Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі

Жоспар:

Кіріспе

Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі

Негізгі бөлім

Тәрбие аясы жеке адам және оның дамуының ішкі, сыртқы факторлары.

Жеке адам дамуы мен қалыптасуы жөніндегі теориялық көзқарастар.

Қорытынды

Педагогикалық қызмет ретінде тәрбиенің мәні және оның жалпы заңдылықтары мен принциптері.
Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі. Қазақ халқының сан ғасырдан бері тәрбие жөніндегі өнегелі істері мен сөздері, тұрмысы, мәдениеті, өнері, өмір тәжірибесі халық педагогикасының асыл қазынасы болып келеді. Қай заманда болмасын ұрпақ тәрбиесі адамзаттың парызы болды. Әрбір халық өзінің тарихы мен тәжірибесін жалғастыратын жас түлектерді ғасырлар бойы тәрбие әдістері мен тәсілдерін қолданып, өмір тәжірибесі сынынан өткен әдептілік, сыпайылық, адалдық, инабаттылық, іскерлік, мейірімділік, қайырымдылық, еңбек сүйгіштік, үлкенді сыйлау, оған ілтипат көрсету сияқты қасиетерді олардың бойына екті. Осылардың бәрі адамзат тәрбиесінде халық педагогикасының қандай роль атқаратындығын көрсетеді.
Әрине жастарға тәлім – тәрбие беруде тек ұлттық дәстүрлермен шетелуге болмайды. Сондықтан тәрбие ісі тиімді және нәтижелі болу үшін халық педагогикасына кешенді қараған жөн.
Халықтың даналық ойлары халық педагогикасының шамшырағы болған. Халық даналығы – мақал-мәтел, ертегі, өлең жыр түрінде, ақын – жыраулардың, шешендердің сөздері толғау, өсиет өлеңдері арқылы баяндалып отырған. Осы тұрғыдан халық педагогикасының кең өрісі, қайнар көзі – ауыз әдебиеті, оның ішінде тәрбиелілік мәні зор. 15 ғасырдан 20 ғасырдың бас кезіне дейінгі қазақ ақын – жырауларының шығармалары болады. Бұл жөнінде көптеген мына мысалдарды еске алайық.
Мінезі жаман адамға,
Енді қайтып жуыспа.
Тәуір көрер кісіңмен,
Жалған айтып суыспа.
Ғылымым жұрттан асты деп,
Кеңессіз сөз бастама.
Жеңемін деп біреуді,
Өтірік сөзбен қостама.
Асан Қайғы (Хасан Сәбитұлы)
        
        Жоспар:
Кіріспе
Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі
Негізгі бөлім
Тәрбие аясы жеке адам және оның дамуының ішкі, ... ... адам ... мен ... ... теориялық көзқарастар.
Қорытынды
Педагогикалық қызмет ретінде тәрбиенің мәні және оның жалпы ... ... ... ... педагогикасының ролі. Қазақ
халқының сан ғасырдан бері ... ... ... ... мен ... ... ... өмір тәжірибесі халық педагогикасының асыл
қазынасы болып келеді. Қай ... ... ... ... ... ... Әрбір халық өзінің тарихы мен тәжірибесін ... ... ... бойы ... ... мен ... қолданып, өмір
тәжірибесі сынынан өткен әдептілік, ... ... ... ... қайырымдылық, еңбек сүйгіштік, үлкенді сыйлау, оған
ілтипат көрсету сияқты қасиетерді олардың бойына ... ... ... ... ... ... ... роль атқаратындығын
көрсетеді.
Әрине жастарға тәлім – тәрбие ... тек ... ... болмайды. Сондықтан тәрбие ісі тиімді және нәтижелі
болу үшін халық педагогикасына кешенді қараған ... ... ... халық педагогикасының шамшырағы
болған. Халық ...... ... өлең жыр түрінде, ақын –
жыраулардың, шешендердің сөздері толғау, өсиет өлеңдері арқылы ... Осы ... ... педагогикасының кең өрісі, қайнар көзі – ауыз
әдебиеті, оның ішінде тәрбиелілік мәні зор. 15 ... 20 ... ... ... ... ақын – жырауларының шығармалары болады. Бұл жөнінде
көптеген мына мысалдарды еске ... ... ... ... жуыспа.
Тәуір көрер кісіңмен,
Жалған айтып суыспа.
Ғылымым жұрттан асты деп,
Кеңессіз сөз ... деп ... ... ... Қайғы (Хасан Сәбитұлы)
Жаманмен жолдас болсаңыз
Көрінгенге күлкі етер.
Жақсымен жолдас болсаңыз
Айырылмасқа серт етер.
Ер жігітке ... ... ... ... ... ... ... жырау)
Тар заман құрсуында өтсе де өмір,
Адамдық қасиетке жастан жармас!
Мәз болмайды күнгі күн көріске,
Есіңе ал келешекті жора – ... ... ... ... ... сан ... ... өнер – білім, өшпес мұра,
Таусылмас тау кеннің қордасындай.
(Омар Шораяқов)
Кейбіреу сәл бақытқа мас ... ... ... ... жұрт ... ... ... қарыныңың құр майланғаны?!
Көңіліне Мен де адаммын! деп жүргенде көп,
Кілегей майға ұқсап айрандағы.
Үйретіп үлгі өнеге,
Таза бақ, жасы кішіңде!
Ақылың ... ... етпе ... - деп - халықпен қарсы» - бір өзіңді,
Байқамай болып жүрме тірі ... алам – ... - ... ... ал, ... қып ... Тұрмағамбет Ізтілеуов)
Ақын – жыраулардың даналық сөздерінің этникалық, философиялық
маңызы зор. ... ... ... адам ... ... ... ... берілген. Өнер – білімді игеру, ел
қамын,оның келешегін ойлау ... де ... ... ... ... ашу, ... дүниеге көзқарасын қалыптастыру,
адамгершілік сезімін ояту ұрпақ ... ... ... ... сөзсіз.
Халық педагогикасының құрамды бөліктері қазақтың ұлттық ...... ... ... есеп т.б. ерте заманнан ... ... ой - ... ... дамыту және тапқырлығы мен шешендігін
анықтау үшін тәрбие құралы түрінде қолданылып келді.
Ұлттық ойындар. Қазақ халқының өмір ... ... ... ... ... балалық, жеткіншектік, жас өспірімдік шақтағы
балалар ... ... Ал ... ... ... ойындардың
көпшілігі тәлім – тәрбие саласында зор ... ... ... ... ұзақ ... ... қызықтаған алуан ойын өнері болды. Ойын
тек қана көңіл көтеру, көңілін шатандыру ғана ... ол ... ... қазақ
халқының әлеуметтік өміріне байлаысты тәрбиелік мағынасы зор жеке адамның
дамып жетілуіне, қалыптасуына әсер ... ... бірі ... ... өркендеу ұлттық мәдениет пен салт – сананың жаңғыру
кезеңінде баспа беттерінде ұлттық ойындар ... ... ... құнды еңбектер пайда бола бастады. Солардың ішінде ... ... ... ... ... ... атауға болады.
Кітапта ұлт ойындарының шығу жолдары мазмұны және ұйымдастырып жүргізу
тәсілдері ... ... ... оқу ... саласында үлгі түрінде шебер
пайдаланып, бүгінгі және ... ... ... ... ... ұлт ... ... мазмұнына байланысты үш топқа
бөлінген: ойын ... ... – салт ... дене ... спорт
ойындары, оймен келетін ойындар.
Ойын – сауық тұрмыс – салт ойындарының қырықтан астам түрлері бар. ... ... қара ... «Ақ ... ... ... «Жар-жар», «Қыз
кәде», «Беташар», «Сыйқырлы таяқ», «Сақина тастау», «Алтыбақан» т.б.
Ұлт ойындарының бұл тобында халқымыздың ... ... өнер мен ... ... ... жастар арасындағы ойын –
сауықтар, халықтың мақал-мәтелдері, ұрпақтың негізгі ... жан – ... ... ... ... ойындары қазақ халқында үлкен орын алады. ... ... ... ... ол ... ... жиі ... келген
бірнеше түрлерін атап кетуге болады: «Ақ серек, көк ... ... ... ... ... ... күрес», «Арқан тартыс», «Аударыспақ», «Қыз
қуу» ... ... ... спорттық ойындардың дене шынықтыру тәрбие саласында
маңызы өте зор. Ұлт ойындарының түрлері жастарды батылдыққа, ептілікке,
тапқырлыққа, қайраттылыққа ... ... іс - ... ... ... ... тәрбиелейді, олардың ... ... «Ақ ... ... ... қараңғыда бағдарлап білуге,
шамамен қашықты айыра білуге, жылдам жүгіруге, тез табуға үйретеді.
Спорттық және таза ауада дене ... ... ... етіп
өткізу ұйымдастырушылардың тәрбиешілердің білім деңгейіне, қабілетіне,
шеберлігіне байланысты.
3.Оймен ... ... ... қисындылық және математикалық
ойындарының дамуына көмектеседі. Олардың ішінде өте күрделі ойындарға тоғыз
құмалақ, шахмат, дойбы жатады. ... ... ... ... ... ... да ... түрлері бар. Мысалы: «Үш аманат», «Қай
қолымда?» және жұмбақтар арқылы орындалатын ойындар.
Мақал – ... ... ... ... (поэзиялық)
шығармашылығының көп тараған ескерткіштері. Оларда ғасырлар бойы халықтың
әлеуметтік – ... ... ... және ... ... ... туралы нақыл сөздер арқылы халықтың ой – пікірі, арманы, көзқарасы
баяндалған. Осындай қасиетті сөздерді қазақ халқы қастерлеп өнеге етіп ... өлең ... ... ...... ... келген. Мақал – Мәтелдер халық өмірінің барлық жағын қамтиды.
Мысалы: Ел, жер жөнінде.
Ұлтарақтай болса да
Ата қоныс жер ... ... ... ... ... жер ... елде сұлтан болғанша
Өз еліңде ұлтан бол.
Имандылық қасиеттерге байланысты мақал – ... ... ... ... ... болсаң нәмәртпен
Аунатар бір күн батпаққа.
Адам болар жігіттің
Етек жеңі кең болар.
Қошқар ... ... дөң ...... ... ... ұл ... қарап қыз өседі.
Ата – ананың қадірін
Балалы болғанда білесің.
Білім практика жайлы мақалдар.
Күшті адам бірді ... адам ... ... ... тұтпасаң
Жаһилдің жолын ұстасаң,
Көретін шырақ шілде жоқ.
Көп жасаған білмейді,
Көп көрген біледі.
Халықтың мақалдары мен мәтелдерін оқу – тәрбие жұмысында қолдану ... ... ... ... әр ... енгізуді дұрыс
ойластыру керек. Әрбір тақырып бойынша шаралардың тәрбиелік білімдік жағына
мән беріп; жоғары әдістемелік ... ... ... ету ... мұның бәрі ұйымдастырушы адамның кәсіби қабілетіне, іскерлігіне
байланысты.
Жұмбақтар. Халық арасында ежелден айтылып келе жатқан
жұмбақтардың саны көптен саналады. Жұмбақ жастардың қиялын, ... іс ... ... ... Оның ... табу үшін ... талдап, ой
елегінен өткізеді. Содан кейін шешім қабылдайды.
Жұмбақтың тәрбиелік және дидактикалық мәні де зор. Сондықтан
оларды ... ... әр ... ойын – ... ... ... ... Халқымыз жеткіншектік және жасөспірімдік шақтағы
балалардың логикалық және материалдық ойлау ... ... ... ... ... ... үйреткен.
Тәрбие аясы жеке адам және оның дамуының ішкі, ... ... ... жеке ... ... және оның
жан – жақты толыққанды дамуын қамтамасыз ету. Ал бұл міндеттердің табысты
шешімін беру жеке адамның ... ... ... және оның ... ... ... ететінін білумен байланысты.
Педагогика үшін мәнді мәселенің бірі «жеке ... ... ... ... да ... аясы ... адам» нені білдіреді? Бұл түсініктің «адам»
түсінігімен арақатынасы ... Бұл ... ... ... ... ... ... ескертетін жайт: адамның дамуында бір – ... екі өзек ... оның бірі ... ... ... Осы ... адамның дүниеге келген күнінен бастап, оның дамуы
мен қалыптасуында ... бере ... Адам ... тек биологиялық
тіршілік иесі болып танылады, жеке тұлғалыққа жету әлі ... ... мен ... даму ... өмір бойы ... ... және ... процесінің сипатын көрсетіп отырады.
Адамның биологиялық ... және ... ... оның ... ... мен ... – құлығында көрініп, осыдан балалық, жасөспірімділік,
ересектік және қариялық табиғи бітістерін ажыратымыз.
Бірақ адамның ... ... ... әрі ... әлеуметтік
салалар қасиеттерді қабылдауымен тығыз байланыста бірге дамып ... ... ... ... иесі ... сипаттайды. Мысалы, нәрестенің жақын
адамдарды танып, күлімсіреуі, кейін тілге келуі, тік жүру қабілетін игеруі,
үйдегі және ... ... ... еңбектеуі және т.б. Өсе келе ол
білім игереді, моральдық ... ... ... әр ... ... ... дағдыларды қалыптастырады, және олардың
барлығы да өмір ... ... ... ... ... отырады.
Сонымен адам баласы тұлға ретінде өмір сүру барысында өзінің
қоғамдық мәнін сипаттайтын көптеген әлеуметтік ... мен ... әрі ... Міне ... ол ... био ... тұлға
субъект яғни тарихи – қоғамдық қызметпен ... иесі деп ... ... түсінігі осыдан әлеуметтік және биологиялық сапа мен қасиеттердің
бірлігін білдіреді. Ал «жеке адам» түсінігін ... ... ол тек ... сапа мен ... ... ... танумен байланысты.
Сонымен «жеке адам» дегеніміз ... ... ... оның өмір ... өзіне топтаған әлеуметтік сапалар ... ... ... жеке адам өз сапа және іс - әрекетін қоғамдық прогресс
бағыты мен ойластыра алса, өз ... ... сапа мен ... неұрлым
айқын көрсте алса өз іс ... ... ... ... ... оның ... арта түседі.Бұл тұрғыдан «адам» және ... ... ... ... ... ... Бір адамның екіншісіне ұқсамайтын, өзіндік ерекшелігі
мен өзгешелігін сипаттайды. Даралық, әдетте, мінез бен ... ... ... іс – әрекет және ... ... ... ... ... ... ... екіншіден айырып, оған өзіндік қайталанбас сән беретін жалпылық және
жалқылық қасиеттерді білдіреді.
Даму - бұл жеке адам ... мен ... ... ... ... ... күннен бастап дене құрылымы мен әртүрлі
мүшелері ұлғаяды. Ол сөйлей ... ... қоры ... ... көптеген
әлеуметтік – тұрмыстық және ... ... мен ... ... ... ... адам ... мен қалыптасуы жөніндегі теориялық көзқарастар.
Адам жөніндегі басқа ғылымдардағыдай педагогика үшін де ең ... ... ... дамуы және сол ... көзі мен ... ... және ... ... бұл ... әртүрлі тұжырымдар
пайымдауда.
Идеализм өкілдері қай бағыттағы болмасын, жеке адамның ... – ала ... ... ... ол ... сапа ... өз
бетінше өріс алатынын уағыздайды. Ал тәрбие олардың ойынша жәрдемші роль
атқарып, сол бағдарламаның іске асуына ... ғана ... ... ... ... ... мен ... төңкерістер мен күйзелістерге толы қоғам жеке ... ... ... адам өзінің шын кемеліне жету үшін қоғаммен байланысын
үзу қажеттігін дәріптейді. Бұдан шығатын қортынды: адамдық мән ... ... ... алу үшін ... емес, өз болмысының шын, ең жоғары
сыр-мағынасын тану немесе тәңірлік кемелге жақындау.
Идеалистік ... жеке адам ... ... пікір –
сайыста бірнеше теориялық концепциялар бар.
Матералистік бағыттағы философия және оның ... ... ... ... мен ... ... грек ... Эпикур: адамның қоғамдағы иеленген орнының әртүрлі
болуы оның табиғтынан емес, тұрмыстық жағдайы мен ... ... ... ... адам ... орта ... және тәрбиеге
байланысты біртұтас әсерлердің нәтижесінде қалыптасады. Соның ішінде аса
маңыздысы
тәрбие;
В. Г. Белинский: адам табиғаттан, бірақ оны дамытып, жасайтын ... ... ... ... ... табиғат не
олардың нәсілдік кемістігі емес, қолайсыз қоғамдық жағдайлар мен жаман
тәрбие.
Осы күнгі педагогикада жеке адам дамуы жөнінде қалыптасқан ой ... ... ... ... ... ... оның дамуға деген
табиғи қабілеті аса маңызды. Әр адам іс - ... ... ... болар
нышанмен дүниеге келеді. Сондықтан да адамның биологиялық және ... ... бір – ... ... ... бірақ әлеуметтік
фактордың ролі басымдау.
Жеке адамдық дамудың ықпалды көзі – тәрбие, қоршаған орта, табиғи
нышандармен қатар ... ол адам ... ... ... ... ... ... белсенділіктің маңызы. Адам ... ... күш ... айта ... оның ... орта мен ... енжар объектісі деп тануға болмайды. Бұл процесте жеке адамның
өз белсенділігі мен шығармашыл – ... іс ... ... ... адам ... мен ... ... жасаушы әсерлер екі топқа
бөлінеді: ішкі және сыртқы. Қоршаған орта және тәрбие – сыртқы ... ... пен ... ... ... орта ... ... сезімдер мен толғаныстардың жиынтығы – ішкі әсерлерге жатады. Жеке
адамның ... мен ... осы екі ... ... ... ... ішкі жан ... қозғау салып, (өзіне бағдарланған) өзіндік өңдеу
белсенділігін арттыра алса ғана адам өз дамуындағы қызметін орындай алғаны.
Педагогикалық қызмет ретінде тәрбиенің мәні және оның ... ... ... ... мағыналық жағынан кең ауқымды категория. Мысалы,
жоғарыда ... өсіп келе ... ... ... ... деп
анықтағанбыз. Ал, бұл дайындықты арнайы ұйымдастырылған тәрбие қызметінің
барысында іске асыруға ... ... ... ол ... ... ... ... тұрмыстық іс - әрекетке үйреумен де орындалуы
мүмкін. Бірақ аталған екі жағдайдағы тәрбиелік ... ... ... болатыны сөзсіз. «Қоршаған орта тәрбиеледі», Отбасының тәрбие жемісі,
«Мектеп ... адам ... деп ... айтатын болсақ, онда бұл бір
мақсатты сияқты әрекеттердің өзара теңгерілмейтінін байқаймыз. «Қоршаған
орта ... ... жеке адам ... ... әлеуметтік
экономикалық және тұрмыстық жағдайлардың күделікті жоспарсыз, мақсатты
бағдары болмаған ықпалын түсінеміз. Ал енді ... ... ... әңгіме
басқаша, бұл ретте арнайы ұйымдастырылған және саналы іске ... ... ... ... тәрбие – алдын – ала ниеттелген және арнайы
ұйымдастырылған педагогикалық процесс» - деп ... ... ... ... ... мен ... ... педагогы Эдуард Ли Торндайк былай деген еді: «Тәрбие сөзіне әркім
әртүрлі мағына береді, бірақ ол ... ... ... ... ... өзгеріске келтіре алмасақ, біз оны тәрбиелемегеніміз». Ал енді ... жеке адам ... ... ... Бұл ... жауап бере
К.Маркс «Адамның қоғамдық тұлға ретінде дамуы мен қалыптасуы азаматтық
болмысты ... ... іске ... ... сөз еді. Бұл ... ... келе ... әулеттің адамзаттық болмысты игеруге пайдалнатын құрал –
жабдығы деп білу қажет.
Ал енді осы болмыстың өзі және оны ... ... ... ... ... ... көптеген ұрпағының еңбегі және
жасампаздық ұмтылысынан туындаған қоғамдық тәжірибе. Бұл тәжірибеде ... ... ... ... қамтиды; 1) адамдардың табиғат және қоғам
жөнінде жасаған білімдерінің жиынтығы, 2) еңбектің ... ... мен ... және ... іс әрект әдістері, ... ... ... тәжірибе көп ұрпақтың еңбегі және ... ... ... де тұрмыстық ептіліктер мен дағдылар да,
сондай-ақ ғылыми және ... ... мен ... - ... да ... ... ... көркем шығармашыық, әлеуметтік
және рухани қызметінің ... ... Енді осы ... ... ... ... алу үшін жаңа ... қайтадан бұл
«затты» ақыл – саналылық ... ... ... яғни қай ... ... ... бағышталған іс - әрекетті шығармшылықпен көркейте, байыта
отырып, ... ... ... ... үшін және бір ... – жеке ... ... тәжірибе игеру қызметіне қосумен ғана шектелмейді, ең бастысы, оның
сол сәттегі істе белсенділігіне оны бағдарына яғни еңбекке деген қатынасына
байланысты.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Аймақтық нарықтың дамуы және қалыптасу ерекшеліктері22 бет
Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс-тәсілдері27 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Билирубин4 бет
Еуразия көшпенділерінің потестарлық билік жүйесінің ерекшеліктері89 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь