуметтік даму жоспары; ... ... ... ... ... ... ... негізінде шешіледі.
Ең маңызды мәселе - ішкішаруашылық жолдың бағытын анықтау. Осы мақсатпен
маңыздылығы ... төрт ... ... жүк ... ... Топқа әкімшілік ауданның орталығы, темір жол станциялары, өнімді қайта
өңдеу ... ... ... ... ... және ... өнеркәсіптер, ірі елді мекендер;
3. Ішкішаруашылықтық жүк айналымдық пункттер, яғни барлық шаруашылық
орталықтары, мал фермалары, басқа да ... ... ... ... ... көпжылдық көшеттер және мал ... ... ... ... ... ... олардың техника-экономикалық
көрсеткіштері - жалпы ені, жол бетінің жүріліп өтетін бөлігі, ... ... ... құрамы, территорияның табиғи ерекшеліктері және
тракторлардың ... ... ... ... ... өзгеруі мүмкін.
Ішкішаруашылық жолдардың ені қозғалыс қарқындылығына ... 1 және ... ... ... ені - 8-11 м, жүріліп ... ені - 4,5-7 м, 3-топ та - сол ... 6,5-8 м және 3,5-4,5 ... типі ... ... тасымалдау көлемі мен сипатына,
жергілікті құрылыс материалдарына байланысты.
Ауылшаруашылықтық жұмыстар ... ... ... ... ... ... көп ... байқалады, автобуспен
жолаушыларды тасымалдау да көбейеді. Сондықтан, жолдың жасалу типіне ... ... ... 1 және ... ... ... типті жамылғымен
жобаланады. Оларға асфальтты бетоннан, цементті-бетоннан, ұсақталған және
қиыршық ... ... ... ... жатады. 3- топтың ... ... ... ... ... немесе қиыршық тастан,
жұмыр немесе шақпақталған тастар ... ... ... ... мүмкін. Барлық жағдайларда да жолдар, жылдың кез-келген
уақытында жүріп өтуді қамтамасыз етуі тиісті. Жолдың конструкциясы ... ... ... ... ... жол ... (көпірлер, құбырлар, лотоктар)
салу қарастырылады. Көпірлер су ағысы тұрақты жерлерден жобаланады. Кішкене
ұзындығы 30 м ... ... ... ... немесе ағаштан жобаланады.
Көпірдің габаритті сол жолмен жүретін ... ... енін ... ... анықталады. 4 техникалық категориялық жол
үшін ... ... ... 8 м, ал 5-7 м. Жол ... ... ... қамту ені 4 м аспаса, көпірді 4,5 м габаритпен
салуға болады.
Жерге орналастырудың жалпы (кешенді) жобасында тек қана ... ... жол ... ... ... ... Жол ... үшін
элементтері бойынша толық есептері және сызбалары бар жұмысшы ... ... ... ... ... ... ... басты мақсаты - жерді
жоғары қарқынды пайдалану және қорғау үшін қажетті жағдайлармен қамтамасыз
ететін алаптардың ... ара ... ... ... ... ... құрамы, олардың құрылымы және орналасуы, жерге орналастырудың
осы объектісінің табиғи және ... ... ... ... Осы ... әр ... ... алаптарды
пайдалануға деңгейі, құрылымы түрлі табиғи-шаруашылықтық ... ... ... ... ... ... игерілу деңгейі
ауылшаруашылық өнімін өндіру үшін жерді пайдалану коэффи-циентімен, яғни
ауылшаруашылық алаптары ауданының жер ... ... ... ... ... барлық облыстары бойынша Атырау және
Қызылорда (77-78%) облыстарын қоспағанда, жер пайдалану коэффициенті ... ... ... ... үлес ... ... зор. ... облыстарда жоғары: Солтүстік ... және ... ... ... және ... (30-55%); оңтүстік
облыстарда 11-12% шамасында. Атырау, Қызылорда облыстарында ең төмен - ... ... ... ... жердің үлес салмағы жоғары. Мұнда
ауылшаруашылық алаптарының ауданына 3,5-4,5% ... ... ... ... ... ... типіне байланысты.
Мысалы, Ақмола облысында ауылшаруашылық алаптарының құрамындағы жыртылған
жердің үлес салмағы, ... ... ... ... ... - 35,4% ... төмендегідей: астық және шошқа шаруашылығы
бағытындағы ... - 50-70%, қой ... - 7,7%, етті ... ... шаруашылықта - 30-40%.
Мелиоративтік, культуртехникалық және басқа шаралар ... ... ... қарқындылығы жақсартылуы мүмкін. Оларды ... жер ... ... ... ... ... яғни бұл
учаскелерді алаптың бір түрінен басқа түріне ауыстыруды талап етеді.
Шаруашылықтағы ... ... және ... ... ... Сонымен қатар, мәдени ландшафт құру ... ... ... ... ... шалғындардың, судың тиімді
арақатынасын орнату өте маңызды.
Демек, алап тұрақты және өзгермейтін нәрсе емес.
Алаптардың нақты құрылымынан ... ... ... ... бірте-бірте
трансформациялау, яғни алаптарды бір түрден басқа түрге ауыстыру ... ... ... ... ... және ... шараларды ескере отырып, жаңа
өндірістік талаптар мен табиғат қорғау талаптарына сай ... ... ... ... ... ... – экономикалық тиімділікті көтеру
және жер алаптарын әрі қарай пайдалануда ... ... ... Сонымен қатар, жалғаспалы мақсаттар да болуы мүмкін. Мысалы, жайылым
массивтерінде теңбілденіп ... ... ... ... жою ... олар ... ал жайылымның кейбір жеке
учаскелері шабындыққа ... ... ... ... - ... шығындар
ақталмайтын құңарлығы төмен учаскелер жыртылған жер құрамынан ... мал ... ... құңарлығы өте жоғары учаскелер жыртылған жерге
ауыстырылады.
Алаптарды трансформациялаудың құқықтық та негізі бар. ҚР ... ... 1996 ж №1262 ... сәйкес а/ш алаптарын бір түрден басқа түрге
ауыстыру бойынша жұмыстарды жүргізу ... ... жер ... жері ... ... ... ... берілген жер пайда-
ланушының өтініші, сонымен қатар жергілікті орындаушы органның ынтасы бола
алады.
Жер ... ... ... ... жаңа ... ... ... және алаптарды орналастыру – кешенді
және өзара байланысты міндет.
Жер учаскелерінің пайдаланылуының интенсивтілігін ... ... ... ... ... мелиоративтік жұмыстарды жүргізу немесе
культуртехникалық шараларды жүргізу нәтижесінде қол ... ... ... ... ... ... басқа алап түріне
трансформацияланады, ал кейде сол алап түріне жатқызылады.
Мысалы, ... ... ... ... жер ... ... қайтадан мал жаюға пайдаланады.
Демек, кешенді міндет алаптарды жақсартуды да қамтиды.
Оның үш элементі - трансформациялау арқылы алаптардың жаңа ... ... ... және орналастыру тығыз байланысты және бүтін
бірлікті құрайды. ІШЖО осы ортаңғы бөлімінің логикалық ... ... жай күйі ... және ... →құрылымы және есептік
кезеңге алаптарды орналастыру.
Сонымен, алаптарды ұйымдастыру дегеніміз - ... ... ... ... территорияда реттестіру.
Алаптардың жобалаған құрамы мен ... ... ... төмендегі талаптарға сай болуы тиісті:
- табиғи қасиеттеріне сәйкес бүкіл жерді тиімді пайдалануға;
- эрозиялық процестерді тоқтату, жою және ландшафты жақсартуға;
- ... ... ... ... қалпына келтіріп отыруға және
көтеруге;
- салалардың мамандығына және олардың үйлесіміне, алаптарды ... ... мал ... мал ... ... ... етілуіне;
- өнімді тасымалдауға және сақтауға аз шығын жұмсалуына;
- еңбек өнімділігін ... ... ... ... ... ... жағдайлар құруға;
- жаңа жерлерді игеруге күрделі қаржыны аз ... ... ... ... қарқындылығын көтеруге және жұмсалған қаржының тез
қайтарылуына;
- а/ш ... ішкі ... ... үшін ... ... аталып өткен талаптарды сақтау, трансформация көлемін анықтау
және жерді жақсарту, табиғи және ... ... ... ... ... ... ... материалдар болып табылады.
1.6 Алаптарды реттестіру әдістемесі
Алаптарды ... ... ... ... ... ... ... орындалатын нақты іс-қимылдар ретінде қарастыруға
болады:
- мелиорациялау жобасы ... және ... ... ... ... және культуртехникалық шаралар жөнінде
жасалған әзірлемелер, ... ... жер ... тиімді
құрылымының орнату мақсатында рекультивациялау жобалары, оларды
жақсарту және орналастыру ... ... ... оқып ... ... немесе культуртехникалық шараларды
қолдануға жататын учаскелер бөлінеді;
- тоғандарға, су қоймаларына, ... және су ... ... жер ... ... ... жерге жарамсыз жерлерде (елді мекеннің, ... су ... ... ... ... ... бақшалар, жүзімдіктер және басқа көпжылдық жеміс-жидек көшеттеріне
учаскелер жобаланады;
- зерттеулер мен іздестіру ... ... ... ... ... ... ... көтеру мүмкіндіктері
анықталады;
- сол материалдар бойынша жыртылған жердің ауданын анықтауға аса көңіл
бөлінеді. Жыртылған жердің құрамынан ... ... ... ... ... және басқа топырақ құнарлығы ... ... ... мелиоративтік және культуртехникалық шараларды қолданғаннан кейін
ауылшаруашылық емес ... ... ... ... ... мен ... ... кеңейту мүмкіндігі
қарастырылады;
- сортаңданған топырақтарды мелиорациялау, ... және ... ... суару және құрғату арқылы шабындықтар мен
жайылымдарды жақсарту жөніндегі шаралар кешені белгіленеді;
- ... мен ... және ... ... ... ... жерге аударуға жарамды құнарлығы жоғары учаскелер
анықталады;
- сортаңдануға қарсы, арнайы топырақ ... және ... ... ... ... а/ш алаптарының ауданы анықталады;
- табиғат қорғайтын шаралар жобаланады: ... ... ... ... ... су ... зоналары анықталады;
- алаптарды жақсарту, алдын ала трансформациялау планы ... ... ... және трансформациялау тиімділігі анықталады.
1.7 Жыртылған жердің ... ... ... жүйесін жобалаудың міндеті топырақтың ... ... және ... ... ... өнімділігін
көтеру үшін территориялық ... ... және ... негізінде ауыл
шаруашылығында жалпы өнімді жоғарылату, сонымен қатар техника мен еңбек
қорын тиімді ... ... ... кәсіпорындарында ауыспалы егісті ... ... ... жөнінде үлкен тәжірибе бар. Мысалы, ... ... ... ... ... ... өнімділігі, ауыспалы
егістер игерілмеген шаруашылықтармен салыстырғанда 3-4ц жоғары болады.
Нарықтық ... ... ... ... жер пайдаланушылықтардың қоныстануындағы өзгерістеріне
байланысты, бұрынғы қалыптасқан ... ... ... кейде
тіпті оларды қайтадан ... тура ... ... ... ... ... ... шаруа
(фермерлік) қожалықтар, өндірістік кооперативтер және т.б.) ... ... шешу ... ... ... шешуді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... егістердің
типін, түрін, санын, ауыспалы егіс массивінің ... ... ... ... пар мен егістіктің кезектесу
схемасын ... ал ірі жер ... ... ... ... ... егіс ... төмендегідей бірқатар өзара
байланыста жүйені қамтитын егіншіліктің басты ... ... ... өңдеу, тыңайтқыш, тұқым өсіру ... ... ... ... ... ... (суару) және т.б. Ол келесідей
талаптарды қанағаттандыруы тиіс:
а) нарық ... ... ... ... ... ... тауарлы өнімін өндіруді;
б) әрбір жер ... оның ... ... ... ... ерекшеліктерін, олардың шығымдылығын және
экологиялық ... ... ... пайдалануды;
в) топырақ эрозиясымен және басқа табиғаттың кері құбылыстарымен күресу
жөніндегі шараларды жүзеге асыруды;
г) ... ... ... техникасын, транспорт және басқа
механизмдерді толық, тиімді пайдалану үшін жағдай жасауды.
Жүйенің барлық элементтерін жобалауға және ... ... ... ғылыми
негізделген әдістемені қолдану арқылы қол жеткізуге болады.
1.8 ... ... ... ... егіс ... ұйымдастыру кешенді мәселе. Сондықтан,
экономикалық тиімділікке қол ... ... жер ... ... орны, саны, ... ... ... ... тиіс. Осы мақсатпен бұрын жасалған есептеулерді пайдалана
отырып, тұқым қорын, қысқы мал ... ... ... ... ... жаңа жоба ... ... ауыспалы егіс массивтері
мен танаптарын ... ... ... еңбекті болашақта
ұйымдастыру, жоспарланған ... ... ... ... оқып ... ... соң ... жерге орналастырулық
зерттеулер және жер бағалау материалдары ... ... ... ... ... қорғау шараларын қажетсінетін
жыртылған жер массивтері бөлінеді.
Жобалау осы ... жер ... ... ... ... орны ... ... ауыспалы егістерден басталады.
Мысалы, шабындықты-жайылымдық топырақ қорғайтын ауыспалы егістің орны мен
ауданы ... және ... ... ... ... ... алдын ала анықталады; ... жер ... ... төзімді ауылшаруашылық дақылдарын
отырғызуға жарамды; егер өте ... ... ... олар ... ... ... жеке ... егістерге бөлінеді;
көкөністік ауыспалы егістер үшін өзен ... ... ... ... ... егіс ... ... мүмкіндігіне қарай ... ... ... ... егілетін ауылшаруашылық
дақылдарын ... ... ... ... Бұл ... егіс массивтерін
жолмен, орман жолағымен, қандай да бір урочищамен шектелген бір шеттегі
жыртылған жер ... ... ... Су ... қауіпті
жағдайлардағы ауыспалы егіс массивтерінің межелері су айрық сызықтарымен
сәйкес ... ... және ... ... ... ауыспалы егіс
массивтерінің танаптары бедерді ... ... ... ... ... жағдайларда бұл межелер бедермен және басым
соғатын жел ... ... ... ... Қазақстан су және жел эрозисы процестерінің өзара бірлесе
әсер ететін аймағына жатады. ... ... ... ... осы ... ... әсер ... дәл сипаттайтын «интегративтік ... ... ... яғни ол ... эрозиялық қауіптілікті
және олардың әсер ету дәрежесін ... ... ... ... егістіктердің типтерін, түрлерін және көлемдерін анықтау
Ауыспалы егіс ... әр ... ... ... ... егістің
ең негізгі үш тобы ... ... ... мал ... ... ... ... бөлінген массивтің 50%-дан астамына
далалық дақылдар себілген ауыспалы егістер ... ... ... әр түрлі болуы ... ... ... ... сонымен қатар, қант қызылшалық, мақталық және ... ... ... ... ... ... мал ... дақылдар
егіледі. Олардың мынадай түрлері болады: ферма ... ... ... ... ... ... ... қоректену жағдайларына жоғары талап қоятын
(көкөністік, кейбір техникалық дақылдар) немесе оларды ... ... ... ... ... және т.б.) ... ... ... ... ... ... мал ... және т.б.) ауыспалы егістер жүргізілуі мүмкін.
Далалық және мал азықтық ауыспалы егістер топырақ ... ... Олар ... ... ... ... ... дақылдармен
жолақтап отырғызу және эрозияға қарсы басқа да ... ... ... Мал ... ... шабындықты-жайылымдық ауыспалы
егістер топырақ қорғайтын болып ... ... ... және түрін анықтауға төмендегідей
жағдайлар әсерін тигізеді:
- шаруашылықтың және ... ... ... ... және ... типі,
- мал басының топтастырылуы;
- ауылшаруашылық алаптарының құрылымы және олардың сапасы;
- негізгі және ... ... ... ... ... (жазғы лагерьлер, бордақылау орындары және т.б.)
орналасуы;
- эрозияға ұшыраған және ... ... ... ... ... жер ... ... орналасуы, олардың
конфигурациясы.
Қазіргі уақытта жүргізілген реформаның ... ... ... жаңа ... өлшемдері, сонымен қатар егіншілікті басқару
жүйесі мен еңбектің үлкен әсерін тигізіп отыр.
1.10 ... ... ... ... егіс территориясын реттестіру танаптарды, жұмысшы учаскелерін,
танап қорғайтын орман белдеулерін, далалық жолдарды, дала қостарын, ... және су ... ... ... ... бұл кешенді
міндетті шешу варианттық әдісті кеңінен қолдану арқылы ... ... егіс ... ... ... ... әр ... табиғи-шаруашылықтық аймақтарда бірдей емес. Мысалы,
тығыз қоныстанған аудандарда дала қостарын, орманды ... ... жол ... ... ... ... жобалаудың қажеті жоқ,
сол сияқты авиа аландарды да барлық ... ... ... ... ... ... мен шешілу тәртібі әрбір элементтің
маңыздылығына байланысты.
Ірі ... жер ... ... ... далалық
аудандарда, танаптарды орналастыру бедерді ескере ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Мұнда негізгі жүк тасымалданатын далалық
магистралдық жолдардың бағытының маңызы зор. ... ... ... егіс ... ... кезінде танаптарды ... ... ... ... ал ... кейбір элементтерді
жобалаудың қажеттілігі болмайды.
Ауыспалы егіс территориясын реттестіру төмендегідей талаптарға ... ... ... құнарлығын үнемі көтеріп отыруға жағдай жасауға, эрозиялық
қауіптілікті ... және ... ... ... ... ... ... және техника мен транспорт
құралдарын жоғары ... ... үшін ... ... ... ... ротациялық өсіп-өну жылдары негізгі ... ... ... өнім ... ... ... ... егіс территориясын орналастырудан тәуелді күрделі
шығындар мен ... ... ... ... ... ... ... орындауға ауыспалы егістің кеңістік
ерекшеліктерін, оның ... ... ... ... ... ... т.б. ... мұкият ескеру арқылы қол
жеткізуге болады.
1.11 Танаптар мен жұмысшы учаскелерін ... егіс ... ... тең ... ... бола отырып,
оларда ауылшаруашылық ... ... ... және ... үшін ... жұмыстарды орындауға арналған. Кейбір жағдайларда
танаптардың іші ... яғни ... ... ... ... басқа ... ... ... ... ... егіс ... қалыптастыру кезінде топырақтың құңарлығы,
агротехникалық және динамикалық ... ... ... егіс
танаптары шамамен тең сапалы болуы тиіс. Бір ... ... ... ... ... ... олар ... үшін жарамдылығы аз
немесе мүлдем жарамсыз болуы мүмкін. Бұл өз ... ... ... немесе ауыспалы егістің бұзылуына әкеліп ... ... ... ... мен ... ... кешенінің мазмұнының бір типтілігін ескеру қажет.
Ауыспалы егіс ... ... ... ... де белгілі бір әсерін тигізеді. Механикалық құрамы әр ... әр ... ... ... көрсетеді. Ал трактор
агрегаттарының өнімділігі осыған ... ... Бір ... ... ... әр ... ... қосылса, оның кейбір ... ... ... әр ... әсер етеді. Егер осы танапта
жылпы бүкіл танап бойынша өңдеу жүргізілетін болса, онда ... ... ... қарсылығы жоғары топырақта оның ... ... ... жүргізіледі.
Бедері күрделі немесе әр түрлі топырақты территорияларда жасалатын
жобаларда ауыспалы егіс ... ... ... осы ... ... ... жұмысшы учаскесін жинақтап жобалау кезінде танаптың
тұтастығы және ... ... ... ... ... ... ... Жобалау объектісінің сипаттамасы
2.1 Шаруашылық туралы жалпы мәлімет
«Приишимское» ЖШС - нің ... ішкі ... ... ... ... ... салаларын жоспарлау мен дамыту жүйесіндегі
негізгі құжаттардың бірі болып табылады.
Жоба шаруашылықты дамытудың бесжылдық жоспары мен оны орындау жөнінде
белгіленген ... ... ... ... ... ... негізінде әзірленген.
Жобаны әзірлеу кезінде жерді пайдалануды жақсартуға, табиғи және
экономикалық ... ... ... ... алуға ерекше назар
аударылған.
Шаруашылықтың ішкі жерге орналастыру ... ... ... ... шаруашылықтың 2 кезеңде (1990 және 1995 жылдар) ... ... ... ... ... өндірістің жекелеген
салаларының мөлшері негізделген; ... пен жер ... ... ... және ... өнім өндіру мөлшері есептелген; өнім мен
сату жөніндегі ... ... ... ... ... ... 12 шақырым, Астана қаласының
облыстық орталығынан 117 шақырым жерде және Жалтыр теміржол станциясынан 25
шақырым қашықтықта орналасқан.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін тапсыру ...... нан ... ... - ... ет ... мен ... – Астраханка ауылының аудандық орталығы.
Шаруашылықтың басты өндірістік бағыты – бидайлық болып табылады; жетекші
салалары – ... ... ет және сүт ... ... ... ... ... табиғи климаттық жағдайы құрғақ жазықтықты аймаққа
жатқызылады. Қысы суық, қалың қар жамылғысымен. Ал жазы ... ... ... шегі ... ... ... ... +40,1°С
қа тең болады. Ауаның жылдық орташа температурасы 2,6 °С.
Климаттың ... ... және ... ... бірден
өзгеруінен туындайды. Температуралардың бірден толқуы тек қыс пен ... ғана ... ... ... тәулік бойында да байқалады. Жаздың
күндері күндіз жоғары, түнде ... ... ... ерекшелігі деп кеш көктемгі және ерте күзгі ызғарларды атауға
болады. Көктемгі ызғарлар майдың ... ... ... ... кей
жағдайда ызғырлар маусым айнының басында болып ... ... ... Күзгі
ызғарлар, әдетте, қыркүйекте күтіледі, ал сирек жағдайларда ... ... ... ... ... 113-123 күн ... ... температуралардың жиынтығы 2500-2600°С қа тең.
Вегетациялық кезеңнің ылғалмен қамтылуының маңызды көрсеткіші жауын-
шашынның ... ... ... ... ... ... жылдардың
құрғақтымен алмасуы жиі кездеседі. Жауын-шашын көлемі жылдан жылға қатты
толқып отырады. Оның ... ... ... 303,8 ... ... Жауын-
шашынның негізгі салмағы көктем-жаз ... тән. ... көп ... ... мен ... айларында болады. Жауын-шашынның
салыстырмалы көп бөлігіне қарамастан, жаз ... ... ... ... үрдісі жауынның көлемінен бірнеше есеге ... ... ... көзі қар ... ылғалдан болады.
Тұрақты қар жамылғысының болуы ... ... ... қарашаның басында
кездеседі. Қар жамылғысының биіктігі орташа мөлшерде 18-20 см.
Климаттың теріс жағы деп белсенді желдің болуын ... ... Ол ... ... ... ... суық ... оңтүстік-батыс бағыттан қатты
жел үрлейді, ал жазда сотлүстік-шығыс бағыттан келетін, ылғалдылықтың тез
булануына әкелетін жел соғады. Жел ауыл ... ... ... әсер ... Дегенмен, климаттың құрғақшылықпен, қатты желмен, кеш
көктемдік және ерте ... ... ... ... қарамастан, аталған жағдайларда ауылшарушылық мәденметті
қайта жасап жоғары тұрақтылықтағы егін алуға болады.
2.2.2 Жер ... ... оның ... ... ... ... дәрежеде
біртекті емес, және таудың төмендігімен, қырлы ойпаттар мен ... ... ... ... ... ... жер бедерінің үш пішіні
бөлінеді: азтолқынды жазықтық, Ишим ... ... ... және ... бедердер. Шаруашылықтың оңтүстігіндегі толқынды бедер тек екі ... ... Онда ... бедерді көрінбейді деуге болады. Ишим өзенінің
тіректі террасалары оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа ... ... ... ... ... және орталық бөлігінің
үлкен ауданын алып жатыр. Шаруашылық территориясындағы жазықтықты аймақтар
көбінесе шабылған және ол жерлерге мәдени өсімдіктер ... ... ... ... қарай шаруашылық территориясы кешенді
механизацияны қолдануға жарамды. Топықрақтың беткі қабаты ... ... жер ... ... ... ... қажет.
2.2.3 Топырақ жамылғысы
Шаруашылықтың территориясы қоңыр топырақты аймақта орналасқан. ... ... ... ... ... табылады. Бұл топырақтардың негізгі
салмағы Ишим өзенінің ... ... және ... ... Бұл ... ... 10% ға ... күн дақтары бар
қара-қоңыр карбонаттардың үйлесімінде де кездеседі. Бұл топтың топырақтары
шаруашылықта ең жақсысы деп ... ... ... ерекшелігі –
жазықтықтық және азтолқынды жазықтықтық бедерге қалыптасқандығы болып
табылады. Олар ... ... алып ... ... да ... ... ... сондай ақ, осы жерден алынған егін шұрайлы болады.
Аталған жердің солтүстік және орталық бөлігінде ... ... ... ... ... ... әрі ... аз.
Пайдаланылатын жердің солтүстік және солтүстік-шығыс бөлігінде көбінесе
қара-қоңырды, күші аз ... ... Бұл ... ... ... келетін болсақ, онда сортаңдылық төмен ... ... ... топырақтың қылшықтық құрамы
салыстырмалы деңгейде біртекті. ... бұл – ... ... ... ... ... тастылық құрамының деңгейі орташа.
2.2.4 Өсімдік жамылғысы
Климаттың континентальдылығы мен құрғақтығы өсімталдылыққа оның ... ... ... шарттастыра отырып, ықпал етті.
Түрлік құрам өсімталдылыққа әсер ететін ... ... ... ... ... сондай ақ жер бедерінен және т.б.
нәтижесінде.
Аздаған жазықтық ... ... ... өсімдік жамылғысы
топырақ жабыны мен жер бедеріне байланысты бодады. Жазықтықты аймақтарда
сортаң топырақ орын алған. Неғұрлым дымқыл ... ... ... Гидрология және гидрография
Жер қолданысының гидрологиялық жүйесі оңтүстік-шығыстан ... ... ... Ишим өзенінің көптеген ұсақ арналарымен танылады. Ишим
өзені суға аса бай емес. Бұл қолайсыз ... ... ... жаз ... судың булануының нәтижесінен су шығыны артып кетеді.
Ишим өзенін ... ... ... ... ... ... Неғұрлым ерте кез ретінде 31 наурызды, ал кеш ... деп ... ... ... ... арылу, көбінесе, сәуір айының ортасында
жүреді. Қысқы қалың қардың еруінен су ... жыл ... ... ... ... ... Ал орташа алғанда 1,5 пен 3,5 метр ... ... Су ... ... ... ... ... мен маусымның басында
аяқталады. Орташа созылымдылық 1,5-2 айды қамтиды. Көктемде, әдетте, су ... су ... 5-15 ... ... 1-2 метр қабатымен толып кетеді, ... ... ... ... оның тереңдігі 3,5 метрге жетеді.
Алғашқы мұздық құбылыстар ... ... ... ... ... ... ... 140-160 күн, ең көбі 165-175 күнге жетеді.
Ишим ... ... ... ... ... ... өзені ағады. Аса терең емес өзендер көктемде еріген судың есбінде
толады, жазда арналары тарылады; маңайында ылғалсүйгіш өсімдіктер ... ... ... олар да ... малдарына су көздері болады.
Шаруашылықтың орталық бөлігінде солтүстік шығыстан оңтүстік ... ... ... мен ... тоғандар қиылысып жатыр. Терең тоғандар мен
арналарда су жыл бойы ... да, ... ... ие ... сулар территоряның аздаған бөлігінде жиналады да, тек ... ... мен ... кіші ... ... 3-6 ... дейін
көтеріледі. Ұсақ соқылардың топырақты сулары жайылымдық аймақтардың
маңайында ... Бұл ... ... ... ... ... палеозойлық іргетас қалың үшқабатты, төртқабатты жыралармен
қапталғандықтан жер асты суы 350 км ... ... және жаер ... ... ... әрі ... минералданған болып табылады.
Кейбір үшінші қабатты құмайлықтарда жер асы суының қоры айтарлықтай аз
болады. Мұндай жердің суы су ... ... екі ... ... ірі
қатпарлы құм қабаттарына бейімделген. Сондықтан да олар қыртысты ... ... деп ... ... суы, сонымен қатар, қардың еруі кезінде немесе қатты сел
болған уақытта топырақты шайып кетеді. Топырақтың құнарлылығын ... ... ... су мен ... қалған суды ұстау аса маңызды болып саналады.
Төртінші қабаттағы жер асты суы құм қабатына таралған. Бұл ... қоры ... және олар тек ... ... ие. ... көп ... ... су жазықтығының топырақты сулары ие. Олардың тереңдігі 2 ден ... ... ... ... ... ... бұл ... өте тығыз және сортаң
болып табылады.
Сондай ақ, төменгі және жоғарғы террасалар суларының минералдану ... ... ... ... суы ... ... ... салыстырғанда неғұрлым минералданған. Қатты минералданған ... ... ... ... ... ... Жер қоры және оны ... ЖШС – тің кеңшарының жалпы пайдаланылатын жерлерінің аумағы
15340 гектар. Жалпы жер аумағына басқа ... ... ... 93 гектар.
«Приишимское» ЖШС - тің кеңшарына бекітілген алқаптар аумағы ... ... ... жер ... есептеп шығару мәліметтері,
соның ішінде 12691 гектары (82,7%) жыртылған жер, 1338 ... ... мал ... 1218 (8%) ... ... ... тиімді пайдалану мақсатында алдағы уақытта жыртынды жерге сапасы
жақсы учаскелерді тартып, оның құрамынан өнімділігі аз, ... ... ... ... жоба ... ... жерге 1218 гектар
жақсартылған және 1338 гектар табиғи мал ... ... ... Бұл ... ... және үшінші агроөндірістік топтарға жатады.
Осы учаскелерді олардың орналасуы мен шаруашылыққа ... ... ... жер ... ... ... ... учаскелерді олардың сапасы мен орналасқан аумағына қарай, қоғамдық
малдың орналасуын ... ... жоба ... ... – мал жайылымдық
ауыспалы егіс жүйесінде пайдалану тиімді.
Жобада ... 1338 ... ... ... ... ... алаңдар
мен жұмысты тоқтатқан карьерлердің орнын қалпына келтіріліп, мал жайылымына
ауыстыру жоспарлануда.
3 Жобаның мазмұны мен негізделуі
3.1 Ауыспалы егіс ... ... ... ... бірқатар өзара байланысты және
кешенді түрде қарастырылатын жобалық міндеттерді қамтиды. Солардың ішінде:
ауыспалы егістіктер ... ... ... ... ... ... орналастыру және өндірістік бөлімшелерге бекіту.
Ауыспалы егістіктер ... ... ... негізінде қалыптас-
тырылады:
- жалпы және тауарлық өнім ... ... ... ... жердің әрбір учаскесі оның табиғи және ... ... ... ... ... пайдаланылуы;
- жұмыс күшінің, ауылшаруашылық техника мен жабдықтардың, ... мен ... ... және ... ... ... қолданылуы;
- экологиялық тепе-теңдікті бұзбау мақсатымен су және жел эрозияларымен
басқа да келеңсіз құбылыстармен ... әр ... ... ... шараларды жүргізуге қолайлы жағдайлар жасау.
Ауыспалы егістіктер жүйесін ұйымдастыру ... бір ... ... ... ... ... бөлінген жер алқаптарының жыртылған жерге
қойылатын талаптарға сәйкестігі және ... ... ... ... зерттеліп бағаланады. Соңғысының нәтижесінде:
- орташа және күшті деңгейде дефляция мен су эрозиясына ұшыраған жыртылған
жер учаскелері;
- ... ... ... ... ... жер ... тым ылғалды учаскелері;
- құм және жеңіл құмдақ топырақты жер учаскелері;
- ауыр саздақ топырақты жер учаскелері ... ... ... көп ... ... және ... қолайсыз
ауылшаруашылық дақылдарды (тамыр жемістілер, көкөніс, картоп, жүгері
сүрлемге және ... ... ... жер ... ... ... ... формалары қарастырылып, өндірістік
бөлімшелердің түрлері мен саны ... ... ... және жер
алқаптарының аудандары анықталады. Солтүстік Қазақстан аймақтарында бригада
массивтерінің көлемі 2-4 мың гектар аралығында болуы ықтимал.
Өндірістік бөлімшелерге жыртылған жер ... ... ... ... ... мен ... саны мен ... дақылдардың
алмасу схемасы таңдалып, жер массивтері орналастырылады.
Алдымен ... ... мал ... және басқа да осы тәріздес ауыспалы
егістіктер жобаланады. ... ... ... елді ... және су
көздеріне жақын жер ... ... ... ... ... ... мен қоймаларға жуық жерде орналасқаны жөн.
Ауыспалы егістіктердің межелері бірқатар талаптар ... ... ... ... ... ... массиві біртұтас ... ... ... ... ... ... ... болғанда оның құрамында біртекті топырақ түрлері қамтылған
дұрыс;
- тегіс жерлерде межелері тік ... және ... тік ... болғаны
жөн;
- жалпы алғанда ауыспалы егістіктің кеңістік қасиеттері оның ... ... ... ... ... ... ... ауыспалы егістіктің құрамындағы
танаптардың саны және ... ... ... ... ... белгіленеді
1 нұсқа
Кесте 1 - Экспликация
|Өлшем |Бар-лы|Соның ішінде алаптар бойынша ... | ... | | |
| | ... ... ... ... |
| | ... | ... |
| | ... | |
| | ... | | |
| | | ... | |
| | | |н жер |қ | | |
| | | | | ... ... |
| | | | | | |ған | |
| | | | | | ... | ... |15340 |15247 |12691 |- |1338 |1218 |93 |
|% |100 |99,4 |82,7 |- |8,7 |8 |0,6 ... 2 - ... ... пайдалану құрылымы
|№ |Ауылшаруашылық дақылдардың |Ауданы |
| ... | |
| | |га |% |
|1 ... ... |8633 |68 |
| ... ішінде: | | |
| ... |6334 |49,9 |
| ... |2299 |18,1 |
|2 |Мал ... ... |1422 |11,3 |
| ... ішінде: | | |
| ... ... |546 |4,3 |
| |Көп ... шөп пішнеге |501 |3,9 |
| |Көп ... шөп көк ... |375 |3,1 |
|3 |Пар |2636 |20,7 |
|4 ... ... жыртылған жердің |12691 |100 |
| ... | | ... ... ... ... ... ... территориясын реттестіру келесідей ... ... ... ... ... танаптары мен жұмысшы учаскілерін жобалау;
- алқаптық жол торабын жобалау;
- алқаптық орман белдеулерін орналастыру;
- алқаптық қостар мен су көздерін жоспарлау.
Жоғары ... ... ... ... ... ... жүйелік түрде
жүзеге асырылады. Нәтежиесінде экологиялық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... реттілігі қалыптастырылуға
тиісті.
Ауыспалы егістіктің территориясы бір қатар талаптар ескеріле ... ... ... орындалады:
1) Әрбір ауыспалы егістіктің ... ... ... жер ... жалпы алғанда ландшафттың
элементтеріне, ескеріле отырып танаптар мен жұмысшы учаскілер
жобаланады. ... ... ... ... балы, эрозия
жағынан қауіпті желдің жағыты, жол торабының орналасуы ... ... ... машина-тракторлық агрегаттардың ерекшеліктері де
еске алынып, олардың тиімді пайдалануы қамтамасыз етіледі. ... ... ең ... ... ... ұзындығы) 2000-3000 м
шамасында. Бұл көрсеткіштің ... ... ... ... элементтерін ескере отырып, танаптар беткейлерге көлденең және
бір экспозицияда орналастырылады. Олар ... ... ... ... ... тиісті. Осымен бірге жазық аймақтарда, танаптар жел
эрозиясы жағынан қауіпті желдің ... ... ... ... жол ... танаптармен және жұмысшы учаскілермен бірге
жобаланады, сонда ескерілетін факторлар назарға алынып ... ... ... орталығы мен ауылшаруашылық
алаптардының арасындағы ... ... ... ... ... Алқап қорғайтын орман белдеулері жазық жерлерде, ... ... жел ... ... ... Сонымен
қатар, бұндай белдеулер жел соғатын беткейде де орналастырылады.
Күрделі бедерлі аймақтарда су ... ... ... ... және су реттегіш орман ... ... ... су
айрықтық сызықтардың бағытымен, ал ... ... ... ... ауыспалы егістіктердің территориясы реттелгенде ... (кең ... елді ... жүйесі селдер) алқаптық
қостарды ұйымдастыру қажеттілігі пайда болады.
Олар өндірістік орталықтардан, елді мекендерден ... ... ... ... ... ... байланысты бос
шығындарды ... ... ... ... мақсатымен орналастырылады.
Алқаптық қостарды су көздері бар ... ... ... ... ... ... бір ... және кешенді түрде іске
асу тиіс.
Қабылданған жобалық шешімдер ... ... оның ... ... жою ... ... план ... план бойынша бірқатар техника-экономикалық және экономикалық
керсетіштер есептеледі, олар ... ... ... ... ... ... ... (немесе ауысаплы егіске жатпайтын
мал азықтық алаптар) және орналастырады.
Жобада азықтық дақылдар, ... ... ... ... ... ауысып отыру жобаланып отырған егістіктегі ... ... 3 - ... ... ...... егістер |
| |
|1 |
|2 |
|3 |
|4 |
|5 |
|1 |380 |392 |473 |
|2 |292 |435 |494 |
|3 |400 |358 |360 |
|4 |368 |288 |421 |
|5 | | |437 |
| | | |Га |% |
|1 |1 |380 |+20 |5,6 |
| |2 |292 |-68 |18,9 |
| |3 |400 |+40 |11,1 |
| |4 |368 |+8 |2,2 ... егіс ... ... |360 |9,4 ... ... | | | |
|2 |1 |392 |+24 |6,5 |
| |2 |435 |+67 |18,2 |
| |3 |358 |-10 |2,7 |
| |4 |288 |-80 |21,7 ... егіс ... |Рорт= |368 |12,3 ... ... | | | |
|3 |1 |473 |+36 |8,2 |
| |2 |494 |+57 |13 |
| |3 |360 |-77 |17,6 |
| |4 |421 |-16 |3,7 |
| |5 |437 |0 |0 ... егіс бойынша |Рорт= |437 |8,5 ... ... | | | |
|4 |1 |546 |+47 |9,4 |
| |2 |576 |+77 |15,4 |
| |3 |501 |+2 |0,4 |
| |4 |375 |-124 |24,8 ... егіс ... ... |499 |12,5 ... ... | | | |
|5 |1 |522 |+97 |22,8 |
| |2 |361 |-64 |15,1 |
| |3 |376 |-49 |11,5 |
| |4 |440 |+15 |3,5 ... егіс ... ... |425 |13,2 ... аудан | | | |
|6 |1 |400 |+72 |21,9 |
| |2 |386 |+58 |17,7 |
| |3 |383 |+55 |16,8 |
| |4 |320 |-8 |2,4 |
| |5 |150 |-178 |54,3 ... егіс ... ... |328 |22,6 ... ... | | | |
|7 |1 |469 |+18 |4,0 |
| |2 |367 |-84 |18,6 |
| |3 |488 |+37 |8,2 |
| |4 |462 |+11 |2,4 |
| |5 |471 |+20 |4,4 ... егіс бойынша |Рорт= |451 |7,5 ... ... | | | ... 5 - ... ... ... ... егіс құрылымы
|№ |Дақылдардың атауы|Ауыспалы егістердегі дақылдардың атауы, га ... |
| | |№1 ... егіс |1 |9,2 ... | | |
| |3 |13,6 |
| |4 |15,5 |
| |Rорт |12,8 ... ... ... ... ... көлемі ауыл
шаруашылық дақылдарды егістік алқабынан, өнімді апаратын ... ... ... ... ... тасымалдаудың орташа қашықтығы алдын ала есептеледі.-
Rоқ
R1+R2+…..Rn
Rорт = ----------------------
N
Rорт - мал азықтық ауыспалы ... ... ... ... ... қожалағынан әр бір алаптың ортасына жейінгі есептелген
қашықтық, км
N- ауыспалы егістегі ... ... ... мал ... шаруа қожалығының орталығына дейінгі орташа
қашықтық есептеледі. 6- кесте. Екінші нұсқада внесев-тың учаскелер кукуруза
мен полевые сев. ... ... ... ... ... көп ... де бар. Шаруа қожалығынан орталығынан әр бір ... ... ... ... дала ... ... алынады.
Кесте 7 - Мал азықтық дақылдарды ... ... ... ... ... анықтау
|Ауыс-палы |Мал азықтық |Түсімділігі,|Ауданы, |Орташа |Жүк ...... |ц/га |га ... |тасымалдау |
| ... | | |км ... ... | | | | |Стр |
| | |Ук |Рк |Rорт | |
|4 ... |100 |546 |12,8 |3494,4 |
| ... |20 |501 |12,8 |641,3 |
| ... | | | | |
| ... көк |20 |375 |12,8 |480 |
| ... | | | | |
| ... | ... ... азығын тасымалдауға кеткен транспорттық шығын құны:
Стр = Рк*Ук*Rорт*Аавт
мұнда:
Рк-мал азығының ауданы (алаптың орташа ... ... ... ... мал ... ... ... тасымалдаудың орташа қашықтығы, км;
Аавт- автокөліктің тасымалдау құны, (5теңге/км, 1ц жүкке)
Кесте 8 - ... ... ... бос ... ... |Бір ... ... |ы |рлар |трактор-мен |жүрістің |саны |ң бос ... ... ... ... | ... ...... | |операцияның ... ... |
| |га | ... |, км | ... |
| |Рсо |Т |О |Rсо |N |Ссо |
|1 |1440 |4 |5 |4,7 |4 |4,136 |
|2 |1473 |4 |5 |3,8 |4 |3,344 |
|3 |2185 |6 |5 |6,3 |5 |10,395 |
|4 |1998 |6 |7 |5,4 |4 |9,979 |
|5 |1699 |5 |5 |6,2 |4 |6,82 |
|6 |1639 |5 |5 |5 |5 |6,875 |
|7 |2257 |6 |5 |6,8 |5 |11,22 |
| |∑=5,4 | ... ... бос ... жүруіне кеткен шығын 8-кестеде көрсетіледі, ол
ауыспалы егістердің жұйелі орналасуына байланысты.
Т*О* ... = ... Т= ... ... егіс ... ... бос өнімсіз жүруіне кеткен
шығын, теңге;
Т- этолонды тракторлар саны (К-700) , ... ... бір ... ... ... егіс ... ... га;
О- өңдеу кезіндегі бір трактордың орындайтын ... ... ... ... дақылдарға -5, мал азықтыққа -7) ;
Rco – жұк тасымалдаудың орташа қашықтығы, км (ауыспалы егіс ... ... ... ...... ... ... саны;
Aч – тракторлардың выработка жұмыс істеу құны( К-700-қа 110 ...... ... орташа жылдамдық (10км\сағ)
Кесте 9 - Танаптарды өңдеу ... ... бос ... ... ... ... ... № |Танап ауданы |Танап ... ... ... ... ұзын ... ... ... |
... ... | ... ... |учаске) |учаске), га | | ... | | | | |
| | | | ... ... ... ... ... бос ... мен
жүрістердің шығыны анықталады. Шығын құны танаптың ... ... ... ... ... ... Жұмысшы айдау
ұзындығы танаптардың жақтарының өлшемдері мен оның пішінін ескере отырып
анықталады. ... тік ... ... румб ... ... ... ... (L) болып табылады. Бұрыс геометриялық пішінді танаптар
қарапайым геометриялық фигураларға ... ... ... ... бойынша ерекшеленетін учаскелерге бөлініп, аудандары (P1 ... ... ... ... ... трапецияны және үшбұрышты танаптарды табандары бойымен өңдеу
кезінде айдау ... ... ... тең болады. Трапецияға ұқсас
танаптар өңделу жағымен өңдеу кезінде ... ... ... ... ... (P1 P2) есептеліп, жұмысшы айдау ... ... ... ... бос ... ... құны келесі формула арқылы анықталады:
4P*f*A0
С хп=--------------------
100
Мұндағы,
Схп- техниканың бос бұрылыстарға кеткен шығындардың құны, теңге
Р-өңделетін учаске, га
f- бос бұрылыстардың орташа ... ... ... құны (70 теңге, га)
Бос бұрылыстар пайызы Ж қосымшасы бойынша ... ... ... айдау
ұзындығына байланысты анықталады. Есептеулер әрбір ... ... ... ... ... ... 10 - Алдыңғы дақылдарды ескере отырып, жылпы өнімнің құнын анықтау
|Дәнді ... ... ... га ... ... ... ... | ... ... ... | ... |құны, |
| | ... ... |
| | |Уп |Сп |
| ... ... ... | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | |Р | | |
| |№1 |№2 |№3 ... дақылдарды ескере отырып жалпы өнімге кеткен шығыны ... ... ... жоба ... ... егістеріндегі дақылдардың
орналасу схемаларының айырмашылығы болса ғана. Және ол жалпы өнім құнының
айырмашылығы нұсқалар бойынша ... ... ... Сп - алдыңғы дақылдарды ескере отырып жалпы өнімінің ... ... - ... ... ... ... жалпы өнім құны, нұсқа
бойынша:
Сп= Р*Уп*Ц
Мұнда,
Р - ... ... ... - ... өнімділігі, ц/га;
Ц - астық бағасы, тенге/ц.
2 нұсқа
Кесте 1 - Жыртылған жерді пайдалану құрылымы
|№ ... ... ... |
| ... | |
| | |га |% |
|1 ... ... |9214 |72,6 |
| ... ... | | |
| ... |6309 |49,7 |
| ... |2905 |22,9 |
|2 |Мал ... ... |1372 |10,8 |
| ... ... | | |
| ... ... |531 |4,2 |
| |Көп ... шөп ... |430 |3,4 |
| |Көп ... шөп көк ... |411 |3,2 |
|3 |Пар |2105 |16,6 |
|4 ... бойынша жыртылған жердің |12691 |100 |
| ... | | ... 2 - ... ... ...... ... |
| |I |ІІ |ІІІ |IV |V |VІ |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... тыс ... ... ... алмасуы |
|1 |Пар |Пар |Пар |Пар |Пар ... |
|2 ... ... ... ... |Бидай | |
|3 ... ... ... ... |Бидай | |
|4 ... ... ... ... |Арпа | |
|5 ... ... ... |Бидай |Бидай | |
|6 ... ... ... | |К.ж.ш. | ... ... га |
|1 |353 |435 |421 |484 |412 |531 |
|2 |355 |423 |427 |485 |409 | |
|3 |354 |427 |427 |471 |412 | |
|4 |348 |431 |438 |483 |411 | |
|5 |353 |428 |438 |486 |414 | |
|6 |357 |430 |437 | |411 | ... ... ... |2120 |2574 |2588 |2409 |2469 |531 ... га | | | | | | ... орташа ауданы, га |353 |429 |431 |482 |411 |531 ... 3 - ... ... танаптардың тең аудандығының сипат-тамасы
|Ауыспалы |Танап № ... ... ... ... ... ... № | |га ... |
| | |Р ... |
| | | |Га |% |
|1 |1 |353 |0 |0 |
| |2 |355 |+2 |0,6 |
| |3 |354 |+1 |0,3 |
| |4 |348 |-5 |1,4 |
| |5 |353 |0 |0 |
| |6 |357 |+4 |1,1 ... егіс ... ... |353 |0,6 ... ... | | | |
|2 |1 |435 |+6 |1,4 |
| |2 |423 |-6 |1,4 |
| |3 |427 |-2 |0,5 |
| |4 |431 |+2 |0,5 |
| |5 |428 |-1 |0,2 |
| |6 |430 |+1 |0,2 ... егіс ... ... |429 |0,7 ... ... | | | |
|3 |1 |421 |-10 |2,3 |
| |2 |427 |-4 |0,9 |
| |3 |427 |-4 |0,9 |
| |4 |438 |+7 |1,6 |
| |5 |438 |+7 |1,6 |
| |6 |437 |+6 |1,4 ... егіс ... ... |431 |1,4 ... аудан | | | |
|4 |1 |484 |+2 |0,4 |
| |2 |485 |+3 |0,6 |
| |3 |471 |-11 |2,3 |
| |4 |483 |+1 |0,2 |
| |5 |486 |+4 |0,8 ... егіс ... ... |482 |0,9 ... ... | | | |
|5 |1 |412 |+1 |0,2 |
| |2 |409 |-2 |0,5 |
| |3 |412 |+1 |0,2 |
| |4 |411 |0 |0 |
| |5 |414 |+3 |0,7 |
| |6 |411 |0 |0 ... егіс ... ... |411 |0,3 ... ... | | | |
|6 |1 |531 |0 |0 ... | | | | ... тыс| | | | ... егіс ... |Рорт= |531 |0 ... ... | | | ... 4 - ... егістерде жыртылған жерді пайдалану құрылымы
|№ |Дақылдардың атауы |Ауыспалы егістердегі дақылдардың атауы, га ... |
| | |№1 |
| | |1 ... ... |
|1 |9,1 |5 |45,5 |
|2 |8,7 |5 |43,5 |
|3 |4,8 |5 |24 |
|4 |7,1 |5 |35,5 |
|5 |12,2 |5 |61 |
| ... | ... ... көрсеткіштер: жол салуға кеткен кпиталды шығындар, жаңа
жобаланған жалдың ... ... 1-км дала ... ... ... ... 5мың ... . Есептеу 5-кестеде
жұргізіледі:
Кесте 6 - Мал азықтық дақылдарын тасымалдаудың ... ... ... егіс № ...... ... ... | ... км |
| | |Rn ... ... тыс |1 |2,9 |
| ... егіс №2 |6 |2,9 ... егіс №5 |2 |3,4 |
| |Rорт |3,1 ... 7 - Мал ... ... ... ... ... транспорттық шығындарды анықтау
|Ауыспалы |Мал азықтық |Түсім-діліг|Ауданы, |Орташа |Жүк ...... ц/га |га ... ... | | | ... |
| | | | |Rорт ... |
| | |Ук |Рк | |Стр ... ... |100 |531 |2,9 |769,9 ... тыс | | | | | |
| |
|2 ... |20 |430 |3,1 |133,3 |
| ... | | | | |
|5 ... көк |20 |411 |3,1 |127,4 |
| ... | | | | |
| | | ... | ... ... 8 - ... ... техникалардың бос жүрістерінің шығынын анықтау
|Ауыс-палы |Ауыс-пал|Трак-то|Бір |Бір ... ... № |ы ... ... |жүрістің |саны |ң бос |
| ... ... ... ... | ... |
| ... | |операцияның |қашық-тығ| |шығыны, |
| |га | ... |ы, км | ... |
| | | | |Rсо | | |
| |Рсо |Т |О | |N |Ссо |
|1 |2120 |6 |5 |4,8 |6 |9,504 |
|2 |2574 |7 |6 |5,2 |6 |14,414 |
|3 |2588 |7 |5 |5,2 |6 |12,012 |
|4 |2409 |7 |5 |6 |5 |11,55 |
|5 |2469 |7 |6 |5,1 |6 |14,137 |
|6 |531 |2 |7 |2,7 |1 |0,416 ... | | | | | | ... тыс| | | | | | |
| |∑=4,8 | |∑=62 ... 9 - ... өңдеу барысында техникалардың бос бұрылыстары мен
айналыстарына кеткен шығын-дарды анықтау
|Ауыс-палы|Танап № ... ... ... ... ... (жұмысшы учаске) ұзын жақтары бойынша өңдеу |
|егістің №|(жұмысшы |(жұмысшы | ... |
| ... ... га | | |
| |
|6 ... ... тыс |1 |531 ... емес ... 10 - Алдыңғы дақылдарды ескере отырып, жылпы өнімнің құнын
анықтау
|Дәнді дақылдардың |Дәнді дақылдардың ауданы, га ... ... ... ... | ... ... |
| | ... түсімділігі|құны, |
| | |Уп ... |
| | | |Сп |
| ... ... ... | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | |Р | | |
| |№1 |№2 |№3 |
| | | |І |ІІ |
|1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... | | |
| | | | | |
| ... егістер саны | | | |
|1 ... саны ... |7 |6 |
|2 |Мал ... ... ... |дана |31 |30 |
|3 ... ... ... |км |38,3 |9,2 |
|4 ... ... ... |км |5,4 |4,8 |
| ... ... ... га | | | |
|5 ... ... ... ұзындығы |га |410 |440 |
|6 ... ... ... мен |м |2124 |2211 |
| ... ... саны | | | |
|7 ... ... жолдардың ұзындығы |дана |29 |28 |
| | | | | |
|8 | |км |- |41,9 |
| ... ... | | | |
| | | | | |
|1 ... ... (К) | | | |
| ... ... ... кеткен |мың/тг |- |209,5 |
| |Жыл ... ... | | | |
|2 ... ... мал ... | | | ... ... ... ... ... |4615,7 |1030,6 |
| ... | | | |
| ... ... техникалардың | | | ... |бос ... ... ... |52,8 |62 |
| ... ... барысында кететін | | | |
| ... бос ... | | | ... ... ... |141,6 |141,8 |
| ... ... ескергендегі | | | |
| ... ... ... | | | ... |Жыл ... ... ... (Е) |мың/тг |3063,2 |3009 |
| |Келтірілген шығындар (П) | | | |
| | ... |7874,3 |4452,9 |
| | | | | |
| | ... |- |4478,04 ... жер ... ... ... кестеде кетірілген
шығындары мына формула бойынша анықталады:
П=0,12*К+Е,
Мұнда,
П- келтірілген шығындар, теңге;
К- Бір реттік шығындар, теңге;
0,12- ... ... ... ... ... 8 ... ... жұмсалған шығындар.
Жобаның тиімділігін бағалау мақсатымен бірқатар ... ... ... ұзындығы, орташа жұмыс еңістігі, ... және т.б. ... ... ... ... жүктерді және
жұмыс күшін тасымалдау шығындары, техниканың нәтижесіз ... ... ... ... және ... көрсеткіштер есептеледі. Нақты
түрде соңғыларына мыналар жатады:
Техника-экономикалық көрсеткіштер:
1.Ауыспалы егістіктердің саны және аудандары;
2.шаруашылық ... ... ... ... ... саны мен ... ... учаскелерінің саны мен аудандары;
5. Орташа айдау ұзындығы;
6. Ауыспалы егістік танаптарының орташа мөлшерден ауытқуы;
7. Орман ... ... ... және ауданы;
8. Жол торабының жалпы ұзындығы және ... ... ... өнім ... Бір ... ... күрделі қаржы көлемі;
3. Транспорттық шығындар;
-жүк тасымалдау,
-жұмыс күшін жеткізу,
4. Машина – тракторлық агрегаттардың орнын аустыруға ... ... ... ... ... ... егістік шеңберінде,
- агрегаттардың танап ішіндегі бос бұрылыстары.
5. Бедерге байланысты тракторлық жұмыстар көлемінің артуы.
Жыртылған жер территориясын жобалағанда техника ... ... Егер ... ... көлемі аз болса жобаны безендіруге
болады.
4 Қоршаған ортаны қорғау
Қазақстан Республикасы ... ... жаңа ... ... ... мен ... ... маңызы арта түседі. Бұл проблемалар президент Н.А
Назарбаев ұсынған “2030 стратегиясы” ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау және табиғат байлығын тиімді пайдалану
мәселесі ұзақ мерзімдік экологиялық дамудың ең ... ... түп ... ... Бұл ... ... ... үздіксіз
дамуын, адамзат өмір сүруінің қалыпты жағдайы сақтауын қамтамасыз етуге
тиіс. Аталған мақсатта тек ... ... ... табиғат байлығын ұқыпты,
тиімді пайдалану нәтижесінде ғана жетуге болады.
Табиғат пайдалану қоғамдық өндірістің ерекше ... ... ... кешенді үнемдеп пайдалану арқылы қоғамның материалдық қажетін
өтеуге және табиғи ортаға өндірістің зиянды әсерін ... ... ең ... ... ... Ол ... тіршілік қөзі және өмір сүру
ортасы. Астана қаласы 72,2 мың гектар ... алып ... ... қасиеті – топырақтың құнарлылығы. Топырақтың құнарлығы
көптеген микроорганизмдердің қатысуымен өздігінен қалпына ... ... ұзақ ... ... 2,5 см ... ... қабаты қалыптасу үшін 100 жыл,
бір қалыпты температурада 90 см топырақ қабаты жасалу үшін 16 мың жыл ... ... ... ... ... сыртқы ортаның факторлары
(ыстық, суық, жел, ылғал, күн және тағы ... әсер ... ... ... ... ... де әсер етеді. Ғылыми
тұрғыдан әрекет жасаса, топырақ құнарлығын арттырады, ал жауапсыздықпен
қарайтын болса, ... ... ... немесе жойып жібереді.
Жер қоры халқымыздың ең басты ұлттық байлығы, ... оның ... ... ... ... ... есептеледі. Жер иеленуге,
пайдалануға, жалға немесе жеке меншікке беріледі, жер ... ... жер ... ... тағы басқа төлемдер ... ... ... ... ... ... ... – экономикалық
бағалауға жатады.
Барлық табиғат байлықтары сияқты жерді экономикалық бағалау негізгі үш
түрлі қызмет атқарады:
Жер ... ... ... ... ... жеке жер
иеленушілер мен жер пайдаланушылардың өндірістік – материалдық қоры ретінде
есептеледі. Жер ... ... да ... ... ... ... басқа орналасқан орны, шаруашылық орны ретінде де есепкеи алынады.
Жер бөлімшелерінің сапалық қасиеттері - өнімділігі, орналасу тиімділігі
әр түрлі. ... ... жер ... ... ... ... жерлер де пайдаланылады және ... ... ... ... ... қосымша пайда табады. Тиімділігіне байланысты әр
түрлі жер бөлімшелері әр ... ... жер ... ... ... ... тиімділігі төмен, бірақ халық шаруашылық
тұрғыдан қажетті ... ... ... ... және ... ... ... тұратын
азаматтығы жоқ адамдардың, сондай – ақ ... өз ... ... ... ... ортаға, оның жай - күйі туралы дұрыс ... ... ... ... ... ... ... салдарынан өз
денсаулығы мен мүлкіне келтірілген залалдың өтелуіне алуға құқығы ... ... ... табиғи ресурстарды пайдалануға,
олардың қорғау және молықтыру жөніндегі шараларды жүзеге асыруға, қоршаған
ортаны ... мен ... ... және ... құрылыстар мен
экологиялық жағынан зиянды өзгеде объектілерді орналастыру, ... ... және ... беру ... ... – ақ ... және жеке ... орта мен адам денсаулығына теріс ықпал ететін шаруашылық және өзге
де қызметін шектеу, тоқтата тұру және тоқтату туралы ... ... сот ... ... жоюды талап етуге құқығы бар.
Әрбір азамат қоршаған ... ... және ... ... ... ... ... қорғау туралы заңдарды орындауға, өзінің
экологиялық білім деңгейін ... және ... ... экологиялық
тәрбие беруге жәрдемдесуге міндетті.
Сонымен қорытындылай келе, мынаны айтуымызға болады: әлемде табиғат
байлығы таяу ... ... деп ... ... жоқ. Сонымен қатар,
адамзат, жан – жануарлар ... ... ... табиғатқа қауып
төндірмеу үшін табиғат ортаны қорғап, табиғат байлығын тиімді, үнемдеп
пайдалана ... ... Бұл іске ... ... ... халықтың
күш – жігері жұмылдырылуы тиіс.
Бүкіл адамзат қоғамының даму ...... пен ... қарым-
қатынасынан тұрады. Осы уақыттың барлығында да табиғат адамзаттың өмір сүру
ортасы, материалдық ... көзі ... ... дамуының алғашқы
сатыларында табиғат қорын пайдалану мөлшері ылғи артып ... ... кері ... ... ... ... ... байланысты адамның табиғи ортаға әсері,
табиғат байлығын, ... ... ... ... ... әсер ... Бір жағынан ғылыми – техникалық жетістіктің арқасында табиғи орта
жақсартылады, оның қорын молайтып, ұқыпты ... ... ... ... және ... ... ... отырғызу, жерді
көгалдандыру, өсімдіктердің құнды түрлерін ... ... ... ... ... ... ... қорғауды атауға болады. Ал екінші
жағынан, табиғи ортаны бүлдіру ауқымы да артып келеді. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... жердің
атмосфераның ластануын, орманның жойылуын, жердің тозуын, ауыл шаруашылық
жерлерінің қазба жұмыстарын жүргізуге, құрылыстар салуға ... ... ... ... ... ... ... өнімдерді арттыруға,
оған шикізат ретінде табиғат байлығын пайдалану ... ... ... ... ... табиғат байлығы қорының шексіз еместігін де ескерген
жөн. Осындай жағдайда экономикалық даму ... ... және ... ... ... даму ...... айқындай білу қажет.
Бұл факторлар бір – ... ... ... және ... болады. Қоғамның экономикалық өсуі өндіріс масштабымен, табиғат
байлығын игеру қарқының артуымен, ... ... ... ... ... ... күштері қоғам мен табиғаттың қоғамдық – экономикалық
қатынастары негізінде ... және ... орта ... ... ... ... даму ... тереңірек түсіну қажеттігі жаңа экономикалық
ғылым – табиғат пайдалану экономикасының қалыптасуын туғызды. Бұл ... ... мен ... ең ... ... қажеттіліктен деп ұғу керек.
Ұзақ уақыт экономика және ... ... жеке ... ... ... дамып келді, олардың өзіне тән ғылым негіздері, әдістері болды.
Қазіргі кезде табиғат байлығын пайдалану және ... ... ... ... кешенді экономикалық – экологиялық тұрғыдан қарастыруды
қажет етіп отыр. Табиғат байлығын тиімді пайдалану ... ... ... ... ...... қажеттілігін табиғат байлығымен
қамтамасыз етуді талап етеді.
Қазіргі кезде ... ... ... және ... ... тиімді пайдалану
мәселесі ұзақ мерзімдік экономикалық дамудың ең негізгі стратегиялық
бағытына,түп қазығына айналды.Бұл ... ... ... ... өмір ... ... жағдайын сақтауын қамтамасыз етуге
тиіс. Аталған мақсатқа тек табиғи ортаны ... ... ... ... ... ғана ... ... пен оның байлықтары Қазақстан Республикасы халықтарының өмірімен
қызметінің олардың тұрақты ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Осы заң қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүдделері үшін қоршаған ортаны
қорғаудың құқықтық, экономикалық және әлеуметтік негіздерін белгілейді ... ... ... ... және өзге де
қызметтің ... ... ... ... ... түрлілікті сақтау мен табиғатты ұтымды пайдалануды
ұйымдастыруға бағытталған.
Әрбір азамат қоршаған ортаны қорғауға және табиғи ресурстарға ... ... ... ... туралы заңдарды орындауға,өзінің
экологиялық білім ... ... және ... ... экологиялық
тәрбие беруге жәрдемдесуге міндетті.
Табиғи ортаны қорғау деп –табиғи ортаны сақтауға, оның ... ... ... ... ... ... жүйесін
айтамыз. Табиғат байлығын қорғау – оны тиімді пайдалану болып ... ауыл ... ... ... адам үшін ... ... роль
атқарады , өйткені ол өндірістік жағдайларда ауыл ... ... ... ... тигізетін зиянды және қауіпті
факторларды толығымен жояды, еңбек қызметі процесінде ... ... ... ... ... , яғни, құқықтық,
әлеуметтік –экономикалық,санитарлық.
Табиғи ортаны қорғау, табиғат байлықтарын тиімді пайдалану ... ... даму ... ... ... және ... шаралардың осы заңдылықтарға сәйкес болуы
басты ... ... ... және табиғи ортаны қорғау жүйесінде
екі негізгі заңдылық тобын атауға болады. Бірінші ... ... ... ... ... ең ... тұрақты байланыстар заңдылығы.
Екінші,өндіріс қатынасымен ... ... ... ... өндірістің даму тепе-теңдігі сақталуға тиіс.
Сондықтан табиғи ортаны, табиғат байлығын ... ... ... ... ... ... ... табиғат байлығын қалпына
келтіруге, молайтуға ... ... ... ... ... қорғау мен
табиғат байлығын қорғау түсініктерін ажырата білу керек. Екеуі бір –бірімен
тығыз байланысты, көп жағдайларда бір мағынада ... ... және оның ... ... ... ... басқа да табиғи
ресурстар Қазақстан Республикасының егемендігінің материалдың ... және ... ... ... Жер ... ... негіздерде,
ережелер мен шектерде меншікте де болуы мүмкін.
Қазақстан Республикасының табиғи ресурстар ... және ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстар табиғат
пайдалануға белгіленген тәртіппен ... ... ... тұрақты немесе уақытша иеліктен айыратын немесе ... ... ... ... ... ... қайталама болуы
мүмкін.
Жердің негізгі қасиеттерінің бірі – бұл оның ... ... ... ... Жер – ... ... және өндірістік құрал
болып табылады. Жер тез техникалық прогресстің ... мен ... ... оған ... ... ... ... етеді. Алайда,
адамның жерге немқұрайлы қараудың бірнеше мысалдары да ... ... ... ... ... ... ең ... болып санитарлы-гигиеналық және инженерлік-
құрылыстық талаптарды сақтауға қойылатын шаралар ... ... ... ... ... ... шаруашылық
алаптарын эрозиядан қорғау ұйымдастырулық-шаруашылықтық және агротехникалық
шаралар арқылы жүргізіледі.
Елді-мекен жерінің топырақ жамылғысы жел ... ... ... ... ... үшін ... ұсынылады:
- көпжылдық көшеттерді шапқанда шабылмаған шөптен ықтырма қалдыру.
-орылған егіс ... ... ... тұқым себетін машинамен егу.
-пайдаланатын барлық жер ауданынында қар ұстау.
-жайылым айналымын сақтай отырып малды табиғи жайылымда ... ... ... ... ... роль су ... ... алдын-алу үшін өзендер жанынан жағалаулы ... ... және ... ... ... ... ... жер жыртуға мал жаюға рұқсат етілмейді,сондықтан
өзен жағаларына жобада жайылымдарды қолданбау ұсынылады.Суат аудандарын
белдеу аймағының ... ... ... ... ... бар. ... ... ені
30 метрлі жағалаулы су-қорғау жолақтары жүргізілген.
Су қорғау аймақтары ені 500 м ,ал санитарлы өзен көл ...... ... аймақтар шегінде тыңайтқыштармен пестицидтарды сақтайтын қойма
құрылыстарына,техниканы жуу ... ... ... фермаларын орналастыруға болмайды.
Елді-мекен маңайынан орман көшеттерінен ені 100м жел жағына және 50м жел
жағынан санитарлы-қорғау ... ... ... ... маңызы –
елді-мекенді шаң тозаң боранынан,қатты желден,қар көшкінінен қорғау ... ... ... болу үшін ... ... ... ... газынан қорғау үшін
қорғаулы өсімдік аймағын ... ... ... ... ... мал
азығы ретінде қолдану ұсынылмайды.
Электр тасымалдау сызығының жанынан қорғау ... ... 10кв- ... ... жүйесінің қорғау аймағына кіретін жер ... ... ... қойылмайды,бірақ оларға міндетті түрде
келесідей талаптар қойылу керек:
Кез келген ғимараттармен құрылыс салуға.
Жалпы биіктігімен жүгі 4,5м ... ... ... май ... сақтау қоймаларын және автозаправка
станцияларын орналыстыруға.
5 Еңбек қорғау
5.1 Қазақстан Республикасының еңбек ... ... ... ... ... ... саласындағы қоғамдық
қатынастарды реттейді және еңбек қызметі процесінде еңбек қауіпсіздігін
қамтамасыз ... ... ... мен ... ... бағыт-
талған, сондай-ақ еңбек қауіпсіздігі және еңбекті ... ... ... ... негізгі принциптерін белгілейді. Адам ... ... ... да ... жағдай жасаумен ұштасқан мәселелерді зерттеп
шешу - өндірістің жаңа технологиясы мен ... ... ... маңызды міндеттердің бірі. Өндірістегі қауыпты оқиғалардың, ... ... ... ... ықтималды себебтерін зерттеп
анықтау оның ... ... ... ... мен ... ... адам еңбегіне қауыпсыз, қолайлы жағдай жасауға жол ашады. Адамның
көңіл-күйі мен еңбекке қаблеттілігіне температурасымен, оның ... ... ... ... ауа ағындарының қозғалысының
жылдамдылығымен анықталатын өндіріс орындарының ... ... ... ... да ... қатерсіз жағдайы – еңбек өнімділігі мен
қауіпсіздігіне, ... ... ... оң ... ... негізгі
факторлардың бірі.
Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік бас-
қаруды, бақылау мен ... ... ... ... ... және оның ... ... сондай-ақ өнеркәсіп қауіп-
сіздігі саласындағы уәклетті мемлекеттік орган мен өзге де ... ... ... қорғау дегеніміз әлеуметтік-экономикалық, ... ... және ... ... ... ... ететін іс-шаралардың заңды ... ... ... қорғау туралы Заң 1993 жылдың 23 ... Ол ... ... ... құқығын қамтамасыз етуге,
меншік түріне тәуелсіз барлық шаруашылық түрлерінде ... және ... ... ... ... ... ... денсаулыққа зақым
келу мен бақытсыз жағдайлардан сақтандыру мақсатында осы саладағы ұлттық
саясаттың ... ... ... ... ... ... ... және кауіпсіз еңбек жағдайын
жасау мүмкін емес. Сондықтан да еңбекті қорғаудың ... ... ... ... отырып жұмыс орнында туындайтын зиянды және
қауіпті өндіріс ... ... ... ... ... ауыруы
мен бақытсыз жағдайға ұшырауының ықтималдығын төмендету және ... ... ... ... еңбек жағдайын қамтамасыз ету.
Адамның көңіл-күйі мен еңбекке қабылеттігіне ауа температурасымен ... және ... ... ... ауа ... ... ... өндіріс орындарының микроклиматы үлкен әсер
етеді.
Атмосфералық ауа ... азот 78,08 ... ... 20,95 ... газы 0,03 ... ... және басқа газдар 0,94 процент кіреді.
Дем алған кезде адам ... ... ... газ ... ... ... ... жүреді.
Ауа құрамына, одан басқа су булары, шаң-тозаң және басқа қосындылар
енеді. Көрсетілген газдардың құрамындағы ... ... және ... ... қысымының азаюы және көміртегі ... ... ... ... ... көңіл-күйі айрықша шамада
температуралық режимге ... ... ... ауа ... жағдайда 200С жоғары, адам тез шаршайды, оның ... ... ағза ... ... ... ... ... нормалар өндіріс орындарының мүмкін температурасын
белгілейді 16-20 процент.
Адамның көңіл күйіне ауаның ылғалдылығы да ... ... ... бойынша бөлменің мүмкін ылғалдылығы 40-60 процент, ал жылы уақытта
–75 процентке дейін болуы керек. ... ... ... ауа
қозғалысының маңыздылығы аз ... ... және оқу ... ... ... ... суық және ... жыл мезгілдерінде 0,2-05
м/с көрсетуі керек.
Ауаның шаңмен ластануы да санитарлық гигиеналық ... ... ауа ... ... ... ... мүмкін. Улы шаң (сыныпта,
мышьякті), ағзаға түсіп немесе терінің ... ... ... ... ... ауру тудыруы мүмкін. Бөлмеде қалыпты, тазалық талаптарына сай ауа
құрамын сақтау, ондағы зиянды газдар, буларды және ... ... ... ... Ауа ағынының бағытына қарай жасанды желдетпе ағындық
(сыртқы таза ауаны жұмыс ... ... ... ... орналастыра
отырып береді.), созылыңқы (ластанған ауаны жұмыс ... ... ... ... ... ... ағындық-созылыңқы болады.
Кабинеттер мен зертханалар желдетпе жабдықтарымен бірге әйнек ойықтарында
ашылмалы фрамугалар мен желкөздер болуы ... ... және ... ... ... ... ... іс – шаралар
Қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың әсерін жою үшін ең бірінші
алғы шарт ... іс – шара ... ... бар ... ... ... және олардың зардаптарын жоюдағы іс – қимылға
әзірлікті қамтамасыз ету болып табылады.
Олар:
-қауіпті өндірістік объектілердегі авариялардың ... алу, ... ... және ... жою жөніндегі профилактикалық жұмыстарға
әскерилендірілген авариялық – құтқару қызметтері мен құрылымдарын тартуға;
-қауіпті өндірістік объектілердегі ... ... ... ... ... жою жөніндегі іс – шараларды жоспарлауға және ... ... ... және ... ... жою ... және қаржылық ресурстар резервін ұстауға;
-қызметкерлерді қауіпті өндірістік объектілерде авария бола қалған
жағдайдағы ... ... мен іс – ... ... ... ... ... бола қалған жағдайда ... ... және іс – ... ... ... құру мен ... ... істеуін қамтамасыз етуге мңндетті.
Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы өндірістік бақылау
Өндірістік бақылау қауіпті өндірістік объектілерде ... ... ... ... олардың салдарынан болатын залал мен материалдық
шығын мөлшерін кеміту мақсатында жүзеге асырылады.
Өнеркәсіптік ... ... ... ... қауіпті
өндірістік объектілерде өнеркәсіптік қауіпсіздік ... ... ету, ... мән – жайлары мен себептерін анықтау болып
табылады.
Жұмыскерлердің өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... әкімшілігін қауіпті өндірістік объектідегі авариялар, инциденттер
туралы дереу хабардар етуге;
-өнеркәсіптік қауіпсіздік мәселелері бойынша ... және ... ... ... ... ... ... тексеру кезінде көмек көрсетуге міндетті.
Қауіпті өнеркәсіптік объектіге ие жеке және ... ... ... ... объектілердің иелері:
-өнеркәсіптік қауіпсіздіктің талаптарын сақтауға;
Қазақстан Республикасының аумағында қолдануға жол ... ... ... материалдарды қолдануға;
-өнеркәсіптік кауіпсіздік талаптарының сақталуына өндірістік ... және ... ... ... ... ... ... немесе
мемлекеттік инспектордың ұйғарымы бойынша ғимараттың өнеркәсіптік
қауіпсіздігіне ... ... тау – кен ... дамыту
жоспарының келісілуін, қауіпті өндірістік объектілерде ... мен ... ... ... ... ... жүргізілуін қамтамасыз етуге;
-әрі қарай пайдаланудың ықтимал мерзімін анықтау үшін пайдаланудың
нормативтік мерзімінен ... ... ... ... жүргізуге;
-белгіленген талаптарға сай келетін лауазымды тұлғалар мен жұмыскерлерді
қауіпті өндірістік объектілердегі жұмысқа жіберуге;
-қауіпті өндірістік объкетілерге бөгде адамдардың кіруін болғызбауға;
-уәкілетті ... ... ... ... ... тәртібі туралы және оны жүзеге асыруға уәкілетті жұмыскерлер
туралы мәліметтерді ... ... ... ... жүргізуге, авариялардың және
олардың зардаптарының алдын алуға, оларды жоюға ... іс – ... ... ... ... аумақтық бөлімшесін, жергілікті
мемлекеттік басқару органдарын, халықты және жұмыскерлерді авариялар туралы
дереу ... ... ... жүргізуге;
-мемлекеттік инспекторлар берген өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы
нормативтік құқықтық актілердің талаптарын бұзуды жою ... ... ... ... қаржы – экономикалық қызметінің
жоспарларын әзірлеу кезінде ... ... ... ... шығындарды көздеуге;
-уәкілетті органның аумақтық бөлімшелеріне авариялар, жарақат алу және
кәсіби аурулар туралы ақпарат ұсынуға;
-жұмыстардың қауіпсіз орындалуын ... ... ... – техникалық
іс – шаралардың белгіленген талаптарына ... ... ... ... штатының жасақталуын қамтамасыз етуге.
5.3 Техника – қауіпсіздік мәселелері
Ұйымдағы еңбек ... және ... ... ... ... 2007 ... 15 ... Еңбек Кодексінің 339 –
бабы 2 – тармағына сәйкес Ұйымдағы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті ... ... үлгі ... ... беруші қызметкерлерінің саны 50 – ден асатын өндірістік ұйымдарда
еңбек ... және ... ... ... ... ... жүзеге асыру мақсатында қауіпсіздік және еңбекті қорғау қызметін
құрады.
Ішкі бақылау еңбек ... жай – ... ... ... ... және ... ... қауіпсіздігі және еңбекті қорғау
бойынша талаптарға сәйкессіздіктерді жою ... ... ... ... қызметі өндірісте қауіпсіз және салауатты ... ... және ... ету ... ... әлеуметтік –
экономикалық, ұйымдық – техникалық, санитарлық – эпидемиологиялық, оңалту,
емдеу алдын – алу жөніндегі іс – ... ... ... және ... ... – ақ ... ... еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау
талаптарын сақтау бөлігінде ... ... ... ұйымдастыру
жатады.
Қауіпсіздік қызметі міртебесі бойынша негізгі өндірістік ... және ... ... тікелей бағынады.
Қызметтің құрылымы мен санын жұмыс беруші осы ұйымда ... ... және ... ... мен ... ... облысы, Астрахан ауданында орналасқан «Приишимское» ЖШС – ... ... ... ... бидай өндірісінде және
етті – сүтті мал шаруашылығы бойынша мамандандырылған. Бұл ... – нің жер ... ... ...... өтеулі ұзақ мерзімді
жер пайдалану (49 жыл) құқығына ие. Жер учаскесін пайдаланудағы ... ... ... ... ... және ... ... жер учаскесін белгіленген мақсатта пайдалану болып табылады.
Жалпы алғанда бұл ЖШС – нің ... ... ... ... ие. Жер ... де айтарлықтай игеруге қолайлы.
Бұл жасалған жобада 1-нұсқа бойынша, 7 ... ... ... 6 ... егіс, 1 мал азықтық егіс жүйесі қарастырылды. Ал, 2-нұсқа бойынша,
6 ауыспалы егіс, оның ішінде, 5 далалық ауыспалы егіс ... және 1 ... егіс ... ... ... экономикалық көрсеткіштерге келетін болсақ, бірреттік
шығындар, ... ... ... ... кеткен шығын болмайды.
Өйткені, 1-нұсқада жаңа ... ... ... жоқ. Ал, жыл ... оның ... ... ... мал азығын тасымалдауға
кететін техникалардың шығындар – 4615,7 ... ... ... бос ... шығыны – 52,8 мың/тг, танаптарды ... ... ... бос ... ... – 141,6 ... ... дақылдарды ескергендегі жалпы өнімнің шығыны – 3063,2 ... Жыл ... ... барлығы – 7874,3 мың/тг.
Ал, 2-нұсқада экономикалық көрсеткіштерге келетін болсақ, бірреттік
шығындар, яғни, далалық жолдардың ... ... ... – 209,5 мың/тг
құрайды. Ал, жыл сайынғы шығындар, оның ішінде, шаруашылық орталығына мал
азығын ... ... ... шығындар – 1030,6 мың/тг,
ауыспалы егістерденгі техникалардың бос жүрістерінің шығыны – 62 ... ... ... кететін техникалардың бос бұрылыстарының шығыны
– 141,8 мың/тг, ал, алдыңғы дақылдарды ескергендегі жалпы өнімнің шығыны ... ... ... Жыл ... ... ... – 4452,9 мың/тг.
Осы 2 нұсқаны салыстыра отырып, ... ... ... ... ... ... 2-нұсқа тиімді деп қарастырылып отыр.
2-нұсқада танаптардың көлемдеріне келетін болсақ, барлық танап 300 - 400
га көлемде ауытқиды. Бұл көрсеткіш өте ... ... ... және де ... ... ... ... жобаланды. Барлық жыртылған
жердің ауданынан 16,6% парға ... ал 72,6%-ы ... ... қалған 10,8%-ы мал азықтық егіске жобаланды.
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... 30 ... 1995 ... ... Республикасының “Жер кодексі” 20 маусым 2003 жыл.
3. “Жер учаскелері жеке меншікке берілген кезде, ... ... жер ... жалға берген кезде олар үшін
төлемақының базалық ставкаларын, ... жер ... ... сату ... ... ... ... ” 2007 жылғы “22”
мамырдығы № 408 ... ... ... және ... ... негіздері”.
М.А.Гендельман, Ж.Қ. Қрықбаев. Астана. “Фолиант”. 2004 ... ... ... ... ред., ... ... 1999 ж.
6. Землеустройтельноге проектирование С.В.Волоковред, Оқулық. 1998 ж
7. Қазақстан Республикасының ... ... ... Ә.С., Стамқұлова
Г.Ә., Жалпы бөлім. Оқу құралы.-Алматы: Заң әдебиеті, 2004-334бет.
8. “Жер ... Ж.Т. ... ... 2001 ... Дегтярев И.В. “Земельный кадастр” Москва 1979 г.
10. Денисов В.В. “Экология”. Ростов-на-Дону, 2002 ... ... Ю.В. ... ... ... и ... ... 2003
12. Беляков Г.И. “Охрана труда”. Москва, 1990 г.
13. Канарев Ф.И. “Охрана труда”, Москва 1982 ... ... ... ... орналастыру (қысқаша курс): Оқу
құралы.Ақмола, 1994 ж
15. Ж.Қ.Қырықбаев Ауылшаруашылық емес ... жер ... ... ... ... Т.Е. ... ... орналастыру: Оқу құралы 2006
17. «Қазақстан Республикасының жер учаскелері жеке ... ... ... ... ... жер пайдаланушылар жалға берген
кезде олар үшін төлемақының базалық ставкаларын, ... ... ... ... сату ... мөлшерін бекіту туралы»
2003 жылғы 02.03 № 890 Қаулысы.
18. «Қазақстан Республикасында мемлекеттік жер кадастрын ... ... ... «20» ... № 958 ... ... ... жер учаскелерін немесе жер учаскелерін
жалдау құқығын сату жөніндегі сауда-саттықты ұйымдастыру және өткізу
ережесін ... ... 2003 ... 13.11 № 1140 ... ... ... I том. – М.:, 2002г

Пән: Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогиканың əдіснамасы 8 бет
Өндіріс теориясы5 бет
1917-1920 жылдар аралығындағы Астрахан қазақтары158 бет
XVII-ші ғасырдың соңы – XVIII ғасырдың ортасына дейінгі қазақ-қалмақ қатынастары79 бет
Ішкішаруашылық жерге орналастырудың теориялық, жалпы әдістемелік негіздері31 бет
Жәңгір Хан өмірбаяны5 бет
Кодификация (сұрыптау) және инкорпорация (реттестіру) құқықтық нормаларды жүйеге келтірудің негізгі жолдары31 бет
Топырақты өңдеудің міндеттері10 бет
Қазақстан Республикасының жер қоры, оның жіктелуі және өндірісте пайдаланылуы24 бет
ҚР- ның жер қорының жалпы сипаттамасы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь