Кәсіпкерлікке қолдау көрсету

Кіріспе 3

I Кәсіпкерлікке қолдау көрсетудің теориялық негіздері
1.1 Кәсіпкерліктердің түрлері, қатынастары және бизнеске
қатысудағы өзгешеліктері 6
1.2 Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің
дамуы 13
1.3 Қазақстанда мемлекеттік меншікті жекешелендіру
барысы 21
II Қазақстандағы кәсіпкерлік қызметін басқарудағы
мемлекеттің рөлі

2.1 Шағын кәсіпкерлік . ұлттық экономиканы дамытудың
маңызды шарты 30
2.2 Қазақстандағы кәсіпорындар қабылдаған маркетинг және
менеджмент 36
2.3 Кәсіпорындардағы қаржы мәселесін қалыптастыру 44

III Кәсіпкерліктің кәсіпорын қызметінің пайдалы.
лығын арттыруы
3.1 Кәсіпорынның жұмыс күшімен қамтамасыз етілуі 52
3.2 Кәсіпкерліктің кәсіпорындардағы сыртқы экономикалық
қызметін жандандыруы 62

Қортынды 68

Қолданылған әдебиеттер 71
Кіріспе


Қазақстан Республикасындағы нарықтық қатынастарды қалыптастыру-дың қазіргі жағдайында өнеркәсіптік кәсіпорын қызметінің тиімділігін тұрақтандыру және көтеру экономиканың басты міндеті болып отыр.
Елімізде өтіп жатқан нарықтық қатынастар тек экономиканы дамыту үшін ғана емес бүкіл қоғамдық өмір үшін де орасан зор маңызы бар екендігін Республикамыздың тәуелсіздікке ие болған уақыттан бастап атқарылған жұмыстар көз жеткізе дәлелдейді. Реформа қалыптасқан экономикалық қатынастарға елеулі өзгерістер енгізді және сайып келгенде әрбір еңбекшінің мүддесін қамтыды.
Нарықтық экономика жағдайында экономикалық қызметтің барлық экономикадағы негізгі буыны – бұл кәсіпорын.
Міне, сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп, қызмет көрсетілуі тиіс. Бұған жағдайлар да бар. Өйткені кәсіпорындарда ең білікті кадрлар жинақталады. Мұнда ресурстарды үнемдеп жұмсау, жоғарғы өнімді техникалар мен технологияларды қолдану мәселелері кең түрде шешіледі. Кәсіпорындарда өнімді және өндірісті сатуға кететін шығындарды азайтуға қол жетеді. Сол – сияқты бизнес жоспарлар әзірленеді, маркетинг қолданылады, тиімді басқару жүйесі – менеджмент іске асырылады.
Мұның барлығы терең экономикалық білімді қажет етеді. Қазіргі жағдайда тек мынадай ғана кәсіпорын өміршең бола алады, егер де ол нарық талабын аса салауаттылықпен және компоненттілікпен анықтайтын, сұраныс талабын қанағаттандыратын өнімдерді өндіруді ұйымдастыратын және білікті қызметкерлерге жоғарғы табыспен, ең соңында көп пайданы табуды қамтамасыз ететін болса.
Келешекте өндірісті жүргізуге маманданған экономистер үшін кәсіпорынның экономикалық негізін терең білгендері қажет.
Шағын кәсіпкерлікті қамтыған қиындықтар елдегі экономикалық жағдайлардың өзгеруіне байланысты. Шағын кәсіпорындар мен кооперативтердің алғашқы толқыны салық салу жөніндегі жеңілдіктерді және мемлекеттік сектордың оралымсыздығын пайдалана отырып, ойдағыдай табысты жұмыс істеп кетті. Инфляцияның асқынуы мен айналым аясындағы операциялардың үлкен тиімділігі шағын бизнесті экономиканың дәл осы саласына қайтадан бағдарлап жіберді. Ал қазіргі кезде мемлекетімізде шағын бизнесті дамытуға қолайлы жағдайлар қалыптасты және мемлекет тарабынан, сонымен қатар бизнестің өзі де ары қарай жылдам дамуы үшін іс-әрекеттер жасалынып жатыр.
Мемлекеттік меншікті жаппай жекешелендіру, инфляция деңгейін төмендету, төлемді сұраныстың жалпы қысқаруы, капитал айналымының аясын толтырып жіберу және осы саладағы күшейе түскен бәсекелестік, шағын кәсіпкерлікті айтарлықтай қиындықтарға ұшыратты. Қатал бәсеке, ең алдымен, бағасыздану және таза табыс мөлшерінің төмендеуі шағын кәсіпкерлікті өз табысын өсіріп немесе сақтау үшін «көлеңкелі» экономикаға кетуге, салық төлеуден жалтаруға мәжбүр етуде.
Осы дипломдық жобада ұсынылып отырған жалпы теориялық жақтармен қатар кәсіпорынның күрделі және жан-жақты қызметін тереңірек көрсетуде нақты мысалдар мен берілген бірқатар жобалар бар.
Менің «Кәсіпкерлікті дамытудағы мемлекеттің рөлі» деген тақырыпқа тоқталған себебім қазіргі уақытта көптеген кәсіпорындар Қазақстанда қанат жайып, өз жұмыстарымен айналысуда. Кәсіпкерлікті не үшін мемлекеттің қолдауы тиіс? Кәсіпкерліктің қандай пайдасы бар? Олардың тиімді және тиімсіз жақтары қандай? Деген және т.б. көптеген сұрақтардың туындауы еді. Мен осы жұмысты қолға алып үшінші курстан бастап мәселелер жинақтадым. Мысалы «ТИКО-1» құрылыс кәсіпорынында тәжірибелік жұмысты атқару барысында көптеген кәсіпкерлік жұмысының мән-жайымен таныс болдым. Осы кәсіпорында аз ғана уақыт тәжірибе жұмыстарымен айналысып, көптеген жұмыстардың тәсілімен таныстым. Кәсіпорынды қаржыландыру жағын
        
        Кіріспе
3
I Кәсіпкерлікке қолдау көрсетудің теориялық негіздері
1.1 Кәсіпкерліктердің түрлері, қатынастары және
бизнеске
қатысудағы өзгешеліктері
6
1.2 Қазақстан ... ... ... ... ... меншікті жекешелендіру
барысы
21
II Қазақстандағы кәсіпкерлік қызметін басқарудағы
мемлекеттің рөлі
2.1 Шағын ...... ... ... ... ... ... қабылдаған маркетинг және
менеджмент
36
2.3 Кәсіпорындардағы қаржы мәселесін қалыптастыру
44
III Кәсіпкерліктің кәсіпорын қызметінің пайдалы-
лығын арттыруы
3.1 Кәсіпорынның жұмыс күшімен қамтамасыз етілуі
52
3.2 ... ... ... ... ... ... Республикасындағы нарықтық қатынастарды қалыптастыру-
дың қазіргі жағдайында өнеркәсіптік кәсіпорын қызметінің тиімділігін
тұрақтандыру және көтеру экономиканың басты міндеті болып ... өтіп ... ... ... тек экономиканы дамыту
үшін ғана емес бүкіл ... өмір үшін де ... зор ... ... ... тәуелсіздікке ие болған уақыттан бастап
атқарылған жұмыстар көз жеткізе дәлелдейді. ... ... ... ... ... ... және сайып
келгенде әрбір еңбекшінің мүддесін қамтыды.
Нарықтық ... ... ... қызметтің барлық
экономикадағы негізгі буыны – бұл кәсіпорын.
Міне, сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп,
қызмет ... ... ... ... да бар. ... ... ... кадрлар жинақталады. Мұнда ресурстарды үнемдеп жұмсау,
жоғарғы өнімді техникалар мен технологияларды қолдану мәселелері кең
түрде ... ... ... және өндірісті сатуға кететін
шығындарды азайтуға қол жетеді. Сол – ... ... ... ... ... тиімді басқару жүйесі – менеджмент
іске асырылады.
Мұның барлығы терең экономикалық білімді қажет етеді. Қазіргі
жағдайда тек мынадай ғана ... ... бола ... егер де ... талабын аса салауаттылықпен және компоненттілікпен анықтайтын,
сұраныс талабын қанағаттандыратын өнімдерді өндіруді ... ... ... ... табыспен, ең соңында көп пайданы
табуды қамтамасыз ететін болса.
Келешекте өндірісті жүргізуге маманданған экономистер ... ... ... терең білгендері қажет.
Шағын кәсіпкерлікті қамтыған қиындықтар елдегі экономикалық
жағдайлардың ... ... ... ... ... ... толқыны салық салу жөніндегі жеңілдіктерді
және мемлекеттік сектордың ... ... ... ... ... істеп кетті. Инфляцияның асқынуы мен айналым аясындағы
операциялардың үлкен тиімділігі шағын бизнесті экономиканың дәл ... ... ... ... Ал ... ... мемлекетімізде
шағын бизнесті дамытуға қолайлы жағдайлар қалыптасты және мемлекет
тарабынан, сонымен ... ... өзі де ары ... жылдам дамуы үшін
іс-әрекеттер жасалынып жатыр.
Мемлекеттік меншікті жаппай жекешелендіру, инфляция деңгейін
төмендету, төлемді сұраныстың ... ... ... ... толтырып жіберу және осы саладағы күшейе түскен бәсекелестік,
шағын кәсіпкерлікті айтарлықтай қиындықтарға ұшыратты. Қатал ... ... ... және таза ... мөлшерінің төмендеуі шағын
кәсіпкерлікті өз табысын өсіріп ... ... үшін ... ... салық төлеуден жалтаруға мәжбүр етуде.
Осы дипломдық жобада ұсынылып отырған жалпы теориялық жақтармен
қатар кәсіпорынның күрделі және ... ... ... көрсетуде
нақты мысалдар мен берілген бірқатар жобалар бар.
Менің ... ... ... ... ... ... себебім қазіргі уақытта көптеген кәсіпорындар
Қазақстанда қанат ... өз ... ... ... ... ... ... тиіс? Кәсіпкерліктің қандай пайдасы бар?
Олардың тиімді және тиімсіз жақтары қандай? ... және т.б. ... ... еді. Мен осы жұмысты қолға алып ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынында
тәжірибелік жұмысты атқару барысында көптеген кәсіпкерлік жұмысының
мән-жайымен таныс болдым. Осы кәсіпорында аз ғана ... ... ... ... жұмыстардың тәсілімен таныстым.
Кәсіпорынды ... ... ... ... Қаржы министірлігінде
тәжірибе жұмысын атқару барысында жалпылай ... ... осы ... ... ... жобамда кәсіпкерлікті қолдау,
олардың даму, жұмыспен қамтамасыз ету тағы басқа мәселелерді ортаға
салып талқыладым. Тек қана теория жақтарын ... ... ... ... ... жұмысты бастадым.
Дипломдық жобаның мақсаты мемлекеттегі кәсіпорындардың қолдануын
зерттеп, тану. Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... және ... ... тұрады. Осы тараулардың
ішінде өзекті мәселелер қарастырылған. Оның ... ... ... ... ... мемлекеттің рөлі және
пайдасын арттыру сияқты сұрақтар қозғалған.
I Кәсіпкерлікке қолдау көрсетудің теориялық негіздері
1.1 ... ... ... және ... ... қатынастар көптеген адамдардың «өз ісіне» деген табиғи
ұмтылуды тудырып, өздерінің меншіктерін ... ... Ең ... бұл түрі – кәсіпкерлік қайраткерліктерінің пайда болуына
әкеледі.
Қазақстанда мемлекет игілігінен алу және жекешелендіру саясаты
әрқайсысы алдыңғысының ... ... ... ... төрт ... ... Әрбір кезең тиісті нормативтік құқықтық базаны
жасаумен және онан арғы түбегейлі ... ... ... ... ... жүрді. Кеңес одағынан кейінгі
көптеген мемлекеттегідей, Қазақстандағы жекешелендіру мемлекеттік
меншіктен ... ... ... ... экономикалық реформалар мен
мәтінінде қарастырылады. Жекешелендіру өз алдында экономикалық өрлеу
үшін ... ... ... ... Ол бар ... ... жеке
және мемлекеттік түрлерін өндіріс құралдарына осы ... ... ... ... ... бәсекеге қаблеттігін
күшейтеді.
Бастапқы ... екі ... ... ... мемлекет
игілігінен алу және жекешелендіру бағдарламасы жасалды.
Шағын кәсіпорындарды сату үшін ... және ... ... Орта және ірі ... ... игілігінен
алу кезінде оларды алдын ала ... және ... да ... мен ... ... ... ... дегеніміз – адамдар мен олар құрған бірлестіктердің
белсенді, дербес шаруашылық қызметі. Оның көмегімен адамдар тәуекелге
бел буып, мүліктік жауапкершілікті ... ... ... табу жолын
көздейді. Кәсіпкерлікті шығармашылық күш – ... ... ... және ... ... ... жаңашылдыққа
байланысты. Кәсіпкерлікті жаңа тұрғыдан түсіндіргенде мынадай екі
жағдайға:
Біріншіден, коммерциялық бағыт – ... ... бел ... ... бастаған ісін аяғына дейін жеткізуге, кездескен
кедергілерді жеңе ... ... ... ісінде, тапқырлық пен жаңашылдық
танытуға, ғылыми техникалық прогреске жетуге тікелей байланысты.
Кәсіпкер қабылданған заңға қайшы келмейтін қызметтің қандай ... ... ... ... Олар: шаруашылық - өндірістік, сауда,
жаңартпашылық, көрсетілетін консультациялық ... және ... ... ... сол ... ... қағаздар
операциялары.
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметтің объектілері
мыналар бола алады:
- Қазақстанның азаматтары;
- шетел мемлекеттерінің ... ... ... (кәсіпкерлер ұжымы).
Кәсіпкердің мәртебесі заңды және заңды емес тұлғалар мемлекеттік
тіркеуден ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі
және кәсіпкерлердің кепілдіктері ұлттық заңдармен реттеледі. Мысалы,
Қазақстан ... ... ... ... қызметпен айналысу құқығы, кәсіпорындар орындар
құру және олар үшін ... ... ... ... ... ... рыноктағы материалдық, еңбек, ақпарат
және табиғи ресурстарға қол жеткізудің теңдік құқығы;
- меншік түрлеріне және ...... ... ... ... ... жағдайы;
- `кәсіпкерлердің мүліктерін заңсыз айыруды қорғау;
- кәсіпкерлік саласындағы бекітілген шегінді еркін таңдау;
- ... ... ... кәсіпкерлер мен кейбір тауар
өндірушілердің бәсекеге селқос қарауына жол бермеу.
Кәсіпкерліктің ... ... ... төтеп беру
өзгешелігі, кәсіпкер барлық жұмыстарды өз қолына алады, ал тұтынушы
оған бүгінен бастап ақша төлеуге ... ... ... оны ... ... түсіреді. Осыған
орай кәсіпкерлік өндірістік, ... және ... ... Осылардың әрбір формасы өзіндік ерекшелігі, өзгешелігі,
демек өзіндік ... ... ... кез – ... ... ... жағдай-
дағы ең маңызды мақсаты – өз жұмысындағы қаржылық тұрақтылықты қамта-
масыз ету. Бұл ... ... ... ... бұған қосылатын тек пайда
тауып қана қоймай, пайда ... ... ал ... жету ... ... ... ... өзінің жұмысында белгілі бір қағидаға
сүйенсе және ... ... ... алдына қойған мақсатына
жетеді. Осыған орай ... ... ... жататындар:
- жоғарғы сапалы өнімдер өндіру, оларды ... ... ... ... бар өндірістік мүмкіншіліктерге, сұраныстарына сай
қызмет көрсету;
- өзара алмасушылардан ескере отырып, өндірістік ресурстарды
ұқыпты ... ... бет ... ... мен ... ... ... өзгеруіне байланысты оларды өзгертіп отыру;
- ғылыми – техникалық жетістіктер мен озық ... ... және ... ... ... ... өздерінің қызметкерлеріне жағдай жасау, ... өсуі және ... ... маңыздылығы,
олардың тіршілік деңгей-лерін арттыру, еңбек ұжымдарына
қолайлы саяси-психологиялық ахуалды ... ... ... ... ... жарамдылығын
қамтамасыз ету, кәсіпорынның жақсы атағын қорғау;
- Баға саясатын ... ... және ... да ... ... ... ең маңыздысы кәсіпорындардың барлық ... ... іске ... және ... ... мақсаттарына
жетуге бағытталғаны жөн. Қазіргі заман жағдайында көптеген отандық
кәсіпорындардың алдында кәмілдік басқа мақсаттар мен ... тұр, ... табу ... кейінгі орынды иеленеді.көптеген кәсіпорындардың
басшылары бұл кезеңдегі негізгі мақсаттары олар үшін - өнімді өткізу,
кәсіпорын қызметкерлеріне жалақыны уақытылы ... деп ... ... ... ... Қазақстан экономикасы үшін жақын
арада бастан өтеді, кәсіпорындар бірте – бірте ... ... ... ... ... тән алға қойған міндеттер шешіліп,
мақсаттарға жетеді, ... ... ... ... ... ... кәсіп-орындарды шоғырландыру, кооперациялау және
құрамдастыру жұмыстары іске асады деп үміттенуге болады.
Қазақстанда ... ... ... ... ... жеке ... сол ... меншіктік аралас нысанасы
түрінде құралады және іс істей алады.
Мемлекеттік кәсіпорындар – мұнда негізгі ... ... ... ... органдардың қарамағында болатын
кәсіпорындар қазыналық деп аталады.
Мемлекеттік холдинг компаниясы – холдинг деп үлкен корпорация-
лардың ... ... ... ... бақылау пакеті арқылы
бірыңғай бақылай жасауды айтады. Алғашқы ... ... ... ... ... ... шаруашылығы
салаларында көптеген холдингтер көріне бастады. ... ... ... ... мына ... ... ... кәсіпкерлік – деген бір адам иелік ететін бизнес. Бұл жеке
кәсіпкерліктің ең жай ... ... ... ... әрбір
азаматтың құқығы бар. Жеке бизнеспен заңды тұлға болмайды, сондықтан
ол тек табыс салығын төлейді, ... ... ... ... аса кең ... бұл түрі ұсақ ... ... фермаларға заңгерлік іс - әрекеттерге тән болады.
Толық ... – екі ... одан да көп тең ... ... ... ... ... түрі. Бұл
заңды тұлға емес, сондықтан табыс салығын ғана төлейді және ... ... ... ... ... Олар кәсіпкерлік
қызметі жүзеге асыру үшін бірігіп, жасасқан шарт негізінде ... ... ... ... болады. Толық серіктестіктің мүлкі
оның қатысушыларының үлес жарнасы негізінде қалыптасады.
Артықшылығы: ұйымдастырылуы жеңіл қосымша ... және ... іске ... ... болады. Кемшіліктері: шаруашылық дами
түскенде қаржы ресурстарының тапшылығынан қосымша капиталды іске тарту
мүмкіндігі шектелген; фирма мүшелерінің ... ... ... ... түсінбеуі; фирма табыстары мен шығыстарындағы бірге
тапқан мүліктерді бөлудегі әр ... үлес ... ... және тағы басқалар.
Корпорация деп бір заңды тұлға болып ... ... ... үшін ... жиынтығын атайды. Корпорация ... ... ... ... бөлінеді, сондықтан
корпорациялар иелері акциялар ... ал ... ... ... деп ... ... ... басым.
Фирманың көлеміне сәйкес кіші, орташа және ірі ... ... ... барлық жұмыспен қамтылғандардың жартысынан көбі еңбек етеді.
Франчайзингке ұсақ жеке ... ... ... бұл ... ... және оны әрі дамытумен
айналысатын коммерциялық ұйым. Венчурлік кәсіпкерлік ... ... ... ... ... пайда болған. Ал, ... ... да ... ... ... ұқсас кең тарамай
отыр.Қазақстан үшін шағын кәсіпкерліктің маңызы зор өйткені ол ... ... ... рөлі мәз ... Бұл ірі ... де, ... де ... бола алады. Нәтижесінде ірілер қатарынан
шығуы ... ... ... ... Ірі ...... бизнестің
ең тұрақтысы. Оның нарықтағы монополдық ... ... ... және мол өнім ... ... ... ... ұйымдастырудың ерекшеліктері бар.
«кәсіпорын» ... ... ... жағынан жаңа толықтама
енгізілді. Ақырғы уақытқа дейін ол ... ...... ... ... яғни меншігі жоқ коммерциялық ұйым деп, өйткені
жоспарлы экономикада меншік иесі ... ... да ... ... ... тек ... өзі іс-әрекетте болды, өйткені
кәсіпорындардың өздерінің мүліктерін ... ... ... ... ... осы мүлікке деген меншік құқын өзгертпейді,
өйткені меншік иесі болып қала береді.
Сенімгерлік серіктестік – шаруашылық қоғамдарының бір ... ... ... ... екі, одан да көп кісі ... ... Алайда олар
мүлікке деген жауапкершілігіне қарай екіге бөлінеді. ... ... ... ... немесе толық мүшелері деп аталады. Олар
қоғамның борышы үшін өз мүліктерімен ... ... ... ... ... ... деп аталатын екінші топтағылар қоғамға
қосқан жарнасы көлемінде жауапты.
Жауапкершілігі шектеулі ...... ... ... үшін екі, одан да көп ... біріктіретін қоғамның түрі.
Жауапкершілігі шектеулі қоғамның оның мүшелері есебінен ... ... бар. ... ... қоғам жабық қоғам, яғни қоғам мүшесі
өз үлесін қоғамның басқа мүшелерінің келісімімен басқа адамға немесе
үшінші ... бере ... ... ... ... ... өзі қоғам
мүшелеріне сырт жақтан қаржы тарату мүмкіндігін шектейді.
Қосымша жауапкершілік жүктелген қоғам – қатысушылардың ... ... ... ... ... беретін қоғам, ал ... ... ...... өздерінің мүліктерімен
салған салымдарының үйлесімді мөлшері.егер бір мүше ... ... ... ... солардың салымдарына пропорционалды
бөлінеді.
Ашық акционерлік қоғам – бұл заңдылық құқығы, жарғысы бар қоғам.
Ол рұқсат ету жолымен құралады, ... ... ... бар, ... бір
мөлшерде бір бөлшектенген негізгі ... ... ... ... ... Акцияның ақшалай соммасы негізгі
капитал көлеміне сай болуы керек.
Жабық акционерлік қоғам – ашық ... ... ... ... ... ... Оның мәні ... қоғамның
акциясын сатып алуды акционер басқалармен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... қоғамның өнеркәсіпте,
саудада, банк және ... ... ... ... ... ... дамуына әсер етеді.
Өндірістік кооператив – бұл қоғамның қызметі принцпінде ... ... ... мүшелеріне көмек етіп, ықпал жасау. Кооператив
кәсіпкерлік нысанына тән жағдай, оның мүшелерінің сол ... ... ... – ол ... ... Нарық экономикасында,
әміршіл-әкімшіл экономикасынан өзгеше, тауар-ақша айналымына,
номиналды емес ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдар. Бұлар үшін
экономикалық жағынан да құқықтық жағынан да кәсіпорын құрудың ешқандай
мағынасы ... ... ... ... кәсіпорын құру емес, бір
тұлғаның компаниясын құруды көздейді, яғни шаруашылық қоғам-дарды.
«кәсіпорын» деген ... тек ... емес ұйым ...... жоқ, ... және ... ... өзін ақтайды.
2. Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктер-дің дамуы
Президент Н. Назарбаев «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» ... ... ... ... Осы ... ... шығу ... шағын кәсіпкерлік нысандардын дамытудың маңызы зор. Дамып
та келеді.
Кәсіпкерлік – кәсіпорынның ... ... ... ... бірге ұлттық экономиканы одан әрі дамытуға да аса
басты ... ... 15 жыл ... ... ... ... ... экономиканың дамуының нақты кезеңіне тән
проблемалық ... ... ... ... ...... даму келешегі мен мәселелері, оның жеке мәселелері ... - ... ... ұзақ ... ... ... мақсаттары мен артықшылықтарының жалпы жүйесінің ... ... ... болады.
Соңғы жылдары мемлекеттік саясат өзінің бәсекеге қабілеттілігі
мен ... ...... ... ... ... ең ... әлеуеті бар шағын және орта кәсіпкерліктің дамуына
жәрдем беруіне бағытталған. Шағын және орта бизнестің дамуы, ... пен ... ... байланысы, шағын кәсіпкерлікті
қолдаудың мемлекеттік саясатының қалыптасуына жаңа тәсілдер ... ... ... жаңа ... шағын бизнестің тіркелген субъектілер саны жыл сайын
көбейіп жатыр. Осылайша соңғы бес жыл ... ... саны екі ... ... ... шағын бизнес кәсіпорындарының саны – 1,5 еседен
астам, жеке кәсіпкерлер саны – 2,7 есе, ... ... – 1,6 ... кесте - Шағын бизнестің тіркелген және ... ... ... ... |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... |... |... |365499 |452007 |541073 |643035 |739122 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... |76743 |87995 |102182 |116924 |130779 |145087 |157568 ... | | | | | | | ... жеке |... |... |144257 |197213 |260937 |321838 |394672 ... | | | | | | | ... ... | |105170 |119060 |137870 |149357 |176110 |186882 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |... |... |87,1 |88,6 |89,8 |90,8 |91,4 ... салмағы, | | | | | | | ... ... |... |... |289496 |366434 |431503 |497871 |569127 ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ішінде: | | | | | | | ... ... ... |67059 |77398 |87173 |93494 |103291 |115126 ... | | | | | | | ... істеп тұрған|... |... |119038 |169871 |215116 |247688 |297234 |
|кәсіпкерлер | | | | | | | ... ... ... |76373 |93060 |109480 |122893 |146892 |156767 ... ... | | | | | | | ... 7 жыл ... ... ... ... кәсіпорындарының
үлесі екі еседен аса өсті. Бұл арада өсудің ең жоғарғы серпіні ... ... тән: ... - 3 есеге; «сауда, автомабильдерді,
тұрмыстық бұйымдарды және жеке ... ... ... «кен
өндіру өнеркәсібі» - 2,3 есеге өсті.
Осы жылдар ішінде шағын бизнес экономикалық қызметтің ... ... ... ... ... ... және ... бұйымдарын жөндеу», «құрылыс» және «көлік және байланыс»
үлесі үздіксіз өскен.
2 кесте - ... ... ... ... ... ... ... құрылымы
Жыл басында, пайызбен.
| |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... ... |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 ... ... аңшылық |8,8 |8,4 |7,7 |7,2 |6,7 |6,9 |6,4 ... ... ... | | | | | | | ... ... және ... |0,2 |0,3 |0,3 |0,3 |0,2 |0,2 |0,2 ... | | | | | | | ... |12,7 |13,3 |12,5 |12,0 |11,6 |11,3 |10,9 ... ... ... |0,6 |0,7 |0,6 |0,6 |0,7 |0,7 |0,7 ... ... |11,2 |11,7 |11,0 |10,6 |10,2 |9,9 |9,6 ... энергиясын, газ бен |0,9 |0,9 |0,9 |0,8 |0,7 |0,7 |0,7 ... ... және бөлу | | | | | | | ... |9,4 |10,0 |10,3 |10,9 |11,6 |12,6 |13,8 ... ... |40,9 |46,8 |47,8 |48,1 |47,8 |46,9 |45,8 ... ... және | | | | | | | ... ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... және |1,9 |1,9 |1,9 |1,8 |1,7 |1,6 |1,5 ... | | | | | | | ... және ... |4,8 |5,1 |5,1 |5,0 |5,0 |5,1 |5,1 ... ... |15,6 |9,1 |9,6 |10,1 |10,8 |11,1 |12,1 ... ... ... | | | | | | ... және тұтынушыларға | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... беру |0,9 |0,9 |0,9 |0,9 |0,9 |0,8 |0,8 ... сақтау және |1,6 |1,6 |1,6 |1,5 |1,5 |1,5 |1,4 ... ... ... | | | | | | | ... ... және |3,2 |2,6 |2,3 |2,2 |2,2 |2,0 |2,0 ... қызметтер | | | | | | | ... ... ... ... ... салық
комитетіне тіркеуге енеді. Кәсіпорындар Астана ... ... ... ... ішінде ауқымдысы құрылыс компаниялары мен
жеке көмекші фирмалар. Астанада құрылыс салудан түсетін ... ... ... ... ... ... таңда қарқынды дамып,
үлкен белестерге жеткен. Осы сияқты Алматы қаласында 9 жыл бұрын
ашылған кәсіпорын ... ... ... Осы ... ... және ... даму ... кәсіпорын бірқатар ауқымды іс-
шараларды жүзеге асыруда. Ұжым өндірістік құрылыс ... мен ... ... ... және ... ... ... қаланы көркемдеуде, көп қабатты тұрғын үйлер мен
шағын аудандар құрылысын тұрғызуда.
Кәсіпорын негізінен - ... ... ... ... яғни
жас отбасылар, ардагерлер, дәрігерлер мен ... бір ... ... сала ... ... баспана мәселесін
шешумен айналысуда. Келешекте Алматыдағы құрылыс инфрақұрлымын ... ... ... ... сауда үйлері, балабақшалар т.б.
көптеген мекемелер салуды жобалаған. Бұл фирма алғаш несиесін Халық
Банкінен алған, ендігі ... ... ... осы ... ... ... немесе салым салу арқылы тығыз қарым – ... ... ... ... ... ... салуды көздеген компания
тұтынушыларының көңілінен шығуда. Компания табысының кепілі –
рыноктың бастапқы ...... ... ... ... ... ... – ақпан айында шағын кәсіпкерлік нысандары
бойынша оңтүстік Қазақстанда 5,2 млрд. теңгенің өнімі өндіріліп бұл
көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 2,2 ... ... Сол ... ... екі ... ... ... шағын кәсіпкерлік
нысандарынан салықтар мен басқа міндетті ... ... 929,8 ... ... ... жылмен салыстырғанда 23,3 пайызға өсті.
Шағын кәсіпкерлікке қолдау көрсету және дамыту бүгінгі ... ... ... ... ... мемлекеттік
экономикалық саясаттың басым бағыты болып табылады. Осы мақсатта
нақты шаралар қабылдау негізінде өткен жылдың ... ... ҚР ... ... Заңы ... Осы ... орындап,
кәсіпкерлікті одан әрі дамыту жұмыстарына ерекше көңіл бөлініп отыр.
Олардың құрылуына және ... сол ... ... құрылып жатқан
инфрақұрлымдарға қолдау көрсету мақсатында біршама ... ... ... ... ... ... ... бекітілген шағын
және орта кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасына сәйкес ... ... ... ... ... қарағанда субъектілер саны
6,6 пайызға, ал өнімдерді сатудан түскен кірістер 7,5 пайызға
ұлғаяды деп ... ... ... ... және оны ... ... ... ету үшін жергілікті атқарушы органдардың
көмегімен облыстық ... ... ... ... ... қоры» акционерлік қоғамының базасында келер жылдың
наурыз айында ... ... ... ... ... ... бұл ... жеке кәсіпкерлер құқықтық және заң туралы
ақпарат ала ... ... ... ... ... ... даму бағдарламасының бірінші кезеңі аяқталды. ... іске ... ... 33 жоба ... ... Бұл
жобалар бойынша инвестициялар көлемі 5118,8 млн. теңгені құрады және
1542 жаңа жұмыс орындары ... ... ... іске ... ... ... ... – инновациялық даму бағдарламасы әзірленді.
Оның шеңберінде жалпы соммасы 171,8 ... ... ... ... жоба енгізілді. Биыл аталған бағдарлама аясында сомасы
8209 млн. ... ... 8 ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың пәрменді шараларының бірі
лицензиялауға жататын ... ... ... ыңғайлы
жағдай туғызу болып отыр, сол мақсатта тауарларын лицензиялауда
жеңілдетілген лицензиялар республикалық ... ... ... ... ... ... ... көрсету мақсатында және
мемлекет тарапынан көрсетілетін қызметтерді ... ... ... кезінде өрескел заң бұзушылыққа жол берген
жауапты мемлекеттік қызметкерлерге ... шара ... ... ... ... ... ұйымдастыруымен «Кәсіпкер ... ... ... ... ... ... жылғы «Аймақтық әлеуметтік ... құру ... ... ... орындауға
байланысты жұмыс тобы жасақталды. Жұмыс жоспары әзірленіп қазіргі
уақытта жұмыс тобының үш ... ... ... ... ... ... атқарушы органдармен кәсіпкерлікке қатысты бірнеше
іс-шаралар өткізілді. Шағын кәсіпкерлік саласын дамыту ... ... ... ... ... ... ... көптеген конкурстарға қатысып, жеңімпаз атануы
мемлекетіміздегі мықты деген кәсіпорындардың ... ... ... ... ... Атап ... 2006 ... айында департаменттер өткізген «кәсіпкерлердің ... ... ... 2006 ... қол ... жетістіктері»
атты конкурс жарияланып бірнеше кәсіпорындар жүлделі орындарға ие
болды. Сол сияқты, облыстық конкурстың жеңімпаздары ... ... ... 2-ші ... ... ... 14
облыс және Астана, Алматы қаласынан қатысқан кәсіпкерлер арасынан
еліміздегі ... әйел ... ... ... ... ... ЖШС ... жеңімпаз атанса, Инновацияны дамытудағы үздік
кәсіпкер» номинациясы бойынша «Химсинтез» ЖШС ... ... ... ... ... ... ... компаниялары
арасынан құрылыс материалдарымен жабдықтау соның ішінде техника,
кран, ауыр машиналарды тасымалдаумен ... ... ... ЖШС ... ... ... Бұл кәсіпорынның
ашылғанына 5 жыл ғана болса да ... ... ірі ... ауыр ... ... ... оларды жөндеу жұмысымен
айналысатын мамандарды жинап жұмыспен қамтып ... ... ... ... және орта кәсіпкерліктің
даму жағдайы нақты да дәл көрсеткіштермен ... ... ... ... ... органдар тарапынан кәсіпкерліктің барлық
түрлерінің сапалы және тұрақты түрде дамуына айрықша мән ... ... ... ... ... ... ... саласының
болашақта қарқынды дамып, үлкен жетістіктерге жетуіне ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға көшу ... ... ... мән ... ... ала ... жүргізілді. Қазақстанда жекешелендіру барысы жалпы құқықтық
актілер бойынша реттеледі. Соның ... ... ... алу ... ... Заң қабылданды, оның артынша ... ... ... ... ... ... ... мемлекет игілігінен алу және жекешелендіруге ... ... ... ... алу және жекешелендіру
аукцион, конкурстар өткізу жолымен, сондай-ақ ... ... ... ... ... болған өндірістік
және әлеуметтік инфрақұрылымды еңбек ұжымдарына беру арқылы жүзеге
асырылады.
Тәуелсіздік алғанан кейін үш жыл ... ... ... ... игілігінен алу және жекешелендірудің ... ... ... бағдарламасы» мемлекеттік меншіктің ... ... ... ... ел ... салалық тиістілігіне, қызметтердің санына, негізгі
қорлардың ... ... олар ... орта және ірі ... ... болды.
Осы кезеңдерде энергетика, металлургия, көлік, телекоммуникация,
ірі сауда орталықтары салаларындағы объектілер мен кәсіпорындарды жеке
жобалар бойынша ... ... ... ... үш ... ... кондитерлік фабрикасының, Алматы
темекі комбинатының, Қарағанды металлургия комбинатының пакеттері мен
активтері сатылды.
Агро өнеркәсіптік жүйедегі ... ... алу ... оның ... ... мен кәсіпорындардың өзіндік
ерекшеліктерін ескере отырып жүргізілді. Бірінші ... мен ... ... ауылшаруашылық кәсіпорындарды фермерлік немесе шаруа
қожалықтарына, ауыл ... ... ... ... ... етудің басқа да мемлекеттік емес нысандарына қайта
құрылып жатты.
3 кесте - Ауыл ... ... ... ... ... ... жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша)
| ... ... ... ... |
| ... ... ... бойынша. |
|Барлығы. |91741 |23150 ... ... ... |64 |14 ... ... ... | | ... |2885 |207 ... ... |331 |10 ... ... |1640 |735 ... қожалығы. |85557 |22072 ... ... ... ... саладағы
мемлекеттік кәсіпорындар жалпы санының 70,2 пайызы жекешелендірілді.
Осымен қатар, аграрлық өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... құрылды. (бастапқы көрсеткіш
бойынша)
Екі жылға арналған Қазақстан ... ... ... ... мен ... үшінші бағдарламасы бекітілді,
ал 2006 жылдың басында секторлық бағдарламалар ... ... ...... газ және көлік коммуникациялық кешенінің,
өндіріс, денсаулық сақтау, ... ... ... және ... жекешелендіру процестерін жандандырудың негізінде
Қазақстан экономика-сында жеке ... ... орын ... қол
жеткізу және оны тереңдету болды.
Мемлекеттік мүлікті басқарудың және жекешелендірудің тиімділігін
арттырудың 5 жылға арналған 4-ші бағдарламасы акциялардың ... ... және ... ... ... ... ... берілген акционерлік қоғамдарды басқару саласындағы
жаңа тәсілдерді көздеді.
Осыдан он жыл ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыруға және
жекешелендіруге ... ... ... Ол мемлекеттік
мүлікті есепке алуды жақсартуға, мемлекеттік ... ... ... ... ... жетілдіруге, жекешелендірудің
конкурстық және транспаренттік ... ... ... ... барысында туындайтын проблемаларды реттеуге бағытталды.
Жекешелендірудің бүкіл республика-дағы сияқты Оңтүстік Қазақстан
облысында да табысты сипаттарға ие ... ... ... дейін 2533
кәсіпорын меншіктің әр түрлі нысандары бойынша ... ... ... ... ... мен сауданың 804, ... 59, ... 140, ... 66, ... 67,
ауылшаруашылығының 211, басқа салалардың 766 кәсіпорны бар. Бүкіл
жекешелендіру кезеңдері бойынша осы облыстың бюджетіне 2260 млн. ... ... ... ... ... ... ... бағыттары
мемлекеттік меншігін жекешелендіру және мемлекет иелігін алу. ... ... ... және ... да ... емес
кәсіпорындарға айналдыру. Мемлекеттік меншіктік меншіктің өзін ... ... ... ... ... ... ... жергілікті үкімет органдарының басқаруына беру. Мемлекеттің әр
түрлі пішіндерін мемлекет тарапынан қорғау. Оған меншіктің сан алуан
түрін, ... және ... ... ... ... ... көмек көрсету. Мемлекет меншіктің алуан түрлі нысанын дамыту
үшін және оны қорғауды қамтамасыз ... ... ... ... заңдар актілерімен реттеліп отырады. Қазақстан Республикасында
мемлекеттің алуан түрлері мен нысандарын ... ... ... құру ... ... мемлекет иелігінен алу және
жекешелендіру жолымен жүзеге ... ... ... ... ... негіз-делген кәсіпорындардың барлық түрлерін
қалыптастыру адамдарды өндіріске және еңбекке деген көзқарасы мен ынта
– жігерінің одан ары арта ... жол ... ... ... ... ... сөзсіз.
Мемлекет игілігінен алу дегеніміз – шаруашылық қызметіне
тікелей басшылық ... ... алу, ... деңгейіндегі тиісті
өкілеттіліктерді беру, тікелей байланыстарды көлбеу байланыстарымен
ауыстыру, жалпы алғанда мемлекеттің ... ... ... кәсіпорындар қызметіне араласуын тоқтату. Мемлекет
қарамағынан алудың ... мәні ... ... органдарының
кәсіпорынның жедел шаруашылық қызметіне араласуы болмайды, иесінің
құқығы негізінен басшыны тағайындау арқылы жүзеге ... ... ... ... ...... қызметіне төрешілдік басшылықты жою арқылы экономиканың
тиімділігіне жету, оған тәуелсіз басшылық ... ... ... ... ... ... беру. өнім өндірушілердің
бәсекелестігіне жол бермейтін, мемлекеттік үстемдікті сақтауға жағдай
жасайтын шектеулерді жоятын, ... ... ... ... қарамағынан алудың құрамды бөлігі болып табылады.
Жекешелендіру дегеніміз – кең ... ... ... ... ... тұқырту, тікелей өнім өндірушілердің
шаруашылық және технологиялық ... кең өріс ашу, ... ... ... ... саясатын жүргізу. Осы тұрғыда
түсіндіргенде жекешелендіру ... ... ... алу
дегенге келіп саяды. Тар және кең ұғымды ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қолындағы және
шаруашылық мақсатқа пайдаланып жүрген мүліктерді жеке адамдарға немесе
олардың бірлестіктеріне сату (кейде беру) ... ... ... ... ... – бір ... ... нарықтық экономикаға көшуіне қажетті жағдайлар жасау
болып табылады. Бұл ... қол ... үшін мына ... шешу
қажет болады:
- көптеген мемлекеттік кәсіпорындарды акционерлеу, мемлекеттің
меншігіндегі объектілерді шағын және ... ... ... ... ... рынокқа сәйкес
қалыптастыруды жеделдету;
- шаруашылық ... ... ... жекеменшік топтарын
қалыптастыру;
- бәсекелестік ортаны құру және өндірісті монополиясыздандыруды
қамтамасыз ету;
- шағын және орта ... ... ірі және ... ... ... ... құруды дербес
жобалау арқылы іске асыру;
- жеке бизнестің артықшылығын және шетелдік инвесторларды ... ... ... ... ... ... қағаздар рыногы ретінде инвестициялық құрылымдар
жүйелерін нығайту және дамыту.
4 ... - ... ... ... ... ... |1997 |2001 |2003 |2006 ...... |4056 |6777 |3073 |2318 ... ... жекешелендіру| | | | ... ... | | | | ... ... ... |2687 |4813 |2069 |1886 ... ... |400 |468 |296 |45 ... ... |115 |383 |142 |9 ... да ... |854 |1113 |566 |378 ... ... ... сәйкес мемлекет иелігінен алу
және жекешелендіруді жүргізудің республикалық ... ... ... ... ... ... байланысты мемлекет иелігінен алу және
жекешелендіру объектілерінің тізбелерін ... ... ... ... ... ... объектілер екі сыныптау
топтарына бөлінеді:
- мемлекет ... алу және ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының айрықша меншігіне жататын ...... ... су, ауа ... ... және ... ... ресурстар және т.б. жекешелендіруге жатпайды.
Республикалық бағдарлама мемлекет ... алу ... ... ... ... Бұл ... болды:
- ірі және бірегей ... ... жеке жоба ... орта кәсіпорындарды жаппай жекешелендіру;
- шағын кәсіпорындар – сауда, коммуналдық шаруашылық, ... ... ... және ... ... ... ... - Қазақстан Республикасындағы кәсіпорындарды алғашқы
жекешелендіру ... ... ... ... ... ... |1995 |1998 |2000 |2004 |2006 ... ... ... |2478 |3393 |5590 |2590 |2187 ... ... ... | | | | | ... қосқанда) | | | | | ... |147 |497 |1122 |525 |131 ... жоба ... |5 |28 |47 |13 |- ... ауыл шаруашылық |513 |138 |18 |- |- ... | | | | | ...... |3143 |4056 |6777 |3073 |2318 ... ішінде: | | | | | ... |48 |437 |608 |152 |26 ... |52 |45 |162 |50 |16 ... ... |514 |138 |18 |9 |4 ... |28 |101 |331 |73 |147 ... және қоғамдық тамақтану |1358 |1519 |1279 |287 |141 ... ... ... және |337 |280 |689 |169 |74 ... ... | | | | | ... де салалар (әлеуметтік |787 |1505 |3464 |2267 |1855 ... ... ... | | | | | ... қалған объектілері мен |19 |31 |226 |66 |55 ... ... | | | | | ... ... ... ... – экономика түрін анықтайтын
және Қазақстанның ішкі рыногындағы монополия жайғасымен қорғайтын ірі
кәсіпорындар ... ... ... ... Ол ... ... салалары базалық кәсіпорындарының оңтайлы ұйымдық
құрылымдарын ... ... ... жекеше және мемлекеттің
қатысуының арақатынасын ... ... ... ... ... және ... инвесторларын қатыстыруға мүмкіндік берді.
Жеке жобаларды шешу мына төмендегі әдістермен жүзеге асырыла
бастады:
- ... ... ... ... ... ... немесе конкурстар арқылы сату;
- нығайту үшін өзара шарт жасау;
- акцияларды ашық сату.
Жалпы жекешелендіру – ... ... ... ... ... ... ала акционерлеуді қарастыру. Осымен қатарлас
чектік кітапшалар, жекешелендіру инвестициялық купондар ... ... ... азаматтарына берілді. Жалпы жекешелендіру
республика халқының кең ауқымды топтары үшін мүлік құқықтарын іске
асыру мүмкіндігін ... ... ... мен ... ... ... қолға алына бастады (инвестициялық – ... ... мен ... да ... ... ... жекешелендіру
оған қатысу-шыларды ерікті таңдауын, бәсекелестігінің ... және ... ... ... ... ... және жалпы жекешелендіру негізінен жеңіл ... ... ... өнеркәсіптерінде жүргізілді.
Шағын жекешелендіру – меншіктеулердің кең көлемдегі топтарының
пайда болуының негізін қалыптастырып, тұтыну рыногындағы тауарлар және
қызмет ... ... ... жол ... Ол ... нақтылы ақша қаражаттарына және пәтер үй купондарына
сауда, тұрмыстық қызмет көрсету ... және ... ... ... Кіші ... ... ... – жаңадан
мыңдаған жұмыс орындары ашылды. ... ... жаңа ... иелерінің
өздері жұмыс уақыттарын ұзартып, көптеген жағдайларда тауарды жеткізіп
тұру, қоймаларды кеңейтудің арзан көздерін табуға мүмкіндік берді.
Жекешелендіру субъектілері болып табылатындар:
- ...... ... ... ... ететін
уәкілетті мемлекеттік орган;
- сатып алушы - жеке тұлғалар, мемлекеттік емес заңды ... ... ... ... пайдаланатын шетелдік
заңды тұлғалар.
Жекешелендірудің объектілері мемлекеттік мына төмендегі мүлік
түрлері болып табылады:
- ... ... және ... кешені ретіндегі мекемелер;
- өндірістік және өндірістік емес бөлімшелер және ... ... ... құрылымының бірлігі;
- кәсіпорынның мүліктері.
II Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметті
басқарудағы мемлекеттің ролі
2.1 Шағын кәсіпкерлік – ... ... ... ... ... ... бірталай сапалық ерекшеліктері бар, олар
оны экономиканың ерекше секторы ... жеке ... ... ... ... ... ... құқықтың бүтіндігі және кәсіпорынды тікелей басқару,
бір жағынан, ... ... ... ... ...... ... жетудегі рөлі мен ... ... ... шектеулілігі және қожайын мен
жұмыскерлердің арасындағы тікелей байланыс, бір ... ... ... ... ... - өндіріске
тұлғалық ықпалын күшейтеді;
- кәсіпорын ... мен ... ... оған ... ... жоғарыда айтылғандай, кәсіпорынның экономикалық
дамуының маңызды факторы. Сонымен ... ... ... одан әрі
дамытуға да аса басты ықпал етеді. Соңғысын мына жағдаймен түсіндіруге
болады: кәсіпкерлік өзінің жайын жете ... ... ... ... ... жағдайын одан әрі жақсартуға талаптануы)
шағын және орта бизнесті дамыту ... ... ... ... ... ел экономикасындағы рөлі аса үлкен. Біздің
республикада шағын кәсіпкерліктің рөлі 90%-ға жетеді.
2000 ... 1 ... ... пен 2006 ... ... ... 372 мыңнан астам шағын ... ... саны екі ... ... ... ... ... жұмыспен қамту жағынан ең жоғарғы ... ... ... ... Президентінің 2001 жылғы 7 мамырдағы
Жарлығымен Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы» бекітілді. Оның басты
мақсаты шағын ... ... ... ... дамуын
қамтамасыз ететін мемлекеттік қолдау ... ... ... ... оның ... айқындалған және олар
мыналар:
- халықтың жұмыспен қамтылуын ... ... ... ... ... ... ... мен қорғау
мәселелерін күшейту;
- шағын кәсіпкерліктердің өндірістік ... ... ... ... ақпараттық қамтамасыз ету ... және ... ... ... ... ... ... үшін қолайлы жағдайлар жасау болып
тұжырымдалады.
Қазақстан Республикасының Премьер – ... ... ... ... ... 2007 ... ... тоқсанындағы
әлеуметтік – экономикалық дамуының қорытындылары талқыланады. ... ... ... ... ... және ... ... орынбасарының айтуы бойынша, бірінші тоқсан ішіндегі
ішкі жалпы өнімнің өсімі 2006 жылдың осы мерзімімен салыстырғанда
10,3 ... ... ... ... ... жақсара түсті. Егер өткен
жылдың бірінші тоқсанында осы жөніндегі көрсеткіш 2,1 пайыз ... 9,6 ... ... ... ... орай ол ... өндіріс
көлемі жөнінен жақсы нәтижелерге жеткен облыстарды атап өтті. ... (28,8 ... ... ... (21,5 ... ... ... және Астана Қаласы (25,9 пайыз).
Жүк тасымалының жалпы көлемі өткен жылдың осы мерзіміндегіден
1,6 пайыз артса, ... ... өнім ... 3,7 пайыз
өскен.
2007 жылдың қаңтар – наурызында қаржыландырудың барлық көздері
бойынша ... үй ... 84,8 ... Теңгенің инвестициясы
бағытталған. Бұл көрсеткіш 2006 ... ... ... 153,6 ... құрайды. Осы мерзімде 1,8 млн. шаршы
метр тұрғын үй ... ... ... ... жылғыдан 1,6 есе
көп.
Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 10,5 ... АҚШ ... ... ... бірінші тоқсанындағыдан 50,5 пайызға түсті. Ел
көлеміндегі жұмыссыздар саны 624 мың адамға азайып, көрсеткіш 7,7
пайызды ... ... ... 45 мың 679 ... ... ... ... осы
мерзімінен 16,5 пайызға өсті.дегенмен баяндамашының айтуы бойынша,
жалақы көлемінің өсуі ... ... ... ... болып
отыр.
Ұлттық қордағы қаржыны қосып есептегенде еліміздің ... 15,9 ... ... ... Яғни, бірінші тоқсан ішінде 12,7
пайызға өскен. Соның ішінде мұндай сектордағы кәсіпорындардан Ұлттық
қорға 1,7 млрд. доллар қаржы қосылған.
Үкімет пен ... ... ... ... жұмыстарының
нәтижесінде бағаның өсім қарқынын баяулатудың сәті түсті. Егер 2006
жылдың осы ... ... ... 8,4 ... құраса, биылғы
бірінші тоқсанда бұл көрсеткіш 8,1 пайыз болды.
Дегенмен, ақылы қызметтер бағасының ... ... ... ... ... салыстырғанда 12,1 пайызды құрап, 3,7 пайызға артқан.
Соның ... ... үй ... ... ... өсімі 12,9
пайызды құрады.
Сонымен қорытындылай отырып алда ... ... ... ... ... ішінде «Қазақстанның 30 корпоративті
көшбасшысы» ... ... ... ... ... отыр.
Отырыста 2007 жылдың бірінші тоқсанындағы мемлекеттік бюджеттің
орындалу қорытындысы туралы баяндаманы қаржы министрі жасады. Ол
биылғы жылдың ... ... ... ... 590,1 млрд.
теңгенің кірісі кіріп, жоспардың 80,2 пайызға орын-далғанын, ал
шығысы 617,1 млрд. ... ... ... ... 2006 ... ... ... бюджеттің өсуі 106,0 пайызды
құрады. Негізгі ... ... құн ... ... (112,8 ... бюджеттің кіріс бөлігі 106,5 пайызға орындалған.
Жоспарды артығымен орындағандар қатарында Атырау, ... ... мен ... ... ... ... ішінде мемлекеттік бюджетке 613,1 млрд. теңгенің
кірісі кіріп, шығыстар 692,7 млрд. теңгені құраған. Бюджет тапшылығы
84,7 млрд. теңге болып отыр.
Қорытындылай ... ... ... ... өткен жылдардағы
проблемалардың қайталанып жүргендігіне ... ... ... шешім қабылдау қажет.
Шағын кәсіпорындардың ең басты маңыздылығы – бұл әлеуметтік
аспектілігінде. ... ... мен ... ... ... ... жағдай жасайды сөйтіп жұмыссыздықты азайтады. Бұдан басқа
жалпы ... ... ... ... ... ... өздерінің жеке қабілеттіліктерін көрсетулері үдей түседі. Ең
алдымен бұған бейімділіктерінің сай болуына қарай өздерінің жеке ... ... ... ... ... ... ... Мұның өзі
сондай-ақ, шағын кәсіпорындардың дауына қажеттілігін тудырады.
Сонымен, жоғарыда ... ... жаңа ... ... ... кәсіпорындар «жанама» өнім ретінде болмайды.
Олар еліміздің ажырамайтын саяси-экономикалық жүйенің ... ... ... ... ... солай болғандықтан,
халықтың көптеген бөлігі осы қатынастар жүйесінде тартылады;
Екіншіден, ... ... олар ... ... ... терең мамандандыруда іске асыруды және өндірісті тамақтанған
кооперацияға айналдырады. ... оның ... ... ... ... Нәтижесінде, бұл шаруашылық дамуының және ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындар рөлінің өзгеруі орта және ірі
кәсіпорындардың қызмет ... тиек ... ... ... ... ... ... актілер тізбесі:
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. 27.12.1994ж. (жалпы
бөлім), 16.12.1998ж. өзгерістер енгізілген.
• «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау ... ... ... 19.06.1997ж. №131-1 (26.07.1999ж. өзгерістер
енгізілген).
• «Жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... №135-1 ... өзгерістер енгізілген).
• «Жұмыстардың жеке түрлері және қызмет рыногын ... ... ... ... ... ... ... енгізілген).
• «Шағын кәсіпкерлікті қорғау мәселесі бойынша заңдық актілерге
бірсыпыра қосымша өзгерістер енгізу туралы» ... ... ... ... «Адамдар мен заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ҚР ... ... №3928.
• «Қазақстан Республикасының кейбір заңдық актілеріне өзгерістер
мен қосымшалар енгізу ... ҚР ... ... №283-1.
• «ҚР Агенттігінің шағын бизнесті қолдау мәселелері ... ... ... ... №499.
• «Шағын кәсіпкерлікті дамыту мен қолдаудың 20001-2002 жылдарға
арналған Мемлекеттік ... ... ... 2001 ... 7 ... жарлығы.
Кәсіпкерлік – кәсіпорынның басшылары мен мамандарының шаруашылық
қызметінің бір тұтас бөлігі. Ол экономиканың қызметінде ең ... бірі ... ... ... ... ... ішінен негізінен төртке топтастыруға болады:
- өндірістік;
- коммерциялық;
- қаржылық;
- консультативтік.
Өндірістік кәсіпкерлік өнімді өндіруге, жұмыс ... ... ... ... ... және ... ... рухани
байлықты жасауға бағытталған қызмет. Қызметтің коммерциялық ... ... ... сауда - айырбас операциясынан тұрады. Оны
өндірістік ... ... ... сол, ... ... ... ... өндірістік ресурстарды қажет етпейді. Қаржы
кәсіпкерлігі коммерциялық кәсіпкерліктің бір түрі болып ... ... оның ... ... алу, сату айрықшалығы тауарға
шығады: ақшалар, валюта, құнды қағаздар,яғни ... және ... ... бір ... ... ақшаға сату шығады. Кәсіпкерлікті
қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... ... ... Президентінің №1268 жарлығымен
мемлекетіміздегі кәсіпорындарға қолдау көрсету туралы заң ... ... ... тиімділік мемлекет қазынасын толтыру мақсатымен
жасалған. Н.Ә.Назарбаевтың жолдауына «Біз Қазақстан халқын ... ... оның ... ... және ... жол ... ... керек» делінген.
Нарықтық экономиканың жекеленген меншік иелерін субъект деп
атаймыз. Меншік иесінің өз ... ... ... ... Қазақстан кәсіпорындарындағы маркетинг және
менеджмент
Маркетинг теориясы АҚШ – да сату мәселелерінің шиеленісуіне
жауап ретінде туып, тек ... мен ... ... ... ... ... ... маман Ф.Котлер оны айырбас
арқылы ... ... ... ... ... іс-
әрекетінің түрі деп анықтайды. Фирма тарапынан маркетинг ... ... және ... ... ... ... ... қажеттіліктерді қанағаттандыру, фирмалардың
барынша жоғары пайда ... ... ету. ... ... үшін ... ... нарықтық мүмкіндіктерді талдау;
- мақсатты нарықтарды белгілеу;
- маркетинг кешенінің жасалуы;
- маркетингтік ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
рыноктық және өндірістік стратегиясын анықтайтын басқарудың басты
негізі ретінде қаралады. Осы ... ... ол ... нақты зерттеу мен болжау негізінде мол табыс ... өнім ... ... ішкі және сыртқы рыноктың қазіргі
және оның болашағын білуге бағытталады. Сонымен бірге, ... ... ... ... баға ... ... ... өткізу мен жарнамалауды ынталандыру, тауарларды өткізуді тиімді
ұйымдастыруды жолға қою, тағы да басқа шаралар жасалады.
Маркетингтің негізі ... ... – бұл ... ... Бұл дегеніміз рынокты жан-жақты және нақтылы
зерделеу, сол сияқты рынокқа ықпал ету, қажеттілікті және тұтынушының
артықшылығын ... ... мен ... ... ... ... ... жәрдем беру – кез-келген маркетинг
қызметінің басты ... ... ... жатқан нарықтық қатынастардың ықпалымен үнемі
қозғалыста болатын маркетинг қызметі рыноктың шарттары мен талаптарына
толық бағынышты.
Маркетинг – бұл шын ... ... ... ... ... ... маңызды бөлігі болып табылады.
Маркетинг – бұл рынокты талдау, кәсіпорындар қызметінің әр қилы
түрлерінің өзара ... ... ... ұйымдастыру және
өнімді өткізудегі кешенді жүйе: жоспарлау, баға құрылымы, сату, (сатып
алу), шикізаттарды жеткізу, өнім (тауарлар) және қызмет ... ... ...... алу, сату ... ... мөлшерде пайда табуды, сонымен бірге оның міндеті – ... ... ... ... және стратегиялық
мақсаттарға жетуді қамтамасыз ету.
Маркетинг ... ... сол ... ... ... ... міндеттерді шешіледі:
- рынок, тауарлар, тұтынушылар және бәсекелестер жөнінде
сенімді, дер кезінде және ... ... ... ... ... ... өндірудегі мүмкіншілігі;
- тұтынушыларға ықпал ететін сұраныс, рынок, бәсекелестер.
Маркетингтің экономикалық мәні мына төмендегі нәтижелікті
тұжырымдайды:
- тауарлардың бәсекеге жарамдылығын ... ... ... ... ... алушының қажеттілігін қанағаттандыру;
- өндірістің тиімділігі және тауарлар сату.
Маркетинг қызметі жағдайында рынок екі ... ... ... ... нарығы;
- сатушы нарығы.
Сатушы рыногы – бұл шын мәнінде, тапшылық рыногы, онда сатушылар
үлкен билікке ие болады. ... ... ... – бұл шын мәнінде
толықтырылған ... ... ... ... ... ... ие.
Рынокты зерделеу екі жайғасымда жүзеге асырылады:оның ерекшелік
сипаты, сиымдылыққа қажеттілігі және мүмкіншілігі, молықтыру деңгейі,
бәсекелестің жағдайы, ұқсас ... ... ... ... және басқадай жайғасымның артықшылығы өнімге бағдарланған
маркетингке алып келеді.
Өнімге бағдарланған маркетинг, мынадай ... ... де ... ... жаңа ... шығаруға немесе
шығарылғанды жетілдіруге бағдарланса. Мұның негізгі ... ... жаңа ... ... ... алуға ынталандыру
болып табылады.
Егер де кәсіпорынның ... ... ... ... шығатын
мұқтаждықты қанағаттандыруға бағытталса, тұтынушыға бағдарланған
маркетинг пайдаланады. Мұндағы маркетингтің басты мақсаты - ... ... ... ... ... ... ... – жалпы коммерциялық қызметтің маңызды бөлігі, себебі,
тұтынушылардың ... ... ... ... үшін мүмкін емес.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметі үшін осы екі үлгісі де бір жолғы
болу керек. Тек кәсіпорынның ... және ... ... ... ... ... ... коммерциялық табысқа жетеді.
Нарықтық экономика жағдайында өндіріс қызметінің табысы басқару
және бақылау мақсатына байланысты болып ... ... ... іске ... ойластырылмаған жоспарлау, маркетингтің ақпарат
және коммуникациямен қамтамас етілмеуі, сол сияқты ... ... ...... мүмкін емес.
Маркетингтің негізгі принциптері мыналардан тұрады:
- тұтынушы ... ... ... ... ... ... білу ... өнім өндіру.
- Нақтылы бір рынок жағдайына жоспарланған мөлшерде және белгілі
бір мерзімде өнімді өткізу мен ... ... ... ... ... – техникалық ойды және нарық жаңалықтарын пайдаланып,
тауарларды өткізуді дайындау үшін зерттеулерді ұдайы қорыта
отырып, кәсіпорынның өндірістік - ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- Сұранысты қалыптастыру мен оған жағдай ... бір ... ... ете ... тұтынушылардың үнемі өзгеріп отыратын
талаптарына дағдыланудағы өндірушінің жүріс-тұрыс стратегиясы
мен тактикасының ... ... ... ... ... қанағаттандыру, нақтылы
проблемаларды шешу үшін оны құралдармен немесе құрал
жабдықтармен қамтамасыз ету, балама принцип өнім өткізетін
орындарды іздестіре отырып, өнім ... мен ... ... ...... бағдарлану және кешенділік,
яғни кәсіпкерлік, шаруашылық, өндірістік және ... ... ... ... ... - ... ... тиімділігін
және өндірістік тауарларды сатуды қамтамасыз ету.
Маркетингті ұйымдастыру фирманың масштабымен байланысты: шағын
фирмада бір адам ... ... ірі ... ... ... ... ... маркетингтік қызметтердің мазмұнына сәйкес
келеді: ... ... ... ... ... ... ... мынадай сұрақтар қолданылады: кім ... ... ... тұр ... кәсіпорын неге ең жақсы емес ол үшін нені
өзгерту қажет деген сияқты т.б.
Біздің елде көп жылдар бойы ... ... ... ... ... Нарықтық қатынастар қалыптасу кезеңінде
фирмалардың маркетингті пайдаланудың маңызы өте жоғарылап отыр.
Кәсіпорынның мүмкіншілігін зерделеу оның ... ... және ... ... ашуға бағытталады. Кәсіпорынның күшті және
әлсіз жақтарын зерделеу, оның қол жеткен ... және ... ... ... ... кәсіпорын қызметі
мен мақсаттарын анықтауға болады.
Өндіріс: - өндірістің көлемі, құрылымы, қарқыны;
- ... ... ... ... ... кеңдігі мен тереңдігі;
- Шикізаттар мен құралдар мен қамтамасыз етілуі;
- Жабдықтар паркінің қолда бары және оның ... ... ... ... оларды пайдаланудың жылдамдығы.
Технологиялық ... ... ... жері және ... бар ... бөлу және өткізу: - өнімді тасымалдау. Тасымалдау мүмкіндігі
мен шығындарды бағалау.
- Тауарлардың қосалқы қорларын сақтау, қосалқы ... ... ... және айналыс жылдамдығы. Қолда бар қойма,
үй жайы және сақтау орындар, олардың сиымдылығы;
- Жетілдіру ... ... ... орау және орамалау;
- Сату. Жекелеген тауарлар бойынша, сату аймағы, құндары,
сатушылар ... ... және ... ... құрылым мен менеджмент: - ұйымдастыру мен басқару жүйесі;
- Қызметкерлердің сандық және кәсіптік құрамы;
- ... ... ... ... ... ... ... Менеджмент деңгейі;
- Кәсіпорын мәдениеті.
Маркетинг: - рынокты, тауарды, ... ... ... ... және ... баға ... ... жаңа енгізілім;
- коммуникациялық байланыстар мен ақпарат;
- ... ... және оның ... ... жоспарлау және бағдарламалар.
Ішкі кәсіпорындық ақпарат шындықты, пайдалылықты, жеңіл алынатын
және жүйелеуге ықшам ... ... ... ... анықтау үшін ол жеткіліксіз болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... үлгілер мен әдістерді пайдалана отырып,
салыстырмалы көрсеткішті қолданған жөн.
Кәсіпорынның мүмкіндігіне іріленген талдау кәсіпорын үшін үлкен
мүддеге ... ... ... ... бағытта болуы керек.
Өнімдер бойынша – қандай бұйымдар ең көп ... аз ... ... ... бойынша – қандай рыноктар кәсіпорын өнімі үшін ең ... ең аз ... ... бойынша – қандай салаларда ... ... бұл ... рыноктың қандай үлесі кәсіпорында орын алады.
Тұтынушылар бойынша – кәсіпорынның өнімдерін тұрақты тұтынушылар
– кімдер, кәсіпорын ... олар үшін ... ... ... жұмылдыру үшін не істеу керек.
Нарықтық қатынастар жағдайында маркетинг өндіруде – ... ... ... ... жүйесі болып табылады.
Оның қызметіндегі негізі қаланатын принциптер – сатылатынды өндіру, ал
өндірілетінді сатпау. Осының ... ... ... кәсіпорын
оған деген сұранысқа сәйкес жұмысын қайта құрады. Егер де кәсіпорын
нарықты, сұранысты, тұтынушылардың талғамы мен ... ... ... ... ... ... ететін және
өздерінің мүдделерінің сұранысын зерделейтін жағдайда болса, нарықта
қол жетуге болады.
Өнеркәсіп өндірісі ғылыми ... ... ... ... ... ұдайы өндірумен айналысады. Оның міндеті
адамдардың мұқтаждарын және жалпы қоғамды жоғарғы сапалы құралдармен,
еңбек ... және ... ... мен ... ... етуді қамту
болып табылады. Өндірістің тиімді жұмыс ... ... ... ... өндіріс және еңбекті ұйымдастыруды, ... ... және ... ... ... ... ... тәртібін қамтамасыз етеді. Өндірістің тиімді жұмыс
істеуінде ақпараттық ресурстар елеулі орын ... ... ... ... және ... өз уақытында пайдалану өндірісте
шығарылатын бұйымдардың технологиялық ... ... ... және ... ... ... ... Республикасында тіп жатқан ... ... ... қалыптастыру және дамытудың бірден бір маңызды
бағыттарының сипаты ... ... ... ... Ол ... жаңа экономикалық қатынастарды және әлеуметтік экономикалық
процестерді басқарудың жаңа күйлерін пайдалануға үлкен ... ... ... ... ... қызмет атқаруда. Не
өндіру, қалай және кім үшін – бұл сұрақтарды ... ... ... ... ... Сондықтан да, менеджменттің отандық әдістері мен
проблемаларын жақсы білген жөн.
Нарықтық экономикада менеджмент фирманы басқарудың ... ... ... ... - ... шешімдер қабылдап
оларды орындауға бағытталған жүйе. Материалдық еңбек және қаржы
ресурстарын ... ... ... ең ... жүзеге асыру көзделді. Менеджменттің пайда ... ... ... ... Осы болмыста,
фирманың мүліктерін басқару қызметі меншік иесінің ... ... ... ... деп ... ... алуын мақсат
ететін, ақы алып фирма қызметтерін ұйымдастыратын жалдама жұмысшылар
аталады. ... ХХ ғ. ... ... ... ... ... инженер Тэйлор және франциялық А.Файоль.
Менеджментті нарықтық жағдайдағы экономикалық ... әр ... ... қолдану, материалды, қаржыны,
ақпаратты және ресурстарды оңтайлы пайдалану негізінде ... қол ... ... ... ... түрі ретіндегі
экономикалық дербес субъектісі деп түсіндіруге болады.
Отандық теория мен практикада менеджментті жеке ... тобы мен ... ... ... ... (басқару) деп
түсіндіреді.
Осы уақытта менеджменттің төрт қызметі аталады: ... ... ...... іс-әрекетінің мақсаттарын, оларға жетудің басты
бағыттары мен құралдарын анықтауды ... ... ... ... ... элементі.
Ұйымдастыруға – фирманың құрылымын құру және көзделген мақсаттарға
жету үшін оның бөлімдерінің өзара мен ... ... ...... еңбекке деген ішкі ынтасын ... ...... ... мен ... қол жеткен нәтижелердің
сәйкестігін анықтау және фирма қызметтеріне түзету енгізу жатады.
Менеджменттің басты ресурстары жеке ... ... ... ... да, оның басты міндеті – ... ... мен ... ... жаңа ережелерін жасау. Менеджмент ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуы, заңды
тұлғалар қызметін ... үшін ... ... ... кезінде тек
бір уақытта пайда болатын инновациялық ғылым ... ... ... ... ... мен кәсіпкерлік қызметі болып
табылады. Басқару қызметінің ерекше түрі ретінде өндірістің дамуына
байланысты пайда болады. Сонымен бірге басқару адамдар ... ... ... ... ... ... табылады. Менеджменттің тағыда
бір басты қызметі болып кәсіпкерлердің дамуына ықпал жасау, оқыту және
олардың өсуіне кепілдік ... ... ... ... қалыптастыру
Қазақстанда көптеген шағын кәсіпорындар басты жұмыс қарқынын
банктерден кредит алу арқылы бастайды. Ол үшін де мемлекетімізде ... ... ... жасалған. Қазақстан Республикасы осы күнде көп
саладан дамып отырған Америка ... ... мен ... әлемді
таңдандырған Жапон мемлекетінен көптеген үлгі алу арқылы еліміздің
даму стратегиясына біршама қажетті ... ... ... мерзімінде болмасын, кәсіпкер
инвестициялар жасап отырады. Кәсіпкерлік бизнесті алғашқы ұйымдастыру
кезеңінде капиталдың ... ... ... керек. Старттық капитал
деп өндірістің бастапқы кезеңінде ... ... ... жиынтығы аталады. Алғашқы капитал ... ... ... ... ... ғимарат сатып алуға, немесе оны жалға
алуға, ғимаратты жөндеуге, ... ... ... ... ... ... ... жұмсалады. Ағымдық шығындарға
шикізат пен материалдар, ... ... ... және т.б. ... 6 – ... ... қарастыру
| ... ... ... құралдар ... ... ... ... ... ... қорлары |
|өндірістік |өндірістік емес |өндірістік | ... ... ... | ... ... және ... ... орнын жауып,
өтеп отыру үшін меншікті (ішкі), немесе, несиелік (сыртқы) құралдар
қолданылады.
Меншікті қаражаттардың қайнар ... ... ... ... ... ... ... түсетін пайда,
жарғылық қор, амортизация қоры және т.б. ал ... ... ... мен ... ... ... және ... қарыздар.
Қаржы ресурстарының алғашқы қалыптасуы жарғы капиталы жасалып
кәсіпорын құрала бастағанда.Барлық кәсіпорындар алғашқы ... ... ... алу ... ... Оған көбінесе осы ... ... ... алу ... ... ... ... капиталы – бұл фирманың ... және ... ... ... қаржыландыру қарыз алу ... ... ... ... – бұл ... ... қозғалу нысаны, ол қайтарылып
келеді және иесіне пайда әкеледі. Қарыз ... ... ... ... ... яғни ... қызметпен айналыспай
процентке өмір сүретін адамдардың ... ... ... ... ... ... капиталы;
- кәсіпорындардың бос капиталы; тауарлық несие түрінде бір
кәсіпорыннан екінші ... ... ... ... ... өндіріс процесінің үзілмей жүруіне
көмектеседі.кәсіпкер ... ... және банк ... ... ... ... ... мерзімді және ұзақ мерзімді
болып бөлінеді.
Таза пайда экономикалық ... ... және кез ... ... ... негізгі мақсаты болып табылады.
Нарықтық қатынастарда ... ... ... ... құрылған
материалдық өндіріс саласының таза пайдасын қамтиды.
Әрбір ... ... ... пайда түсімі болып
табылады. Пайда дегеніміз ... ... және ... ... ... ... пен оны ... және сатуға жұмсалған
шығындардың айырмасы.
Былайша айтқанда пайда – бұл өндірістің ... ... ... ... ... ... ... Кез – келген кәсіпорында жалақы ұжымға оның ... тек бір ... ғана ... толтырады, ал оның басқа бөлігі
– қосымша еңбек, қосымша - өнім немесе құн жағынан ... ... ... ... ... ... тауар өндірісінің болуы мүмкін
емес. Шынында да ... ... тек ... ... ғана ... ... ... кәсіпорынға бұйым шығарудың қажеті не.
Шынында да кәсіпорынның қорлануының мөлшері неге байланысты.Егер
белгілі бір кезеңде ұжым қажет болып отырған өнімді өндіруді ... ... ... ... ... егер ... өнімділігі
артып өндіріс шығындылығы азайтылса пайда мөлшері де өседі. Демек бұл
кәсіпорын өндіріс тиімділігін арттырады деген сөз.
Пайда баланстық және ... ... ... ... ... ... ... тауарлы өнімдерді сатудан түскен пайда;
- тауарлы өнімнің ... ... ... ... ... көрсетуден түскен пайда немесе зиян;
- сатылатын тыс операцияларды жоспарлаудан түскен пайда немесе
зияндар. Оған ... ... және тағы ... ... ... – бұл ... өндірістік және айнымалы
нормативтік қорларды және банктерден алған несиелерді ... ... ... ... ... ... бағалар мен келісім шарттар, салыстырмалы және
қазіргі ... ... ... негізінде жасалады. Пайда көлемін
анықтау ... ... ... ... ... ... Пайданы
тікелей есептеу әдісімен анықтау - өнімнің әрбір жеке түрлерін көтерме
бағамен есептегендегі ... ... ... ... және оның өзіндік
құнының арасындағы айырмашылығы болып табылады.
Пайда негізгі бір нысандарды орындайды.
Біріншіден, кәсіпорын қызметінің нәтижесіне ... ... ... ... ынталандыру нысанына ие болады.
Оның мазмұны, ол бір жолғы қаржы нәтижесі және кәсіпорынның қаржы
ресурстарының негізгі ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың
бірден-бір көзі. Ол бюджетке салық түрінде түседі және ... да ... ... ... қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін
қаржыландыруға пайдаланады.
Нарықтық экономикада ... ... ... Оны алуға ұмтылу
тауар өндірушілерді өнім өткізудің ... ... оған ... ... бағыт көрсетеді. Кәсіпорынның пайдасы екі
көрсеткішке байланысты: өнім бағасы және ... ... ... өнім ...... пен ... өзара іс-қимылдарының
нәтижесі. Еркін бәсеке жағдайында ... баға ... ... өнім бағасы не жоғары не төмен болуы өндірушінің не сатып
алушының ... ... ... ... ол ... ... ... үлестіру заңдылығы – салық және басқа да төлем ... ... ... ... ... бөлігі. Пайданы үлестірудің
бағытын анықтау, кәсіпорын қарауында қалатын құрылымды пайдалану
кәсіпорынның құзіретіне жатады. ... ... ... ... ... ... және қаржы қызметі
нәтижесінен алынған пайданы шаруашылық ... ... пен ... арасында бөлінеді;
- мемлекет алған пайданың бөлігі салық және алым ... ... ... өзгеруі мүмкін емес. Салықтың
құрамы және алымы, оларды есептеудің және ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қарауында қалатын пайда мөлшері
өнім көлемінің артуы және өндірістік – ... және ... ... оның мүдделілігі кемімеу керек;
- кәсіпорынның қарауында қалатын пайда әуелі кәсіпорынның одан
әрі дамуын қамтамасыз ... ... ... ал ... тек ... ... сфераның қандайда болмасын, кәсіпкер капитал жұмсап
өзіне тезірек ... ... ... етіп қояды. Ол үшін өндірісті үзбей
жалғастыруы қажет.
Кәсіпорынның қарауында қалатын ... ... екі ...... ... ... және ... процесіне
қатысады. Екіншісі – ... ... ... ... ... бағытталатын барлық пайданы толық
тұтынудың қажеті жоқ. ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар және алдағы жылдардағы мүмкін
болатын залалдарды, түрлі шығындарды қаржыландырудың орнын ... ... ... және ... және ... және оның ... ... қойылады және оны кәсіпорын
басшы-сы бекітеді. Кәсіпорындардың бірден бір ... ...... ... бағалығы болып табылады және ол көрсеткіш жүйелерін
және қаржы коэффицентін анықтайды.
Негізгі қаржылық коэффиценттерін мына үш сатымен ... ... ... ... пайдалылық (табыстылық);
- активтерді басқару тиімділігі.
Қаржы ресурстарының құрылуы түрлі көздер ... ... ... Олар ішкі және ... ... ... Ішкі көздер меншікті және
оларға теңестірілген қаржылар ... ... және ... нәтижелермен байланысты, ал сыртқы кәсіпорындарға сырттан
түсетін ресурстар.
Нарықтық жағдайда әрбір кәсіпорын экономикалық дербес тауар
өндіруші ретінде ... ... ... ... ... ... ... меншікті өндірісті дамыту тиімділігінің кез-келген
бағалығын пайдалануға ерікті. өндірістің тиімділігін анықтау өлшемін
белгілеуден басталады. Ол кәсіпорынның ... даму ... сай ... ... ... көбейту немесе өндірістік шығындарды
барынша азайту қажеттілігінен шығады. Кәсіпорынның қаржы жағдайы ... ... ... пайдалану тиімділігі және
меншікті (акционерлі) капиталы, өтімділігімен сипатталады.
Күрделі қаржы өндірісті ... ... ... ... жаңадан салынатын құрылысқа, кеңейтуге, қайта құруға, ... ... және ... ... ... сол сиқты тауар
өндірістік қосалқы қорлар жасауға, айналым қаржыларының өсуіне және
материалдық емес активтерге қаржы жұмсау.
Күрделі қаржы – ... ... ... ... ... ... және ... қорларды ұдайы жаңғыртуға бағытталған
шығындар. Күрделі ... ... ... ... ... жағдайы
болып табылады.
Күрделі қаржы құрамына кіретіндер: құрылыс монтаж жұмыстарына
кететін ... ... ... ... ... кететін шығындар
(станоктар, машиналар, жабдықтар); ғылыми – зерттеу, жобалау ... ... ... т.б. ... ... ... ... қаржыларды пайдаланудың маңызды бағыттары мыналардан
тұрады:
- жаңа ... яғни ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды екінші және кейінгі кезеңдерде
салу арқылы оларды кеңейту, қосымша цехтар мен ... ... ... ... істеп негізгі және көмекші цехтарды
кеңейту;
- қайта құру ... ... яғни ... ... жаңа құрылысты салусыз немесе қолданыстағы
негізгі цехтарды кеңейтусіз жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды техникамен қайта жабдықтау, яғни
жаңа ... ... ... ... жабдықтарды қайта жаңарту арқылы кейбір
өндіріс учаскелердің және агрегаттардың техникалық деңгейін
арттыру.
Күрделі қаржыны мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ... кемуін кәсіпорынның меншікті қаржы
есебінен толықтыруға болады. Ол үшін кәсіпорындарға мемлекет тарапынан
тиісті ... ... ... ... қаржы кәсіпорындардағы инвестициялық қызметін
басқарудың басты экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындарға бөлінетін
күрделі қаржы, біріншіден банктер тарапынан несие беру ... ... ... ... ... өздерінің
қаражаттарынан құралады.
Күрделі қаржының көлемін анықтау үшін кәсіпорындар бойынша
заттай және өндіріс ... ... ... ... ... ... керектігі жөнінде жеткілікті мәліметтер болуы тиіс. Күрделі
қаржының көлеміне ... ... ... ... ... ... тауарлардың көлемінің артуы, сондай-ақ,
қолданылатын құралдардың қызмет көрсету мерзімінің ... ... ... ... ... ретіндегі айналғыштығын
жылдамдату немесе өндіріс құралдарының құнын өндіретін өнімнің құнына
көшіруді тездету ... әсер ... ... – біртіндеп екі кезеңнен өтетін процесс. Бірінші
кезеңде қаржыландыру ашылған кезеңнен бастап ... ... ... аванс ретінде шығындар жасалады. Екінші кезеңі – бұл
күрделі қаржыны өнімді пайдалану кезеңі: техникаларды сатып алу ... ... ... үйлер мен құрылыстар жүргізу. Күрделі қаржы бұл
кезеңде заттық нысанына айналып, заттай көрсеткіштер арқылы өлшенеді.
Тұтас алғанда ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімділігі өнім өндіруді арттыру
және есеп беру кезеңінде затқа айналдырылған адам ... ... ... ... бір ... ... ... деректермен салыстыру арқылы айқындалады. Соның өзінде барлық
бағыттағы күрделі қаржы: жаңа құрылыстар салу, бұрынғыларын ұлғайту,
қайта жабдықтау, техникалық қайта ... және ... бар ... ... жөніндегі күрделі есепке алынады.
Басқаша айтқанда, негізгі өндірістік қорларға ... ... ... ... ... сөз, ал ... емес мақсаттағы негізгі
қорларға жұмсалған күрделі қаржының тиімділігі құрылыс пен қор сақтау
шығындарын жеке қызмет көрсету дәрежесі және осы ... ... ... ... ... ... ... қаржыны экономика жағынан тиімді деуге болады, егер де
шамамен алынғандағы көрсеткіш белгіленген ... кем ... ... ... тиімділігін арттыруда мына жұмыстар тікелей
іске асады:
- құрылыстың ... ... ... ... ... бастап, аяқталғанға дейінгі бағасын
арзандату;
- ... ... ... ... пайдалану;
- жаңа құрылыспен бірге, ескіні де қалпына келтіру;
- бөлінген қаржыны материалдық – ... ... ... және ... ... ... көрсетудің бірыңғай қаржылық
несиелік жүйесі құрылып, шағын бизнес нысандарының қызметін несиелік
қаржыландыру жергілікті және ... ... ... сол ... ... ... банк филиалдары арқылы жүзеге асырылды.
Кәсіпкерлерге ... ... ... ... ... дамыту қоры»
аймақтық қоры көрсетуде. Бұл қор 2002 жылдан бастап 2007 ... ... ... ... өндірісті, ауылшаруашылығын және қызмет
көрсету саласын дамыту мақсатында жалпы сомасы 1135,4 млн. ... 155 ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның халықты жұмыс күшімен қамтамасыз етуі
Өндірістің құрылуы әруақытта кәсіпорындарда қызмет істейтін
адамдармен ... ... ... ... ... ... ... адамның дене және ой қаблеттігінің жиынтығы оның жұмысқа ... деп ... ... ... ... ... жұмыс күшін тауарға айналдырады. Бірақ, бұл әдеттегі
тауар емес. Оның ... ... ... ... ... ол ... қарағанда құнды көп жасайды, екіншіден оны
қатыстырусыз ... ... ... ... ... ... ол ... және айналым өндірістік қорлардан, жалпы алғанда
шаруашылық ... ... ... ... ... ... үшін оның экономикасын ... ... ... қалай болса солай қарауға болмайды,
себебі, қалай және қандай ... оның ... ... ... ... және тауарлар өндіру, қызмет көрсету процесі қалай
пайдаланады. Әрбір кәсіпорында кадр саясаты әзірленіп ол іске ... ... мына ... ... қол жеткізуге бағытталған
жөн:
- жұмысқа қаблетті және кінаратсыз ұжым құру;
- кәсіпорынның білікті қызметкерлерінің деңгейін ... ... және ... ... қарай оңтайлы еңбек ұжымын құру;
- қолынан іс келетін өзгеретін мән ... ... ... ... ... ... ... озық тәжірибелерді
өндіріске енгізу және істің есебін ... ... ... ... буынды құру.
Өндірістік процеске қатысуына байланысты кәсіпорынның жеке
құрамы екі санатқа бөлінеді:
- өнеркәсіптік өндірістік қызметкерлер;
- ... ... ... - ... және оған ... ... ... жатады. Негізінен олар:
кәсіпорынның қарамағындағы тұрғын үй – коммуналдық шаруашылықтардың,
балалар және ... ... ... қызметкерлері.
Бүгінгі таңда Қазақстан кәсіпкерлері мен жұмыс берушілерінің
жалпы ұлттық «Атамекен» одағының ... ... ... ... ... олар Түркияның «TUSKON» бизнес және ... ... ... кездесулер өткізді. Кездесу
барысында алдағы уақытта ұйым өкілдерінің қатысуымен қазақ – ... ... бас ... ... ... ... жайында мәселелер
талқандады.
Тағы бір маңызды кездесу түрік – қазақ бизнес кеңесінің төрағасы
О.Валеримен болды. Онда екі ... ... ... ... ... және ... ... ортаға салынды. Түрік
кәсіпкерлері ұйымы тарапынан «Атамекен» одағының басқарма ... ... ... тең төрағасы етіп тағайындау ... ... ... ... екі жақ ... ... қол қойды.
Сонымен қатар «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг» кәсіпкерлігі
Орал қаласындағы облыстық аурухананың хирургиялық бөлімін ... ... сол ... ... ... ... әрі ... заманға сай жұмыс істеуін қамтамасыз етті. Міне осындай шағын
кәсіпкерліктер мемлекетке өз үлесін ... ... ... нарықтық экономиканың генетикалық негізін
құрайды. Шет елдерде оның ... үшін ... ... 50-ші ... ... және аймақтық мемлекеттік басқару органдарының
мамандандырылған жүйелері мен ... және ... ... қолдау
жүйелері құрала бастады. Қазақстанда шағын кәсіпкерліктің субъектілері
болып, жұмыскерлердің орташа саны елу адамнан аспайтын және жыл бойғы
активтердің ... ... құны ... ... жылына арналған бюджет
туралы заңда белгіленген жылына алпыс мың ... ... ... ... жеке тұлғалар мен заңды тұлғалар саналады.
Өз ... ... ... ... олардың
орындайтын қызметтеріне байланысты мына санаттарға топтастырылады:
- жұмысшылар;
- басшылар;
- мамандар;
- қызметкерлер.
Жұмысшыларға жататындар ... ... ... ... ... және ... қызметін көрсетумен айналысады.
Жұмысшылар, сондай-ақ негізгі және көмекші болып бөлінеді. Негізгісіне
жататындар: тікелей өнімді шығарумен айналысатын жұмысшылар, көмекші
өндіріске қызмет ... ... ... экономистер, техниктер,
механиктер, психологтар, социологтар, суретшілер, тауар мамандары,
технологтар және т.б.
Қызметкерлерге жататындар: жабдықтау ... ... іс ... ... ... тізімдеушілер
және т.б.
Басшылар – бұл кәсіпорындарда басшы қызмет ... ... бас ... және ... күші болашақ тауар ретінде өзін еңбек рыногына өткізеді
өзінің әлеуметтік ... ... ... ... ... жұмыс күші туралы және жұмыс беруші мен жұмыс күші арасындағы
пайдалануды көрсетеді. Рынокте ... ... және ... ... тіркеледі. Жұмыспен қамтылу – бұл еңбекақы алу (еңбек ... жеке және ... ... ... ... іс ... ... нарығының мөлшері қалай еңбек
ресурстары, солай өндіріс күшінің даму ... ... ... ... ... ... ... тән кез-келген өзге тауарлы ... ... ... ... ол жалдау және жұмыс күшін
пайдалану негізінде қалай қызметкерлердің, солай ... ... ... ... мемлекет тарапынан әлеуметтік кепілділікті
қамтамасыз ету пайда болады.
Жұмыс күші нарығы ... және ... ... ол ... ... ... құрылуға қабілетсіз. Кәсіпкерлік
құрылымы, сыныптаманың деңгейі және еңбек ... ... ... ... баяу өзгереді, өндірістік қажеттілігінен артта
қалады. Осының ... ... ... ... ... байқалады. Институцоналдық бос жұмыс орындары жөнінде
жетілдірілмеген ақпараттың болуынан пайда болған жұмыссыздықты айтуға
болады.
Кәсіпкер болмаққа ұмтылған, ... ... ... ... ... ... аз ба? Нарық басталған тоқсаныншы жылдардан бері сандаған
азаматтар іскерлік бәсекесіне ... бере ... Ал ... ... суығына төзіп, енді сол кәсібінің қызығын көріп отырған азаматтар
да баршылық. Сондай қазақ кәсіпкердің бірі – ... ... бас ... ... ... мысалға алайын. Осы
кәсіпкер арқасында Семей қаласында телеарна және үш ... ... бар. Бұл ... өңіріне таптырмайтын қазақ тіліндегі
баспалар. Кемі 120-130 адамға жұмыс тауып беріп ... ... ... ... ... Тек қана Қазақстан аумағында ғана емес шет
елдермен де ... ... ... ... 90-шы ... ... саяси жаңалықтармен халықты қамтамасыз етті.
Өңірлік аспектіде ... ... ... жұмыс
істейтіндердің ең көп саны 2006 жылдың 1 қаңтарында үлесі 2000 жылдан
бері 9 пайыздық ... ... 24% ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысы мен Астана қаласы шағын ... ... ... ... ... ... 10%-ы
қызмет етуде. Жұмыс істейтіндердің ең төменгі үлесі Қызылорда облысында
шоғырланған – 2006 жылдың 1 қаңтарында 2,4%, ал 2000 жылдың басында ... 6,9% ... ... 7 - ... ... ... ... шағын кәсіпорындарда
жұмыс істейтін адам сандары.
| |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... |366,7 |393,1 |455,6 |478,6 |475,1 |518,1 |538,7 ... |25,7 |30,4 |32,9 |28,8 |28,0 |28,1 |25,8 ... |20,0 |19,8 |19,3 |19,7 |19,6 |21,8 |22,9 ... |15,1 |15,7 |27,7 |31,9 |31,9 |30,6 |30,5 ... |9,7 |14,0 |8,9 |13,0 |12,7 |15,1 |18,3 ... ... |30,3 |33,6 |35,7 |40,9 |40,3 |40,0 |43,5 ... |18,8 |17,8 |17,8 |18,1 |17,7 |15,9 |15,1 ... ... |28,2 |27,6 |17,1 |16,8 |16,4 |15,4 |15,2 ... |24,4 |27,4 |33,0 |33,3 |32,8 |36,6 |37,2 ... |23,5 |23,3 |14,8 |28,1 |28,9 |26,0 |27,3 ... |25,3 |17,6 |9,8 |13,2 |12,9 |13,9 |13,0 ... |11,1 |12,7 |23,1 |11,7 |11,5 |13,4 |15,3 ... |18,1 |25,1 |16,8 |23,0 |23,0 |24,6 |23,3 ... ... |21,3 |21,1 |49,7 |17,9 |17,5 |17,7 |21,6 ... ... |21,7 |22,1 |27,5 |42,0 |41,1 |47,7 |51,2 ... |19,1 |19,4 |87,7 |38,4 |38,5 |44,1 |50,3 ... |54,4 |65,5 |49,9 |101,8 |102,4 |127,2 |128,2 ... ... кез – ... ... нарық сияқты сұраныс пен
ұсынысқа негізделген. ... – бұл ... ... ... ретінде
бос жұмыс орындары мен жұмыстың орындалуына бой көтереді.
Ұсыныс – қамтылмаған ... ... ... жұмыс орнының өзгерту
тілектерінің болуы.
Сұраныс пен ұсыныс қызметкерлер ... осы ... ... ... ... ... орындары және жұмыстарды орындау, сол сияқты
жұмыс берушілердің арасында керекті жұмыс күштерін жұмылдыру, ... ... ... ... ... ... бәсекелестік күрес арқылы
іске асады.
Қазіргі кезде Қазақстанның экономикасы әлі де ... аса ... ... ... ... бұл ... еңбек нарығына кері әсерін
тигізуде. Жұмыссыздық ... дер ... ... ақыны төлеу және
тағы басқалар өте ... ... ... ... Міне, сондықтан да
еңбек нарығы жөніндегі мемлекеттік саясатты одан әрі жетілдіруді қажет
етеді.
Еңбек нарығының негізгі мақсаты – ... ... ... және ... ... ... ... адамдарды жұмыспен
қамтамасыз ету аса күрделі және мемлекеттік ... ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік қатынас негізінен
туындаған оның ерекшеліктерін ... сапа ... ... ... ... ... нақтылы даму кезеңдерінің деңгейіне сай
жұмысқа жарамды адамдарды үнемі және ... ... ... ... және ... бойынша бөлудің тепе теңдік
үлесімдігіне жету. Қорыта айтқанда, ... ... ... және ... негізгі мақсаты осындай. Оның мәні
рентабелділігі төмен кәсіпорындардың ... ... ... мүлде
тарату, нарықтық жағдайға байланысты өндірісті қысқарту, сұраныстың
кемуі, ... ... ... ... және ... ... ... процестер салдарынан халықтың еңбекке жарамды
бөлігінің жұмыспен қамтамасыз етілмей отырғаны белгілі.
Қазіргі нарықтық экономика жағдайындағы ... ... ие. ... ... ... ... жағдайлар мен
компьютерлендіру жұмысшы күшімен жұмыс уақытын ұтымды пайдалануы,
жұмыс орны ғана емес, жұмыс ... де ... ... ... мүмкіндік береді. Екіншіден, жұмыссыздық экономикалық
өркендеу мен ... ... ... ... ... байланыссыз
ақ өсуді көрсетеді.
Дегенмен, жұмыссыздықтың ауыр жүгімен қатар бағаның босатылуы
және меншік пен ... ... ... жұмыссыздықтың бірте -
бірте азая бастауына себепкер болмақшы.
Қызметті атқару бағасы – бұл ... ... Ол ... өз ... ... ... және жүйелі түрде бағалануынан байқалады. Қызметті атқаруды
бағалаудың көптеген мақсаттары бар, ... ... ... ... ... стандартты бұзбауға мүмкіндік туғызу;
- сараланған еңбек ақының негізгі болуының қажеттілігіне көшу;
- оқыту және қайта дайындау жөнінде қажіттілікті хабарлау;
- қызмет атқарудың ... ... ... ... ... ... ... бағытталған кейбір жеке тұлғалар мен
жалпы топтарды ынталандыру;
- моральдық ... ... жаңа ... және атқару мақсатын қалыптастырудың
негізін қамтамасыз ету.
Атқаруды бағалаудың басты әдістері ... ... ... ... ... өз қарамағындағы қызметкерлердің еңбегіне
қарай саралау);
- балдық ... (бес ... ... ... ... ... ... төмен, өте жақсы);
- басшының өз қарамағындағы қызметкерлердің жұмыс сапасын көруге
мүмкіндік беретін жүйенің күшті және ... ... ... бағынышты қызметкер бағалану кезеңінде өзінің
жетістіктері мен кемшіліктерін айтады.
Жұмыспен қамтумен қоса ... ... ... ... ... ... ... өнімге байланысты төлеуі
де, айлық еңбек ақы ретінде ... ... да ... ... көпшілігі жұмысшы кадрларын сенімді адамдардан құрап
олармен жақсы қарым қатынаста болуын ... ... ... жеке ... ... ... ... ақының арасында көп
алшақ бар. Яғни ... жаңа ... ... соң ... ... ... орташа мөлшері шамамен он сегіз
мың теңгені құрауы да ... ... ... ... ... ... жұмысшыларға тиімді. Сонымен қатар мемлекет барлық
адамды жұмыспен қамти алмайтындықтан жеке ... бұл ... ... мол.
Кесте 8 - Кәсіпорын түрлері классификациясының негізгі схемасы.
|Ақысы төленетін | ... ... ... жұмысшылардың салалар топтары бойынша |
|орташа санына ... ... ... | ... ... |
| | | | | |
| |1 – топ |2 – топ |3 – топ |4 – топ ... ... |200-ге дейін |100-ге дейін |50-ге дейін |25-ке дейін ... | | | | ... |21-50 |11-25 |6-10 |4-6 ... |51-100 |26-50 |11-25 |7-10 ... |101-150 |51-75 |26-35 |11-15 ... |151-200 |76-100 |36-50 |16-25 ... ... ... ... дейін |1000-ға дейін|500-ге дейін |
|кәсіпорындар | | | | ... |201-500 |101-150 |51-100 |26-50 ... ... |151-200 |101-250 |51-100 ... ... |201-300 |251-500 |101-200 ... |2001-3500 |301-400 |501-750 |201-350 ... ... |401-500 ... |351-500 ... ... |1000-ға дейін |2000-ға дейін|1000-ға ... ... | | | |
| 4. Аса ... ... аса |2000-нан аса |1000-нан аса |
|ірі кәсіпорындар | | | | ... күші – ... ... және ой ... ... оның
еңбекке деген қаблеттілігі, нарықтық қатынастар жағдайындағы еңбекке
қаблеттілігі жұмыс күшін ... ... ... ... ... ... ұжымы – кәсіпкерліктің негізгі
міндеттерінің бірі. Ол кәсіпорын басшылығының түпкі ойын ұғыну, ... ... іске ... ... пікірлес және серіктес команда
болуы тиіс. Тек ол ғана ... ... ... ... өндіруіне кепілдік береді. Адам ... ... ... ... ... ... ... жатады:
- кадрларды іріктеу және жылжыту;
- кадрлар дайындау және үздіксіз оқыту;
- қызметкерлер еңбегін ... ... ... ... ... ... ... өзгереді. Жұмыскер өндіріс процесіне бір ғана факторына
емес, ал ... ... ... ... ... мақсаты
мен көзіне айналып отыр. әрбір кәсіпорында кадр саясатының
бағдарламасы ... жөн. Оның ... ... ... ... ... күшінің саны және кәсіпқой біліктілік жағынан анықтау;
нысаналарды тарту, кадрларды пайдалануды ... ... ... Егер де ... ... кадрларды іріктеу, орналастыру
және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануға қамқорлық жасалынған болса,
ал қазіргі кезде аса маңызды ... ... – ең ... ... босап қалғандарды жұмысқа орналастыру.
2. Кәсіпкерліктің кәсіпорындардағы сыртқы экономикалық ... жүйе ... ... ішкі және ... ортасы
болады. Сыртқы ортаға – экономикалық ... ... ... ... ... экономикалық қызметі – бұл экспорт және
импорт тауарлары мен қызметін халықаралық өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... рынокқа шығуы кәсіпорынның өзі ... ... ... ... экономикасы үшін толып жатқан жағымды
мезеттерге әкеледі.
*Біріншіден, сыртқы экономикалық ... ... ... ... ынталандырудың елеулі факторы болып табылады.
Нарыққа өту ... ... ... ... ... ... ... экономикалық байланыстарды іске асыру. Бұл жөнінде ... ... ... жатқан жұмыстар баршылық.
*Екіншіден, кәсіпорын сыртқы экономикалық факторларға ... ... ... ... ... ... ... ұтымды
пайдалану мақсатында белгілі өндірістік ресурстарды оңтайлы жұмылдыруы
мүмкін. *Үшіншіден, және де кері ... да ... ... ... ... ... шеңберінде Қазақстанмен
кәсіпкерлікті нақтылы дамытуға елеулі ықпал етеді, оның ... ... ... ... ең ақырында экономиканың өсуіне
әкеледі. *Төртіншіден, тек ... ... ... ... ... ... ... айрылған кәсіпкерлік, белгілі
тиімділік дәрежеге жете алмайды.
Солай болғандықтан, сыртқы экономикалық ... ел ... ... ... оған ... тарапынан барынша ынталы
қамқорлық жасау қажет. Мемлекет дүниежүзілік рынокқа шығатын ұлттық
кәсіпорындарды реттестіреді және ... ... ... ... ... – активтік төлем балансын алу және
халықтың әл ... ... ... ... жүзілік рынокте
тауарлар мен қызметті одан әрі ... ... ... ... ... ... экспорттық, импорттық, реэксопрттық және
ыңғайласпалы мәмлелер болып ажыратылады.
Экспорттық ... іске ... ... ... ... ... қызметтің стратегиясы, сыртқы рыноктың талабы,
қазіргі кездегі және ... ... ... мен ... ... мағлұматы болуы тиіс. Басқаша айтқанда, кәсіпорын өзінің
нақты экспорттық саясатын әзірлеу қажет.
Кәсіпорынның экспорттық саясаты ... ... ... ... мен ... ... ... болжамдайды, сол сияқты экспорттық өнімдерді жаңарту
қарқынын, бағаны, ... ... ... және сервистік қызмет
көрсетуді анықтайды.
Кесте 9 – Қазақстан Республикасындағы жұмыс істеп тұрған бірлескен
және шет ел ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан |
| | ... ... ... ... | | ... |736 |27 ... | | ... | 1865 | 30 ... | 2200 | 22 ... | 3587 | 38 ... | 3892 | 32 ... | 4745 | 24 ... ... ... ... ... ... тауардың
экспорттық сұрыпталымын қалыптастыру және басқару болып табылады.
Негізгі міндеті мынадан тұрады: экспортты дер ... ... ... ... ... оның ... іс әрекетінің
бейініне (профиль) сай болатын және шет ... ... ... ... ... ... ... Республикасының мұнай құбырларының аса ірі кәсіпорыны
болып табылатын «ҚазТрансОйл» АҚ-тың қазіргі кезде магистральды мұнай
құбырлары мен су ... кең ... ... бар және ... ... ... ... бүкіл мұнай
құбырлары жүйесі бойынша мұнай тасымалдау ісін жүзеге ... ... ... ... түрде дамытуға басшылық етеді, сондай-ақ бұл
саладағы барлық ... ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу, апат салдарынан жою және қайтадан
қалпына келтіру жұмыстарын жүзеге асырады. Мысалы осы ... ... ... ... көлемі 1997 жылғы 22,9 миллион тоннадан
2006 жылы 43,3 ... ... ... Ал жүк ... көлемі
тиісінше 1997 жылғы 17,2 миллион тонна – ... 2006 жылы ...... ... өсті. Компанияның айтуы бойынша, шаруашылық –
экономикалық және ... ... ... тез ... ... Қазақстанда мұнай өндіру көлемінің барған сайын
артып келе жатқандығына, ... ... бар ... құбырларын
жетілдіру, мұнай тасымалдау бағыттарын кеңейту, сондай-ақ мұнайды ТМД
мен ... ... ... ... ... мен ... үшін ... АҚ қызметінің стратегиялық маңызы
зор екенін ескере отырып, компания қызметкерлері елімізде өндірілген
мұнайды экспортқа және ішкі ... ... ... ... ... етуді өздерінің ең бірінші кезектегі ... ... ... ... сірә, шығыс бағыты ерекше орын
алатын болуы тиіс. Мұның өзі Қазақстанның айрықша мақтанышына айналып
отыр. ... ... ... ...... ... ... беру 2006 жылғы аса маңызды оқиға болды.
Бұл жобаны «Қазақстан – Қытай құбыры» ЖШС ... ... Бұл ... АҚ пен ... СНРС Ұлттық корпорациясының СНОДС
еншілес кәсіпорын негізінде тең құқықты құрылған ... ... ... ... ... басшылығы осы бірлескен
кәсіпорынның құрылуы мемлекеттік компания үшін аса ... ... ... ... және ... өзі өте ... ... шығатынын атап
көрсетеміз. Қазір «ҚазТрансОйл» АҚ құрылымында Батыс (Атырау), Шығыс
(Павлодар) филиалдары, Ұжымдық пайдалану ... ... ... ... ... сондай-ақ шетелдердегі –
Мәскеудегі, Ордағы, Омбыдағы, Самарадағы және ... бес ... ... істеп келеді.
Бұл кәсіпорынды мысалға алған себебім Қазақстанды бірден-бір танымал
еткен мемлекет байлығы «мұнай» біздің қара ... Ол ... ... көп
жазуға, айтуға болады. Мемлекет басшылары ендігі мақсаты мен міндеті
қара алтынды ... ... ... ... ... ... ... саяси дұрыс бағытты ұстана білу болып табылады.
Кәсіпорын – ... ... ... ... бәсекемен
айналыса бастайды.
Бәсекелестік күрестің мына түрлерін бөлуге болады:
- функциялық бәсеке – кез-келген қажеттілікті түрлі ... ... ... ... да, ... ... ... ететін осындай
қажеттілікті функциялық бәсеке деп атайды;
- көріністі бәсеке – нақтылы ... ... ... ... ... параметрлерінің өзгеше көрінуі
салдарынан болуы мүмкін;
- заттық бәсеке – ... ... тек ... ... ... ... нәтижесі;
- бағалық бәсеке – біркелкі тауарларды түрліше бағалармен
ұсынуды ұйғарады. Тура ... ... ... ... сатуға арналған қолда бар тауарларының бағалары ... ... ... тыс ... - ... ... қарағанда
сенімділік, аз бағада және қазіргі ... тым ... ... ... ... тауарлары және қызмет көрсетуі сыртқы
сауда қызметінің ... ... ... ... және де ... тәртіптемесі болып саналатын кері импорт тіршілік етеді. ... ... ... ... ... кеден аумағына
уақытылы, белгіленген тауарлардың кері импорты кеден ... ... ... Бұл ... экономикалық әдістің мемлекет
тарапынан қосылған құнға салынатын салық, акциздер ... шек ... ... ... бажы ... сауда өзінің экспорттық және импорттық мәлімелерінің
ерекшеліктерін біріктіреді. Ыңғайласпа ... ... ... ... ... ... немесе сатып алушының
импорттық тауарларының ыңғайласпа ... бір ... ... ... ... ... бола алады: бартерлік ынтымақтастық
тауар айырбасы ретінде, соңғы жылдары сирек кездеседі себебі ... ... ... ... ... орын алып ... сауда сонымен қатар жүзеге асырылуы мүмкін:
- бірлескен кәсіпкерлік негізінде;
- ыңғайласпа жеткізілімінің негізінде ... ... ... ... тауарларды сатып алушыларға сату.
Сонымен, ыңғайласпа сауда ... ... ... ... және ... ... ... асыруда
ең маңызды нысаны болып табылады.
Кәсіпорынның сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметінің
негізгі буыны кәсіпорын болып табылады. Осы ... ... ... негізгі нысандары іске ... ... ... ... ... ...... қызметі. Ол сыртқы экономикалық байланыстардың басты түрі болып
саналады. Кәсіпорын өзінің сыртқы экономикалық ... ... ... құқықты. Ол үшін оған халық аралық рынокта сыртқы ... ... ... табу қажет. Сыртқы сауда мәмілесін іске
асыруда сыртқы сауда шарты жасалуы керек. Онда сатушы ... ... ... ... ... сатып алу – сату шартының
барлық көрсеткіштері толығынан қарастырылуы тиіс. ... ... ... ... негізгі
тұжырымдамасының қызметінің басым ... ... ... ... ... халықаралық шарттар шеңберінен
шықпайтын, ақылға сиымды қолдаушылық болуы тиіс. Сол ... таяу ... ұзақ ... екі ... және көп ... ... беруі қажет.
Қорытынды
Шағын кәсіпкерліктің бірталай сапалық ерекшеліктері бар, олар
оны ... ... ... ... жеке ... ... меншіктік құқықтың бүтіндігі және кәсіпорынды басқару, бір
жағынан, ... ... ... ... ... иегердің табысқа жетудегі рөлі мен мәнін күшейтеді;
- кәсіпорын көлемінің ... және ... ... ... ... ... бір ... тиімдігін арттырады екінші жағынан, өндіріске тұлғалық
қатынас ықпалын күшейтеді;
- ... ... қол ... ... ... ... ... және жергілікті рынокқа
бағдарлануы, қызмет көрсетудің сапасын жоғарлату т.б. бұлар
шағын кәсіпкерліктің артықшылықтарына жатады.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... аталған мүдделнрге байланысты шағын кәсіпкерлікке қатысты
мемлекет саясаты екі бағыттан тұрады: біріншісі – оның ... ...... болып табылады. Шағын бизнесті елеулі көтеруде
«Шағын ... ... ... күшейту және оның дамуын
жандандыру шаралары туралы» Қазақстан Республикасының Президентінің
Жарлығы оң ықпал етіп ... ... ... ... ... ... ауқымы анықталған:
- шағын кәсіпкерлікті қолдайтын мемлекеттік институттарды ... ... ... ... және оны құру ... ... бөліп, мамандар дайындайтын және
т.б. мәселелер ... ... ...... ... шағын кәсіпкерлік субъектілерінің жұмыстарына жағдай жасау
(өндірістік ғимарат, жер бөлу, салық ауыртпашылдығын жеңілдету
және т.б.);
- ... ... ... ... ... ... ... ол үшін кәсіпкерлердің дамыту қорының мөлшерін ұлғайту ... ... ... ... үшін ... ... ... шағын кәсіпкерлікті дамытудың негізінен 4 мақсаты
бар: бәсекелестік ... ... ... мен ... ... ... ... жұмыспен қамтылуын арттыру, салықтар мен
басқадай төлемдердің бюджетке түсуін көбейту.
Қазіргі таңда кәсіпкерліктің дамуына ... ... ... жоқ, ... бастапқы көмек ретінде банктік несиелендіру
арқылы қолдау көрсетіледі яғни ... ... ... ... одан әрі ... кетуі өз қолдарында.
Жақсы іріктелініп алынған кәсіпорынның еңбек ұжымы –
кәсіпкерліктің ... ... ... Ол ... ... ойын ... ... және оларды іске асыруға қабілетті пікірлес
және серіктес команда болуы тиіс. Тек ол ғана кәсіпкерлік қызметінің
табысына және ... ... ... береді.
Сыртқы экономикалық қызмет ұлттық экономиканы тұрақтандыруда
қосымша ынталандырудың елеулі факторы болып табылады. Нарыққа ... ... ... ... бірден-бір бағыты – сыртқы
экономикалық байланыстарды іске асыру. Бұл ... ... ... атқарылып жатқан жұмыстар баршылық.
Қазақстан әлемнің 50 елінің қатарына қосылу бағытында шешуші
қадамдар жасай бастады. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың бұл ... ... ... арқауы етіп алуы да кездейсоқтық емес. Кәсіпкерлік
өзінің ірілі-ұсақтығына қарамастан, тұтас бірліктегі, бір – ... ... ... ... ... ... ортақ арнада
тоғысып, ортақ мақсатқа бағыт аладысондықтан оны қуатты тұтқа деп
айтуға ... бар. ... ... ... ... ... өкілдерінің
де үлес болатындығына сенейік. Кәсіпкерлікті ойдағыдай дамытудың
алғышарты көп ретте ... ... ... байланысты. Ол,
тәуелділікті жеңілдетеді, шығындарды азайтады, даму мүмкіндігін
айқындайды, атқарушы ... мен ... емес ... және ... ... ... ... ұлғайтуға мемлекет тарапынан көмек
қажет.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.
2. «Қазақстан Республикасының жергілікті басқару туралы» Заңы. 2001.
3. Қазақстан ... ...... ... ... әзірлеу Ережесі. ҚР актілер жинағы. 2004.
4. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде ... ... ...... ... ... Н.Ә. Қазақстан – 2030. – Алматы: «Юристь», 2001.
6. А.Қ. Мейірбеков., ... ... ...... ... Д.А.Қуатов. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы: «Экономика», 2006.
8. Г.Ө.Жолдасбаева. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы: «Экономика»,
2002.
9. ... ... ... ... – Алматы: «Экономика», 2004.
10. Ж.Х.Ғабит., Экономикалық теория. – Астана, 2006.
11. Алшынбаев Т. Меншік жүктеген ...... ... ... №1., 1996.
12. Бабақұлы Б. Тәуелсіздік, нарық, экономика. – Алматы: «Ақиқат»,
1996.
13. Бовкин.В., Новый менеджмент. ... ... ... ... ... ... ... еңбек туралы Заңы. – Алматы: «Іргетас»,
2000.
15. Қазақстан - цифрларда: статистикалық жинақ. – Алматы: 2000.
16. Қалдыбаев О., ... Е. ... ... ...
Алматы: «Бастау», 1993.
17. Лобушкин Н.П. Анализ финансво – ... ... ... ... для ... – М.: «ЮНИТИ», 2000.
18. Гончарук В.А. Развитие предприятия. – М.: «Дело», ... ... С.К. ... ... ...... 2000.
20. жатқанбаев Е.Б. Аралас экономика негіздері. – Алматы: 1996.
21. ... О., ... А. ... предприятия. – Алматы:
«Санат», 2004.
22. Каренов Р.С. Теория и практика менеджмента. – ... ... ... ... ... ... – Алматы: 2005.
24. Казахстан сегодня, статитические данные. – ... ... ... ... ... қанат жаюда. №25 сәуір 2007.
26. Егеменді Қазақстан, №79-80 (24657) мамыр 2007.
Кіріспе
3
I Кәсіпкерлікке қолдау көрсетудің ... ... ... ... қатынастары және
бизнеске
қатысудағы өзгешеліктері
6
1.2 Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің
дамуы
13
1.3 Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... рөлі
2.1 Шағын кәсіпкерлік – ұлттық экономиканы дамытудың
маңызды шарты
30
2.2 Қазақстандағы ... ... ... ... ... қаржы мәселесін қалыптастыру
44
III Кәсіпкерліктің кәсіпорын қызметінің пайдалы-
лығын арттыруы
3.1 Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық
қызметін жандандыруы
62
Қортынды
68
Қолданылған әдебиеттер
71
Осы дипломдық жобада ұсынылып отырған ... ... ... ... ... және ... ... тереңірек көрсетуде
нақты мысалдар мен берілген бірқатар жобалар бар.
Менің «Кәсіпкерлікті дамытудағы ... ... ... тоқталған себебім қазіргі уақытта көптеген кәсіпорындар
Қазақстанда қанат жайып, өз ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпкерліктің қандай пайдасы бар?
Олардың тиімді және ... ... ... ... және т.б. көптеген
сұрақтардың туындауы еді. Кәсіпкерлік дегеніміз – адамдар мен олар
құрған бірлестіктердің ... ... ... ... ... ... тәуекелге бел буып, мүліктік жауапкершілікті сақтай
отырып, пайда табу жолын ... ... ... ... ... қызметтің қандай да болмасын түрімен айналыса ... ... - ... сауда, жаңартпашылық, көрсетілетін
консультациялық қызметтер және тағы басқалар коммерциялық ... ... ... ... ... тауарлар өндіреді, оны сатады, пайда түсіреді. Осыған орай
кәсіпкерлік өндірістік, коммерциялық және қаржылық болып ... ... ... ... ... өзгешелігі, демек өзіндік
технологиясы болады.
Мемлекеттік кәсіпорындар – мұнда негізгі құралдар мемлекеттің
мен-шігінде ... ... ... ... болатын
кәсіпорындар қазыналық деп аталады.
Мемлекеттік холдинг компаниясы – ... деп ... ... ... ... сақталуына акциялардың бақылау пакеті арқылы
бірыңғай бақылай жасауды айтады. Алғашқы ... ... ... ... ... ... шаруашылығы
салаларында көптеген холдингтер көріне бастады. Біздің республикада
жеке меншік секторы мына ... ... ... ...... бір адам ... ... бизнес. Бұл жеке
кәсіпкерліктің ең жай нысаны, мұнымен айналысуға әрекетті ... ... бар. Жеке ... ... ... ... сондықтан
ол тек табыс салығын төлейді, ... ... ... Бизнестің аса кең тараған бұл түрі ұсақ дүкендерге, қызмет
сферасына, фермаларға заңгерлік іс - әрекеттерге тән болады.
Толық ... – екі ... одан да көп тең ... ... шаруашылық қоғамының, бірлестігінің түрі. Бұл
заңды тұлға емес, ... ... ... ғана ... және ... қарыздарына шексіз жауапкершілік артады.
Корпорация деп бір ... ... ... ... ... ... үшін қосылған жиынтығын атайды. Корпорация меншігіне
құқықтар акцияларға сәйкес бөлшектерге ... ... ... ... ұстаушы, ал корпорацияның ... ... деп ... ... кемшіліктерінен
артықшылықтары басым.
Франчайзингке ұсақ жеке фирмалар жатады.
Венчурлік фирма бұл ғылыми зерттеумен және оны әрі ... ... ... ... кәсіпкерлік тұңғыш ретекінші
дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ-та ... ... Ал, ... бастаса да жалпы шағын кәсіпкерлікке ұқсас кең тарамай
отыр.Қазақстан үшін ... ... ... зор ... ол ... шешеді.
Сенімгерлік серіктестік – шаруашылық қоғамдарының бір түрі. Оған
шарт жасасу негізінде екі, одан да көп кісі біріге ... ... ...... ... жүзеге
асыру үшін екі, одан да көп ... ... ... ... ... қоғамның оның мүшелері есебінен жиналған жарғы
қоры бар. Жауапкершілігі шектеулі қоғам ... ... яғни ... ... үлесін қоғамның басқа мүшелерінің келісімімен басқа адамға немесе
үшінші кісіге бере алады. Қоғам акциялар шығармайды. ... өзі ... сырт ... ... ... мүмкіндігін шектейді.
Ашық акционерлік қоғам – бұл заңдылық құқығы, ... бар ... ... ету ... ... ... бірден үлесі бар, белгілі бір
мөлшерде бір бөлшектенген ... ... ... ... ... ... Акцияның ақшалай соммасы ... ... сай ... ... ... ... – ашық ... қоғамнан акцияларды
таратудың ерекше әдісімен өзгеше. Оның мәні акционерлік қоғамның
акциясын ... ... ... ... ... артық құқыққа
ие болады. Міне, осыдан барып, ... ... ... банк және сақтандыру жүйесінде, экономиканың басқа да
салаларында ... ... әсер ... кооператив – бұл қоғамның қызметі принцпінде табыс
табу емес, қоғам мүшелеріне ... ... ... ... ... ... тән ... оның мүшелерінің сол кооперативпен
тығыз орнатуында. Кооператив – ол заңды иегер.
Президент Н. ... ... ... жаңа ... атты
жолдау-ында үлкен міндеттер қойды. Осы ... ... шығу ... ... ... ... дамытудың маңызы зор. Дамып
та келеді.
Кәсіпкерлік – кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... экономиканы одан әрі дамытуға да аса
басты ықпал етеді. 15 жыл ішінде ... ... ... ... ... ... нақты кезеңіне тән
проблемалық ... ... ... ... ... бизнестің тіркелген субъектілер саны жыл сайын
көбейіп жатыр. Осылайша ... бес жыл ... ... саны екі есеге
өсті, соның ішінде ... ... ... саны – 1,5 ... жеке ... саны – 2,7 есе, ... қожалықтары – 1,6 есе
өсті.
Соңғы 7 жыл ішінде республикадағы шағын бизнес ... екі ... аса ... Бұл арада өсудің ең жоғарғы серпіні келесі
қызмет түрлеріне тән: ... - 3 ... ... ... ... және жеке пайдалану бұйымдарын жөндеу», «кен
өндіру өнеркәсібі» - 2,3 есеге өсті.
2007 жылдың қаңтар – ... ... ... кәсіпкерлік нысандары
бойынша оңтүстік Қазақстанда 5,2 млрд. теңгенің өнімі өндіріліп бұл
көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 2,2 есеге ... Сол ... ... екі ... ... ... ... кәсіпкерлік
нысандарынан салықтар мен басқа міндетті төлемдер түсімі 929,8 ... ... ... ... ... 23,3 ... ... кәсіпкерлікке қолдау көрсету және дамыту бүгінгі жаңа
заманғы нарықтық ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Осы мақсатта
нақты шаралар қабылдау негізінде өткен ... ... ... ҚР ... туралы» Заңы қабылданды. Осы Заңды орындап,
кәсіпкерлікті одан әрі ... ... ... көңіл бөлініп отыр.
Олардың құрылуына және дамуына, сол сияқты жаңадан құрылып жатқан
инфрақұрлымдарға қолдау көрсету мақсатында ... ... ... ... жұмыс 2007-2010 жылдарға арналып бекітілген шағын
және орта кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасына ... ... ... ... ... ... ... субъектілер саны
6,6 пайызға, ал өнімдерді сатудан түскен кірістер 7,5 ... деп ... ... еркіндігінің кепілділігі және оны қорғау мен
қолдауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... әділет департаментінде «Шағын кәсіпкерлікке
қолдау көрсету қоры» акционерлік қоғамының базасында келер жылдың
наурыз ... ... ... ... ... ... атқаруда.
Яғни, бұл кабинетте жеке кәсіпкерлер құқықтық және заң туралы
ақпарат ала алады.
Кәсіпкерлерге ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді жеңілдеткен. Шаруашылық
субъекті-лерін тексеру кезінде өрескел заң бұзушылыққа жол ... ... ... ... шара ... ... ... облыстық прокуратураның ұйымдастыруымен «Кәсіпкер және
шенеунік» акциясы өткізіліп тұрады.
1.3 Қазақстанда мемлекеттік ... ... ... ... ... көшу барысында
жекешелендіру мәселесіне ... мән ... ... ала ... ... Қазақстанда жекешелендіру барысы жалпы құқықтық
актілер бойынша реттеледі. Соның ... ... ... алу ... ... Заң ... оның артынша Қазақстан
Республикасы Президентінің Қаулысымен бекітілген бірінші бағдарлама ... ... ... алу және ... ... ... алғанан кейін үш жыл ішінде қабылданған «Қазақстан
Республикасында ... ... алу және ... ... ... ... бағдарламасы» мемлекеттік меншіктің ... ... ... ... ел ... ... тиістілігіне, қызметтердің санына, негізгі
қорлардың ... ... олар ... орта және ірі кәсіпорындар
топтарына бөлінетін болды.
Жекешелендіру дегеніміз – кең ... ... ... ... ... ... ... өнім өндірушілердің
шаруашылық және технологиялық бастамасына кең өріс ашу, ... ... ... ... саясатын жүргізу. Осы тұрғыда
түсіндіргенде ... ... ... ... алу
дегенге келіп саяды.
II Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметті
басқарудағы ... ... 1 ... ... ... ... дамытудың маңызды шарты
ҚР Президентінің 2001 жылғы 7 мамырдағы Жарлығымен Қазақстан
Республикасында «шағын кәсіпкерлікті дамыту мен ... ... ... ... Оның ... мақсаты шағын
кәсіпкерліктің өндірістік саласының серпінді дамуын қамтамасыз ететін
мемлекеттік қолдау саясатын жетілдіру болып ... ... ... ... 10,5 ... АҚШ ... ... жылдың бірінші тоқсанындағыдан 50,5 пайызға түсті. Ел
көлеміндегі жұмыссыздар саны 624 мың адамға ... ... ... ... ... көлемі 45 мың 679 теңгені құрады. өткен жылдың осы
мерзімінен 16,5 пайызға өсті.дегенмен баяндамашының айтуы бойынша,
жалақы ... өсуі ... ... ... жоғары болып
отыр.
Ұлттық қордағы қаржыны қосып есептегенде еліміздің халықаралық
резерві 15,9 ... ... ... ... ... ... ішінде 12,7
пайызға өскен. Соның ішінде мұндай сектордағы кәсіпорындардан Ұлттық
қорға 1,7 млрд. доллар ... ... ... ... ... бюджетке 613,1 млрд. теңгенің
кірісі кіріп, шығыстар 692,7 млрд. теңгені құраған. Бюджет тапшылығы
84,7 ... ... ... ... ... ... ... мәселесінде өткен жылдардағы
проблемалардың қайталанып жүргендігіне тоқталды. Мәселелерді
зерттеп, тиісті шешім ... ... ... ең ... ... – бұл ... Өзінің құрылуы мен шағын кәсіпорындар жұмыс орындарын
көбейтуге жағдай ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті реттейтін негізгі заңдық актілер
тізбесі:
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. 27.12.1994ж. (жалпы
бөлім), 16.12.1998ж. ... ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы. 19.06.1997ж. №131-1 ... ... ... ... ... ... ... Заңы.
19.06.1997ж. №135-1 (29.11.1999ж өзгерістер енгізілген).
• «Жұмыстардың жеке түрлері және қызмет рыногын дамыту туралы»
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... енгізілген).
• «Шағын кәсіпкерлікті қорғау мәселесі бойынша заңдық ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Заңы. 29.11.1999ж. №489-1.
• «Адамдар мен заңды тұлғалардың кәсіпкерлік қызметіндегі
бостандық ... ... ... ҚР ... Жарлығы.
27.04.1998ж. №3928.
• «Қазақстан Республикасының кейбір заңдық актілеріне өзгерістер
мен қосымшалар енгізу туралы» ҚР ... ... ... «ҚР ... ... ... ... мәселелері жөніндегі»
ҚР Үкіметінің қаулысы. 08.04.1997ж. ... ... ... ... мен қолдаудың 20001-2002 жылдарға
арналған Мемлекеттік бағдарламасы». Қазақстан ... 2001 ... 7 ... ...... ... мен мамандарының шаруашылық
қызметінің бір тұтас бөлігі. Ол экономиканың қызметінде ең белсенді
нысанының бірі ... ... ... қызметінің көптеген
түрлерінің ішінен негізінен төртке топтастыруға ... ... ... ... ... кәсіпорынның рыноктық
және өндірістік ... ... ... ... ... ... Осы ... байланысты ол нақты тұтынушылардың,
нақты зерттеу мен болжау ... мол ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы рыноктың қазіргі және оның
болашағын білуге бағытталады. Сонымен ... ... ... бәсекелесті зерттеу, баға саясатын қамтамасыз ету, өнімді
өткізу мен жарнамалауды ынталандыру, тауарларды өткізуді ... ... қою, тағы да ... ... ... негізі болып табылатыны – бұл ... ... Бұл ... ... ... және ... сол ... рынокқа ықпал ету, қажеттілікті және тұтынушының
артықшылығын ... ... мен ... байланыстыру және
олардың бірін-бірі табуға жәрдем беру – ... ... ... ... жатады.
Елімізде болып жатқан нарықтық қатынастардың ықпалымен үнемі
қозғалыста болатын маркетинг қызметі ... ... мен ... ... – бұл шын мәнінде, кәсіпорынның кез-келген шаруашылық
қызметін басқару жүйесінің маңызды бөлігі болып табылады.
Маркетинг – бұл ... ... ... ... әр қилы
түрлерінің өзара іс-қимылдарын қамтитын өндірісті ұйымдастыру және
өнімді өткізудегі кешенді жүйе: ... баға ... ... (сатып
алу), шикізаттарды жеткізу, өнім (тауарлар) және қызмет көрсету.
Маркетингтің негізгі мақсаты – сатып алу, сату ... ... ... ... ... ... ... оның міндеті – кәсіпорын
қызметінің тұрақтылығын барынша қалыптастыру және ... ... ... ... экономикада менеджмент фирманы басқарудың негізгі формасы
болады. Менеджмент (ағылшынша - ... ... ... оларды
орындауға бағытталған жүйе. Материалдық еңбек және қаржы ресурстарын
пайдалану варианттарының мүмкіндігінше ең жақсы оптималдығын жүзеге
асыру ... ... ... ... ... ... ... Осы болмыста, фирманың мүліктерін басқару қызметі
меншік иесінің өкіліне – ... ... ... ... ... ... мақсат ететін, ақы алып фирма қызметтерін
ұйымдастыратын жалдама жұмысшылар аталады. Менеджмент ХХ ғ. ... ... ... ... американдық инженер Тэйлор және
франциялық А.Файоль.
Менеджментті нарықтық ... ... ... әр ... ... ... материалды, қаржыны,
ақпаратты және ресурстарды оңтайлы пайдалану негізінде шаруашылық
өміріндегі қол жеткізуге ... ... ... түрі ретіндегі
экономикалық дербес субъектісі деп түсіндіруге болады.
Менеджменттің басты ресурстары жеке кәсіпкерлік қызмет болып
табылады. Сондықтан да, оның ... ...... білімнің,
тәжірибе мен өндіргіш күштердің жаңа ережелерін жасау. ... ... ... ... ... ... дамуы, заңды
тұлғалар қызметін жандандыру үшін нақтылы ... ... ... ... ... ... болатын инновациялық ғылым ... ... ... ... ... мен ... ... болып
табылады. Басқару қызметінің ерекше түрі ретінде өндірістің дамуына
байланысты пайда болады. Сонымен бірге басқару адамдар ... ... ... ... бөлігі болып табылады. Менеджменттің тағыда
бір басты қызметі болып кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... өсуіне кепілдік беру.
.3 Кәсіпорындарда қаржы мәселесін қалыптастыру
Қазақстанда көптеген шағын кәсіпорындар басты жұмыс қарқынын
банктерден кредит алу ... ... Ол үшін де ... ... деңгейде жағдай жасалған. Қазақстан Республикасы осы күнде көп
саладан дамып отырған Америка Құрама Штаттары мен ... ... ... ... ... үлгі алу ... ... стратегиясына біршама қажетті программалар енгізді.
Іс-әрекеттердің қандай ... ... ... ... отырады. Кәсіпкерлік бизнесті алғашқы ұйымдастыру
кезеңінде капиталдың бастапқы салымын жасау керек. ... ... ... ... ... ... ... алғашқы
соммасның жиынтығы аталады. Алғашқы капитал ... ... ... ... ... ғимарат сатып алуға, немесе оны жалға
алуға, ғимаратты жөндеуге, қайта ... ... ... лицензиялар сатып алуға жұмсалады. Ағымдық шығындарға
шикізат пен материалдар, жалдау төлемі, жалақы және т.б. ... ... ... ... ... капитал жұмсап өзіне
тезірек пайда табуды мақсат етіп қояды. Ол үшін өндірісті үзбей
жалғастыруы ... ... ... қызметінің пайдалылығын
арттыруы
3.1 Кәсіпорынның халықты жұмыс күшімен қамтамасыз етуі
Бүгінгі таңда ... ... мен ... ... ұлттық «Атамекен» одағының өкілдері Түркия сапарынан оралды.
Сапар барысында олар Түркияның «TUSKON» ... және ... ... ... кездесулер өткізді. Кездесу
барысында алдағы уақытта ұйым өкілдерінің ... ...... ... бас қосатын бизнес форум өткізу жайында ... ... ... мақсаты – еңбек ресурстарын жұмыспен
тиімді және нәтижелі қамту. Еңбекке жарамды ... ... ету аса ... және мемлекеттік маңызды мәселе.
Жұмыс күші – адамның табиғи және ой қаблеттігінің жиынтығы, оның
еңбекке деген қаблеттілігі, ... ... ... ... ... күшін тауарға айналдырады. Жақсы ... ... ... ... – кәсіпкерліктің негізгі
міндеттерінің бірі. Ол ... ... ... ойын ... ... ... іске ... қабілетті пікірлес және серіктес команда
болуы тиіс. Тек ол ғана ... ... ... және
кәсіпорынның өндіруіне кепілдік береді
2. Кәсіпкерліктің кәсіпорындардағы сыртқы экономикалық қызметін
жандандыруы.
Кәсіпорындардың сыртқы экономикалық қызметі – бұл ... ... ... мен ... ... ... және ғылыми-
техникалық кооперациялармен ... ... ... ... ... ... шығуы кәсіпорынның өзі үшін
қалай болса, жалпы елдің экономикасы үшін ... ... ... ... Республикасының сыртқы экономикалық саясатының негізгі
тұжырымдамасының қызметінің ... ... ... ... ... ... ... шарттар шеңберінен
шықпайтын, ақылға сиымды қолдаушылық болуы тиіс. Сол сияқты таяу шет
елдермен ұзақ мерзімді екі ... және көп ... ... ... ... ... ... дамытудың негізінен 4 мақсаты
бар: бәсекелестік өрісті кеңейту; ... мен ... ... ... ... ... қамтылуын арттыру, салықтар мен
басқадай төлемдердің бюджетке түсуін көбейту.
Қазақстан әлемнің 50 ... ... ... ... шешуші
қадамдар жасай бастады. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың бұл міндеті биылғы
Жолдауының алтын арқауы етіп алуы да ... ... ... ірілі-ұсақтығына қарамастан, тұтас бірліктегі, бір – ... ... ... ... ... ... ортақ арнада
тоғысып, ортақ мақсатқа бағыт аладысондықтан оны ... ... ... ... бар. ... ашылған елеуліктің төрінде бизнес өкілдерінің
де үлес болатындығына сенейік. Кәсіпкерлікті ойдағыдай дамытудың
алғышарты көп ретте ... ... ... ... Ол,
тәуелділікті жеңілдетеді, шығындарды азайтады, даму ... ... ... мен ... емес ... және ... өкілдерінің қарым қатынасын ұлғайтуға мемлекет тарапынан көмек
қажет.
Экономикалық қызмет түрлері бойынша шағын ... ... ... ... ... |2000 |
| | | | | |
| |1 – топ |2 – топ |3 – топ |4 – топ ... ... |200-ге дейін |100-ге дейін |50-ге дейін |25-ке ... ... | | | | ... |21-50 |11-25 |6-10 |4-6 ... |51-100 |26-50 |11-25 |7-10 ... |101-150 |51-75 |26-35 |11-15 ... |151-200 |76-100 |36-50 |16-25 ... ... ... ... ... ... дейін|500-ге дейін |
|кәсіпорындар | | | | ... |201-500 |101-150 |51-100 |26-50 ... ... |151-200 |101-250 |51-100 ... |1001-2000 |201-300 |251-500 |101-200 ... ... |301-400 |501-750 |201-350 ... ... |401-500 ... |351-500 ... кәсіпорындар|10000-ға |1000-ға дейін |2000-ға дейін|1000-ға дейін|
| ... | | | |
| 4. Аса ... ... аса |2000-нан аса |1000-нан аса |
|ірі кәсіпорындар | | | | ... ... ... ... ... ... ... соңғы жылдармен салыстырмалы
түрде.
| |1995 |1998 |2000 |2004 |2006 ... ... ... |2478 |3393 |5590 |2590 |2187 ... (әлеуметтік саланың | | | | | ... ... | | | | | ... |147 |497 |1122 |525 |131 ... жоба ... |5 |28 |47 |13 |- ... ауыл ... |513 |138 |18 |- |- ... | | | | | ...... |3143 |4056 |6777 |3073 |2318 ... ішінде: | | | | | ... |48 |437 |608 |152 |26 ... |52 |45 |162 |50 |16 ... шаруашылығы |514 |138 |18 |9 |4 ... |28 |101 |331 |73 |147 ... және ... ... |1358 |1519 |1279 |287 |141 ... ... ... және |337 |280 |689 |169 |74 ... ... | | | | | ... де ... ... |787 |1505 |3464 |2267 |1855 ... объектілерін қосқанда) | | | | | ... ... ... мен |19 |31 |226 |66 |55 ... құрылыстар. | | | | | |

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 82 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыру67 бет
Қазақстанда кәсіпкерліктің қалыптасу және даму тарихы 1861-1917 жж20 бет
Өнімдер өндірісі298 бет
"Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау мен дамыту."9 бет
Ауыл шаруашылығын қолдау саясаты3 бет
АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі студенттерге академиялық қолдау көрсетудің ерекшеліктері238 бет
Балаларға әлеуметтік қолдау көрсету37 бет
Еңбек қолдаудың инновациялық модельдері25 бет
Жеке және шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау мен дамыту жайлы9 бет
Жеке кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдауды жетілдірудің негізгі бағыттары мен жолдары42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь