Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі


Жоспар:

Кіріспе

Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі

Негізгі бөлім

Тәрбие аясы жеке адам және оның дамуының ішкі, сыртқы факторлары.

Жеке адам дамуы мен қалыптасуы жөніндегі теориялық көзқарастар.

Қорытынды

Педагогикалық қызмет ретінде тәрбиенің мәні және оның жалпы заңдылықтары мен принциптері.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге


Жоспар:
Кіріспе
Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі
Негізгі бөлім
Тәрбие аясы жеке адам және оның дамуының ішкі, сыртқы факторлары.
Жеке адам дамуы мен қалыптасуы жөніндегі теориялық көзқарастар.
Қорытынды
Педагогикалық қызмет ретінде тәрбиенің мәні және оның жалпы заңдылықтары
мен принциптері.
Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі. Қазақ
халқының сан ғасырдан бері тәрбие жөніндегі өнегелі істері мен сөздері,
тұрмысы, мәдениеті, өнері, өмір тәжірибесі халық педагогикасының асыл
қазынасы болып келеді. Қай заманда болмасын ұрпақ тәрбиесі адамзаттың
парызы болды. Әрбір халық өзінің тарихы мен тәжірибесін жалғастыратын жас
түлектерді ғасырлар бойы тәрбие әдістері мен тәсілдерін қолданып, өмір
тәжірибесі сынынан өткен әдептілік, сыпайылық, адалдық, инабаттылық,
іскерлік, мейірімділік, қайырымдылық, еңбек сүйгіштік, үлкенді сыйлау, оған
ілтипат көрсету сияқты қасиетерді олардың бойына екті. Осылардың бәрі
адамзат тәрбиесінде халық педагогикасының қандай роль атқаратындығын
көрсетеді.
Әрине жастарға тәлім – тәрбие беруде тек ұлттық
дәстүрлермен шетелуге болмайды. Сондықтан тәрбие ісі тиімді және нәтижелі
болу үшін халық педагогикасына кешенді қараған жөн.
Халықтың даналық ойлары халық педагогикасының шамшырағы
болған. Халық даналығы – мақал-мәтел, ертегі, өлең жыр түрінде, ақын –
жыраулардың, шешендердің сөздері толғау, өсиет өлеңдері арқылы баяндалып
отырған. Осы тұрғыдан халық педагогикасының кең өрісі, қайнар көзі – ауыз
әдебиеті, оның ішінде тәрбиелілік мәні зор. 15 ғасырдан 20 ғасырдың бас
кезіне дейінгі қазақ ақын – жырауларының шығармалары болады. Бұл жөнінде
көптеген мына мысалдарды еске алайық.
Мінезі жаман адамға,
Енді қайтып жуыспа.
Тәуір көрер кісіңмен,
Жалған айтып суыспа.
Ғылымым жұрттан асты деп,
Кеңессіз сөз бастама.
Жеңемін деп біреуді,
Өтірік сөзбен қостама.
Асан Қайғы (Хасан Сәбитұлы)
Жаманмен жолдас болсаңыз
Көрінгенге күлкі етер.
Жақсымен жолдас болсаңыз
Айырылмасқа серт етер.
Ер жігітке жарасар
Қолына алған найзасы,
Би жігітке жарасар
Халқына тиген пайдасы.
(Бұқар жырау)
Тар заман құрсуында өтсе де өмір,
Адамдық қасиетке жастан жармас!
Мәз болмайды күнгі күн көріске,
Есіңе ал келешекті жора – жолдас!
Біленге білім байлық, бағасы артық,
Салмағы сан жетпейтін қорғасындай.
Үйренсең өнер – білім, өшпес мұра,
Таусылмас тау кеннің қордасындай.
(Омар Шораяқов)
Кейбіреу сәл бақытқа мас болады.
Шабақтай шалпылдаған қайраңдағы.
Адамдық ісіне жұрт аңсап тұрсын.
Не керек қарыныңың құр майланғаны?!
Көңіліне Мен де адаммын! деп жүргенде көп,
Кілегей майға ұқсап айрандағы.
Үйретіп үлгі өнеге,
Таза бақ, жасы кішіңде!
Ақылың астам болғанмен,
Ойласпай етпе ісіңді!
«Қоям, - деп - халықпен қарсы» - бір өзіңді,
Байқамай болып жүрме тірі езінді.
«Әрқашан алам – десең, - төрден орын,-
Түзеп ал, татуасыз қып мінезіңді!
( Тұрмағамбет Ізтілеуов)
Ақын – жыраулардың даналық сөздерінің этникалық, философиялық
маңызы зор. Олардың өсиет өлеңдерінде адам баласының мінезіне
психологиялық, этикалық сипаттама берілген. Өнер – білімді игеру, ел
қамын,оның келешегін ойлау мәселесі де баяндалған. Халықтың даналық
сөздерінің мазмұнын ашу, жастардың дүниеге көзқарасын қалыптастыру,
адамгершілік сезімін ояту ұрпақ тәрбиесінде басты мәселе екені сөзсіз.
Халық педагогикасының құрамды бөліктері қазақтың ұлттық ойындары,
мақал – мәтелдер, жұмбақтар, ауызша есеп т.б. ерте заманнан бастап, жас
өспірімдердің ой - өрісін, зеректігін дамыту және тапқырлығы мен шешендігін
анықтау үшін тәрбие құралы түрінде қолданылып келді.
Ұлттық ойындар. Қазақ халқының өмір кешкен тарихында ұлттық
ойындардың көптеген түрлері балалық, жеткіншектік, жас өспірімдік шақтағы
балалар тәрбиесінде пайдаланылады. Ал қазіргі кезде ұлттық ойындардың
көпшілігі тәлім – тәрбие саласында зор педагогикалық құралға айналды. Бүкіл
халқымыздың ұзақ өмірінде өздері қызықтаған алуан ойын өнері болды. Ойын
тек қана көңіл көтеру, көңілін шатандыру ғана емес, ол өзінше ерекше қазақ
халқының әлеуметтік өміріне байлаысты тәрбиелік мағынасы зор жеке адамның
дамып жетілуіне, қалыптасуына әсер етуші факторлардың бірі болған.
Қазіргі қайта өркендеу ұлттық мәдениет пен салт – сананың жаңғыру
кезеңінде баспа беттерінде ұлттық ойындар туралы жазылған бірсыпыра
мақалалар, құнды еңбектер пайда бола бастады. Солардың ішінде Е.
Сағындықовтың «Қазақтың ұлттық ойындары» деген кітабын атауға болады.
Кітапта ұлт ойындарының шығу жолдары мазмұны және ұйымдастырып жүргізу
тәсілдері жақсы баяндалған. Оларды оқу тәрбие саласында үлгі түрінде шебер
пайдаланып, бүгінгі және болашақ ұрпақтың игілігіне айналдыру қажет.
Кітапта ұлт ойындары өзінің мазмұнына байланысты үш топқа
бөлінген: ойын сауық, тұрмыс – салт ойындары, дене шынықтыру, спорт
ойындары, оймен келетін ойындар.
Ойын – сауық тұрмыс – салт ойындарының қырықтан астам түрлері бар. Олар:
мысалы: «Қалтырауық қара кемпір», «Ақ боран», «Күзем алу», «Жар-жар», «Қыз
кәде», «Беташар», «Сыйқырлы таяқ», «Сақина тастау», «Алтыбақан» т.б.
Ұлт ойындарының бұл тобында халқымыздың өмірінде, тұрмысында
қалыптасқан өнер мен білім, еңбектің түрлері, жастар арасындағы ойын –
сауықтар, халықтың мақал-мәтелдері, ұрпақтың негізгі жайттарды жан – жақты
түсінуіне көмектеседі.
Дене шынықтыру, спорт ойындары қазақ халқында үлкен орын алады. Олардың
саны жүзден астам. Сондықтан, ол ойындардың халық жиі қолданып келген
бірнеше түрлерін атап кетуге болады: «Ақ серек, көк серек», «Айгөлек», «Ақ
сүйек», «Жаяу көкпар», «Қазақша күрес», «Арқан тартыс», «Аударыспақ», «Қыз
қуу» т.б.
Бұл топтағы ұлттық спорттық ойындардың дене шынықтыру тәрбие саласында
маңызы өте зор. Ұлт ойындарының түрлері жастарды батылдыққа, ептілікке,
тапқырлыққа, қайраттылыққа еңбектенуге ұжымдық іс - әрекетіне шығармашылық
ынтымақтастыққа бағдарлай білуге тәрбиелейді, олардың қабілетін
жетілдіреді. Мысалы: «Ақ сүйек» ойыны жастары қараңғыда бағдарлап білуге,
шамамен қашықты айыра білуге, жылдам жүгіруге, тез табуға үйретеді.
Спорттық және таза ауада дене шынықтыру ойындарын тиімді етіп
өткізу ұйымдастырушылардың тәрбиешілердің білім деңгейіне, қабілетіне,
шеберлігіне байланысты.
3.Оймен келетін ойынар жастардың қисындылық және математикалық
ойындарының дамуына көмектеседі. Олардың ішінде өте күрделі ойындарға тоғыз
құмалақ, шахмат, дойбы жатады. Сонымен бірге оймен келетін ойындардың
жастардың басқа да көптеген түрлері бар. Мысалы: «Үш аманат», «Қай
қолымда?» және жұмбақтар арқылы орындалатын ойындар.
Мақал – мәтелдер. Халықтың ауызша ақындық (поэзиялық)
шығармашылығының көп тараған ескерткіштері. Оларда ғасырлар бойы халықтың
әлеуметтік – тарихи тәжірибесі жинақталған және өмір, тұрмыс, жастар
тәрбиесі туралы нақыл сөздер арқылы халықтың ой – пікірі, арманы, көзқарасы
баяндалған. Осындай қасиетті сөздерді қазақ халқы қастерлеп өнеге етіп дана
адамдардың өлең өрнектерімен ойластырған мақал – мәтелдерін үнемі
пайдаланып келген. Мақал – Мәтелдер халық өмірінің барлық жағын қамтиды.
Мысалы: Ел, жер жөнінде.
Ұлтарақтай болса да
Ата қоныс жер қымбат
Ат төбеліндей болса да
Туып өскен жер қымбат.
Басқа елде сұлтан болғанша
Өз еліңде ұлтан бол.
Имандылық қасиеттерге байланысты мақал – мәтелдер:
Жолдас болсаң жақсымен,
Жетеді қолың мақсатқа.
Жолдас болсаң нәмәртпен
Аунатар бір күн батпаққа.
Адам болар жігіттің
Етек жеңі кең болар.
Қошқар болар қозының.
Маңдайлары дөң болар.
Ата – аналар жайлы:
Әкеге қарап ұл өседі,
Шешеге қарап қыз өседі.
Ата – ананың қадірін
Балалы болғанда білесің.
Білім практика жайлы мақалдар.
Күшті адам бірді жығады,
Білімді адам мыңды жығады.
Ғалымның сөзін тұтпасаң
Жаһилдің жолын ұстасаң,
Көретін шырақ шілде жоқ.
Көп жасаған білмейді,
Көп көрген біледі.
Халықтың мақалдары мен мәтелдерін оқу – тәрбие жұмысында қолдану үшін
олардың түрлеріне байланысты жоспардың әр тарауларына енгізуді дұрыс
ойластыру керек. Әрбір тақырып бойынша шаралардың тәрбиелік білімдік жағына
мән беріп; жоғары әдістемелік деңгейде өткізілуін қамтамасыз ету қажет.
Әрине, мұның бәрі ұйымдастырушы адамның кәсіби қабілетіне, іскерлігіне
байланысты.
Жұмбақтар. Халық арасында ежелден айтылып келе жатқан
жұмбақтардың саны көптен саналады. Жұмбақ жастардың қиялын, танымдық іс -
әрекетін, қабілетін дамытады. Оның жауабын табу үшін мазмұнын талдап, ой
елегінен өткізеді. Содан кейін шешім қабылдайды.
Жұмбақтың тәрбиелік және дидактикалық мәні де зор. Сондықтан
оларды тәрбие сағаттарында, әр түрлі ойын – сауықтарда пайдалануға болады.
Ауызша есеп. Халқымыз жеткіншектік және жасөспірімдік шақтағы
балалардың логикалық және материалдық ойлау қабілетін дамыту үшін, оларды
ауызша есептеу тәсіліне үйреткен.
Тәрбие аясы жеке адам және оның дамуының ішкі, сыртқы
факторлары.
Тәрбиенің негізгі мақсаты жеке адамды қалыптастастыру және оның
жан – жақты толыққанды дамуын қамтамасыз ету. Ал бұл міндеттердің табысты
шешімін беру жеке адамның дамуы қалай өтетінін және оның қалыптасуына
қандай жағдайлар ықпал ететінін білумен байланысты.
Педагогика үшін мәнді мәселенің бірі «жеке адам» түсінігінің
өзін ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет
Адамзат дамуының тарихындағы этнопедагогикалық идеялар10 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар (отбасы тәрбиесі)6 бет
Тәрбиенің негізі –ұлттық тәлім-тәрбие30 бет
Абай мұраларындағы «Толық адам» идеясын оқу-тәрбие процесінде пайдалану жолдары64 бет
Адамгершілік тәрбиесі6 бет
Адамгершілік-рухани білім беру және тәрбиелеу жөнінде халықаралық тәжірибе49 бет
Ана тілі пәнін оқыту барысында кіші мектеп жасындағы оқушылардың тұлғасын адамгершілікке тәрбиелеудің теориялық және әдістемелік негіздері12 бет
Ана тілі сабақтарында Абай шығармаларын оқушыларды адамгершілікке тәрбиелеу құралы ретінде пайдаланудың әдіс-тәсілдері54 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар, нақыл сөздер,адамгершілік7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь