Дене тәрбиесі сабағын педагогикалық бақылау және бағалау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

І. ДЕНЕ ТӘРБИЕСІ САБАҒЫН ПЕДАГОГИКАЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ


1.1. Дене тәрбиесі сабағының тығыздығын анықтау ... ... ... ... ... ... ... .4.7

1.2. Дене тәрбиесі сабағында жүктеме мөлшерін анықтау,тамыр соғысын
өлшеу, тіркеу хаттамасын жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7.10

1.3. Дене тәрбиесі сабағын педагогикалық тұрғыдан талдау, бағалау..10.12

ІІ. Жеңіл атлетика. Ұзындыққа секірудің түрлері және оларды үйрету
әдістемесі
2.1. Жеңіл атлетиканың тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13.15

2.2. Ұзындыққа секірудің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16.19

ІІІ. ПРАКТИКАЛЫҚ БӨЛІМ

3.1. Сабақ жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20.22

3.2. Зерттеу жұмысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23.24

3.3. Әдістемелік нұсқау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

ІV. ҚОРЫТЫНДЫ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
Дене тәрбиесі сабақтарының негізгі сипаты – қатаң уақыт тәртібіндегі жаттығуларды оқушылардың орындау әрекеттері және жүктемені мөлшерлеу. Жүктеме дегеніміз – жаттығушының ағзасына белгілі бір мөлшерде дене жаттығуларымен әсер ету, күш түсіру. Сабақ кезіндегі жүктеме оқушылардың жасына, жынысына, дене қуаты дайындығына сай, үйлесімді болуы керек. Жүктемені мөлшерлеу дегеніміз оның көлемін және қарқындылығын өзгерту. Жүктеме көлемі дегеніміз – орындалған дене қуаты жұмысының саны (өтілген қашықтық, орындалған жаттығулар саны, жаттығуды қайталау саны, ауырлық салмағы т.б.). Оқушының жаттығуды қандай жылдамдықта, қарқында орындап жатқанына қарап жүктеменің қарқынын білеміз. Жүктеме қарқыны – орындалған жұмыс көлеміне жұмсалған уақыт немесе жаттығуды орындау жылдамдығы. Орындалған жұмысқа байланысты ағзада болған өзгерістер арқылы қарқындылық анықталады. Жүктеменің негізгі қарқындылық көрсеткіші – жүрек соғу жиілігі.
Аз жүктемелер оқушылардың дене дайындығының жоғарылауына күшті әсер бермесе, дұрыс берілмеген өте үлкен жүктемелер балалардың денсаулығына зиян тигізуі мүмкін. Жаттығуларды орындау кездерінде оқушыларда шаршау белгілері байқала бастаса (қозғалыс шапшаңдығы азайып, қимыл үйлесімділігі бұзылса, тыныс алу жиілесе, бет әлпеті қуара бастаса), жүктемені азайтып, оқушыларды тынықтыру керек. Дене тәрбиесі тәжірибесінде жүктемені реттеу – жаттығуларды қайталау саны, жаттығуды орындау қарқыны, амплитудасы арқылы, жаттығуды орындағанда сыртқы ауырлықты, сыртқы ортаны пайдалану, жаттығу арасындағы тынығу аралығы уақытын өзгерту арқылы іске асырылады.
Дене тәрбиесі сабағында жүктемені реттеу мен сабақтың тиімді, дұрыс өткізілгенін бағалау, сабақ тығыздығын анықтау үшін, оқушының сабақтағы әрекеттерін хаттама жүргізіп тіркеу тәсілі қолданылады. Бұл тәсіл орыс тіліндегі арнайы оқулықтарда «хронометраж» – әрекеттерді тіркеу деп аталады.
Сабақтың бүкіл ұзақтығы кезінде жүктеменің қалай берілгенін, оның мөлшерін анықтау үшін тамыр соғысын есептеу, өлшеу, оны хаттамаға тіркеу тәсілі қолданылады. Ол тәсіл орыс тіліндегі арнайы оқулықтарда «пульсометрия» - тамыр соғыстарын тіркеу деп аталады.
1. Педагогика: жалпы негіздері мен тәрбие теориясы. //Оқу құралы. - Алматы, 2008. (Авторлық бірлестікте: Бабаев С, Бабаева Қ.) -124 б.
2. Дене тәрбиесі сабағында оқушылардың дене мүмкіндіктерін дамыту. //Оқу- құрал. – Түркістан, 2005. – 70 б.
3. Ауылдық мектептердегі оқушылардың іс-әрекет қабілеттілігін жетілідіру әдістемесі. //Оқу-әдістемелік құрал. – Нүкіс, Қарақалпақстан, 2001. - 42 б.
4. Жеңіл атлетика. //Оқу-әдістемелік құрал. – Нүкіс, Қарақалпақстан. 2002. - 31 б.
5. Спорттағы қазіргі заманғы педагогикалық зерттеу әдістері. //Оқу-әдістемелік құрал. – Кентау, 2007. – 55 б.
6. Жеңіл атлетиканы оқыту әдістемесі. //Оқу-әдістемелік құрал. - Түркістан, 2008. -85 б.
7. Дене мәдениеті және спорттың теориясы мен әдістемесі - Е.Қ. Уанбаев, 2006 жыл
8. Дене тәрбиесі- Мұхамеджанова
        
        МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ......................................................................................................3

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

І. ДЕНЕ ТӘРБИЕСІ САБАҒЫН ПЕДАГОГИКАЛЫҚ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ  БАҒАЛАУ

      
0.1. Дене тәрбиесі сабағының тығыздығын ... Дене ... ... ... мөлшерін анықтау,тамыр соғысын
      өлшеу, тіркеу хаттамасын жүргізу.....................................................7-10

0.3. Дене тәрбиесі сабағын педагогикалық тұрғыдан талдау, бағалау..10-12

ІІ. ... ... ... секірудің түрлері және оларды үйрету 
     әдістемесі
2.1. Жеңіл атлетиканың тарихы...................................................................13-15

2.2. Ұзындыққа секірудің түрлері................................................................16-19

ІІІ. ПРАКТИКАЛЫҚ БӨЛІМ

3.1. ... ... ... ... ... ... ... БӨЛІМ..............................................................................26
 
      ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ...                                                    ... ... сабақтарының негізгі сипаты  -  қатаң уақыт тәртібіндегі жаттығуларды оқушылардың орындау әрекеттері және жүктемені ... ... ...  -  ... ... белгілі бір мөлшерде дене жаттығуларымен әсер ету, күш түсіру. Сабақ кезіндегі ... ... ... ... дене ... дайындығына сай, үйлесімді болуы керек. Жүктемені мөлшерлеу дегеніміз оның көлемін және қарқындылығын өзгерту. Жүктеме көлемі дегеніміз  -  ... дене ... ... саны ... ... ... жаттығулар саны, жаттығуды қайталау саны, ауырлық салмағы т.б.). Оқушының жаттығуды ... ... ... ... ... ... ... қарқынын білеміз. Жүктеме қарқыны  -  ... ... ... ... ... ... жаттығуды орындау жылдамдығы. Орындалған жұмысқа байланысты ағзада ... ... ... ... ... ... ... қарқындылық көрсеткіші  -  жүрек соғу жиілігі.
Аз жүктемелер оқушылардың дене ... ... ... әсер ... ... ... өте үлкен жүктемелер балалардың денсаулығына зиян тигізуі мүмкін. Жаттығуларды орындау кездерінде оқушыларда шаршау белгілері байқала бастаса ... ... ... ... ... ... тыныс алу жиілесе, бет әлпеті қуара бастаса), жүктемені азайтып, оқушыларды тынықтыру керек. Дене тәрбиесі ... ... ...  -  ... қайталау саны, жаттығуды орындау қарқыны, амплитудасы арқылы, жаттығуды орындағанда сыртқы ауырлықты, сыртқы ортаны пайдалану, жаттығу арасындағы тынығу ... ... ... ... іске ... ... сабағында жүктемені реттеу мен сабақтың тиімді, дұрыс өткізілгенін бағалау, сабақ тығыздығын анықтау үшін, оқушының сабақтағы әрекеттерін ... ... ... ... ... Бұл ... орыс ... арнайы оқулықтарда   -  әрекеттерді тіркеу деп аталады.
Сабақтың бүкіл ... ... ... ... ... оның ... анықтау үшін тамыр соғысын есептеу, өлшеу, оны хаттамаға тіркеу тәсілі қолданылады. Ол тәсіл орыс тіліндегі арнайы оқулықтарда  - тамыр ... ... деп ... 








           І. Дене ... ... ... ... ...                 1.1. Дене ... ... ... ... тәрбиесі сабағының тығыздығы, ол оқушыларға мүмкіншілік болғанынша көбірек жаттығулар орындату, оларды бос, тыныштық ... көп ... Дене ... мен ... тәжірибесінде сабақтың жалпы және қозғалтатын тығыздығы болады. Сабақтың бүкіл ұзақтығы кезінде педагогикалық тұрғыдан дұрыс ... ... ... ... дейміз.
Педагогикалық тұрғыдан дұрыс пайдаланылған уақытқа жататындар: дене тәрбиесі жаттығуларын орындау, мұғалімді тыңдау, көрсетілген жаттығуды бақылау, түсінгенді ұғыну, ... өтер ... ... ... және ... тұрғыдан ақталмаған уақытқа жататындар: мұғалімнің немесе оқушылардың сабаққа кешігуі, снарядтарға ауысқан кездерде болатын ұзақ бос тұрып қалушылықтар, тәртіп ... ... ... ... ... шығуы, мұғалімнің спорт залдан себепсіз шығуы және т.б. Бұл кемшіліктер ұйымдастыру түрінің нашарлығына жатады. Толық дұрыс ... дене ... ... ... ... 100% ... ... сондықтан да уақытты тиімді пайдаланған дұрыс.

Сабақтың жалпы ұзақтығы кезінде дене тәрбиесі жаттығуларын орындауға ... ... ... ... ... Қозғалтатын тығыздық  -  сабақтың негізгі бір өнімділігін, сапасын көрсететін көрсеткіш. Біз оның жоғары болуына ұмтыламыз. Қозғалтатын тығыздық ... ...  -  70-80%, оқу ...  -  60-70% ... ... Сабақтың қозғалтатын тығыздығын көбейту үшін мұғалімдер түсіндіру мен көрсетуді біріктіреді, жаттығуларды толассыз ... ... ... ... ... қолданады, сыныпты топтарға бөледі, барлық оқушы бірден жаттығуға мүмкіншілігі бар жабдықтарды пайдаланады, сабақта ... ... ... тартады.
Сабақтың тығыздығын анықтау хаттамасы сынып оқушыларының ішіндегі белсенді, тәртіпті, дене ... ... ... үлгеретін оқушының қимыл- әрекеттерін тіркеу арқылы жүргізіледі. Сабақ тығыздығын анықтауға қатысар алдында біз қағазға толық дұрыстап ... ... ... ... ... керек. Хаттама жүргізген кезде хаттама жүргізуші жазып, келесі бақылаушы адам секундомерді қоса отырып, бақылаудағы оқушының орындаған барлық іс-әрекеттерін айтып, жазып ... ... ... ... мазмұны, 2 бағанаға секөнд бойынша қимыл-әрекеттердің аяқталған уақыттары жазылып отырады (хаттама үзіндісі келесі ... ... ... ... ... Жаттығуды орындауы. Барлық жаттығуларды орындау уақыттарын секундомермен дәл анықтау. Уақыт 4-бағанада көрсетіледі.

2. Жаттығуды орындағаннан басқа ретте оқушының жағдайлары: мұғалімнің ... ... ... ... ... ... тынығу, келесі орындалатын тапсырманы тосу, қайта сап құру, сабақ орнын дайындау т.с.с. ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттер: мұғалімнің немесе оқушылардың сабаққа кешігуі, снарядтарға ауысқан кездерде болатын ұзақ уақыт бос ... ... ... ... ... үзілістер, құрал-жабдықтардың істен шығуы, мұғалімнің спорт залдан себепсіз шығуы және т.б. Бұл әрекеттер арқылы ... ... ... ... олар ... ... болған бос уақыттар деп аталады.
Дене тәрбиесі сабағының тығыздығын анықтау хаттамасының үлгі ретінде
нұсқасын ... ... ... ... сабағының тығыздығын анықтау хаттамасы
Сынып ---------- Оқушылар саны -------
Сабақ жүргізілген жер ... түрі ... ... ---------------
Бақылаудағы оқушы ----------------------
Хаттама жүргізуші --------------------------

Оқушылар әрекеттерінің

мазмұны

Әрекеттің аяқталған ... ... тосу ... ... ... ... ... рапорт

беру, сабақ 

міндеттерін түсіндіру



8.02


2





Саптық жаттығулар 

8.03


1



Жүру, жүгіру жаттығулары

8.08



5



Орнында тұрып орындаған жалпы дамыту жаттығулары

8.12



7



Сапқа тұрғызу, 

тапсырманы түсіндіру

8.17

2





Негізгі 

жаттығуларды орындау

8.22



5



Қатесін ... ... ... ... түсіндіру

8.36

1





Жылдамдықты 

дамыту жаттығулары

8.41



5



Ағзаны қалпына 

келтіру жаттығулары

8.43



2



Қорытынды

жасау, үйге 

тапсырма беру

8.45

2





Барлық уақыт

45 мин

10 мин

35 мин

00 мин


Әрбір ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы көрсеткен уақыттан кейінгі уақытты алу жолы арқылы анықталады. Сабақ аяқталғаннан соң 3,4 бағаналардағы мақсатқа ... ... ... ... да, ... ... уақытына бөлу, оларды 100 пайызға көбейту арқылы сабақтың жалпы тығыздығы анықталады.
Мақсатқа сәйкес кеткен уақыт 45
Жалпы тығыздық = ... ... 100 % = ---- х 100
= ... ... ... ... үлгі ... берген бұл хаттама бойынша сабақтың жалпы тығыздығы - 100%. ... ... ... бос уақыттар жоқ, сондықтан дұрыс өткізілген дене тәрбиесі сабағы деп ... ... ... ... уақытты сабақтың жалпы уақытына бөлу,100 пайызға көбейту арқылы сабақтың қозғалтатын тығыздығын анықтаймыз.

Жаттығу орындауға кеткен уақыт 35
Қозғалтатын тығыздық ... ... х 100 % = ---- х 100 = ... сабақ уақыты 45
Біздің бұл жағдайымызда, хаттама бойынша қозғалтатын ... - 77,7 ... ... ... ... ... 60-70 ... жоғары болуы қажет, сондықтан да 77,7 пайызбен өткізілген сабақтың қозғалтушы тығыздығы өте жақсы деп есептеледі
Жалпы және қозғалтатын тығыздық көрсеткіштерін ... ... ... ... өз ... ... ... пайыз сапалы өткенін біледі.

1.3. Дене тәрбиесі сабағында жүктеме мөлшерін анықтау,
тамыр соғысын өлшеу, тіркеу хаттамасын жүргізу


Сабақта белсенді, тәртіпті, дене ... ... ... ... бір ... тамыр соғуын әрбір 3-5 минөт сайын 9-16 рет есептеп, хаттамаға ... ... ... соғысын сол қолдың немесе мойындағы күре тамырдың қан ... ... үш ... ұшымен ақырын басып санау арқылы есептейміз. Тамыр соғысы 10 секөнд бойы ... де 6-ға ... бір ... жүрек соғу жиілігі анықталып отырады. Ол көрсеткіш хаттаманың № 2, № 3 ... ... № 4  ... тамыр соғысын есептеу алдында оқушының орындаған әрекет түрі жазылады. Тамыр соғуын ... ... ... ... ... ... жүктеме мөлшерін анықтау хаттамасы
Күні ...
Сынып...
Сабақ міндеттері ...
Сабақ жүргізуші ...
Хаттама жүргізуші ...
Бақылаудағы оқушы ... ... ... ... С Ж 

--- ... түрлері


Ескертулер


10 сек ---1 мин



Сабаққа дейін

12

72

Тыныштық күйінде 



3

14

84

Сапқа тұру, сабақ міндетін ... ... ... ... ... ... ... қозғалыста орындау



18

19

114

Оқушыларға жаттығу 

техникасын түсіндіру



21

24

144

Допты қос қолмен жоғарыдан қабылдау



24

26

156

Допты қос қолмен ... ... ... ... ... ... ... келіп допты торға түсіру



33

31

186

 ойынын ойнау



36

25

150

Орнында тұрып допты торға лақтыру



39

22

132

Орнында тұрып ... ... ... ... баға ... 3 мин ... ... соғысын өлшеулер орындалып, хаттама толық толтырылып, сабақ біткеннен кейін біз алынған мәліметтер бойынша оқушы ағзасындағы физиологиялық жүктеме өзгерістерінің қисық ... ... ... 

3 6 9 12 15 18 21 24 27 30 33 36 39 42 45 ... физиологиялық өзгерістерінің қисық сызығы
Осы қисық сызықтарды қарау арқылы біз дене тәрбиесі сабағының ... ... ... ... сабақ жүктемесі қалай берілгенін білуімізге болады. Дұрыс өткізілген сабақтың кіріспе бөлімінде жүктеме біртіндеп көтеріледі, жүрек соғу жиілігі 130-140 ... ... кіші және орта ... орындалады. Сабақтың негізгі бөлімінде жүктеме жоғарылап екі-үш жүктеме шыңдарымен өткізіледі.  дегеніміз  -  жоғары жүктеме беру көрінісі. Біздің ... ол 24-ші және 33-ші ... ... ... тұр. Дұрыс өткізілген қорытынды сабақ бөлімінде жүктеме төмендетіліп, ... ... ... ... ... керек. Біздің үлгі ретінде көрсеткен суретімізде дене тәрбиесі сабағының дұрыс өткізілген ... ... ... ... ... ... осы қисық сызықтар суреті арқылы сабақ бөлімдеріндегі жүктеме нәтижелерін айқын көруіне, сол арқылы келешек жұмыстарына өзгерістер ... ...   1.3. Дене ... ... ...                 ... ... бағалау

Дене тәрбиесі мұғаліміне педагогикалық талдау және бағалау екі түрлі мақсатта қажет болады. Бірінші - өзінің сабақ беруін, қандай ... бере ... ... ... ... ... ... керек екенін білу. Екінші  -  әріптестерінің сабақ өткізулерін талдау, ... ... ... ... ... ... ... сабақтарына қатысуы, сабақ өткізу туралы пікірлерін айтуы, сабақтарын талдауы, бағалауы көбірек жүргізілсе дұрыс бола ма деп ... ... ... сабақтарына көп қатысып, жақсы жақтарын қабылдаса, жаңалықтар кірсе ол мектеп мұғалімдерінің кәсіптік шеберліктерінің өсуіне жақсы ықпалын тигізер еді. Жас ... өте ... ... болар еді. Қазіргі кезде сабақты талдаудың мектеп мұғалімдері ... ... ... ... бар, ол ... ... ... жазылған. Біздің ұсынып отырған дене тәрбиесі сабағының гистограммасы ең бір ... дене ... ... қалай өткенін тез анықтайтын әдіс. Бұл ұсынылған ... дене ... ... ... кең қолданылып кетеді деген ойдамыз. Бақылау гистограмасын  кестеден қараңыз.
Дене тәрбиесі ... ... ... ... орта ... ... ... ... > ... 200... ж.
Сабаққа бақылау, талдау жүргізушілер....







№

р/с



Мазмұны

Балл

Ескер-

тулер



1


2

3

4 

5 




I

Кіріспе бөлім














1

Оқушылардың сыртқы түрі















2

Басталуы, сабақ міндетін түсіндіруі















3

Өзіне сенімділігі, дауысы, оқушылармен

қарым-қатынасы















4

Дене қыздыру ... ... ... ... ... ... ... дұрыс таңдауы















7

Оқушылардың тәртібі, жат-ы орындауы















8

Сабақ бөлімдеріне, негізгі жаттығуларға 

уақыт дұрыс бөлінуі















9

Сабақ тығыздығын ойластыруы















10

Жүктемені дұрыс беруі















11

Үйрету, ... ... ... ... қалпына келтіру, босаңсыту

жаттығуларын дұрыс беруі















13

Сабақ қорытындылары















14

Үй тапсырмасын беруі















IV

Сабақтың жалпы параметрі 















15

Сабақ конспектісі















16

Сабақ орнын дайындауы















17

Сабақ құрылысының сақталуы















18

Сабақтың жалпы, қозғалтушы тығыздығы















19

Жүктеме мөлшерін ... ... ... ... балл сандары















VI

Қорытынды
















Сабақты бағалауға қатысқан кезде алдын ала дайындалған гистограммадағы 20 түрлі мәселелерге жауап беріп, баға ... ...  ... ... ... ... соң  ... бағаларды  деп жазылып тұрған бағанаға 1-5 балл түрінде толтырамыз. Барлық балдар санын қосып, 20 ... бөлу ... ... орта арифметикалық бағасын шығарамыз. Бұл гистограмманың бір тиімділігі барлық мұғалімдерді бір түрлі ортақ мәселе, ... ... ... аламыз.









ІІ. Жеңіл атлетика. Ұзындыққа секірудің түрлері және оларды үйрету әдістемесі
              2.1. ... ... ... ... ... ... ... дәуіріндегі халықтардың іс әрекетінен басталады. Табиғи қозғалыстар, яғни, жүру, тұру, секіру адам бұлшық еттерінің қозғалысы адамзат пайда болған дәуірден ... ... ... ... жеңіл атлетикадан жарыс біздің эрамызға дейінгі 776 жылы өткізілген. Бұл туралы Ежелгі Грек олимпиада ... ... ... анық жазылған.
 Сол замандарда жарыс тек ұзын-сонар алаңда жүгіру жарысымен ... ... мен ... ... ... жеке-жеке өткізіліпті.
 Гректер жұдырық түйістіретін спорт түрі мен күресті ауыр атлетикаға жатқызған. Бұрынғы атлеттердің жетістігі жүгіру ... ... ... ... ... ... Ежелгі Грекиядан шыққаны белгілі. Бұл шара біздің эрамызға дейінгі 776 жылы өткізілген. Онда ... тек ... ... ... бақ сынаған. Додаға 192 метрді бағындырған жалғыз атлет жеңімпаз аталған ... ... ... ... азамат Элида қаласында жай ғана даяшы болған. Ал, жеңіл атлетика алғаш рет ... ... 1837 ... жарысқа түскендер 2 метр қашықтықта жүгірген. Оған қатысушылар Регби қаласындағы колледжде білім алып ... ... ... Итон, Оксфорд, Кембридж, Лондондағы оқу орындарында да спорттық жарыстан жиі өтіп тұрған.
 Кейіннен бағдарламаға қысқа қашықтықта жүгіру, ұзындықта және биіктіктен ... ... ... ... 1865 жылы ... ... клубы құрылды. Бұның негізінде тұңғыш рет жеңіл ... ел ... ... жылы ... Британ империясының шеңберінде әуесқойлар атлет қауымдастығы негізін қалады. Ал, АҚШ-та 1868 жылы Нью-Йорк ... ... ... ... ... Сол ... Америкада атлетиканың дамуына үлес қосқандардың басым дені университет ошақтары болды. 1880-90 жылы ... ... жеке дара ... түрі ... күллі Еуропаға кең таралды.
1896 жылы өткен олимпиада ойындары жеңіл атлетиканың дамуына орсан жол ашты. Сол жылы Афинада өткен І ... ... ... атлетиканың 12 түрі енгізілді. Додада америкалық жеңіл атлеттер барлық жүлдені қанжығаларына байлады. Алайда, олардың қуанышы ұзаққа бармады. Өйткені, 1952 ... ... ... ойындарына қатыса бастаған КСРО атлеттері олардың бірден-бір қарсылары ... жылы ... ... олимпиада ойындарында өнер көрсеткен атлеттердің саны 2000-ға жетті. Әйелдер арасындағы жарыс 1928 жылдан ... ... ... ... 1999 жылы ... әлем ... және 2000 жылы Сидней олимпиадасында жақсы нәтиежеге қол жеткізе білді.
1968 жылы Мехикода өткен жарыста американлық спортшы Боб Бимон --  8 м 90 см ... ... әлем ... ... Бұны күллі әлем  деп бағалады. Араға 20 жыл салып Сеулде ... ... 100 және 200 м ... ... ... ... ... Гриф фит- Джойнер рекорттық көрсеткішті бағындырды. Оның бұл жетістігі 14 жыл қатарынан сақталып тұрды.
Жеңіл атлетикада жаттығу киімдері жұқа және жеіл ... ... ... ... аяқ киім , қысқ қашықтыққ арнайы шеге табанды аяқ киім іиген дұрыс. Жүгіруді спорттық немесе дене ... үшін ... Дене ... жай ғана ... ... жаяу ... ... ұшан-теңіз.









Биіктіктен секіру үшін спортшы ең әуелі сілтейтін және ... ... ... ... Шамамен 7-9 м жүгіретін жерін белгілейді. Әдетте, биіктікке секіретін спортшы кермеден секіруге ... ... аса ... ... ... ... жақындаған кезде жылдамдық төмендейді. Себебі, спортшы секіруге дайындалады.Бүгінде биіктікке секірудің бүкіл әлемге ... үш ... ... бар. ...  --   секіру, екіншісі -алдыға қарай  секіру, үшіншісі  --  . Қазір әлем ... ең ... ... - ... орындап отыр. Оқу процесінде қолданылатын секірудің ең ... түрі  ... ... ... ... осы  ... бастайды. Секірудің негізгі айла-тәсілін үйрену үшін ең әуелі дұрыс жүгіріп келгенде сілтейтін аяқ дәл шығу керек. Сілтейтін аяқты кермеге ... ... тізе ... ... Екіншіден, итерілетін аяқ нақтылы өз орнына түсуі керек. Яғни, негізгі ...  --  ... ... ... ... ... ... Сонда ғана жаттығудың орындалуы нәтижелі болады. Жаттығуды орындаушы ... ... ... ... Кермеден сілтеген аяқ, өткеннен кейін итерілетін аяң мүмкіндік болғанша жоғары көтеріледі. 


                  Бір ... ... ... ...                             ... ... ... ... орында  тұрып ұзындыққа секіру. Бір орында тұрып ұзындыққа секіру 2-сыныптан үйретіледі. Бұл секіру жаттығуларында аяқты ... екі ... бір ... орындалады. Секіру техникасы: Тік тұру, аяқ қатар қойылған; аяқтың ұшына көтерілу, бір уақытта қолды алға жоғары көтеру; бірден ... алға ... қол ... ... екі ... ... алға ... итерілу. Серпілу барысында аяқ алға қойылады, жерге түсу барысында аяқ бүгіліп түседі, қол алда.
Бірте-бірте үйрету әдістері:
Екі ... ... ...  секіріп түсу
екі аяқты итере отырып, ұзындыққа секіру
жартылай ... ...  ... ... ...  ... қол артта
қолды дұрыс ұстап  секіру
аяқты дұрыс ұстап секіру
жерге дұрыс секіріп  түсу
алысқа ...   1. ... ... ... ... , яғни ... ... бүгілген, дене алға қарай сәл еңкейген, қолдар жанымызбен артқа;
   2. Екі аяқпен бірге алға қарай итерілу.
   3. ... қону ... аяқ ... түседі, қол алда



Секірудің - көптеген түрлері бар. Солардың ішіндегі ең ...  -  бір ... ... ... ... бұл түрі ... дененің оң жақ және сол жақ жартылары тепе- тең қозғалады. Аяқ алдын  -  ала ... осы ... ... ... ... осы төменгі жақтың барлық бөліктері жазылады, соның нәтижесінде дене ... ... ... сөйтіп ытқы алған бұрышына сәйкес өзінің ауырлық орталығымен доға сызық (парабола) бойымен ұшады.
Физикалық дене үшін де, ... ... үшін де ... ... ... ... ... мен ауырлық орталық ытқу алатын бұрышы бірдей болады. Бұл байланыстылық мынада, егер ауырлық орталық ... ... оған 900 ... ... ... болса, онда дене есеппен жоғары көтеріле де, қайтадан сол өз орнына түседі. Егер серпу 450  -  қа ... ... ... ... болғанымен ұшу қашықтығы ең көп болады. Егер, бұл бұрыш 450-тан үлкен, бірақ 900  -  тан кіші ... ұшу ... түсу ... да алыс ... ... іс ... бірқатар қосымша жағдайлардың ырқ ұшу қашықтығын алыстатуға мүмкіндік бар. Мысалы, қашықтыққа жүріп барып секіретін болса 450- тан аз бұрыш жасай ... ... ... ... ұшып ... ... Бұлай болатын себебі  -  екпінімен секіргенде ытқу бағыты ғана емес, сонымен бірге ... ... алар ... әрекет қимылында үлкен маңызы соққан жел мен арттан қуалай соққан жел де әсер етуі ... ... түрі ... ... біреуін орындаған кезде негізгі әсер ететін күштер  -  жерден күш ала ... ... кету күші мен ... ... ауырлық күші болып саналады. Ауырлық орталықтың қалықтау жолын осы екі күштің шамасы мен бағытына байланысты тең әрекет ететін қалықтау жолы деп ... ... ... секірісті негізгі төрт кезеңге бөлуге болады. Олар: дайындық кезеңі, ытқу кезеңі, ... ... және ... түсу ... деп ... ...  -  тізені бүгуден және осымен ... ... ... ... ... ... тірек ауданының шетіне қарай аусуынан басталады.
Ытқу кезеңі - немесе ырғу кезеңі аяқ буындарының бірден тез ... ... ... ... шапшаң жазылуы нәтижесінде тіреніп жылжуы дененің ауырлық орталығына беріледі, сөйтіп ... ... ... ... ... Ытқу сәті өте  -  мөте жауапты сәт болып табылады, өйткені бүкіл дене бұлшық еттерінің; солардың ... аяқ ... ... ... ... талап етеді. Табандағы барлық бұлшық еттер жиырылып, балтырдың артқы және ... ... ... ... ... төрт ... бұлшық еттердің бастары ұршық буынының артындағы бұлшық еттер күшті жиырылады.Қалықтау  -  кезде дененің ... ... доға ... ... ...  -  ала (ытқу кезеңінде) берілгендіктен оның тек сырттан әсер ететін күш ... ғана ... ... ... ... неме ... соққан желдердің күшімен ғана) өзгертуге болады. Секірудің әдетегі жағдайлары кезінде сыртқы күштер денеге айтарлықтай әсер ... ... ... ... ... ... дененің қалпын оның өз ауырлық ортылығының қалықтау деңгейін өзгертуге болады. Дененің көлденең ... ... ... келтіруге мүмкіндік бар. Дененің қалпын осылай өзгерту арқылы дәл осы траекторияда қалықтау биіктігі мен ... ... ... ... немесе азайтуға болады. Таяқшадан асып секірген уақытта дененің бүгу арқылы дененің таяқшадан үстімен өтсе де оның ауырлық ... ... ... өткізуге болады дейтін пікір бар. Теориялық тұрғыдан бүкіл дененің қозғалысы мен оның ауырлық орталығының қозғалысы арасындай мұндай ара ... ... ... ... ... ... қозғалтудың белгілі маңызы бар. Егер түрегеп тұрып қолды шапшаң әрі күшті сермейтін болса, онда ... ... ... орын ... ... ... ... жұлқып сермеу арқылы спортшы дене өз қалпын қозғалыстарға келтіреді. Сөйтіп солжақ қолдың ... ... ... көп болмағанымен бүкіл дененің, массалық екпінімен жеңеді. Сол ... ... ытқу ... ... ... ... ... орталығының траекториясы біраз әсер етеді. Қалықтау кезеңінде ... дене өз ... ... ... Егер ... секірудің ытқу сәті кезінде ауырлық орталығының тік сызығы тірек ауданының алдынан өтетін ... ... түсу ... ол оның арт ... ... ... түсу ...  -  аяқталады. Жерге түсу кезінде аяқтың бұлшық еттері дене жерге ... ... ... ... ... атқарды. Жерге түсу кезінде кезінде аяқ тиетін жер немесе алаң ауырлық орталығының қалықтау доғасының жалғасына орналасса ғана тепе  -  ... ... ... ... айтқанда, бұл жалғас жерге түсу алаңының ішімен өтуге тиіс. ... ... ... ... жерге алдымен өкше тиеді, соның салдарынан аяқ басының солқылдақтық қасиеті толық пайдаланылады. Жерге аяқтың ... түсу аяқ ... ... ... талап ететіндіктен іс жүзінде оны орындау мүмкін емес. Ытқу сәтінде қолдың жоғары қарай сілтенуі демді ішке қарай алуға ықпал етеді, ... ... ... ... ... ... ... ал жерге түсу кезеңі демді іштен шығаруға ықпал етеді.Дененің айналма қозғалыстардың тәнтанулық сипатамасы  -  біз жоғарыда айтқандай ... ... ... ... ... ... да ... Мұндай қозғалыстар кезінде бүкіл дене өзінің жекелеген нүктелерімен кейбір біліктердің маңында сызып шығады. ... ... ... ... ... мәнерлеп тебуде, суға секіруде және тағы басқа спорт түрлерінде кездеседі. 

                          ... ... ... ... Бір орында тұрын ұзындыққа секірудің әдіс-тәсілдерін үйрету
Міндеттері:
Білімділік:Бір орында ... ... ... ... ... ... үйрету
Дамытушылық: Оқушылардың бір орында тұрып секіру жаттығуын орындауы үшін керек жылдамдық және күштік қасиеттерін дамыту
Тәрбиелік: Еңбексүйгіштікке, шыдамдылыққа тәрбиелеу
Сабақтың типі: Жаңа ... ... ... АӘД, ... ... 
Көрнекілік құралдары: Ысқырық,метр,доптар
Өтетін орны: Спорт алаңы

Сабақ барысы
                      ... ...                                   2 мин
   1. ... ...   2. Спорт секторының мәліметі
   3. Сәлемдесу
   4. Сабаққа дайындығына-спорт формаларына, көңіл-күйлеріне назар аудару.
               ... ... ...                                   3 мин
   5.  - ... және ... ...   6.  - орында тұрып ...   7.  - бір ... ... 2 ... 3 ... ... ... Жүгіру және  жүру жаттығуларын  жасаймыз
                                    4мин
   1. ... алға ...   2. ... ... жоғары көтеріп жүру.
   3. Қол белде,өкшемен жүру.
   4. Оң қапталмен  жүгіру.
   5. Сол ... ...   6. ... артқа лақтырып жүгіру.
   7. Тізені көтеріп жүгіру.
   8. Алға ... ...                     ... ...                                   1 ... ... ... ... ... ... келтіру
                   Ара ... ...            Бой жазу  ... жасау.
                                       
                                     Үй 
                            ...                                  ... 
                                   5 мин

        ... алға ... жоғары   көтереміз, екі жағымызға  созамыз, төмен
    түсіреміз (4 рет)
   1.  ...  сәл ... оңға және ... ...            (3 ...   2.  ... қолды алға созып, сол аяқты  көтеріп, оң қолға тигізу.
   3.  Сол  ... алға ... оң ... ... сол қолға тигізу.          (3 ...   4.  Б.қ. Оң ... ... сол ... сол ... ... оң ...  тигізу.
   5.  (3 реттен)
   6.   Екі  қолды алға  ... тіке  ... тұру  (4 ... , ... ...                              Жаңа ...                                   8 ... ... ... ... ... еркін  секіріп түсу
екі аяқты итере отырып, ұзындыққа секіру
жартылай отырып ұзындыққа  ... ... ...  ... қол ... дұрыс ұстап  секіру
аяқты дұрыс ұстап секіру
жерге дұрыс секіріп  түсу
алысқа секіру
   1. ... ... ... қалып: , яғни аяқтар жартылай бүгілген, дене алға қарай сәл еңкейген, қолдар жанымызбен артқа;
   2. Екі ... ... алға ... итерілу.
   3. Жерге қону барысында аяқ бүгіліп түседі, қол алда
   Оқушылар жеке-жеке ұзындыққа секіреді. 
Ұлттық дайындық ... ... 168 см, ... 160 ... деңгей (ұлдар) 170 см, (қыздар) 165 см
                                       
                                       
                                       
                                       
                                       
                              ... ...                                   1 мин
   1. ...  бөлу ... ... суреті арқылы)
                   2. Топ ... ...                  3. ... ...                        1. ...                                   3 ... тізбек  сап түзет тұрады.  деген бұйрық  берілісімен  тізбектегі ...  ...  ... ... ... тез ... келгенде, оған екінші ойыншы ілеседі. Сөйтіп командадағы барлық ойыншы біткенше жүріс  жалғаса ...  ...  ... ... ... ... ойын аяқталады.
                    2.  ...                                   3 ... ... жүгіріп барып шеңбердің ішіне кіріп допты өзінің командаласына лақтырады,қағып алып келесі ойыншы жүгіріп келіп келесі ойыншыға береді.Ойын ... ... ... ... ... алып шеңберге кіргенде ойын аяқталады.
                     3.  ...                                   4 ... ... ... ... коздеп допты лақтырады.Келесі оқушы барып допты алып келеді.3-ші оқушы барып нысананы көздейді.Ойын осылай жалғаса береді.
                         4. ... ...                                    ...  ... бір ...   ... ...   үш команданың ойыншылары бір-бірден қос аяқпен  секіреді. Қайсысы алысқа секірсе, сол өз ... 1 ұпай алып ... ... ойын ... ...                                       
                                       
                                       
                              ...                                   3 мин
                  1.Бір ... ... ...            2. ... ... ...                                ...                                   2 ... ... ... нәтиже  көрсеткен  оқушыларды атап өту.
                           Үй ...                                   1 ... ...  ... ...  ... үйрену.
                  ... ...                          ... ...                                       ...  ...  Дене тәрбиесі сабағын бақылау
Зерттеудің  мақсаты: сабақтың тығыздығын анықтау
Зерттеу  әдісі:  бақылау
Зерттелінуші ...  ... ... ... ... Есік қаласы,    
                                        Р. ... орта ... 6 ... оқушылары
Жастары: 13-15 жас
Зерттеуші: Сабихан Ерғұлан
№
р/с

                           ...                     ... ... бөлім







1
Оқушылардың сыртқы түрі







2
Басталуы, сабақ міндетін түсіндіруі







3
Өзіне сенімділігі, ... ... ... жаттығуларын  таңдауы, беруі







II
Негізгі бөлім







5
Тапсырманы түсіндіруі, орындатуы







6
Берілген жаттығуларды дұрыс таңдауы







7
Оқушылардың ... ... ... ... негізгі жаттығуларға 
уақыт дұрыс бөлінуі







9
Сабақ тығыздығын ойластыруы







10
Жүктемені дұрыс беруі







11
Үйрету, ... ... ... ... қалпына келтіру, босаңсыту
   жаттығуларын дұрыс беруі







13
Сабақ қорытындылары







14
Үй тапсырмасын беруі







IV
Сабақтың жалпы параметрі ...  ... ... ... ... ... ... қозғалтушы тығыздығы







19
Жүктеме мөлшерін дұрыс беруі







20
Өзін-өзі бағалауы







V
Жалпы алған балл сандары







VI
Қорытынды












Қорытынды: Сабақты бағалауға ... ... ... ала ...  ... 20 ... ... жауап беріп, баға жазылған  бағаналарға  қойып отырамыз. Сабақ аяқталғаннан соң  қойылған бағаларды  деп  ... ... ... 1-5 балл түрінде толтырамыз. Барлық балдар  санын қосып, 20 санына бөлу ... ... орта ... ... ... Бұл  ... бір ... барлық  мұғалімдерді бір түрлі ортақ мәселе,  ... ... ... ... Дене тәрбиесі мұғалімінің сабақ барысында оқушылардың жас ерекшеліктеріне байланысты жүктемелер мен тапсырмалар беруі тиіс. Оқушыларды бағалау барысында ... ... ... бағалау.



























Әдістемелік нұсқау

         1. 


























                                                   ... ... ... ... ... ... оқушылардың дене шынықтырумен үнемі шүғылдануға ынта-ықыласын дарыту. Бастауыш сыныптағы дене ... ... ... және ойындарының сан алуандылығымен ерекшеленеді.
  Дене қуатының  қасиеті  қозғалыс қасиеті  деген  терминдер  ... ...  оқу ... бір ... ...  Олар  адам ... мүмкіншілігінің әрекетті жағын  көрсетеді.  Дене қуаты қасиеті  адам  қозғалысында, дене ...  ... ... ... болады.  Адам тыныштық  күйде болғанда біз блеміз ол қаншалықты ...  жылы  ... ... ... бір ... ... жылдам қозғалса  жылдам екенін қарқынын азайтпай ұзақ жүгіре алса төзімді ...  ...   Күш  ...  ... ... ... ... Бұл жағдайда  спортшы күші жылдамдық қосу ... ...  тез ... ... жоғары нәтижеге жетеді.  Мысалы. дежеңіл атлетикалық диск, ядро  граната ...  ...  ... ...  ...  ...  ... пайда болу үрдісінде үлкен маңыз атқарады. Адамның  қозғалыста  өз дене ...  ... ... ...  ...  күші  ... күш  деп аталады.Балалар мен жасөспірімдердің күштерінің  өсу қарқыны  сүйек  -  бұлшық ет  жүйелерінің  ... ... ...  ...   ...  жетілуіне ,қозғалыс  белсенділігі  деңгейін  т.б  көптеген   себептерге  байланысты. Сүйек- ... ет  ... ...  ...  даму ...   18-20 жаста жетеді. Сондықтан  бастауыш  және орта  мектеп   ... ...  ...  ...   ... ... .  ... жаттығуларды  шектеп ,жалпы  қозғалыс  сипаттағы  жаттығуларды  қолдау ... ... ...  1. Педагогика: жалпы негіздері мен тәрбие ... //Оқу ... - ... 2008. ... ... ... С, Бабаева Қ.) -124 б.
  2. Дене тәрбиесі сабағында оқушылардың дене ... ... ... ...  -  ... 2005.  -  70 б.
  3. ... ... оқушылардың іс-әрекет қабілеттілігін жетілідіру әдістемесі. //Оқу-әдістемелік құрал.  -  Нүкіс, Қарақалпақстан, 2001. - 42 б.
  4. Жеңіл ... ... ...  -  ... Қарақалпақстан. 2002. - 31 б.
  5. Спорттағы қазіргі заманғы педагогикалық ... ... ... ...  -  ... 2007.  -  55 б.
  6. Жеңіл атлетиканы оқыту ... ... ... - ... 2008. -85 б.
  7. Дене ... және ... ... мен әдістемесі - Е.Қ. Уанбаев, 2006 жыл
  8. Дене ... ...  
        
      

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жердің жалпы мінездемесі78 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Оқушылардың білімін, дағдылыры мен ептіліктерін анықтау әдістері32 бет
Оқыту процесінде білімді есепке алу, бақылау және бағалаудың маңызы, қызметі22 бет
Өнім сапасын бақылауды ұйымдастыру3 бет
Әкімшілік құқықтың пәнінен дәрістер43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь