Жер ресурстарын пайдалану мәселесі

Белгілі мәліметтер бойынша адамзаттың тарихында адам шамамен 2 млрд. га құнарлы жерлерден айрылған. Өңделетін жерлер мен жалпы құнарлы жерлердің ауданының кемуі жоғары жылдамдықпен жалғасуда. 16-кестеде дүние жүзінің жер қоры туралы мәліметтер келтірілген.
Топырақтардың жойылуы, халық санының артуы адам басына шаққандағы жердің интенсивті түрде кемуіне әкеліп соктырады. 1950 жылы дүние жүзінде бір адамға 0,24 га егістік жер келсе, 1983 жылы 0,15 -га дейін кеміген.
Топырақтың маңызы мен қасиеттері. Топырақтың ландшафттар мен экожүйелердегі маңызы зор. Топырақты жекеленген экожүйе деп қарастыруға болады.
Б.В.Докучев XX ғасырдың басында топырақты өзіне тән өзара байланыстары, тіршілік ету заңдылықтары мен өзін-өзі реттеуге қабілетті табиғи- тарихи дене деп қарастырады.
Топырақ - зат айналымның маңызды буыны. Биологиялық айналым топырақтан басталады: одан минералдық заттар мен су сіңіріледі де, айналым редуцент-ағзалардың қызметімен аякталады. Топырақтағы детрит пен гумуста, оның сіңіру комтексінің энергия мен химиялық элементтер шоғырланады.
Топырақтың санитарлық кедергі ретіндегі маңызы өте зор. Бұл қасиет оның тіршілікке бай болуына байланысты. Топырақтың тазартушылық рөлі оның физикалық және химииялық қасиеттеріне байланысты. Ол су мен сулы ерітінділерді тазартуда күшті сүзгі болып табылады және химиялық элементтер мен қосылыстарды байланыстыруға қабілетті. Топырақтың буферлік қасиеттері де жоғары.
Топырақ экожүйелер туралы ақпараттарды жинауға және ұзақ уақыт сақтауға қабілетті. Бұл ақпараттар ең алдымен генетикалық қабаттарда тіркеледі. Олар мындаған жылдар бойы сақталады.
Мысалы, қазіргі тундралардан қазба түрінде дала және субтропиктік түзілу типі бар топырақтар табылған. Құрғақ далаларда күлгін топырақ
        
        Жер ресурстарын пайдалану мәселесі
1. Геоэкология және табиғатты қорғаудағы негізгі ғылыми зерттеу
бағыттары.
Белгілі мәліметтер бойынша адамзаттың тарихында адам шамамен 2 млрд.
га ... ... ... ... ... мен ... ... жерлердің
ауданының кемуі жоғары жылдамдықпен жалғасуда. 16-кестеде дүние жүзінің жер
қоры туралы мәліметтер ... ... ... ... ... адам басына шаққандағы
жердің интенсивті түрде кемуіне әкеліп соктырады. 1950 жылы дүние жүзінде
бір адамға 0,24 га ... жер ... 1983 жылы 0,15 -га ... ... маңызы мен қасиеттері. Топырақтың ландшафттар мен
экожүйелердегі маңызы зор. Топырақты жекеленген ... деп ... XX ... ... топырақты өзіне тән өзара
байланыстары, тіршілік ету заңдылықтары мен ... ... ... ... дене деп қарастырады.
Топырақ - зат ... ... ... ... ... басталады: одан минералдық заттар мен су сіңіріледі де, айналым
редуцент-ағзалардың қызметімен аякталады. Топырақтағы детрит пен ... ... ... энергия мен химиялық элементтер ... ... ... ... ... өте зор. Бұл ... ... бай болуына байланысты. Топырақтың тазартушылық
рөлі оның ... және ... ... ... Ол су мен ... ... ... сүзгі болып табылады және химиялық элементтер
мен қосылыстарды байланыстыруға қабілетті. ... ... ... ... ... ... ақпараттарды жинауға және ұзақ уақыт
сақтауға қабілетті. Бұл ақпараттар ең ... ... ... Олар мындаған жылдар бойы сақталады.
Мысалы, қазіргі тундралардан қазба түрінде дала және ... типі бар ... ... ... ... ... ... түзілу
типіне құмды топырақтар кездеседі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... аясында пайда болғанын көрсетеді.
Топырақтану ғылымының негізін салушылардың бірі В.В. ... ... ... мен тау ... ... ... және ... тығыз байланыс-та болатынын атап көрсеткен.
БВ.Докучаев «топырақ - ландшафттың айнасы» деген.
Адамның топыраққа әсері ... ... ... ... кедейленуімен экожүйелердің тұрақтылығының күрт ... ... ... ... ресурстарына әсер ету — құрлықтағы және ... пен ... зат ... радияциялық және су балансының өзгеруі, ... ... ... де ... ... себебі болып табылады.
Табиғи экожүйелердің жойылуының нәтижесі — қатты және химиялық ағыстардың
артуы. Аталған ... мен ... ... ... ... ... Адамның топыраққа тигізетін кез келген әсері оның энергетикалық
параметрлерінің өзгеруімен сипатталады. Ал бұл параметрлер ... ... ... жүйе ретінде тіршілік етуінің бірден-бір шарты болып табылады.
Топырақтағы энергияның жиналу және ... ... ... ең алдымен
ерекше органикалық зат - Тумус иен тірі ... ... ... ... ... мөлшерінің кемуі құнарлылықпен қатар, оның өзін-өзі
реттеуі мен тұрақтылығын да төмендетеді.
Топырақтың ... ... тұру мен ... ... көп ... ... өңдеу қоректік заттардың мөлшерін толықтыруға
байланысты ... ... ... ... күреске
жұмсалатын барлық энергияны қосқанда қажет етеді. Бірақ табиғи жүйе ретінде
топырақта болатын энергиядан айырмашылығы жұмсалатын энергия топыраққа ... ... әсер ... ... шаруашылықта топырақтың тек табиғи
құнарлығы пайдаланылып, қарапайым өңдеу жұмыстары ғана ... ... ... ... ... ... құрайды. Кейін жоғарғы интенсивті
егіншілікке жұмсалатын энергия мөлшері 12 - 15 ГД/ж - ға жетті.
Топырақ эрозиясы (грек тілінен ...... ... ... ... оның су немесе жердің әсерінен бұзылуы.
Су және жел немесе ... ... ... көрсетуге болады.
Топырақты бұзатын күш ретінде ...... су, ал ... ... ... ... ауаның интенсивті қызметіне дейін де болған. ... ... ... ... ... ... ... үнемі топырақ шаңының болуы
бұл құбылыстың болуын дәлелдейді. Белгілі мәліметтер ... сары ... ... топырақтар — жел эразиясының өнімдерінің ... ... ... ... нәтижесінде эрозиялық процестердің, жылдамдығы
бірнеше рет ... ... ... ... жылда мұхитқа шайылып
келген эрозиялық өнімдер шамамен 8 есе артқан. Сонымен жер, жел ... ... көп ... ... Бұл ... ... бірге енгізілетін
тыңайтқыштардан 1,5—2 есе артық өсімдіктерге қатты заттар табиғи ... ... орын ... ... ... ... ... тұрады. Екіншіден, өсімдіктердің жер бетіндегі бөліктері су және
әсіресе, ауа ағыстарының күшін арттырады. ... ... одан ... ... ... да ... ... шекаралас кеңістікке әсері
айтарлықтай болады. Топырақ қорғайтын және егістік қорғайтын ... ... ... ... тізімі:
1. Акимов Т.А. Экология - М: Юнти, 1998.
2. Әділов Ж. Қала және ... орта - ... Ана ... ... ... Б. ... зиян - ... 2001. 4.Әбдірахман.М.
Алаңдатарлық мәселе аз емес Атамекен,24.11.2004.
5. Бродский А.К. Жалпы экологиялық қысқаша курсы - Алматы: ... ... ... ... Экология - ұлтқа ортақ проблема
2. Экология жэне табиғатты қорғау.
Экология ... ... 15-20 ... ... ... ең ... біріне айналды. Әсіресе, Қазақстаң үшін бұл маңызды проблема.
Халықтың тұрмыс деңгейі жақсарғанымен; денсаулығы зардап шегуде. ... ... ... адам қолымен жасалып, бүкіл тіршілікке қауіп
төндіріп келеді. Еліміздің Арал теңізі мен Семей полигонының қасіретін айта-
айта шаршадық. Өскемен сынды ... ... ... ... ең ... ... ілігуі елдің экологиялық жағдайының қай деңгейде екенін
анық байқатады.
Бұрынғы Семей ... ... ... ... ... шалдығу мен өлім-жітімнің, қан айналымы жүйесінің аурулары мен
ерте қартаюдың деңгейі жоғары ... ... ... Арал маңындағы
экологиялық апат аймағында, әсіресе әйелдер мен ... ... ... ... мен қаны ... сәби ... мен туа ... ауытқулар жиі
кездесуде.
Қазакстан аумағында төрт әскери-сынақ полигоны мен «Байқоңыр» ғарыш
кешені жұмыс істейді. ... ... ... ... денсаулығы мен
айналадағы ортаға өз әсерін тигізеді. Мұнымен ... Арал ... ... ... биологиялық полигонның қызметінен
бактериологиялық жұқпалы аурулар тарау қаупі де бар. ... онда әлі ... оба, ... ... аса ... жұқпалы аурулардың табиғи ошақтары
сақталуы мүмкін. Ойландыратын тағы бір жайт, ... 200 ... ... ... су ... су ... ластайды екен. Біріккен Ұлттар
Ұйымының сарапшылары Қазақстан жерінің 66 %-ы яғни 180 ... ... ... ... ... ... ... теңеп отыр.
Қазақстан азаматтарының амандығы экономикалық ахуалға ғана емес,
сонымен қатар табиғаттың жай-күйіне де ... ... ... ... ... заң ... және бүкіл қоғамды экология
проблемаларын шешу ... ... ... ... осы ... көтеріп,
мемлекет тарапынан қолдау көрсетілуін талап етіп келеді. Тындырылған ... ... ... Үкіметтен қоршаған ортаны қорғау ға бөлінетін қаржыны
1,7 млрд. теңгеден 4,3 млрд. ... ... ... қол ... ... партиясы фракциясының мүшелері бұл қаражатты әлі ... ... ... Сонымен қатар экологияға зиян ... ... ... ... ... ... Әсіресе ауа, жер, су
бассейндерін ластаған жер байлықтарын пайдаланушы ... ... ... ... ірі ... ... ... сүзгіштер мен ферросплав
зауыттарында құрғақ тазартқыштар орнатылуы мідеттелді. Осының арқасында улы
қалдықтар далаға шашылмайды. Бір ғана ... ... ... ... жатқан зиянды қалдықтар 13,7 мың тоннаға дейін азайды.
Партияның ... ... ... негіз талаптары: әскери-сынақ
полигондарын қызметінен зардап шеккен адамдар үш ... ... ... ... асыру; апатты аймақ тұрғындарының еңбек
ақысына экологиялық үстемақы белгілеу жөніндегі заңды ... ... апат ... орналасқан елді мекендерден адамдарды көшіру;
өндірістік және түтыну қалдықтарын, өндірістік ... ... ... жою ... құру. Осы мақсаттарға 2009 жылға дейін
кезеңі кезеңмен қосымша қаржыландыруға 5 млр теңге бөлуді ... ... ... жыл ... ... ... дүние жүзілік қоршаған ортаны
қорғау ... ... ... ... ... ... ... ұсынады. Өткен жылдың 5 маусымында «Отан» партиясының бастамасымен
Алматы қаласында мұндай шара ұйымдастырылған болатын. Онтүстік ... ... ... 1,5 мың адам ... ... ... ... мен ағаштар егіп, өзен арналарын тазартты. Осындай сенбілікте
республикамыздың барлық елді мекендерінд ... ... ... ғылымының мәнін, мағынасын, салдарын әр
түрлі түсінеді. Көбі ... ... жаңа ... ... қосады. Эрнест
Геккельден бұрын да ғалымдар экология жайлы өзіндік зерттеулер ... де оның ... ... ... Эрнест Геккель биологиялық экологияға
берген анықтама тұрғысынан қарайды ... ... ... ... XXI ... экологиялық проблемалары қатыспайтын бірде-бір
ғылым ... жоқ. ... да ... экология ғылымы ғылымдардың ғылымы
сипатыиа айналды. Себебі олар барлық ғылым салаларының ... ... ... ... ... ... бола отырып,
оның шешімін табуға ат салысуы керек. Бұл ғаламдық проблема.
Екінші дүниежүзілік соғысқа ... ... ... тек ... қана ... ... ... соң және отаршылдық жүйенің ыдырауына
байланысты көптеген ... ... ... индустриялы даму жолына түсті.
Олар өздерінің табиғи ресурстарың игеріп, зауыттар, фабрикалар мен ... сала ... ... жаппай дамуы табиғатқа тиетін әсер
ауқымын кеңейтіп, қоршаған ортаның ластануын күшейтті.
Дүние жүзіндегі демографиялық жағдай күрт ... Жер шары ... тез өсіп ... 1700 жылы ... 620 млн. адам ... 1850 жылы
оның саны 1200 млн. га ... яғни ... ... 100 жыл ғана ... 1986 жылдың орта шенінде Жер бетінде 5 ... адам өмір ... ... мөлшері небәрі 35 жыл ішінде жүріп өтті. БҰҰ-ның ... ... ... қарай планета халқының саны 11,9 млрд. болады деп күтілуде.
Экономика және экология бір түбірден тарайтын ... ... ... принциптерімен қайшы келетін болса қоғамда және адамдар
санасында қайшылықтар бар деген сөз. Осы қайшылықтардан шығудың ... ... ... мен ... табиғат мүдделерін аяққа басып, оны құрбандық
қылады. Өйткені ол оны қорғай алмайды. Мұндай
кезде «бәрі ... ... деп өзін ... ... ... береді.
Әршіе, басқалардың келеңсіз тэжірибесі мен табиғи ортаны бүл, жалпылима
сипатына сілтеме жасау-бұл ... ... және ... ... мәнінде туған еліміздің экологиялық ахуалы қандай екенін көпшілік
біле бермейді. Неге ... ... ... игеру үшін
экологиялық білім қажет. Қазақстан экологиялық ахуалына қысқаша жасағанда
мынаны ... ... ... ... құнарлы жерлердің 25-30 %-ы жарамсыз
Павлодардағы ірі өндіріс орнының зиянды ... ... да ... мұнай-газ өнеркәсібінің өнімі ластану 100 мың га. ... ... 2,5 млн. га., ... ... ... 3 млн.
га. жерді қамтып отыр. Семей полигоны ... көп ... ... ... зардабы жайлы маңызды шешім табылған жоқ. ... ... ... полигондары қамтып отырған 1,4 млн. га. жер ... 2005 ж ... 2005 ж ... ... ... негіздері.
Геотермика, геотермия (гео... және грек. ......... ... ... ... ... бөлімі. Күннен
келген жылу жер қыртысының жоғарғы бөлігін ғана жылытады. Топырақтағы
температураның ... ... ... м, жылдық өзгерісі 10—20 м
тереңдікке ғана ... ... жер ... ... ... ... ... жоғарылайды. Жер қойнауынан үздіксіз шығатын жылу ... ... ... ... ... ... тарап отырады. Бұл жылу
ағынының басым көпшілігі радиогендік жылу (жер ... ... ... ... ... жылу) болып ... жер ... ... ... ... ал ... түбіндегі температура термоградиеитографпен
өлшенеді. Тау жыныстарының жылу өткізгіштігі лабораториялық ... Тек ... км ... ... жер ... ... өлшенеді. Онан арғы тереңдіктегі температара вулкан лавасының
температурасы бойынша немесе кейбір геофиз. ... ... ... м-ден кейінгі тереңдіктегі температураның тек ықтимал мәндері ғана
белгілі. Әр түрлі тереңдіктегі температураның ықтимал ... өсуі ... ... ... 30 есе көл, ... ... Күннен алатын
жылуынан 4 мың есе аз. ... жер ... ... жылудың жер
бетіндегі климатқа ешбір әсері жоқ. Жердің терең қойнауы баяу ... ... жыл ... ... ... оның ... қабаттары одан да ... ... ... жер ... ... ... ... т.б.) жобалауда, мұнай және басқа пайдалы қазбаларды барлауда,
жер қойнауындағы ... ... және ... ... ... ... ... градиент — тау жыныстары қабаттарының
әрбір 100 м-ге тереңдеген сайын ... ... ... ... ... ... жүргізуге қолайлы жер қыртысы үшін.
Геотермиялық орта шамасы 3° С деп ... Жер ... ... ... жылу ... жер асты ... циркуляциясына, вулкан
ошақтарының қашықтығына, жер қыртысында жүретін әр ... ... ... ... әр ... әр ... ... Геотермия жер
қойнауынан оның бетіне қарай бағытталған жылу ... ... Бұл ... шамасы - Геотермиялық жылу ... ... ... саты — тау ... ... 1° С-қа жоғарылауына
сәйкес жер қойнауы тереңдігінің артуы. Геотермиялық ... орта ... м; ... ... ... м-ге ... барады. Москва маңы үшін
геотермиялық сатының орта шамасы 38,4 л. Жер ... ... тау ... ... ... ... градиент арқылы
анықталады.
Геотермиялық электр станциясы — Жердің ішкі қабаттарындағы жылу
энергиясын ... ... ... жылу электр станциясы (ЖЭС).
Жердің терең қабатындағы жылу радиактивті ... ... ... б. ... ... пайда болады. Жер қыртысының температурасы
тереңдеген сайын (2000— 3000м тереңдікте 100° С) жоғарылайды. ... ... ... ... температурасы едәуір жоғары, оны скважиналар
арқылы жер бетіне шығаруға ... ... ... ... су ... ... ... жарықтары арқылы жоғары көтеріледі. Бұл аудандардағы
ыстық сулар жер бетіне ағып ... да, ... ... ... ... олар аса қызған бу түрінде сыртқа шығады. Аса ... ... ... ... ... бермек. Температурасы 100°С-қа
дейін жететін ыстық су көп ... жер ... ... жатады. ЖӘС-не
қажетті қазан цехы, отын т. б. көптеген ... жоқ. Ол іс ... ... мен ... ... ... ... бөлмелерден ғана құралады.
Бұл геотермиялық электр сатысының электр энергиясының өзіндік ... ... ... станциялардан бірнеше есе төмен. Геотермиялық
электр станциясының электр энергиясын алу ... ... емес және ... ... жүзеге асырылады. Тікелей электр тогын шығару схемасында
табиғи бу скважинадан ... ... ... турбинаға беріледі,
Пайдаланылатын бу және конденсацияланған су әрі қарай бір орталықтан жылыту
жүйесіне, кейде ... ... үшін ... Тікелей емес схема
бойынша ток ... бу ... ала ... (коррозиялағыш) газдардан
тазартылады. Ал аралас схема әдісімен электр тоғын өндіруде тазартылмаған
табиғи бу ... ... ... одан әрі ... ... ерімеген газдар ажыратылады. Шетелдерде: Италияда (Тоскана,
Лардерелло ауданы), Жаңа ... ... ... ... ... ... жылғасы), Жапонияда, Исландияда геотермиялық ... ... және ... ...... Жер ... яғни оның жеке ... фпз. қасиеттері мен ішкі құрылысын ... ... ... жер ... ... мен ... теңіздер мен
мұхиттарда, атмосфера мен төңірегіміздегі космоста жүргізілген бақылауларға
сүйеніп, ... ішкі ... оның ... ... ... сұйық
қабаты (гидросфера) және газ қабаты (атмосфера) жөнінде ... ... ... ... ... ... соңғы төрт ғасыр
ішінде дамып келеді. 17 ғ-дың өзінде-ақ мұхит ... ... ... ... ... ... бола бастады. Кейінірек ауырлық күшінің
өрісі, ауадағы физикалық құбылыстар, Жердің ішкі құрылысы және оның ... жер ... ... ... ... өріс ... ... көп салалы
ғылым ретінде тек 20 ғ-дың 40—60 жылдарында ғана қалыптасты.
1. Қазақстан ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздіктің негізгі стратегиялық
іргелі бөлігінің бірі болып табылады. Ол ... ... ... ... шектен артық антропогендік әсерлерден
қоғамның қорғалуымен анықталады.
Экологиялық қауіпсіздіктің стратегиялық ... мен ... ... ортаның жағдайын бақылайтын біртұтас мониторинг жүйесін құру;
- экологиялық бағдарламалар жасау және табиғатты пайдалануды жоспарлау;
- табиғи ... ... ... ... ... ... табиғат қорғау заңдар жүйесін құру;
- табиғатгы пайдаланудың экономикалық механизмін жетілдіру;
- ... ... мен ... жүйелерін жетілдіру;
- экологиялық білім беру және тәрбие жүйелерін дамыту;
- қоршаған орта жөнінде халықаралық ынтымақтастықты дамыту.
«Экология және ... ... ... ... міндеттері
ҚР экологиялық жағдайын жақсарту жоспарында және табиғи ... ... және ... ... ... іс-әрекеггер жоспарында
қарастырылған.
Қазақстанда табиғи ортаның жағдайы өте күрделі, шешілмеген мэселелер
көп. Негізгі экологиялық ... - ... ... ... өндірістік
және тұрмыстық қалдықтардың күннен-күнге көбейіп жинақталуы, ... ... азуы және ... жер ... және оның
қойнауындағы су ... ... ... радиоактивтік
ластануы, Ертіс, Жайық, Сырдария, Іле, Шу, ... ... ... лас ... құйылуы. Әмудария және Сырдария өзен
бассейндерінде ... ... ... ... ... Арал қасіретін
туғызды. Каспий теңізінің суының көтерілуі мұнай улғыларын су ... ... ... ... қауіп төндірді. Бұрынғы әскери
және сынақ полигондарының ... ... Яр, ... және ... ... және химиялық заттармен ластанған.
Қалалар мен елді мекендерде халықтың денсаулығына ... әсер ... - ... ластануы және сапалы ауыз судың жеткіліксіздігі. ... ... ... - Балқаш, Теміртау, Риддер, Өскемен, Ақтөбе, Алматы,
Зырян, Шымкент, Тараз. Ауаны негізгі ластаушы заттар: шаң, күкірт және азот
тотықтары, ... ... ... және т.б. Олар ... мұнай-газ кәсіпорындары. Жылу-энергетика кәсіпорындары жылына
атмосфераға миллион ... жуық ... ... шығарады. Атмосфераның
ластануына өндіріс және тұрмыс қалдықтары, олардың үйінділері, шлактары
едәуір үлес ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, Алматы қаласында атмосфера шығарылымдардың 93%-ы ... ... су ... ... табиғат ресурстарын ұтымды
игеріп, өндіргіш күштерді дамытып, ... ... ... ... бірі ... ... ... байланысты еліміздің экономикасының
болашақта дамуы су ресурстарын қорғауға және ... ... ... ... ... жылдық өзен-су қоры 100 км астам, оның 56 км өз
территориямызда қалыптасады. Өзен ... ... ... Қазақстан
әлемдегі сумен аз қамтамасыз етілген елдер санатына ... 1 ... 37 мың м3, 1 ... 6 мың м3 су ... жағдайларға байланысты өзен ағысының 80%-ына дейінгі шамасы
жазғытұрымғы су тасу ... ... Өзен ... республика
территориясында біркелкі емес, олардағы су көлемі маусымға байланысты
өзгеріп ... ... ... ... экономика салаларын сумен
қамтамасыз етуді қиындатады. Өзен суларын түгелдей пайдалану ... ... ... ... су ... ... жерге сіңіру болады.
Осыларды ескере отырып, пайдалануға болатын су ... 45 км ... ... ... ол 25 км3 дейін кемиді.
Пайдалануға жарамды жер асты тұщы су қоры 15,8 км3. Оның 2 ... ... ... едәуір қаржы жұмсау керек. Халық
шаруашылығында су ... ... ... 30-35 км3 ... 2000 ж. 20 ... азайды. Ылғалдылығы орташа шамадағы жылдары халық шаруашылығы сумен
нормалы мөлшерде қамтамасыз етіледі, ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету дәрежесі 50-90% ... ... ... ... ... қамтамасыз ету 60%, жеке
аймақтарда 10-50% ғана. Су тапшылығы, негізінен, суармалы егістікке үлкен
әсер ... ... ... су ... балансы төмендегідей:
- орташа ылғалды жылдары - 15 км3 су артық;
- орташа құрғақшылық жылдары - 6-7 км3 су тапшы;
- өте ... ... - ... 18 ... ... ... (72%) ауыл ... тұтынады. Өндірістік
қажеттіктерге су тұтыну - 24%, ауыз су және үй ... ... су ... ... ... салыстырғанда едәуір азайғанымен, жеке
өнімдерге шаққанда үлестік су ... ... ... ... Су ... судың 25%-ына дейін шамасы тасымалдағанда ... ... ... ... және ... су пайдалану көлемі 6,8-ден 5,7 куб км
дейін кеміді. Ол халық шаруашылығында су ... 39%-ын ... ... ... және ... ... тазартпай төгу кемімей отыр.
Елімізде халықты сапалы ауыз ... ... ету ... ... Ауылдық елді мекендердің тұрғындарының 40%-ға жуығы сапалы ауыз
суға қол жеткізе алмай ... Су ... 15% ... ... ... ... сай ... көздерінің көпшілігінің тазалығы жеткілікті дәрежеде емес. 2000
жылғы мониторинг бойынша (СЛИ) судың ластану индексі - ...... - 4,0, ... — 3,2, Сырдарияда - 3,0 болған. ... ... ... ... «екінші ластану» категориясына өтті.
Су көздерін ластаушылар: өнеркәсіп, тау-кен ... және ... ... ... мал ... кешендері, суармалы егістіктер,
қалдықтар жиналған орындар, мұнай өнімдерін сақтау және тасымалдау болып
табылады. 2000 ж. ... ... ... ... ашық ... химиялық ластанғаны 11,1%, болған. Әсіресе, бүл көрсеткіш
Қызылорда (18,9%), ... (29,2%), ... (19,2%), ... ... және ... қаласында (16%) жоғары. Микробиологиялық
көрсеткіштер бойынша 8% су ... ... сай ... ... ... (18,7%) және ... ... (41%) жоғары дәрежеде ластану
байқалған. Оны қорғауды және пайдалануды басқару.
Ауыл ... ... және ... шаруашылықтарда
суды үнемдеудің басты бағыттары:
- су тұтынудың айналымды және тұйық ... ... ... ... ... ... қайта құру және жаңа техника мен ... су ... ... су өлшеуші құралдармен, компьютерлік басқару
автоматтарымен жабдықтау;
- су ... ... және ... жабдықтау, гидро
тораптарды, құрылымдарды күрделі жөндеу.
Елімізде таза ... ... ... ... ... ақаба, кәріз суларды төгуді және басі жағымсыз әрекеттерді
тоқтату ... ... су ... ... өзендерді, көлдерді
және т.б. су ... ... ... ... тазалығын сақтайтын
құрылыстар мен құрылымдармен қамтамасыз ету қажет. Халықты сапалы ауы сумен
қамтамасыз ету үшін суды ... ... ... ... ... ... құрылымдарын қолданып, жүйелерін жетілдіру қажет болады. Жер
асты суларын пайдаланып, жайылымдарды ... ... алу ... ... ... тозған немесе су сарқылған. Олардың орнына жаңа су
қорын игеру керек.
Әдебиеттер:
1. Е.М.Үпішев, ... ... ... және ... ортаны
қорғау» оқулық-Алматы.: Экономика баспасы. 2006 ... ... және ... ғылыми-педагогикалық журнал. 2004ж. №1-6
3. Атамекен республикалық қоғамдық-экологиялық газет. 2006 ж.
ТАБИҒИ ОРТАНЫ ҚОРҒАУДЫ БАСҚАРУ
1. ... ... ... қорғауды басқаратын орындар
Қазіргі экологиялық қиындықтар көктен түскен жоқ, адамдардың өз
қолдарынан жасалған, ... ... ... ... ... ... бері қалыптасқан пайдакүнемдік тұтынушылық ... ... ... және ... ... аз ... шығарып, кеп алып
қалуға бағытталған.
Қоғам мүшелерінің қажеті мен мұқтажы үнемі өсіп отыратын ... ... ... ... ... олай есе бермейді.
Қоғамның мұқтажы мен табиғат мүмкіншіліктері ... ... ... ... ең ... шарт ... өздерінің тәбеті мен
дүниеқорлығын тежей білулері керек.
Табиғат байлықтарын адамдардың әл - ауқатын жақсартуға жұмсамай, ... ... ... никотин, ішімдік, сырапшылдық ... уақ - ... ... ... сияқты пайдасы аз нәрселерді шығаруға кететін
болса, жер бетінде аштан өлу, суықтан тоңу, ... ... пен ... ... ... оның ... сақтап, ұтымды пайдалану, елдің
өсіп-өнуіне жұмсау жұмыстарын халық ... ... ... басқарады. Осы
мемлекеттік орындардың жүргізген экономикалық, әлеуметтік және экологиялық
саясаты ... ... ... бағытталса, ел көркейіп дүние
жүзінде беделі артады. Ал ... ... ақша ... бағытталса
өзгелерді қорқытып, өздері қайыршылық өмірде қала береді.
Демократия кең өріс жайған елдерде ... ... ... ... ... ... өткізіп, орындарынан алып жатады, ал
күшке сүйенген, үстемшіл елдегі өктем басшы ... ... оның ... ... ... ... байлықтарын қару-жарақ шығарып, өз
азаматтарын табанға басып, басқалардың зәресін кетіріп, ... ... ... ... жағдайда елдің қожасы халық болса, екінші жағдайда
- билікке қолы жеткен өктем адам.
Сондықтан әр мемлекеттің экологиялық ... сол ... ... және ... ... ... саясатымен тығыз байланысты
болады.
Басқа мемлекеттер сияқты, Қазақстан Республикасында да ... ... ... ... ... ... экологиялық білім
мен тәрбие беру мәселерін мемлекет тарапынан басқаратын, іске ... ... ... ... ... органдар бар.
Олар Қазақстан Республикасы ... ... ... мен ... ... және ... өкімдер.
Қазақстан Республикасының Ата Заңында Конституциясында жерге, жер
қойнауы байлықтарына, ... ... ... мен ... ... басқа да байлықтарына иелік ету ... ... ... ... берілген. Оған мемлекеттік экологиялық
саясатын белгілеп, ... ... ... жеке бөлшектерін қорғау
туралы Заңдар шығарып, қоршаған ортаны сақтау және ... ... ... жасап, табиғат қорғау ... ... ... ... ... ... 1994 жылға дейін ... ... ... бар ... ... мен Кодекстерді (Заңдар
жинағын) қабылдады.
1993 жылы - Су кодексі;
1993 жылы - жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және ... ... ... мен Кодекстердің негізгі қағидалары осы кітаптың
тиісті тарауларында келтірілген.
Қазақстан Республикасының Министрлер Кабинеті ... ... ... ... ... туралы алынған заңдардың орындалуын
ұйымдастырып, ... ... ... ... ... ... ... әкімшіліктері жұмыстарына басшылық етеді.
Министрлер кабинеті қоршаған ортаны және ... ... ... ... ... ... ... байлықтарының
қорын бекітіп, аса қымбатшаларының тізімін ... ... ... төленетін ақының мөлшерін бекітеді.
Экология және биоресурстар ... ... ... қорғау
мәселелері бойынша басқа министрліктер мен ... ... мен ... ... ... ... берілген. Бұл
министрлік шаруашылықтың, басқа да ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын пайдаланудың дұрыстығын білу, үшін
мемлекеттік экологиялық сарап ... ... ... мен ... ерекше қорғауға алынған территориялардың
жұмыстарын басқарады.
Табиғатты қорғауды реттейтін ережелерді, ... ... ... ... ... бекітеді. Табиғат қорғау заңдарын
бұзғандарды ... ... және ... жауапкершілікке тарту
жөніндегі құжаттарды әзірлеп тиісті шаралар ... ... ... ... ... ... мен
шешімдерін барлық министрліктер, мемлекеттік комитеттер, кәсіпорындар ... ... ... мен жеке ... міндетті түрде орындауға
тиіс.
Биосфераның жеке бөлшектерін қорғау жұмыстары басқа министрліктер ... ... де ... және жаңа ... ... ... ... қорғауға,
дұрыс пайдалануға және өніп-өсуіне ... жаңа ... ... ... енгізуді басқарады.
Геология және жер қойнауын қорғау министрлігі ... ... ... ... ... және дұрыс пайдалануды басқарады,
Республиканың Жер қатынастары және жерге орналастыру жөніндегі комитет пен
оның жергілікті органдары жер ... ... ... ... ... жер ... қолданылуына үлкен ықпал етеді.
Ауыл шаруашылығы министрлігі Жер туралы ... ... ... ... ... қорғайтын химиялық заттар мен
минералды тыңайтқыштардың ... ... ... ... ... министрлігі адамдардың денсаулығына зиян келмес үшін
қоршаған ... ... ... ... отырады.
Ішкі істер министрлігі көлік қатьшасы мен жер қазатын мәшинелердің,
техниканың атмосфералық ауаға, су қоймаларының зиянды ... ... және ... ... қауіпсіздігін бақылау жөніндегі
мемлекеттік комитет пайдалы кеңдерді қазу ... ... ... жарылыс жұмыстарын жүргізгенде, кен ... ... ... ... бақылайды.
Сәулет және ... ... ... жаңа ... елді ... ... орналастыру және салу жобаларын қарағанда
өндірістік және ... ... ... топыраққа, суларға,
өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне зиянды болмауын, ... ... ... ... ... арнаулы қондырғылар мен жабдықтардың
салынуын ... ... ... ... ... ... көзделгенін
тексереді және ... ... ... ... комитет Су кодексі талаптарымен орындалуын, ... ... ... және ... балдыр басып кетуден сақтау
шаралары жүргізілуін басқарады.
Ауа райы мен суларды бақылау ... ... ... ... ластануын, ылғалын тексеріп климаттың құбылыстары ... ... ала ... ... ... ... пайдаланатын және зиянды қалдықтары бар
кәсіпорыңдардың құрамыңда табиғатты қорғау және ... ... ... мен ... ... Олар ... ... бақылау
жұмыстарын жүргізеді.
Бұлардан басқа жер, су, орман, тау-кен, аң ... ... ... ... ... ... т.б. мәселелер бойынша түрлі инспекциялар
құрылған.
Олардың негізгі міндеттері табиғат қорғау заңдарын кәсіпорындар мен
жеке азаматтар ... ... ... Егер ... ... кездессе,
акті жасап қолындағы құралын (мылтық, сармақ, ау т.б.) ұстаған балығымен
атқан аңын ... ... ... ... ... ... онан ... көп айып салып, қажетті құжаттарды хұқық қорғау орындарына тапсырып,
олардың жауапқа ... ... ... Олар Заңның бұзылу себептерін
анықтап, халық арасында заң талаптарын түсіндіру жұмыстарын жүргізеді.
Барлық министрліктер мен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... табиғат қорғау
жөніндегі Заңдарының біркелкі және дәлме - дәл қолданылуын және орындалуын,
заң талаптарының қатаң ... ... ең ... саты ... Бас ... оған ... ... және табиғат қорғау
жөніндегі прокурорлар болып есептеледі. Бізде соңғы жылдары осы міндеттерді
жүзеге асыруды көздеген ... ... ... ... ... ... түрде облыстарда 12 ... ... ... ... олар осы ... үлкен қызмет істеп келеді.
Қоршаған табиғи ортаны қорғау туралы заңда қоршаған ортаға зиян
тигізгені немесе зиян ... ... ... заң ... ... - әрекеттері үшін кінәлі адамдар тәртіптік, материалдық, әкімшілік және
қылмыстық жауапкершіліктің өсуіне ... ... ... ... толтырудан босатпайды.
Тәртіптілік жауапкершілікке табиғат қорғау заңдарын бұзған лауазымды
адамдармен, кәсіпорынның, ұжымның қызметкерлері ... ... мен ... ... ... мүшелеріне және табиғатқа қауіпті
болмауы шарт. Жауапкершілік иелері: ескерту жасау, сөгіс ... ... ... ... ... ... Бұл шаралар ... ... ... ... ... ... заңдарын бұзған және зиян
келтірген лауазымды адамдар, қызметкерлер және жеке ... ... ... ... ... айрылып, келтірген зиянның орнын
толтырса, жеке азаматтар айып ... ... ... ... қаулыларында
(олар 1990-1993 жылдары қабылдаған (кеңінен көрсетілген).
Мұндай айып мөлшері табиғат байлығына "әуесқойлар" үшін жақсы кедергі
болып, олардың қалталарын қағуға көмектеседі.
Әкімшілік ... ... ... ... ... ... ортаны рұқсат етілген мөлшерден артық ластаушы заттарды
жіберуге, зиянды қалдықтарды көму тіртібін бұзуға т.б. ... ... ... ... ... үшін тартылады. Лауазымды адамдардың
әкімшілік жауапкершілігін экология және ... ... ... ... ... ... қарайды.
Қылмыстық жауапкершілікке лауазымды адамдар мен жеке азаматтар
экологиялық заң ... ... ... ... қарсы шара қолданбай
адамдардың денсаулығына, қоршаған ... ... зиян ... немесе
зиян келу қауіпін төндіргені, басқа да қауіпті экологиялық ... үшін ... ... 73-ші ... ... ... тізімі
берілген.
Қазақстан Республикасында қоршаған ортаны ... ... саны көп, ... күрделі мемлекеттік орындар жұмыс істейді.
Олардан басқа қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... және ... табиғат қорғау қоғамдық
ұйымдары, "табиғат достары" мен “игринпис" қозғалысы мүшелері бүгін үлкен
күшке айналып, ... ... мен ... ... дәрежедегі
мемлекеттік шенеуніктер құлақ асуға мәжбүр болды. Олар қоршаған ортаның
ластануына, ... ... ... ... ... ... көтеріп, заң бұзушыларды мазалап, жіберген қателіктерін ... ... ... және ... ... салу үшін көп еңбек
етуде. Бұл еңбек зая ... ... ... ... ортаны қорғауды басқаратын халықаралық орындар
Жер бетінің түпкір-түпкірінде экологиялық жағдайдың нашарлауы барлық
мемлекеттерді онан шығу ... ... ... ... ... ... ортаның сапасын жақсартуға бағыттаған 5-10 жылдық бағдарламалар
қабылдап, іске асыруда. Мысалы, Жапонияда су ... ... ... ... ... өңдеудің федералдық АҚШ-та
жергілікті ... және ауыз су ... ... бағдарламалары
жасалған.
Табиғатты қорғау мен жақсарту туралы Заңдар мен Кодекстер қабылданып,
табиғи ортаның сапасын бағалау, қалдықтарды ауаға, топыраққа, суға ... ... ... ... ... көзделген.
100-ден астам мемлекеттерде қоршаған ортаны қорғауды басқаратын
министрліктер, ... мен ... ... Олар ... ... жұмыстары біреу - табиғатты сақтау.
Экологиялық проблемалар, өткенде айтқаңдай, бір елдің емес ... ... бар ... 70-шы ... ... ... дағдарыстан
шығу жолдарын бірігіп іздестіріп, қажетті ... ... ... ... қол жетті.
Табиғат қорғау проблемаларына арналған бірінші халықаралық жиналыс
1971 жылы ... ... Чех ... ... Бұл БҰҰ ... ... симпозиумы болатын.
1972 жылы 5 маусымда Стокгольм қаласында ... ... ... ... ... Осы күн ... ынтымақтастықтың
басталу күні болып есептеліп конференция "Жер біреу" деген ұранмен өтті.
БҰҰ-ның XXVII - Бас ... ... 5 ші ... дүние
жүзі қоршаған ортаны қорғау күні деп жариялап, ол
күн жыл сайын аталып өтеді.
Ауаның, мұхитгардың, теңіздің ластануын ... үшін ... ... ... ұйымдық әкімшілік және хұқықтық шаралар алынады.
Көптеген экологиялық проблемаларды бірнеше мемлекеттер қосылып ... ... ... емес ... ... ... тырысады.
Олардың көпшілігі ұйым, кеңес, одақ, бағдарлама деген атпен жұмыс істейді .
Халықаралық табиғат ... ... ... ... бағдарламаға
мыналар кіреді:
Халықаралық ғалымдар одағы (МСНС) барлық елдердің дерлік ... ... ... ... ... кеңістік, Антарктида, мұхиттар
проблемаларымен айналысып зерттейді.
Биологиялық циклдарды қоршаған ортаның улануын зерттейді. ... ... ... ... айналысады.
ЮНЕСКО-ның "Адам және табиғат" бағдарламасы (Маn and ... МАБ), ... ... ... және ... ... ... экологиялық жүйелеріне әсерінің күшеюін зерттейді.
БҰҰ-ның Қоршаған орта туралы бағдарламасы (ЮНЕП) ... және ... ... ... ... ... сақтау мәселесін
зерттейді.
Қоршаған орта мониторингінің глобалды ... ... ... ... арнаулы бақылау жүйелері бақылау станциялары - мониторинг, бақылау
күзеттері т.б.) арқылы біліп отыру үшін ... ... ... ... (МСОП) табиғат байлықтарын ұтымды
пайдалану жөне ... ... ... ... ... ... (ВОЗ) ... ортаны санитарлық
тазалық жөнінен бағалайды және бақылайды.
Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым (ВМО) жер шары ... мен ... ... ... комитет (МОК) жер шары мұхиттарының
жағдайын бақылайды.
Халықаралық азық - түлік және ауыл шаруашылық ... ұйым ... ... су қорларын үнемді пайдалану және қорғау, жануарлар
дүниесін сақтау мәселелерін зерттейді.
Дүниежүзілік ... ... және ... мәселері жөніндегі ұйым
(ЮНЕСКО) табиғат қорғау жөніндегі маман ... ... ... ... жылы ... айында Хельсинки қаласында еуропалық 33 мемлекет
және АҚШ пен Канада елдері басшылары ... ... қол ... ауаның
ластауына қарсы күресті, тұщы су мен теңіз суларын, топырақ бетін, ... ... ... ... ... қоршаған ортаны
жақсарту мәселесін, қоршаған ортаны зерттеу жұмыстарын ... ... және ... ... ... келісті.
Дүнне жүзі шаруашылығын ұйымдастыруды шетелдік үлгілері
Соңғы ... ... ... нашарлап, табиғат байлықтары азаюына
байланысты белгілі ғалымдар ... ... ... ... ... де ... ортаның болашағы, қазіргі дүние жүзі
шаруашылығын ұйымдастырудағы жетістіктер мен ... ... ... бар ... ... ... ... жаңа кездерін
іздестіру, сөйтіп табиғат ресурстары тапшылығынан шығу жолдары көрсетілген.
Өнеркәсіпті, ауыл шаруашылығын, ... да ... ... ... ... ... ... Қазіргі мемлекет басшыларына, үлкен
меншік иелеріне бұл ... ұнай ма, олар оны ... ма, іске ... ... ... ... шығарып табыс таба бере ме - ол басқа мәселе.
Бізге керегі, ғалымдар дүние ... ... ... қарай өздерінің
ескертпелерін жасайды, келешегімізді болжап ... ... бұл ... ... ... аударған жөн.
Олардың дүние жүзі шаруашылығын ұйымдастыру жөніндегі ... да, ... ... да ... Біз ... түзу, қисығына
тоқтамай қысқаша мазмұнын айтып беруді жөн көрдік. Болашақ мамандар ... бұл ... ... ал ... әркім өзі айырып ала жатар.
Дүние жүзі шаруашылығын ұйымдастырудың бірінші үлгісі. Бұл үлгі ... кең ... ... теория" негізінде жасалған. Онда
әлеуметтік-экономикалық даму қоғамдық - экономикалық формацияға байланысты
емес тек ... ... (күш, ... ... байлығына) байланысты
болады деген идеяға сүйенген. Негізгі көрсеткіш ... бір ... ... ... ... өнім (ВНП) мөлшері алынған.
Егер ұлттық жалпы өнім мөлшері бірнеше жүз доллардан ... ... ... ... дейінгі елдер қатарына жатады. Бұлар Африка,
Азия, Оңтүстік ... ... ... ұлттық жалпы өнім мөлшері бірнеше мың доллар ... ... ... ... ... ... Еуропаның, Солтүстік Американың
өркениет елдері, Жапония, Австралия, Жаңа Зеландия.
Егер ұлттық ... өнім ... ... мың доллар болса, ... ... ... ... ... ойынша келешекте экономикалық және ... ... ... мемлекеттер АҚШ-қа ұқсас болып, ... ... ... ... бөлінбейтін болуы керек. Өндірісті механикаландыру
және кибернетикалау арқылы жұмыс істейтіндердің үлес салмағы XX ғасырдың
аяғында 25 ... XXI ... ... 10-15 ... ... азаюы
мүмкін.
Сөйтіп жоғары білімді мамандар - "технократтар" жұмыс ... ... ... ... толық өтеп, "молшылық қоғамға"
айналады деген тұжырымға келген.
"Индустриялдық теория" авторлары У. ... Дж. ... ... А.Турэн, Аталған теория Г. Кан мен А. Винердің 1967 жылы ... "2000 жыл" ... ... толық келтірілген.
Кітап баспадан шығысымен "индустриялдық теорияны" қате және құрғақ
қиял деп ... көп ... ... АҚШ-ты барлық елдерге үлгі бола
алмайды, ... ... мен ... да жеткілікті,
капиталистік қоғам мен нарық ... ... ... ... "молшылық
қоғамын" құрады деп ойлау құрғақ қиял ... қала ... деп ... жүзі ... ... ... ... 1972 жылдың
соңында Д.Н. Медоуз, Д.Л. Медоуз, Л.Кондер және ... "өсу ... ... жазып, Рим клубына тапсырады Бұл еңбек "Рим ... үшін ... ... деп ... Рим ... 1968 жылы ... қоғам
қайраткері. Печчейдің бастауымен құрылған. Клубтың алға қойған мақсаты
дүние жүзі шаруашылығы даму ... мен ... ... ... ... ... болатын. Клубтың қаржысы мол, оны "Фиат"
"Фольксвагенверке” сияқты фирмалар ... ... ... зерттеу институттарына немесе саяси ұйымдарға кірмейтін ғалымдарға
(экономистерге, математиктерге, басқару жүйелерінің мамаңдарына, әлеуметтік
мәселелерді зерттеген оқымыстыларға) ... ... ... ... ... ... алады. А. Печчей мырза қайтыс болған соң қазір клубты
А. Кинг басқарады.
"Өсу шегі” - авторлары әлеуметтік - ... ... ... ... ... жүзі ... өнеркәсіп пен азық - түлік
өнімдерінің өсу қарқындарын, материалды ресурстардың азаюын, ... ... алып ... - есептеу мәшинелерінің көмегімен дүние
жүзі шаруашылығын ұйымдастырудың кибернетикалық үлгісін ... ... ... ... егер қазіргі өсу қарқыны сақталатын болса
адамдар саны 33 ... ... ... 10-14 ... екі ... ... ... ғасырдың бірінші он жылдығында минералды шикі заттар қоры таусылып,
өндіріс өнімдері ... ... ... ... алу ... ... ... салдарынан миллиардтаған адамдар қырылып, жер бетінде үлкен
дағдарыстар басталады.
Мұндай апаттың алдын алу үшін аталған авторлар "нольдік есу" ... ... ... ... ... саны мен ... өсуін
тоқтатып, тек тозған мәшинелер мен өлген кісілердің орнын толтырып. "жаңаны
тек ... ... ... ... алға ... ... ... қалғандар
кейін тұру керек.
"Өсу шегі" авторлары мсн 1973 жылы жарық көрген "Келесі 200 жыл" ... ... А Кан ... ұсыныстар бойынша артта қалған елдерді сол
қалпында ұстап, миллиондаған ... ... ... шыға ... ... ... он жылдығында табиғи байлықтардың таусылуы да
неғайбыл. Өйткені электронды-есептеу ... 60-шы ... ... ал 70- ші ... бұл ... тым өзгеріп
кеткендіктен олардың шығарған есебінде көп қателіктер табылды.
Дүние жүзі шаруашылығын ... ... ... ... М. ... пен Э. ... "Рим ... үшін жазылған. екінші
баяндаманы" тапсырды. ... ... ... ... ... ... ... Д. Медоуз бен оның серіктерінің ... ... ... ... көңілге қонымды үлгі ұсынды.
Дүние жүзін он аймаққа бөліп, бесеуі өркениет, ... ... ... аймағы болды. Электронды - есептеу мәшинелеріне 70-ші ... ... ... жұрттың бәріне ұнамаған "нольдік өсу" ... ... мен ... ... ... арасында алшақтықты азайтып, азық -
түлік және ... ... шешу ... ... Бұл авторлардың
ұсыныстарын адамгершілік, аш-жалаңаштар үшін тиімді деп ... ... ... оның іске ... халықаралық қалыптасқан экономикалық тәртіптің
өзгере қоюы екі талай. Жеке меншікке негізделген өркениет елдерге ... ... ... болып отырғанда, олар өз байлықтарын біреуге береді
деп ойлау, әрине қиялға ұқсайды. Бұған аш-жалаңаштар келісер, ал байлар ... ... ... ... ... ... үшін жазылған үшін баяндаманы" 1976 жылы ... бір топ ... ... ... қайта қарау" деген
тақырыппен тапсырды.
Бұл ... да ... жүзі ... ... ... ... Мұнда да алта күткен елдердің өсуін тежеп, ... тез ... өсуі ... Ол үшін өркениет елдер өздерінің
ұлттық жалпы өнімінің 0,75-1 процентін дамушы елдерге беріп маман ... ... ... ... әкетпеу (ақыл ұрламау)
шаралараларын іске асыру қажет.
"Адамзат өтпелі кезеңде және ... ... ... ... ... ... гөрі өмір шындығына жақын болғанымен оларды іске
асыру қиын болар. Себебі тауар өндірушілер, сәудегерлер, банк ... ... ... ... ... деп дәмеленуге негіз жоқ.
Дүние жүзі шаруашылығы ұйымдастырудың төртінші ... Бұл үлгі ... ... ... жоқ. Оның ... идеялары мына төмендегі ғылыми
зерттеулерде ... жылы ... ... Э. ... Аз ... өте ... ... үшін деген еңбегінде;
1977 жылы Э Ласдоның ... ... ... ... атпен Рим клубы үшін жазылған төртінші баяндамада.
1978 жылы ... мен У. ... ... ғасырдан кейін"
деп аталатын Рим клубы үшін жазған бесінші баяңдамада;
1979 жылы Дж.Боткин, М.Эльмаңджра мен М. ... ... ... ... ... алшақтықты қысқарту" деп аталатын Рим
клубы үшін жазылған ... ... жылы ... ... пен ... ... әңгіме" деп
аталатын Рим клубы үшін ... ... ... жылы ... ... жаңа ... деп аталатын
кітабыңда.
Аталған еңбектерде дүние жүзі шаруашылығын ұйымдастырудың мынандай
үлгілері ұсынылған:
- ... ... ... ... күш шығармау. Қару-жарақ,
есірткі, нихотин, ... ... ... қажетсіз заттар, жарнама
тауарлар т.б. ... жоқ ... ... шикізат, материал,
адам күшін және ... ... ... ысырапшылдық болып есептеледі.
Олардың орнына күнделікті шын ... ... ... ... ... ... еді. Табиғат байлықтарын орынсыз жұмсау, шашып-төгу
тоқталмайтын болса, ... ... ... ... ... ... қандай түрінен болса да бас тартып, жаппай біркелкі
орташа тамақтануға көшу ... Ауыл ... ... ... тоқтатып, өсімдіктерді, қолдағы малды биологиялық әдістермен
қорғауға көшу ... ... ... ... үшін ... өсірушілер
қатарын көбейту керек.
- Өте сәнді және ... ... киім ... жаппай таза, сыпайы киім
киюге көшу қажет. Бір рет киіп ... ... бір рет ... ... ... ... ... тұрғыдан алғанда ері ... ... ... ... үй ішін ... ... ... қолданбау керек.
- қаладағы үлкен үйлердің орнына ауылды жерлерде бөлек үйлерде тұруға
көшу. Қоңыр салқын үйлерде, түнде 12-13 °С, ... 16-18 °С ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орман ресурстарын пайдалану мәселелері және олардың маңызы туралы12 бет
Оңтүстік Қазақстан облысы Мақтаарал ауданы жер ресурстарын тиімді пайдалану мәселелері70 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Модильяни мен миллер үлгілері"11 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
«Таза су өндіру»20 бет
Австралия жайлы25 бет
Автоматтандырылған ақпараттық ресурс орталығы72 бет
Адам ресурстарын стратегиялық басқару жүйесін құру44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь