Жылу қондырғылары және олардың еліміздің мұнай саласындағы ролі

1. Жылу қондырғылары.
2. Жылутехника пәні
3. Жылу жүйесіндегі факторлар
Жылу қондырғылары.Жылутехника (термодинамика)пәні.
Жылу құбылыстарын, жылу алу жолдарын, оның өзгерісін, жылу алмасуын, қолданылуын және оның іс – әрекеті мен құрылымдық ерекшеліктеріне байланысты жылу және бугенераторларын, жылу машиналарын, аппараттар мен қондырғыларды зерттейтін ғылым –жылутехника деп аталады. Жылутехника ғылымын дамытуда көп еңбек сіңірген орыстың ғалымдары мен инженерлері. Осы салада алғаш рет өзінің ғылыми жұмыстарын ұсынған орыстың ғұлама ғалымы – М.В.Ломоносов болды. Ол теориялық зерттеулері мен экспериментальдық жұмыстарының нәтижесінде заттың молекула – кинетикалық теориясының негіздерін, молекула арасындағы жылулық және механикалық энергияның сақталу және өзгеру заңдылықтарының бір бөлігі деп түсінген.
Д.И.Менделеев өзінің осы салада терең жұмыстар жүргізуінің арқасында, ғылымға алғаш рет жер асты жағармайдың газдандырылуына байланысты туатын сұрақтарды ашық талқыға салды. Сонымен қатар, ол әр заттың белгілі бір кризистік температурасы болатынын, одан әрі бұл зат қандай да болмасын жоғары қысымда да сұйыққа айнала алмайтындығын дәлелдеп, кризистік температура таблицасын құрастырады.
К.Е.Циолковский, К.В.Кирш, А.А.Радцг, В.И.Гриневецкий және тағы да басқа орыс инженерлері мен ғалымдарының еңбектерінің арқасында 19 ғасырдың аяғымен 20 ғасырдың басында жылу агрегаттарының ғылыми жобалары жасақталды (пештер, жылу двигательдері, ракеталар және т.б.).
Жылудың рационалды түрде толық пайдаланылуы үшін, жылу қондырғылардағы процестердің жұмысын анализ арқылы үнемдеп, мейлінше ұтымды ауыстырып және жаңасын тауып, теплотехниканың теориялық негізін тереңдеп дамыту керек. Мұнсыз, қуатты бу және газ турбиналарын жасап шығаруға, реактивті двигательдерді, континет аралық аса дәл ракеталарды және т.б. күрделі жылулық қондырғыларды ойлап табу мүмкін емес.
Жылудың принципті түрде 2 бағытта қолданылатынын естен шығармаған абзал.
- Энергетикалық;
- Техникалық;
Жылуды энергетикалық бағытта қолданған кезде, ол механикалық жұмысқа айналады. Егер, жылуды техникалық ортада қолданатын болсақ, ол әр түрлі заттардың қасиеттерін өзгерту үшін қолданылатынын көреміз. Мысалы: дененің температурасын өзгерту арқылы, оларды балқытуға, қатайтуға, құрылысын өзгеруіге, механикалық, химиялық, физикалық қасиеттерін өзгертуге болады.
Қазіргі энергетикалық салалардың басты жұмыс бағдары, жылудың механикалық жұмысқа толық трансформациялануы. Осының салдарынан генераторда алыс жолға тасымалдауға қолайлы энергия пайда болады. Реакцияға қажетті жылуды - жағармайды пештерде немесе іштен жану двигательдерінде жағу арқылы өндіреді.
Құрылыс индрустриясында құрал-жабдықтарды өндіру кезінде техникалық жылулық принцип қолданылады. Бірақ, жұмыста қолданылған бужасағыш, кептіргіш, жанғыш қондырылар толығымен термодинамика заңдарына сәйкес анықталады.
        
        Дәріс  №№1-2Тақырыбы:Кіріспе.  Жылу қондырғылары және олардың 
           ... ... ... ...        пәні және оның мұнай және газ 
      ... ... орны мен ...      ... ... ... энергияның халық шаруашылығындағы ерекше ролін және Республикадағы жағармайлық теңдіктің өзгеру бағыттары жөнінен хабардар ету.
      ... ...   1.  Жылу ...  2.  ... ...   3.  Жылу ... ...      Жылу қондырғылары.Жылутехника ...      Жылу ... жылу алу ... оның ... жылу ... ... және оның іс  -  әрекеті мен құрылымдық ерекшеліктеріне байланысты жылу және ... жылу ... ... мен ... ... ...  - ... деп аталады. Жылутехника ғылымын дамытуда көп еңбек сіңірген орыстың ғалымдары мен ... Осы ... ... рет ...  ... жұмыстарын ұсынған орыстың ғұлама ғалымы  -  М.В.Ломоносов болды. Ол теориялық зерттеулері мен экспериментальдық жұмыстарының нәтижесінде заттың ...  -  ... ...  ... ... ... ... және механикалық энергияның сақталу  және өзгеру заңдылықтарының бір бөлігі деп түсінген.
      ... ... осы ... ... ... ... ... ғылымға алғаш рет жер асты жағармайдың газдандырылуына байланысты туатын сұрақтарды ашық ... ... ... ... ол әр заттың белгілі бір кризистік температурасы болатынын, одан әрі бұл зат қандай да ... ... ... да ... айнала алмайтындығын дәлелдеп, кризистік температура таблицасын құрастырады. 
      К.Е.Циолковский, К.В.Кирш, А.А.Радцг, В.И.Гриневецкий және тағы да ... орыс ... мен ... ... арқасында 19 ғасырдың аяғымен 20 ғасырдың басында жылу ... ... ... ... ... жылу ... ракеталар және т.б.).
      Жылудың рационалды түрде толық пайдаланылуы үшін, жылу қондырғылардағы процестердің  ... ... ... ... ... ... ауыстырып және жаңасын тауып, теплотехниканың теориялық негізін тереңдеп дамыту керек. Мұнсыз, қуатты бу және газ ... ... ... ... ... континет аралық аса дәл ракеталарды және т.б. күрделі жылулық қондырғыларды ойлап табу мүмкін емес.
      ...   ... ... 2 ... ... ... шығармаған абзал.
 Энергетикалық;
 Техникалық;
Жылуды энергетикалық бағытта қолданған кезде, ол механикалық жұмысқа айналады. Егер, жылуды техникалық ортада қолданатын болсақ, ол әр ... ... ... өзгерту үшін қолданылатынын көреміз. Мысалы: дененің температурасын өзгерту арқылы, оларды балқытуға, қатайтуға, құрылысын өзгеруіге, механикалық, химиялық, физикалық қасиеттерін өзгертуге ... ... ...  басты жұмыс бағдары, жылудың  механикалық жұмысқа толық трансформациялануы. Осының салдарынан генераторда алыс жолға тасымалдауға қолайлы энергия ... ... ... ... ... -  жағармайды пештерде немесе іштен жану двигательдерінде  жағу арқылы өндіреді.
Құрылыс индрустриясында ... ... ... техникалық жылулық принцип қолданылады. Бірақ, жұмыста қолданылған бужасағыш, кептіргіш, жанғыш қондырылар ...  ... ... сәйкес анықталады.
Жылу жүйесіндегі факторлар.
Сонымен қатар, жылуды пайдалана отырып, жылу ... ... ...    проблемасы туындайды, ол өз кезегінде, жағармай үнемділігін  қажет етеді, Ж.Э.Р. 2 ... ... ... ... ... Экологиялық фактор; 
Экономикалық фактор.
Экономикалық фактор әлемде болып жатқан ... және ... ... ... ... байланысты, меншікті шығынның көлемін азайтуды және жағармай өндіру дәрежесін арттыруды талап етіп отыр.
Көптеген ... ... ... ... өте ...  ... ... елде 1 т. цемент өндіру үшін  жұмсалатын меншікті жылу мөлшері 210 кг/т, ал осы кезде ... ... ... ... АҚШ-тағы өндірісте жұмсалатын жылу мөлшерінің көрсеткіші 150 кг/т, ал Японияда бұл көрсеткіш тіпті ... 110 кг/т ... ... таңда қаражатты жағармай өнімділігін арттыру үшін салған тиімсіз, оданда ... ... ... ... ... технологиялық процестердегі отынды тиімді үнемдей отырып пайдалануға ат салысқан жөн. Қазіргі кезде, энергетикалық  -  жағармай өндірісін ... ... 23 елі ... ...  1985 ... ... ... жағармайлық  теңдікте -  мұнай мен газдың ролі өсті. 1985 ... ... ... мен газ ... ... Енді мұнайды тереңірек өңдеу салдарынан мазут пен пештік жанармайдың көлемі азаяды да моторлық ...  ... ... 1983 жылы ... ... ... мазуттың  максимальды көрсеткіш  -  120 млн. т., жұмсалса, соңғы жылдары мазуттың энергетика ... ... ...  күрт ... Ірі ... компаниялар, қазір қатты отын түрлерін және табиғи газды пайдалануға құлшыныс танытып ... ... орай ... мен газ өндіру дәрежесі алдағы уақытта артпаса, азаятыны екі талай.
Экологиялық фактор.
     ... ... ... ... жағу кезінде шығатын өнімнің бірі көмірсутек диоксиді  -  Co2. Бұл газ, ... ... ... кездеседі. Ол жерді салқындатуға, космосқа саулелену арқылы кері әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... атмосферадағы көмірсутек диоксидінің концентрациясы  көбейіп кетті деп дабыл қағуда. Егер бұл ... ... ... ... ... құрамында көмірсутек диоксиді бар жанармайды қолданудан бас тартуымыз ...      ... ... ... және ... жағу қондырғылары бөлетін қалдықтар жергілікті экологияны ластап, (ақаба сулар мен газдар) химиялық ... ... мен ... күл мен ... бөледі, олардың мөлшері  өнеркәсіптің өнімділігі артқан сайын өсіп, күрделі қиындықтарды тудырып ... Бұл ... ... ... ... ... ... зиянды заттардың санын мейлінше азайту үшін ең алдымен ... ... ... ... ... ағып ... ...  тереңірек зерттеу керек.   Нақты айтқанда қазір, экология, адамзатты толығымен ... ... ... пайдалануға мәжбірлеп отыр.
      Негізі  адамзаттың пайдаланып отырған пайдалы қазбаларының 90 % органикалық отын көзі ... ... Бұл ... ... анықтайды  -  жалпы инженерлік мамандықта, жылу құбылыстарын, жылу алу жолдарын, оның өзгерісін, жылу алмасуын, қолданылуын және осыған ... ... ... зерттейді.
      Теплотехниканың теориялық бөлімі - жағармайлық ... ... ... таралу процесін және өзгеру заңдылықтарын зерттейтін бөлімдерге бөлінеді:
      1)  Техникалық термодинамика
      2)  Жылу ... ... ... ... ...  ... сұрақтар:
  1) Энергия мен жылу техникасының халық ... ...  2)  нені ...  3) Орыс және ... ... ... жылу техника мен энергетика 
                 ... ... ... қандай?
  4) Жағармайлық тепе-теңдік неге және қалай өзгереді?
  5) ... және ... жылу ... не? 
  6) ... ... ... қайда қолданылатынын атап өтіңіз?
Әдебиеттер:  [2] §1;4-6 беттер;
 [3] §14-5 ...  №№ ... ... 
Мінсіз(идеал)газдар және олардың қоспалары
      Дәрістің мақсаты:    ... ... ... таныстыру және техникалық термодинамика ұғымдарының, базадағы келесі тақырыптарды таныстырып, олардың  ұғымдарды  ...  ... көз ...  ...  
                      1.  ... ... ...                      2.  ... ...                      3.  ... күй көрсеткіштерінің негізгі теңдеуі.
                      4.   Күй ... ...                      5.   ... ...      ... ... ...      Термодинамика  -  әр түрлі энергияның ... ... ... ... ғылым. Бұл ғылым табиғат құбылыстарының сан алуандығын, ондағы химиялық,механикалық, физико-химиялық құбылыстарын зерттейді.термодинамиканың үш бөлімінің бірін техникалық термодинамика  деп ... ол ... ... ... айналу заңдылықтарын қарастырады.
      Басқаша айтқанда, техникалық термодинамика жылулық және механикалық энергияның айналу ... ... ... ...  қасиетін зерттейді. Ол жылулық, механикалық және химиялық процестердің ... ... ... ... бұл байланыс жылулық және салқындатқыш қондырғыларда  іске асады.Сонымен қатар газдар мен буларда жүретін ... ... ... ... әр ... ... ортада зертейді.
      Жылуалмасу мен техникалық термодинамикалардың теориясы ... ... ... ... ...  ...  негізінде есептеулер және барлық жылу қозғалтқыштардың жобалауын жүдзеге асырады, сонымен қатар технологиялық жабдықтау да жоспарлайды.
Термодинамика пәні ... екі ... ... ... ...      Термодинамиканың бірінші заңы  -  табиғат заңдылықтарына байланысты жылулық ... ...  -  ... өзгеру мен сақталу заңын ұсынады.
      ... ... заңы ... макроскопиялық денелердің ағып өтуін және процестердің бағыттарының алғы шарттарын зерттейді.
      Термодинамикада ... екі ... ...  -    ... (айналмалы) процесстік әдіс;
        - Термодинамикалық функциялар мен геометриялық құраушылардың  әдісі болып ... ... ... ... ... өзара байланысқан бір немесе бірнеше денелер жиынтығы қатысады. Термодинамикалық құбылыстарды зерттеу кезінде тәжірбие обьектісі ... бір ... ... ... кей ... сол ... бір бөлшегі ғана алынады. Зерттелу обьектісі - термодинамикалық жүйе, ал оның шекарасында жатқан денелер  -  ... орта деп ... жүйе деп  -  ... денелер жиынтығынан тұратын, өзара бір-бірімен және қоршаған ортамен  энергия алмасатын жүйені айтады.
Жүйе мен ... ... ... ... ... қабықшасы (бақылау беті) .
Термодинамикалық жүйенің ең қарапайым  түрі  ретінде цилиндрде  піспектің  астында сығылған  газды алуға ... ... ... ... рөлін  -  қоршап тұрған кәдімгі ауа, ал бақылау қабықшасы ретінде ... ... мен ... ... термодинамикалық жүйенің қоршаған ортамен еш байланысы болмаса, ондай жүйені жылу оқшауланған жүйе деп атайды. Бірақ, жүйе қоршаған ортамен затпен де, ... де ... ... ... ... ... ортамен жылу алмасу процессін мүлдем өткізбейтін жүйені жылу оқшауланған немесе адиабаттық жүйе деп атайды.  Бұған мысал ...  ... жылу ... ... ... ... ортамен жылу алмаспайтын  шыны ішіндегі газды алынады. ... ... ... және жылу ... ... бақылау қабықшасы арқылы жүзеге асады. Механикалық  әрекеттесу  ... ... ... ... жүйенің үстінен жұмыс жасалады. Біздің қарапайым мысалымыздың негізінде механикалық жұмыс поршеннің орын ауыстыруымен, көлемінің өзгеруімен жалғасады.
Жылу алмасу ... ... ... ... ... орын ... мен жылу жүйесімен және қоршаған ортамен әрекеттесуіне ... ... ... ... жылу  ...  цилиндрдің қабырғалары арқылы алынады. Жалпы жағдайда жүйе ... және ... ... ... (масса алмасу әрекетті). Мұндай жүйе -  ашық жүйе деп аталады. Турбиналар мен құбырлардағы газ бен ... ...  -  ашық ... негізі болып табылады. 
Ал, келешекте біз жабық жүйені қарастырамыз. Жұмыс денесі қарапайым ... жүйе ... ... ... жұмысқа айналуын жүзеге асырады. Іштен жанатын двигательдерде  (ІЖД)  ... ... ... ...  құрамында ауа мен бензин буы бар  карбюратордағы жанғыш қоспа алынады.
Термодинамикалық ... ... күй ... ... пәні жылу ... ... жылу мен жұмыстың өзара өзгеру әрекетін зерттейді. Жылу машиналарында жылудың жұмысқа айналу процессі жұмыс денесінің негізінде жүздеге асады.
      ...  ІЖД, ГТҚ  ... ... ... ... ... ... газ алынған. Парлы двигательдерде жұмыс денесі   -   су буы болып табылады.
      ... ... ... ... ... термодинамикалық жүйеде) бірнеше өлшем бірліктермен анықталып, оның күй жағдайын, термодинамикалық күй ... ... ... ... күй ... ... үш параметр бойынша анықталады:
      υ  -       ... ...            Р  -      ...            Т  -      ...      Меншікті  көлем  -  біркелкі зат - өлшем, көлем мен  массаның  ... тең.
                                                                         (1)
          ...  v  -  ... ... ...      ...                V  -  ... бір ... ...    м3;
                m  - сол ... массасы;          кг;
Меншікті көлемге қарама  -  қарсы өлшем  заттың ... деп ... да, ол мына ... анықталады
                                      (2)
      ...    р -  ... ... ...      V  -  ...   м3
                          m  -  ...  кг; 
Қысым.
Молекула кинетикалық теорияның негізінде қысым  газ молекулаларының ... ... ... ... ... ... қозғалысының нәтижесінде шыны ыдыстың бойында  тұрған газ  ыдыстың қабырғасына соғып, күштің ... ... ...  
   ...    P  - ... Па;
                    F  - күш,    Н;
                    S  - ... ...  (СИ) жүйесіндегі  өлшем бірлік бойынша қысым Паскальмен өрнектелінеді. Бұл ... ... аз ... 1кПа =103 Па және 1 МПа = 106 Па қолданған тиімдірек.
Көбінесе қысым бармен өлшенеді (СИ жүйесінен бөлек) 1бар=105 Па.  ... ...  ... ... ... ... ... Қысымды барометр, манометр, вакуумметр аспаптары аққылы өлшейді. Манометр артықтық қысымды өлшейді    ... ... бірі  -  ... ... ... тең.
    Р = Рарт + Ратм                                                        ...    Ратм  -  ... қысым, барометрмен өлшенеді.
Атмосфералық қысымнан төмен қысым вакуумдық қысым деп ... ол ... ... ... вакуум болса, онда абсолюттік қысым мынаған тең.
  Р=Ратм-Р вак             (5) 
      ... -  ... қызу ... ... физикалық  шама.
Ол жылулық тепе-теңдіктегі изоляцияланған жүйенің молекулаларының жылулық қозғалысының интенсивтілігін сипаттайтын және молекулалардың іргерлемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясына тура ... ... ... ... ... ... энергиясы әр түрлі екі дененің молекулалық  қозғалысын әкеліп ... онда ... ... молекуласының энергиясы үлкен дене (үлкен температурамен) өзінің ...  ... ... ...  ... энергиясы  аз денеге береді (аз температурамен) және бұл процесс екі дененің орташа кинетикалық энергиясы теңеспегенше, яғни ... ... бір  -  ... сай ... жүре ... Екі дененің бұл жағдайы жылулық тепе  -  ... деп ... ...  (СИ) ...  ... ... ... температура кельвинмен  (К) өлшенеді. Практикада көбіне градус ... (0С) ... ... ... мен ... ... қарым  -  қатынас, Цельсия (0С) градус мынадай түрде өрнектеледі.
                                            Т = t + ... және ... ... сұйықтық термометрдің, пирометрдің, термопардың және де басқа да құралдардың  көмегімен өлшейді.
Күй теңдеуі.
Егер термодинамикалық күй көрсеткіштері уақыт өте келе ... ... ... ... ... онда ... жүйені  бірқалыпты  деп атайды.
Егер жүйедегі параметрлер әр түрлі нүктеде t, Р  әр түрлі болса, онда ... ... ... деп ... ... жүйеде параметрлі күй көрсеткіштерінің арасында функцианальдық байланыс болады, ол күй теңдеуі деп аталады.
Тәжірбиелер көрсеткендей, қарапайым жүйедегі ... күй ...  (Р, ,T), ... ... ... жағдайы бір біріне байланысты және олар бір матаматикалық  ... ... ...   ... = 0
     Күй ... ... түрге келтіруге болады.
                       Р= f(, Т);  = f(Р, Т);  Т= ... ... ... күй жағдайын анықтаушы негізгі үш параметрдің тек қана ... ғана ... ... ... ... ... термодинамикалық әдіспен шешу үшін, күй теңдеуін дырыс меңгеру керек.
Идеал газ деп газ молекулаларының материалдық нүкте ретінде қарастыруға ... және ... бір  -  ... ... жоқ, тек қана ... ... ... көлемі газдың көлемін бірнеше есе кіші болып келетін газды ...  ... ... ... ... ... және төменгі қысымда идеал газдармен қасиеті жағынан шамалас болып келеді. 1 кг идеал газ үшін күй ... ... ...  ... өрнектеледі.
немесе=RT                                  (6)                                     ... :   ... ...  -  газ ... деп ... бірлігі R - Дж/кг* К;
Бұл теңдеу -  идеал газдың термиялық  күй ... ... ... ... деп ... Бұл ... француз ғалымы Клайперон  1834  жылы ... ... бұл ... сол ғалымның атымен аталады. 
Газдың әр түрлі саны үшін массасы m (кг) (6)-шы ... мына ... ...      РV=mRТ         ... теңдеуін мынадай уневерсалды түрге келтіруге болады.

       РV=(8)
          ...   V-  ... ... ...  =R -  ... газ тұрақтысы деп аталады. Авогадро заңының негізінде (итальян ғалымы 1811 ж.) 1 кг газдың киломольдік ... әр ... ... ... идеал газ үшін, қалыпты физикалық жағдайда (қысым 101325 Па және температура 273,15 К) ... 22,4136 м3 ... ... = 8314 ...   
1 кг газ ... ... тең.
 ...                                                               ... ...           ... ... ... егер күй теңдеуі белгілі болса, онда қарапайым жүйедегі  - уақыт өте келе мәндері ... ...  ... ... да, құрамын да негізгі үш параметрдің екеуі ғана ... ... күй ... ... ...                       Р= f(, Т);  = f(Р, Т);  Т= f(,Р).
      ... ... қоршап тұрған сыртқы орта өзгеретін болса, онда жүйенің ішкі жағдайыда өзгереді. 
	Термодинамикалық  жүйенің күй жағдайының бір ... ... ... ... ... ...  -  термодинамикалық процес деп аталады.
      ... ... ... ... өте келе өзгеру жағдайын -  термодинамикалық жүйе деп атайды. Жүйенің өзгеру процессі бірқалыпты және бірқалыпсыз болып ... ... Егер ... жүйе ... күй көрсеткіштерімен өтіп жатса, онда мұндай жүйені бірқалыпты деп атайды. Қорыта келгенде, бірқалыпты процесс толассыз қатардағы жүйелілердің тепе-теңдік ... ... ... жүйедегі оның барлық нүктелерін оның жұмыс денесінің күй теңдеуі деп сипаттауға болады. Сондықтан классикалық термодинамикалық зеттеу негіздері бірқалыпты жүйеге сүйене ... ...      ... ... ... ... ... арқылы бейнелеуге болады. Техникалық термодинамикада бірқалыпты процесті бейнелеу үшін екі ... ... ... РV. ... ... ... ... ал ординатаны қысым өлшейді. Термодинамикалық жүйедегі, РV - координаталарында тұрақты көлемдігі  процесс - ... ... ал ... ... процесс - изобара горизонталь түрінде, тұрақты температурадағы процесс - изотерма гипербола түрінде бейнеленеді ( ...                                          
                                   1 - ...      ... процестерді зерттеген кезде ерекше мағынаны - тұйық (айналмалы) процестерге көп көңіл бөледі. Бұл жағдай да жүйе бірнеше айналмалы ... ... ... ... ... ... ... келеді.
      

№

Газдар
Химиялық формуласы
Молекулалық массасы
Меншікті газ тұрақтысы

Тығыздығы
1
Ауа
-----
28,96
286,4
1,298
2
Оттегі
O2
32,00
259,8
1,429
3
Азот
N2
28,02
296,7
1,251
4
Сутегі
H2
2,106
4124,0
0,0899
5
Көмірсутегі оксиді
CO
28,00
297,0
1,250
6
Көмірсутегі қос оксиді
CO2
44,00
189,0
1,977
7
Күкірттің қос оксиді
SO2
64,00
129,9
2,86
8
Су буы
H2O
18,016
461,6
0,804
9
Аммиак
NH3
17,031
488,2
0,771

Студенттердің ... ... ... ... ... ... жүйе ... не?
2. Жұмыс денесі дегеніміз не?
3. Термодинамиканың негізгі параметрлерін және олардың өлшем бірліктерін атаңыз?
4.  Қандай ... ... деп ...  ... және ... ... мен процесс дегеніміз не?
6.  Айнылмалы тұйық процесс дегеніміз не?
7.  Идеал газ дегеніміз не?
 8.  ... ... ... күй ... ...  [2] §1. 1.2.-1.6.;   6-14 беттер;      
                      [3] §1  ...   6-12 ...      ...  №№ 5-6.        ...   
      ... ... ғылымның екі алғашқы бастамалары  пәнімен  таныстырып, жұмыс денесінің  ішкі энергиясының жұмыс пен жылудан айырмашылығын ...      ...  ...                                  1.  Ішкі ...                                  2.  ... ұлғаюы;
                                  3.  ...                                  4.  ... ... ... ... өрнегі.
      Ішкі ...      Ішкі ... деп, ... мен атомдардың бей-берекетсіз қозғалысының салдарынан пайда болатын; өз бойына мынадай қасиеттерді қосатын:
       ─  ... ... ... ... және ... ...... арасындағы күштің потенциалдық энергиясы.
            Молекулалардың ... ... ... ...   ... табылады, потенциалдық энергияның мағынасы, газдың жалпы көлемімен, молекулалардың ара-қашықтығына байланысты, осыған орай ... ... ... ... ... ... 
      Сондықтан ішкі энергия U  -  дененің күй жағдайын сипаттайды.
      ... ... ▲U ішкі ... ... процестің мінез құлқына байланысты емес, ол тек дененің  бастапқы және ... ... қүй ... ...      ▲U= (10)
      ...   U1  -  Ішкі ... ... күй көрсеткіші;
      U2 -  Ішкі энергияның соңғы күй көрсеткіші;
      ... ... ішкі ... ... ... өзара тартылыс күші болмаған соң,газдың көлемі мен қысымына  байланысты емес, идеал газдағы ішкі энергиясының ... ... ... ...      ... ... ішкі энергияның абсолют мәні емес, әр түрлі ... ... ...      ... ...      ... ... дененің термодинамикалық процессі өтіп жатқан кезде, процеске қатысып отырған денелер бір-бірімен энергия алмасады.Соның ... бір ... ... ... екіншісінікі керісінше артады және бір денеден екінші денеге екі әдіспен беріледі.
      ... әдіс  -  ... ... ... пайда болуына және сыртқы қысымның әсерінен жүздеге асады. Бұл әдіспен энергия берілу үшін дене ... ... ... ... ... ... ... өзгертіп отыруы шарт№
      ... ... ... ... ... ... процестегі энергияның берілген саны -  жасалған жұмыс ... ...      Егер ... m ... көлемі V1 болатын поршені бар цилиндрге орнатып, біршама жылуды ... онда ... ... V2 ... ... ... астындағы сыртқы Р қысымға қарама  - қарсы жұмыс жасайды. 
      ... ... ... ... ... ... ... қарама  -  қарсы  күш мынаған тең:
             L=    (11)
      ... L- ... ... ... ... СИ жүйесінде бұл өлшем бірлік Дж мен өлшенеді.
      Жұмыс денесінің көлемі ұлғайған ... оң  ...  ... ... бұл ... дене өзі ... ... сыққанда,  дененің жұмысы теріс,  таңбасымен жасайды. Бұл, ... ... ... ... оны сығу үшін ... ... ... көрсетеді. Жұмыстың ұлғаюын массасы 1кг жұмыс денесіне әкеліп қоссақ, онда:
       ℓ=                                         (12)                   ... күй ... ... екі ... ... ... PV  -  ... ол нүкте арқылы бейнеленелі. 2-сурет
                                       

 2 ...  ... PV  -  ...                     ... ... ... 1- ... жүйенің бастапқы жағдайын; 2- нүкте жүйенің ақырғы (соңғы) жағдайын; 1а2  -  жұмыс денесінің ... ... v1  ден v2  ... ... ... шексіз аз өзгерісінің нәтижесінде   жазықтығының штрихталған ауданыны мыеаған тең  - =δℓ
Сондықтан, 1а2 ... ... ...  ... ... және ординатаның шеткі  нүктелерімен шектеле отырып, шек қойылған қисық сызық түрінде ... ... ... ... ... шек ... қисық процеске РV  -  диаграммасына эквиваленті.
Жүйедегі әр нүктенің көлемінің 1  -  жағдайдан 2  -  ... 1в2, ... 1с2) ... сол нүктеге сәйкес жұмыстың ұлғаюымен пара пар.
 ... ...  -  ... ... және ... жағдайларына емес, термодинамикалық процестің сипатын мен мінез-құлқына  байланысты.
Жұмыс  -  ... бір ... ... ... ... және ... энергияның өлшемі болуын реттелген(микрофизикалық) формада сипаттайды.
Жылу.
Энергияның берілуінің екінші түрі әр түрлі ... ... ... ... ... шектесетін денелердің молекулалары арасындағы кинетикалық энергияның алмасуы ... нұр ... ... ішкі ... сәулелік  тасымалдануы электр-магниттік толқындардың арқылы беріледі. Солай тұра, энергия ... ... суық  ... ... , ... арасындағы орташа кинетикалық энергиясы көп денеден орташа кинетикалық энергиясы аз денеге өтеді.
Микрофизикалық жолмен берілген, бір денеден екінші ... ... ... ... ...  -  жылу саны деп, ал бұл әдіс -  энергияның жылу түрінде берілуі ... жылу ... ... ... санын  -  келешекте берілген (әкелінген),  ал дененің жылу ... ... ...  - ... ... алынған) деп атаймыз. Жылу мөлшерін  Q  -  әріпімен, ал меншікті жылу мөлшері ( апарылған 1 кг)  -  q ... ... ал ... бірлігі барлық энергиялар секілді джоулмен (Дж) немесе (кДж) килоджоулмен  өрнектеледі.
Жылу берілуінің алғы шарттарының бірі  -  ... ... ... ... ... жылу ... оң (+), ал ... энергия теріс (-) болып саналады.
Сондықтан, ішкі энергия  -  жүйенің өзінің қасиеті, ол ... ... ... ... пен ...  -  ... және ... процестердің қоршаған ортамен энергетикалық  қарым  -  қатынасын сипаттайтын шамалар болып табылады. Олар ... ... ... ... ... санын сипаттайды.
Термодинамиканың бірінші заңының аналитикалық айтылуы.
Термодинамиканың бірінші заңы жылулық құбылыстарына қарасты, жалпы энергияның ... және ... ... ... ... V және ... m болатын,температурасы T және қысым Pболатын жұмыс денесі тыс жерден әкелінген энергия  δQ. Берілген энергияның нәтижесінде дене  dT ... ... ...  dV ... ...  ұлғаяды.
Температураның өсуі денедегі бөлшектердің кинетикалық энергиясының өсуімен сәйкес келеді. Дененің көлемінің өзгеруі оның бөлшектерінің потенциальдық энергиясының ... ... ... салдарынан ішкі энергия dU өседі. Жұмыс денесін ортамен қоршағандықтан, оған қысым түсіріледі, көлем  ұлғайған кезде сыртқы қысымға қарсы ... ... dL ... ... ... ... 
Q= dU+L                                                                  ... ... жылу ... оның ішкі ... және ... ... жасалуына кетеді.
(13) өрнек термодинамиканың бірінші заңының математикалық өрнегі болып табылады.
1 кг жұмыс денесі бар жүйеге:
q=du+ℓ          ... және (14) ...  ... ... ... ... заңының мынадай күйге келеді.
 Q=∆U+L;               q=u+ℓ                                                     (15)
   ...    ∆U= U+ U   и     ∆ u = u - u ... ... ... ... ... сұрақтары:
      1) Жұмыс денесінің ішкі энериясы деген не?
      2) ... ... пен жылу ... не?
      3) ... ... ... ... неде?
      4) Дененің жылу ... нені ...      5) ... ... ... математикалық өрнегі қалай жазылады?
Әдебиеттер:  [2] §2, §3;13-29 беттер;      
        [3] §2;            14-20 ...      
      ...  №№ ...   ... ... ... ... заңының мәні, негізгі тұжырымдамалары мен жазбалары туралы толық мағлұмат бере ... ... ... ... және ... процестер кезіндегі оқшауланған термодинамикалық термодинамикалық жүйенің жұмыс қабілетімен таныстырады.
	Дәрістің жоспары:
1. Термодинамиканың екінші заңының негізгі ережелері.                                                                                                  
 2. ... ... ... ... циклдар.
3. Термиялық ПӘК-і және циклдардың салқындату коэффициенті.              
4. Тура ... ... ... Кері ... ... ...  
                          5.  Кері ... циклі.
                          6.  ... және ... ... қабілеттілігі.

      Термодинамиканың екінші заңының жалпы негізі. Цикл ... ... ...  ... ...      Жұмыс пен жылудың эквивалентлігіне қарамастан, олардың өзара өзгеру процестері бірдей ... әр ... ... қатысытын энергияның басқа түрлері секілді, толықтай жылуға айналады.Жылу мүлдем өзін басқаша жетілдіреді. Мысалы: жылу машиналарында. Жылудың жұмысқа өзгеру процессі тек жылу ... жылу ... ... соңқы нүктесінің температуралары әр түрлі болғанда ғана жүздеге асады. Сондада бүкіл жылу жұмысқа айналуы мүмкін емес.Термодинамиканың екінші заңының бірнеше негіздері ... оның бірі 1851 жылы ... ... ... ... Ол жылубергіштен берілген барлық жылу, жұмысқа айналуы мүмкін емес, тек оның бір ... ғана ... ... жылудың қалған бөлігі жылуқабылдағышқа барады.
      Термодинамиканың екінші заңының негізін түсіну үшін жылу ... ... ... ... ... жылу ... ыссы жылу көзін, жұмыс денесін, тұйық процесті циклді жұмыс пен салқын жылу көздерінен тұруы шарт.
                                       
                                       
                               3 - ... ... ... термодинамикалық сызбанұсқасы
                                       
      ... жылу ... ыссы жылу көзі ... ... ... ... ... немесе ішкі ядролық реакциялар табылады, ал салқындатқыш жылу көзі ретінде қоршаған орта  -  ... ... ... денесі ретінде газдар мен булар алынады.
      Двигательдің жұмысы келесі ... ... ... ...      1в2 ... ... отырып, жұмыс денесі 1в22/1/ ауданына тең жұмыс жасайды. Үзбей жұмыс жасап тұрған қондырғыды бұл процесс бірнеше рет қайталануы тиіс. Бұл үшін ... ... ... күй ... ... білу шарт. Мұндай ауысымды 1в2 процесінде жасауға болады, ол үшін денеге тап сондай жұмыс жасалуы ... ... бұл ... түк пайдасы жоқ екен, себебі: орташа жұмыс пен ... ... ... тең болады.
      Үзбей жұмыс жасайтын двигатель механикалық энергия ... ... ... ... ... ... ... процестің линиясынан әлде-қайда жоғары болуы шарт. Согдықтан қисық сызықты 2А1 сығылу процесі ұлғаю ... ... ... ... 2А1 ... ... ... ауданында суреттелген. Осының салдарынан әр кг жұмыс денесі шектелген циклдің контуры бойынша, 1в2А1 көлеміне эквиваленті   ... ... ...      ... екі ... бөлуге болады:
      А1в  -  жылу әкелетін немесе ... q;
      в2А  -  жылу ... ... ... q2 ;
В және А ... жылу әкелінбейді, алшақтатылмайдыда, бұл нүктелерде жылу ағын белгісін өзгертеді.
                                       
                                       ...             ... ... (цикл) РV и  ТS  -  координаталарында.	
             ... ... ... ... ... үшін ... q мөлшерінде қыздырғышқа жылу жеткізіліп, q2 мөлшерінде ... жылу ... ... ... жылу q ... - ... ... ауданға, ал q2 - А'А2ВВ' ауданға ие.  
Жүйедегі ішкі ...  ... ... ... Дене бастапқы қалпына келгенде, оның бастапқы мәнге ие болатыны  ... ...  u=0 ... ...                             (16)
q- бұл жылу ... пайдалы оң жұмыс, бұл температуралардың өзгерісіне тең және ТS- диаграммадағы контурдың шектелген ауданына тең.Циклдағы двигательдің, ...  ... пен ыссы жылу ... ... жылу ... ...  -  циклдің пайдалы оң жұмысының термиялық  коэффиценті (КПД):
                             ... жылу ... ... жетілген дәрежесін бағалайды.  саны көп болған сайын, жұмысқа айналған жылу мөлшерінің саны да артады. 
      Түзу ... ...      Екі ... мен екі ... ... цикл  -  түзу ... ... деп аталады, себебі 1824 жылы алғаш рет Саади Карноның көмегімен термодинамиканың ең маңызды қағидаларының бірі, ... ... ... ... ашылды.Карно циклін PV  -  диаграммада бейнеленген. ... 
		
                                       
                               5 -  ...                        Түзу ... ...                                       
Бұл ... жүздеге асыру үшін, ең алдымен алдымызға жылу ... ... ... ... абсолютті түрде жылу өткізетін немесе оған қарама-қарсы мүлдем жылу өткізбейтін. Мейлі бірінші жағдайда поршендегі жұмыс денесінің бастапқы ...  P, , ал ... ... ... ... тең ... Егер осы ... цилиндр толықтай жылуөткізгіштік жағдайда болса және егер оны жылубергішпен шектестіріп, жұмыс денесіне 1-2 изотерма бойынша меншікті жылу ... q, ... онда газ 2 ... ... ... жұмыс жасайды.2 нүктенің параметрлері: P,,Т. 2 нүктеден бастап цилиндр толықтай жылу өткізбейтін болу керек. Температурасы Т ... ... ... 2-3 адиабатыда ұлғая отырып, жылуқабылдағыштың температурасна Tтең болады, осылайша жұмыс жасайды. 3 ... ... Р,,T,. 3 ... ... цилиндрді толықтай жылуөткізетін қыламыз. Жұмыс денесін 3-4 изотерма бойынша сыққан сайын және бір ... ... жылу ... ... жылуқабылдағышқа апарамыз.  Изотермиялық сығудың соңында жұмыс денесінің параметрлері мынадай болады P,, және T.4 адиабаттық процестегі мүлдем ... ... ... 4-1 ... ... дене ... қалпына келеді.Осылайша, бүкіл цикл көлемінде жұмыс денесіне жылубергіштіктен меншікті жылу мөлшері  qберілді, және ...  ... ... q2  ... ... ...                              ... өрнеке q  және  q қойғанда, онда:
Изотерма бойынша 1-2: q=R T ln ... ... 3-4: q=R T ln ... КПД ... ... мынандай күйге келеді:
                        (19)   
      ... КПД ... ... тек қана ... ... жылы және ... ... байланысты екенін көрсетеді. КПД циклді, ыссы жылу көзінің Т температурасының көбеюі ... ... ... көздің температурасының төмендеуі салдарынан жұмыссын ұлғайтуға болады.   Егер Т=T болса, термиялық КПД циклі нольге тең ... Бұл ... ... ... ... ... ... егер бүкіл жүйедегі дененің температуралары өзара тең немесе бірдей температурада ...                                         
                                 6-  ... 
             Түзу ... циклі TS диаграммада
                                         ... ... ... Tтемпературалардың арасындағы интервальдарды қамтып, TS  -  диаграммада тіктөртбұрыш түрінде бейнеленеді 1234 (6-сурет).TS  -  ... ... ... циклінің өрнегін басқа жолмен де таба аламыз:

 Карно циклының мағынасы КПД мен салыстырғанда өте үлкен. ... ... ... ... шын ... қозғалтқыштарда  Карно циклы  жүздеге аспайды. Бірақ, Карно циклның теориялық және практикалық  маңызы өте зор. Ол жылу ...  ... ... ... ... ...    Кері Карно циклі.
    Карно циклы тек қана түзу ... ғана ... ... ... кері ... ағуы ...      ... Карно циклының кері ағыны көрсетілген. Жұмыс денесі бастапқы нүтеден  адиабата 1-4 бойымен қоршаған ортамен дым жылуалмасусыз, ішкі энергияның ... ... ... ... бұл ... ...  Т ден T дейін төмендейді.  Осыдан кейін ұлғая ... ... 4-3 ... жылу ... өтеді, жұмыс денесі жылуды өзінің бойына qтемпературасы Tболытын төмен нүктеден жинап алады.
    
                                       
                                7- ... және TS  ... кері  ... ...                                       ... ... газ сығылуға түседі, алдымен ол адиабата бойынша 3-2  Т2  ден Т1 оның температурасы өседі, ... ... ... ... 2-3. ( T = ... ... жұмыс денесі жоғары тұрған нүктеге  (Т1 жоғары температурасы бар ... q1  ... жылу ... ... ... ... отырып, сыртқы ортаға жұмсалған жұмыстың сығу көлемі, ауданы 12341(-)  мынаған тең жұмыстың ұлғаю процесінен көп екендігін көреміз. Бұл ... ... ... мен бірге температурасы Т1 ге тең көзге (источник) ... ... кері ... ... үшін ... ... ... l, жылуқабылдағыштан жылубергішке апаруға болады. Жылуқабылдағыштың алатын жылуы мынаған тең:
                                     q= ... ... ... ... ...  -  ... машина деп аталады. 
Салқын машиналарды нәтижелігін  сипаттайтын  -  ... ... Ол цикл ... ... ... ...  жылу мөлшерінің санының  қарым-қатынасына тең шама, ол  әріпімен белгіленеді.
                      ==                             ... ... ... ...                             (21)
- жылу ... ... Т және ... байланысты. 
      Жылудың және эксергияның жұмыс қабілеттілігі.
      Термодинамикада жұмыс туралы ... ең ... ... ... ... ... ... өзінің күй-жағдайларын және шарттарын өзгерткен кезде, иаксимальды жұмыс пайда болады.
      ... ... ... ол ... Т1 ыссы жылу көзінен және  температурасы Т0  ... ... ... ... цикл ... ... денесінен   тұрады.
Бұндай жүйеден жұмыс алу мүмкін, егер жүйе қоршаған ортамен тепе-теңдік жағдайда болмаса және ... ... Р1 мен ... Т1 ... ,ол ... ... Р0 мен температурасы Т0   ден ... ... және ... жүйе ... ...      Жылудың Qжұмыс қабілеттілігімен (немесе ... ыссы жылу ... ... Т1 ... онда ол ... ... оң жұмыс деп аталады, ол жылудың мынадай шартты ... ғана ... ... егер ... көз ... ... ... Т0 болатын қоршаған орта болса.
      Максималь пайдалы жұмыс L  және жылу   Q ... ... ... ... ... көрсетеді, және бұл жұмыс Т1-Т0  аралығындағы темпаратуралар диапозонын ... ...      =                               ...                  ... ... ... ...                             (23)
      Жылу ... ... ... Т0 /Т1 қатынасы Т1 = Т0  нольге тең болғанда, мейлінше кемиді. 
Шын мәнінде тепе-теңдіксіз процестерде жұмыстың ... орны бар, ... ... ағып ... ... ... энергия жан-жаққа тарайды. Жұмыстың жоғалу көрсеткіші мыеаған тең:
                                       ...  ... ... ... өзгерісі, процестердің өзара тепе-теңсіздік дәрежесін сипаттайды.
Студенттердің өзін-өзі тексеруге арналған бақылау сұрақтары:
     1) Түзу және кері ... ... ... не?
     2) ... КПД және циклдің салқындық коэфиценті дегеніміз не, Карно циклында олар неге тең?
     3) ... кері ... ... ... ... қарағанда тиімдірек?
     4) Термодинамиканың екінші заңының негізі неде?
     5) ... ... ... ... ... ...     6) Термодинамиканың екінші занының аналитикалық айтылуына мысал ...     7) ... ... не?
     8) ... ... ... қабілеттілігінің төмендігін қалай анықтайды.
Әдебиеттер:  [2] §4, §5;      30-54 ...      
 [3] §3;            28-44 ...      ... №№ 9-10. ... ... газдар мен булар.                                                                                 ... ... ... ... ... ... болу процестерін түсіндіру.  PVжәне TS,  ... ...  ...  процестерін салып үйрету және су және сулы будың параметрлерін таблица бойынша анықтау, формула және диаграмма бойынша анықтау.
	Дәріс жоспары:
1. ... ... ... мен ...                                              
   2. ... ...                                                                    
 3. ... ... Аса ... ... ... көрсткіштері.                                                                                                                                                                                                                                            
      Сулы бу. ... ... мен ... газ ретінде сулы буды мысал ретінде аламыз, себебі ол көптеген  техника  салаларында  қолданылады, мысалы ең ... жылу ... ... ... ... ретінде пайдаланылады. Сондықтан  су және су буының  термодинамикалық  ... ... ... ... мәні бар. 
	 ...  ...  ...  бу күйіне  айналу процесін булану деп атайды. 
	Затың бу күйінен сұйық және ... ... ... конденсация деп аталады. Конденсация  процесі булану процесіне ұқсас,екеуі де қысым өзгермесе  ... ...  ...  Бу ... ... ... сұйықтықты конденсат деп атайды.
      Булар 
      - ... ... бу 
      - ... ... бу 
      - аса ... бу деп, ... ... Егер булану процесі ашық ортада өтсе, ондай жағдайда сұйықтан ұшып шыққан  ... ыдыс  ... бос ... ... ал сулы пар ...  ... сол қайнаған сұйық температурасына тең.  Бұл  булану температурасы қаныққан температура деп аталады және  ... ... ... бу деп өзі ... болатын сұйықпен термиялық және  динамикалық тепе-теңдікте болатын буды айтады.
	Ылғал қаныққан бу деп, құрамында ... ... ... бар екі фазалық қоспаны немесе буды айтады. 
	Құрғақ қаныққан бу деп, құрамында сұйық фазаның көтеіңкі бөлшектері жоқ қаныққан буды ... ... ... буды ... арқылы анықтауға болады. Құрғақ  қаныққан  буды массасының (Қ.Қ.Б) ылғал  ... бу ... ... ... ... дәрежесі деп атайды және х әрпімен белгілейді. X=масса Қ.Қ.Б.∕масса Ы.Қ.Б.   Ылғал  бу  ...  деп  ...  ...  ... ... бөлігін айтады:
         ... ... ... ts ... x=0.
 ... ... буда x=1.
Ы.Қ.Б. құрғақтылық дәрежесі 0 ден 1 ге ... мән ... ... арқылы анықтайды:температурамен және құрғақтылық дәрежесі х немесе ... және ... ... х. Егер Қ.Қ.Б. (p=const)  қысым  тұрақты  ...  аз ... жылу ... ... ... ... ... қыздырылған бу, яғни температурасы  t 2 > t1    болғанда аса ... бу ... ...  ... ... аса ... бу(АҚБ) температурасы мен меншікті көлемі көбірек болады. Газдағыдай АҚБ-ң температурасы көлемі мен қысымына  байланысты. Неғұрлым  ... ... көп ... , ... ... ... ... жақынырақ.
PV диаграмасындағы булану процесі.
      ... ... ... Ол үшін ... 1 кг суды қозғалмалы поршені бар цилиндірге ... ... күш ... Сол кезде поршен ауданы қысымы тең және тұрақты ... P= P⁄F.    ... ...  PV   ... ...  (8-сурет).
                                       
                               8  -  ... ... ... P ... ... 00С температурадағы жайын диаграммада  a0  нүктесімен ... Су  ... ... ts  температураға жеткенше көтеріле беріледі. Осы кезде меншікті көлем  аз мөлшерде көбейеді.  Диаграммаға сұйықтың қайнау температурасын  a1  ... ... 
	Әрі ... жылу ... судың қайнау процесі басталады, сол кезде көлемі жоғарылайды. Енді цилиндрде екі фазалық  орта-  су мен бу ... ... ... ... мәні ...  бу ... ... Қоспа температурасы өзгерместей және тұрақты ts болады, себебі барлық жылу сұйық фазаның ... ... ... булану процесі изобарлы-изотермиялық процесс деп аталады.оны диаграммада а11 белгілейміз.
	Құрғақ буға жылу берілгенде температура жоғарылайды, бу- аса ... ...  а ...  ... бу күйі және ... ... а11  нүктесімен әр түрлі қашықтықта жатуы мүмкін.  
	Егер булану процесін жоғары қысымда қарастырсақ, онда мынаны байқаймыз:
	- a0 ... ... 1 кг суға ... жаңа бір ... сол ... күйінде қалады.
	- а1нүктесі оңға қарай орналасқан, қайнау температурасында қысым көтеріледі, ал сұйықтың температурасы көтерілгенде ұлғаяды.
- а11 солға араласады,қайнау температурасына қарамастан ... ... ... төмендейді. Сұйықтың меншікті көлемі жұмыс жасағандықтан,бу төмендейді, сонда біз қысымды жоғарылатып отырсақ, будың және ... ... ... ... ... жетеміз. Бұл нүкте критикалық нүкте деп аталады.  Критикалық нүктеде сұйық пен будың айырмашылығы ... ... ...  нүктесінің параметрлері:            Ркр=221,29* 105Па;      ...     √= 0,00326 м³ ...  ...  ... екі ... ... пен ... будың болуы. Жоғары максималдық критикалық температураларда бір ғана фаза ... ...  Бұл ... ... ... аса ... бу) ... температура  арқылы анықталады. Неғырлым қайнау температурасы жоғары болса, ... бу ... газ ... ...  
	Судың және қаныққан бу деңгейлері бірдей болуы мүмкін,  яғни аз қысымда үштік нүктеге сәйкес . Үштік  нүктенің күйі ... яғни бу, су, ... ... ... ... 
      Су үшін ... ...    P=611 Па;  t0=0,010 С  ;  v=0,00100 м³/кг.
Булану процесінде абсалюттік қысым P=611 Па,   PV ... А' А'',  ... ...  ... ... ... 
       Егер ... ... ... ... ... ... ... Ι, әрбіреуі 00С немесе 1 кг судан,қысымнан (Р) тұратын нүктелер аламыз.
  ... ... ... 2, t0  ... ... ... ... қысымға байланыстылығын көрсетеді.
 Жоғарғы  қисық 3, қаныққан будың меншікті көлемінің қысымға байланыстылығын береді.
2 және 3 ... ... ... ... ... 2 сызық нүктелері қайнаған су күйін көрсетеді.
2 қисық сызықтан солға нөлдік изотермаға дейін қайнаған бірфазалық сұйықтың ауданы, ал 3 ... оңға аса ... бу ... Солай 2,3 қисық сызықтары қаныққан бу аудандарын көрсетеді.
   Студенттердің өзін-өзі ... ... ... ...      1. ... және реал ... негізгі айырмашылығы?
      2. Ылғал ... ... ... бу, аса ... бу ... не?
      3. ... және будың диаграммасындағы нүктелерді ата?
      4. Булану процесі қандай шарттарда ...      5. ... және ... ... дегеніміз не?
      6. Булану жылуы ... ...  [2] §6,       55-70 ...      
         [3] §4;       46-67 ...      

Дәріс  №№ 11-12.Тақырыбы:   
      ... ... ағын үшін ... ... ... ... теңдеуімен таныстыру.
      Дәрістің  ...               1.  ... ... ағып ... 
               2. ... жылдамдық.
               3. Газ бен буды ... ... ағып ... ... ... қарастырайық. Адиабаталық ағыста газдың резервуардан канал арқылы Р1,  жәнеТ1 параметрлерде, каналға құйылғандағы газдың жылдамдығы С1  ден ... Газ ... ... газ Р2 тең деп есептейміз.
Каналдың мәні газ жылдамдығы мен ... ... ... ... ... ... ... жылдамдығының теңдеуі (24)-тен шығады:
С2=                     (24)
      ... ең ... ... ... ...                     ...   ... ... ... ... газ үшін ішкі ...  ... адиабаталық процесте  u1-u2 = l  (18) бойынша, сондықтан:
  =(р1-р2)+(р1-р2)=(р1-р2)          (26)    
  C2===   (27)
  ... ... ... ... ... және шыққандағы қысымға Р2 байланысқан. Канал арқылы өткендегі массалық шығын:
    m=F(28)
  Мұнда: F ... ... ... ... (27) және  (28) ... ... отырып:
  m=F      (29)
Мұндағы:F  -  ағыс шыққандағы канал ауданы.  
К  -  ... ...  -  ... ... ...  ... каналдағы газ қысымы.
      (29) формуладан, массалық шығын ағыс шыққандағы ... ... ... және де газ параметрлеріне ( К, Р1,  ).(29) теңдеуі бойынша 9-суретте IKO қисық сызығы бейнеленген.Р2 = Р1 болғаннан, ... ... ... ... ... ... ең максималдық жағдайға жетеді =.  қатынасы азайса, m (29) формула арқылы есептелінсе,=0  болғанда нөлге ...                                       .
                               9 - ...  
 ...  ...  газдың  үшкір  саптама  арқылы  шығыны   
        
      

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Октябрьск мұнай кен орны89 бет
Мұнай және газ саласындағы терминологиялық өрістің ерекшелігі93 бет
Қазақстан Республикасында мұнай газ кешенін мемлекеттік реттеу81 бет
Астықты қабылдау технологиясы7 бет
Біркорпусты буландыру қондырғылары8 бет
Жермен байланысу және нөлдеу6 бет
ЖЭС және АЭС автоматты қосымша қондырғылары туралы5 бет
Жұмысшылардың қорғаныс құралдары3 бет
Майлау жүйесі8 бет
Нанотехнологияларды пайдаланып ауыз суды тазартудың қазіргі заманғы әдістері4 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь