Ақша нарығы


ДӘРІС ЖОСПАРЫ:

1. Ақша функциясы. Ақша агрегаты.
2. Ақшаға сұраныс. Ақшаның классикалық сандық теориясы.
3. Ақшаға сұраныстағы Кейнс теориясы. Сұраныс функциясы. Боумоль.Тобин моделі.
4. Ақшаға ұсыныс. Ақша мультипликаторы.
5. Ақша нарығындағы тепе.теңдік. Хансен моделі (модель LM).
АҚША НАРЫҒЫ.
ДӘРІС ЖОСПАРЫ:
1. Ақша функциясы. Ақша агрегаты.
2. Ақшаға сұраныс. Ақшаның классикалық сандық теориясы.
3. Ақшаға сұраныстағы Кейнс теориясы. Сұраныс функциясы. Боумоль-Тобин моделі.
4. Ақшаға ұсыныс. Ақша мультипликаторы.
5. Ақша нарығындағы тепе-теңдік. Хансен моделі (модель LM).

СЕМИНАР ЖОСПАРЫ:
1 сабақ
1. Ақша және оның функциясы.
2. Негізгі ақшы агрегаттары.
2 сабақ
1. Ақшаға сұраныс.
2. Ақшаға сұраныстың классикалық және кейнстік теориялары.
3. Нақты және номиналды пайыз мөлшерлемесі.
3 сабақ
1. Боумоль -Тобин моделі.
2. Ақша ұсынысының моделі. Ақша мультипликаторы.
3. Ақша нарығындағы тепе-теңдік. Өтімділік тор.

Ақша функциясы. Ақша агрегаты.
Ақша дегеніміз – тауардың жалпы эквивалентінің тиянақталған түрі, құнның эквиваленттік формасы мен тұтыну құны біте қайнасқан ерекше тауар. Яғни ақша-тауар өндіру мен оны айырбастау үрдісінде басқа тауарлардан бөлініп шыққан ерекше тауар, оның айрықша қызметі – барлық тауарларға ортақ балама (эквивалент) рөлін атқару. Ақшаның қоғамдағы мәнін К.Маркс «жеке адам өзінің қоғамдық билігін де, қоғаммен байланысын да өзінің қалтасына салып жүреді», - деген афоризммен сипаттады. Ақшаның ең ықтимал сипаты – оның жоғары өтімділігі. Қазіргі экономикалық әдебиеттерде ақшаның 3 қызметін бөліп көрсетеді:
1) айналыс құралы;
2) құн өлшемі;
3) төлем құралы.
Үш функцияның жиынтығы ақшаның басқа активтен айырмашылығын көрсетеді. Ақша көлемін мемлекет Қазақстан Ұлттық Банкі арқылы бақылайды. Ақша көлемін бақылауға байланысты экономикадағы тұрақтылықты іске асырады, осыған байланысты ақша шамасын есептеу негізгі рөл атқарады.
Ақша шамасын өлшеу үшін ақша агрегаттар жиынтығын пайдаланады.

Ақша агрегаты Құрамы
М0 банктік емес жүйедегі айналыста жүрмейтін банкноттар мен монеталар, яғни қолма-қол ақша
М1 М0+ коммерциялық банктердегі қысқа мерзімді салымдар талап етуге дейінгі, коммерциялық банктердегі халықтық, кәсіпорындық салымдар
М2 М1+ коммерциялық банктегі қысқа мерзімдік салымдар
М3 М2+ ұзақ мерзімді салымдар (депозитті сертификаттар, мемлекеттік қарыз облигациялары)
Ақшаға сұранысы. Ақшаның классикалық сандық теориясы.
Ақша сұранысы – ақша қорының айқын қажеттілігі. Ол анықталады, қаржының төлем санымен, халық және фирмалар өтемпаздық форма ретінде ұстайды. Ақшаға сұранысты түсіндірудің теориялық ыңғайын табу.












Ақшаның сандық теориясы – ақшаға сұранысты айырбас теңдеуін шешуге байланысты анықтайды:
MV=PY
M – айналыстағы ақша суммасы,
V – ақшаның жылдамдық айналысы,
P – баға деңгейі (баға индексі),
Y – шығару көлемі.
Болжасақ, ақшаның айналыс жылдамдығы - V – шамасы тұрақты, бұл жағдай экономиканың тұрақты байланыста болуында, табиғи жағдайға байланысты, уақыттың жылжуына қарай ақшаның жылдамдығы өзгеруі ықтимал (банк жүйесіне жаңа технологияны қолдануға байланысты т.с.с.).
Ақша айналымының тұрақтылығына байланысты теңдеу келесі түрде болады:
MV=PV
Бұл жағдайда айналыстағы ақша шамасының өзгеруі ЖҰӨ пропорционалды номиналды өзгереді. Классикалық концепциясы бойынша нақты ЖҰӨ өте баяу өзгереді, өндіріс факторына жаңа
НЕГІЗГІ ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Н.Назарбаев ҚР Президенті жаңа кезең-жаңа экономика Е.Қ. 16 желтоқсан 2004 жыл.
1. Р. Дорнбуш және С. Фишер Макроэкономика Алматы «Білім» 1997.
2. Н.Қ. Мамыров М.Ә. Тілеужанова макроэкономика «экономика» баспана ,2003
3. Агапова Т.А., Серегина С.Ф. Макроэкономика м.: ДиС, 1997 11 тарау.
4. Мэнькью Н.Г,. Макроэкономика М.: МГУ , 1994 4 тарау
5. Ивашковский С.Н. Макроэкономика М.: Дело 2000 15,16 тарау.
ҚОСЫМША ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Чепурин М.Н., Киселев Е.А. Экономикалық терия Киров «Аса» 2001ж. 25 тарау.
2. Костюк В.Н. Макроэкономика М.: «Центр» 1998 8 тарау.
3. Вечеконов Г.С. Вечников Г.Р. Макроэкономика. С-П 2002 10 тарау.
СӨЖ АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР:
1. Сұрақтарды ауызша талқылауға дайындау.
2. Өзін-өзі бақылауға дайындау.
3. Тестіге жауап дайындау.
4. Есепті шығару.
5. Тақырыпқа жеке проекті дайындау:
• Ақшаға сұраныс
• Өтімділік қақпаны
• Орталық ақша шамасын реттеу операциясы.
ӨЗІН-ӨЗІ БАҚЫЛАУ ҮШІН СҰРАҚТАР:
1. Ақшаның функциясын атаңдар.
2. Ақша шамасы деген не, бұған қандай агрегаттар кіреді?
3. Ақша базасына анықтама беріңіз, оның айырмашылығы ақша шамасынан?
4. Ақшаның сандық теориясының теңдеуіне талдау жасаңыз.
5. Кейнс теориясындағы ақшаны сақтау мотивін атаңыз
6. Фишер теңдеуін түсіндіріңіздер.
7. Баумоль-Тобин үлгісінің мәні неде?
8. Ақша мультипликаторының мәні неде?

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Ақша нарығы.
Дәріс жоспары:
1. Ақша функциясы. Ақша агрегаты.
2. Ақшаға сұраныс. Ақшаның классикалық сандық теориясы.
3. Ақшаға сұраныстағы Кейнс теориясы. Сұраныс функциясы. Боумоль-Тобин
моделі.
4. Ақшаға ұсыныс. Ақша мультипликаторы.
5. Ақша нарығындағы тепе-теңдік. Хансен моделі (модель LM).

Семинар жоспары:
1 сабақ
1. Ақша және оның функциясы.
2. Негізгі ақшы агрегаттары.
2 сабақ
1. Ақшаға сұраныс.
2. Ақшаға сұраныстың классикалық және кейнстік теориялары.
3. Нақты және номиналды пайыз мөлшерлемесі.
3 сабақ
1. Боумоль -Тобин моделі.
2. Ақша ұсынысының моделі. Ақша мультипликаторы.
3. Ақша нарығындағы тепе-теңдік. Өтімділік тор.

Ақша функциясы. Ақша агрегаты.
Ақша дегеніміз – тауардың жалпы эквивалентінің тиянақталған түрі,
құнның эквиваленттік формасы мен тұтыну құны біте қайнасқан ерекше тауар.
Яғни ақша-тауар өндіру мен оны айырбастау үрдісінде басқа тауарлардан
бөлініп шыққан ерекше тауар, оның айрықша қызметі – барлық тауарларға ортақ
балама (эквивалент) рөлін атқару. Ақшаның қоғамдағы мәнін К.Маркс жеке
адам өзінің қоғамдық билігін де, қоғаммен байланысын да өзінің қалтасына
салып жүреді, - деген афоризммен сипаттады. Ақшаның ең ықтимал сипаты –
оның жоғары өтімділігі. Қазіргі экономикалық әдебиеттерде ақшаның 3
қызметін бөліп көрсетеді:
1) айналыс құралы;
2) құн өлшемі;
3) төлем құралы.
Үш функцияның жиынтығы ақшаның басқа активтен айырмашылығын көрсетеді.
Ақша көлемін мемлекет Қазақстан Ұлттық Банкі арқылы бақылайды. Ақша көлемін
бақылауға байланысты экономикадағы тұрақтылықты іске асырады, осыған
байланысты ақша шамасын есептеу негізгі рөл атқарады.
Ақша шамасын өлшеу үшін ақша агрегаттар жиынтығын пайдаланады.

Ақша агрегатыҚұрамы
М0 банктік емес жүйедегі айналыста жүрмейтін банкноттар мен
монеталар, яғни қолма-қол ақша
М1 М0+ коммерциялық банктердегі қысқа мерзімді салымдар талап
етуге дейінгі, коммерциялық банктердегі халықтық,
кәсіпорындық салымдар
М2 М1+ коммерциялық банктегі қысқа мерзімдік салымдар
М3 М2+ ұзақ мерзімді салымдар (депозитті сертификаттар,
мемлекеттік қарыз облигациялары)

Ақшаға сұранысы. Ақшаның классикалық сандық теориясы.
Ақша сұранысы – ақша қорының айқын қажеттілігі. Ол анықталады, қаржының
төлем санымен, халық және фирмалар өтемпаздық форма ретінде ұстайды. Ақшаға
сұранысты түсіндірудің теориялық ыңғайын табу.

Ақшаның сандық теориясы – ақшаға сұранысты айырбас теңдеуін шешуге
байланысты анықтайды:
MV=PY
M – айналыстағы ақша суммасы,
V – ақшаның жылдамдық айналысы,
P – баға деңгейі (баға индексі),
Y – шығару көлемі.
Болжасақ, ақшаның айналыс жылдамдығы - V – шамасы тұрақты, бұл жағдай
экономиканың тұрақты байланыста болуында, табиғи жағдайға байланысты,
уақыттың жылжуына қарай ақшаның жылдамдығы өзгеруі ықтимал (банк жүйесіне
жаңа технологияны қолдануға байланысты т.с.с.).
Ақша айналымының тұрақтылығына байланысты теңдеу келесі түрде болады:
MV=PV
Бұл жағдайда айналыстағы ақша шамасының өзгеруі ЖҰӨ пропорционалды
номиналды өзгереді. Классикалық концепциясы бойынша нақты ЖҰӨ өте баяу
өзгереді, өндіріс факторына жаңа санды қосуға байланысты қысқа мерзім
уақытында тұрақты болады, сондықтан ақшаны қолдану айырбаста әсер етеді.
Номиналдық айналымға сонымен бірге әсер етпейді нақты айналымға. Ақшаның
қасиеті нақтыкөрсеткішке әсер етпеуі ақшаның нейтралдығына деген атқа ие.
Осыған байланысты классиктер мынандай қорытынды жасады, ол мынандай атаққа
ие – классикалық дихотомия – ұлттық экономикада екі айналыс секторында
белгіленеді нақты және ақша нарығында.
Ақша нарығы – институттар жүйесі ақшаға және ақша активіне ұсыныс пен
сұраныстық қызметін қамтамасыз етеді, негізгі рөлді атқарушы қаржы
делдалдары жасайды активтерді және қарыз міндеттемесі тұтынушылардың
сұрақтарына сәйкес. Ақша нарығнда пайыздық мөлшерлемесі ақшаның
альтернативтік құны және сипаттайды аңғарылмаған табыс ретінде, ақша
қаржысын сақтау арқылы жиналған бөлігі.
Номиналдық пайыз мөлшерлемесі банк пайызын қамтып көрсетеді, ал нақты
мөлшер мен мөлшерлеме пайызы қамтиды табыстың сатудағы қабілеттігін, пайыз
ретінде алынған номиналдық және нақты пайыздық мөлшерлемелердің байланысы
Фишердің теңдеуінде жазылған: i=r+π, мұнда π – инфляция қарқыны, i –
номиналдық пайыз мөлшерлемесі, r – пайыздың нақты мөлшері.
Ақшаға сұраныстағы Кейнс теориясы. Сұраныс функциясы.
Боумоль-Тобин моделі.
Джон Кейнс өзінің өтімділіктің артықшылық теориясында үш себепті атады,
ақшаға сұранысты туғызатын:
1. Трансакциялық себеп (сұраныс іске асады жоспарланған сатып алуды
және төлемді іске асыру негізінде).
2. Алдын ала ескерту (белгілі сумманы қолда ұстау болжанбаған
жағдайдағы себептер кезінде).
3. Алыпсатарлық себеп.
Кейнстің сіңірген еңбегі ақшаны сақтау себебі алыпсатар үшін ол ақшаны
байланыстарды альтернативтік құнымен бұл есептелінген өтімділік қаржының
табыс активі. Жоғарыда айтылған екі тәсілдемені қорыта – классикалық және
кейнстік мынадай ақшаға сұраныс факторларын бөліп көрсетуге болады:
1. Табыс деңгейі – Y
2. Пайыз өлшерлемесі – i
Ақшаға сұраныс функциясын былайша білдіруге болады: M=f (Yi)
Сонымен, Кейнсше ақшаға жиынтық сұраныс – функцияның екі айнымалы
табысқа және пайыздық мөлшерлеме, келісілген трансакциялық және
алыпсатарлық ақшаның сұранысын жоғарыдағы келтірілген екі жағдайға
байланысты ақшаға сұраныс талдауы.
Қазіргі жағдайға қарай көп ақша теориясы дамуда. Баумоль -Тобин үлгісі
бойынша ақшаға сұраныс трансакциялық негізде дамуда. Осы үлгінің көмегі
арқылы анықтауға болады, мысалы, орташа кезеңдегі сомма қандай да бір
шамада экономикалық агент өзінің табысына қарай белгілі бір мөлшерде
сақтауға тиіс альтернативтік құнын қолма-қол ақша түрінде; өзінің активін
шығын түрінде бір жерден екінші жерге.
Баумоль-Тобин үлгісі артықшылығын не кемшілігін талдайды, қолма-қол
ақшаны жинаудағы кемшілігі қолма-қол ақшаны жинау арқылы пайызды жоғалтады,
егер сол сомманы сақтық шотқа салса пайыз алар еді.
Ақша ұсынысы. Ақша мультипликаторы.
Ақша ұсынысы – ақша саны, банк жүйесінен тыс қолда бар айналыстағы
ақша. Ақша ұсынысы (MS) екі қосындыдан тұрады:
1. Банк жүйесінен тыс қолда бар ақша (С);
2. Экономикалық қажет кезде мәміле жасау үшін қолданатын депозиттер (D)
(дәлірек айтқанда бұл М агрегаты);
MS=C+D
Қазіргі замандағы банк жүйесі – жеке резервті жабумен байланысты жүйе.
Банк депозиттерінің бір бөлігін ғана резерв ретінде сақтайды, ал қалған
бөлігін қарыз беру үшін және актив операциялары үшін пайдаланылады. Басқа
қаржылық институттармен салыстырғанда банктің ақша ұсынысын өсіру
мүмкіндігі бар.
Уақытша бос ақша қаражаттарын жасау коммерциялық банктің алғашқы
дәстүрлі базалық қызметі. Бұл банктің пассиві меншікті капитал мен
тартылған қаражаттан тұрады. Меншікті капитал – банктің меншік
ресурстарының маңызды және ажырамас бөлігі, ол оның барлық ресурстарының 10
%-ін құрайды. Оның төмен болу себебі, біріншіден, банк қаржылық нарықты
қаржы делдалы ретінде басқа кәсіпорындарына, мекемелердің және халықтың
уақытша бос қаражат сомасын депозит түрінде олардың қауіпсіздігін
қамтамасыз етеді және пайдалық негізде қарыз алушыға ұсынады. Екіншіден,
депозиттерді мемлекеттік сақтандыру жүйесі болады, бұл салымдарды жппай
кері алу қаупін төмендетеді. Үшіншіден, банктерде таратылатын депозиттер
басқа кәсіпорындардың материалдық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қаржы және ақша нарығы
Ақша нарығы жүйесі
Ақша және қаржы нарығы
Ақша нарығы жайлы
Ақша нарығы туралы
Ақша және қаржы нарығы туралы
Ақша нарығы және валюталық биржалар
Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері
Ақша нарығы, оның тепе - теңдік сақтау проблемасы
Өндіріс факторларының нарығы. Жер нарығы және нарығы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь