Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 4

1 МӘЛІМЕТТЕР ҮЛГІЛЕРІ 6
1.1 Мәліметтер үлгілерінің түрлері 6
1.2 Реляйиялық есептеу тілдері 10
1.3 Реляциялық алгебра тәсілімен қатынастарды өңдеу 12
1.4 Реляциялық мәліметтер қоймасы қатынастарының қасиеттері 18
1.5 Қатынастарды қалыптандыру 20
1.6 Қалыпты түрлер 24

2 БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ӨНІМДІ ҚҰРУҒА ҚОЛДАНЫЛҒАН ИНСТРУМЕНТАЛЬДЫ ҚҰРАЛ 31
2.1 Delphi . де қолданылатын мәліметтер қорының түрлері 31
2.2. Delphi.де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру 35
2.3 TQuery компонентімен жұмыс 39
2.4 TDBGrid компонентін қолдану 45

3 «ҚОНАҚ ҮЙ» ПРОГРАММАСЫН СИПАТТАУ 54
3.1 Программаның негізгі терезесі 54
3.2 Клиентпен жұмыс 54
3.3 Бөдмелер мен қызмет түрлерін өзгерту 56
3.4 Тұрып кеткен клиенттер туралы ақпарат 56

ҚОРЫТЫНДЫ 58

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 60
КІРІСПЕ
Төрт арифметикалық амалдарлы автоматты түрде орындайтын бірінші машина XVII ғасырда пайда болды. 1623 жылы сандарды қосып не азайтып қана қоймай, оларды кейде көбейтіп және бөле алатындай машинаны өнертапқыш Вильгельм Шиккард жасап шығарды.
1642 жылы француздың философы және ғалымы Блез паскаль кеңсенің есептерін механикалық тұрғыдан есептеуге арналған арифмометр жасады.
1674 жылы немістің философы және математигі Готфрид Лейбниц Паскаль машинасының мүмкіндігін кеңейтті. Ол жасаған "Лейбництің тісті дөңгелегі" деп аталатын машинасы екілік санау жүйесінде көбейту, бөлу және түбір табу амалдарын орындайтын еді.
XIX ғасырда ағылшын математигі Ч.Бэббидж "Аналитикалық машина" деп аталатын программаланатын автоматты есептеу құрылғысының нұсқасын жасады. Программалар кодталып перфокарталарға түсірілді. Бұл әдісті Бэббидж тоқыма станоктарындағы амалдарды бақылауға алғаш пайдаланған француз өнертапқышы Ж.Жаккардтан алды.
Бэббидждің ойынша бұл командалар жұбын және мәліметтерден тұратын топтарын бірте-бірте енгізгенде автоматты түрде әр түрлі есептеулер орындауы тиіс еді. Картадағы тесіктердің орналасу тәртібін және карталардың келу ретін өзгертіп, есептеу ретін өзгертуге болатын еді (басқаруды шартты түрде беру идеясы!).
Жобаның меценаты (қамқоршысы) – белгілі ақын Джорж Байронның қызы графиня Ада Лавлейс (Ada Lovelace) осы "аналитикалық машинаның" программисті болды. Ондық жүйенің орнына екілік жүйені қолдану қажеттілігіне Бэббидждің көзін жеткізген сол Ада Лавлейс болды. Ол осы күнге дейін көкейтесті болып келетін программалаудың негізгі принциптерін жасады. Оның құрметіне 1979 жылы жасап шығарған алгоритмдік тіл Ada – деп аталды.
ХІХ ғасырдың екінші жартысында Герман Холлерит перфокарталарды сұрыптауға және санауға арналған бірінші электромеханикалық машинаны жасап шығарды. Табулятор деп аталатын бұл машина реледен, санағыштан және сұрыптаушы жәшіктен тұрды. Бұл машина 1890 жылы Америкада тұрғындардың санағын өңдеуге қолданылды. Холлерит 1896 жылы әйгілі IBM фирмасының негізі болатын фирманы ашты.
Екінші дүниежүзілік соғыс есептеу құрылғыларын және оларды өндіру технологиясын жетілдіруге дем берді. 1944 жылы Говард Айкен IBM-нің бір топ зерттеушілері релелік логикалық элементтерге негізделген электрлік есептеуіш машинасын жасады.
Бұл дтпломдық жұмыстың мақсаты қонақ үй жұмысының процестерін жеңілдету болып табылады. Қонақ үйге келген клиенттердің барлық сервис түрімен қамтамассыз еті, тұрып кеткен клиенттер туралы ақпаратты сақтау және көптеген мүмкіндіктері бар бұл программа қонақ үй жұмысына керек программа екеніне толық сенімдімін.
Программа Delphi ортасында дайындалды. Мәліметтер қоры ретінде Paradox 7 программасын пайдаланылды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Фаронов В.В., Шумаков П.В. Delpi5. Руководство разработчика базы данных – М.: «Нолидж», 2000г.
2. Баженова И.Ю. Delphi5. Самаучитель программиста – М.: КУДИЦ – ОБРАЗ,2000г.
3. Томас Коннолли, Каролин Бегг, Анна Страган. Базы данных: проектирование, реализация и сопровождение. Теория и практика, 2-е изд.: Пер. с англ.: Уч. пос: - М.: издательский дом «Вильямс», 2000г.
4. Александровский А.Д., Шубин В.В. Delphi для профессионалов. Опыт практического применения.-М.:ДМК, 2000г. (серия «для программистов»).
5. Вычислительные машины, системы и сети: Учебник/А.П. Пятибратов, С.Н.
Беляев, Г.М. Козырева и др.; Под ред. проф. А.П. Пятибратова. - М.:
Финансы и статистика, 1991. - 400 с.
6. Черняк Н.Г. и др. Архитектура вычислительных систем и сетей: Учеб.
пособие / Н.Г. Черняк, И.Н. Буравцева, Н.М. Пушкина. - 2-е изд.,
перераб. и доп. - М.: Финансы и статистика, 1986. - 318 с.
7. Фигурнов В.Э. IBM PC для пользователя, 2-е изд., перераб и доп. - М.:
Финансы и статистика, Компьютер Пресс, 1991. - 288 с.
8. Вычислительные машины, системы и сети: Учебник/А.П. Пятибратов, С.Н.
Беляев, Г.М. Козырева и др.; Под ред. проф. А.П. Пятибратова. - М.:
Финансы и статистика, 1991. - 400 с.
9. Овечкин Ю.А. Микроэлектроника: Учебник для техникумов. - М.: Радио и
связь, 1982 - 288 с.
10. Каган Б.М. Электронные вычислительные машины и системы: Учеб. Пособие для вузов. - 2-е изд., перераб. и доп. - М.: Энергоатомиздат, 1985. -
552 с.
11. Микропроцессоры: Учеб. Пособие В 5 кн./под ред. В.А. Шахнова. кн. 3
Организация микропроцессорных систем/ О.Е. Вершинин. - М.: Высш. шк.,
1988. - 144 с.
12. Бедрековский М.А., Кручинкин Н.С., Подолян В.А. Микропроцессоры. - М.:Радио и связь, 1981. - 72 с.
13. Григорьев «Микропроцессор i80486» БИНОМ Москва 1993
Гук «Аппаратные средства IBM PC» Питер Санкт-Петербург 1997
14. Абрамов В.Г., Трифонов Н.П., Трифонова Г.Н. Введение в язык Паскаль. - М.: Наука, 1988. - 320 с.
15. Абрамов С.А., Зима Е.В. Начала программирования на языке Паскаль. - М.: Наука, 1987. - 112 с.
16. Вирт Н. Алгоритмы и структуры данных./Пер. с англ. М.: Мир, 1989. - 360 с.
17. Грогоно П. Программирование на языке Паскаль. - М.: Мир, 1982. - 382 с.
18. Дантеманн Дж., Мишел Дж., Тейлор Д. Программирование в среде Delphi: Пер. с англ. - Киев: НИПФ “ДиаСофтЛтд.”, 1995. - 608 с.
19. Епанешников А., Епанешников В. Программирование в среде Турбо Паскаль 7.0. - М.: ДИАЛОГ-МИФИ, 1993. - 288 с.
20. Йенсен К., Вирт Н. Паскаль. Руководство для пользователя и описание языка: Пер. с англ. - М.: Финансы и статистика, 1982. - 151 с.
21. Матчо Дж., Фолкнер Д.Р. Delphi: Пер.с англ.- М.: БИНОМ, 1995. - 464 с.
22. Орлик С.В. Секреты Delphi на примерах: - М.: БИНОМ. - 316 с.
23. Перминов О.Н. Программирование на языке Паскаль. - М.: Радио и связь, 1988. - 224 с.
24. Пильшиков В.Н. Сборник упражнений по языку Паскаль: Учеб. пособие для вузов. - М.: Наука, 1989. - 160 с.
25. Прайс Д. Программирование на языке Паскаль: Практ. руководство. - М.: Мир, 1987. - 232 с.
26. Рубенкинг Н. Турбо Паскаль для Windows: В 2 т.; Пер. с англ. - М.: Мир, 1993. - 536 с.
27. Фаронов В.В. Турбо Паскаль. В 3-х книгах. Книга 1. Основы Турбо Паскаля. - М.: Учеб.-инж.центр МВТУ-ФЕСТО ДИДАКТИК, 1992. - 304 с.
28. Фаронов В.В. Паскаль и Windows. - М.: Учеб.-инж.центр МВТУ-ФЕСТО ДИДАКТИК, 1994. - 539 с.
29. Фаронов В.В. Практика Windows-программирования. М.: Информпечать, 1996. - 247 с.
30. Федоров А., Рогаткин Д. Borland Pascal в среде Windows. - Киев: Диалектика, 1993. - 656 с.
31. Форсайт Р. Паскаль для всех: Пер. с англ.- М.: Машиностроение, 1986. - 288 с.
        
        Мазмұны
Кіріспе 4
1 Мәліметтер үлгілері 6
1.1 ... ... ... ... Реляйиялық есептеу тілдері 10
1.3 Реляциялық алгебра тәсілімен қатынастарды өңдеу 12
1.4 ... ... ... қатынастарының қасиеттері 18
1.5 Қатынастарды қалыптандыру 20
1.6 ... ... 24
2 ... ... ... ҚОЛДАНЫЛҒАН ИНСТРУМЕНТАЛЬДЫ ҚҰРал 31
2.1 Delphi – де қолданылатын мәліметтер қорының ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру 35
2.3 TQuery компонентімен жұмыс 39
2.4 TDBGrid компонентін қолдану 45
3 ... үй» ... ... ... ... негізгі терезесі 54
3.2 Клиентпен жұмыс 54
3.3 Бөдмелер мен қызмет түрлерін өзгерту ... ... ... ... туралы ақпарат 56
қорытынды 58
Қолданылған әдебиеттер 60
Кіріспе
Төрт арифметикалық амалдарлы ... ... ... ... ... ғасырда пайда болды. 1623 жылы сандарды қосып не азайтып қана ... ... ... және бөле алатындай машинаны өнертапқыш Вильгельм
Шиккард жасап шығарды.
1642 жылы ... ... және ... Блез паскаль кеңсенің
есептерін механикалық тұрғыдан есептеуге арналған арифмометр жасады.
1674 жылы немістің философы және математигі ... ... ... ... кеңейтті. Ол жасаған "Лейбництің тісті дөңгелегі"
деп аталатын машинасы екілік санау жүйесінде ... бөлу және ... ... ... еді.
XIX ғасырда ағылшын математигі Ч.Бэббидж "Аналитикалық машина" ... ... ... есептеу құрылғысының нұсқасын жасады.
Программалар кодталып перфокарталарға түсірілді. Бұл әдісті ... ... ... бақылауға алғаш пайдаланған француз өнертапқышы
Ж.Жаккардтан алды.
Бэббидждің ойынша бұл командалар жұбын және мәліметтерден ... ... ... ... ... әр түрлі есептеулер
орындауы тиіс еді. ... ... ... ... және ... ... ... есептеу ретін өзгертуге болатын еді (басқаруды ... беру ... ... ...... ақын ... ... қызы
графиня Ада Лавлейс (Ada Lovelace) осы ... ... ... ... жүйенің орнына екілік жүйені ... ... ... ... сол Ада ... ... Ол осы
күнге дейін көкейтесті болып келетін программалаудың ... ... Оның ... 1979 жылы жасап шығарған алгоритмдік тіл  Ada – деп
аталды.
ХІХ ғасырдың екінші жартысында Герман ... ... және ... ... бірінші электромеханикалық машинаны жасап
шығарды. Табулятор деп аталатын бұл ... ... ... ... ... ... Бұл ... 1890 жылы Америкада тұрғындардың
санағын өңдеуге ... ... 1896 жылы ... IBM ... ... фирманы ашты.
Екінші дүниежүзілік соғыс есептеу құрылғыларын және оларды өндіру
технологиясын жетілдіруге дем берді. 1944 жылы ... ... ... бір топ
зерттеушілері релелік логикалық элементтерге негізделген ... ... ... ... ... ... қонақ үй жұмысының ... ... ... Қонақ үйге келген клиенттердің ... ... ... еті, ... ... ... ... ақпаратты сақтау
және көптеген мүмкіндіктері бар бұл программа қонақ үй жұмысына ... ... ... ... Delphi ... ... ... қоры ретінде Paradox
7 программасын пайдаланылды.
1 Мәліметтер үлгілері
1.1 Мәліметтер үлгілерінің түрлері
Мәліметтер ... ... ... ... ... амалдарды
және мәліметтердің сақталған мәндеріне шектеулерді айтуға болады.
Жалпы мәліметтер қоймасында ... ... ... ... бар. Ол ... үлгі және мәліметтердің физикалық үлгісі.
Ақпараттық үлгі бағдарламалық ... ... ... ... ... ... Ондай ақпарат қолдаушыны қызықтыратын
жағдайлар мен ... ... ... ... ... келеді. Мәліметтер
қоймасындағы мәліметтердің қолдаушыға сипатталуы осы ақпараттық үлгі арқылы
атқарылады ... ... ... ... ақпараттық үлгілеу
Мәліметтер қоймасын басқару жүйесін (МҚЖБ) қолдайтын мәліметтер
үлгісінің өз құрылымы, оларға қолданылатын амалдар ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын
логикалық деңгейдегі мәліметтер үлгілерін даталогикалық үлгі деп аталады.
Бұл үлгі ... ... ... қасында байланысты олардың
мазмұны мен сақталу ... ... ... сипаттайды.
Даталогикалық үлгіні тұрғызу барысында бейнеленгелі отырған пәндік
саланың ерекшеліктері ескеріледі. ... ... ... ... және өзара байланыстық сақталуын қамтиды. Сол
себепті де ,ондай үлгіні ... ... ... сәкестендіріп сипаттаған
бұрыс.
Егер мәліметтер қоймасын тұрғызғанда пәндік сала туралы ұқсас ақпарат
қажет болмаса және сол ... ... ... - ... ... ... ... болса, ондай үлгіні пәндік саланың
инфологиялық үлгісі деп аталады. ... ... ... үлгісі
даталогиялық үлгіге қарағанда, бастапқы кейіптегі үлгі болып саналады. Ол
мәліметтер банкісін жобалау ... ... ... ... ... ... ... арасындағы байланысты орнатады.
Даталогикалық үлгіні сақтау ортасына байланыстыратын болсақ, ... ... ... үлгісін қолдануға тура келеді. Бұл үлгі
қолданылатын сақтау құрылғыларын, жадыдағы элементтердің орналасу ... ... ... ... ... ... асыру
әдістерін анықтайды.
Даталогиялық деңгейдегі мәліметтер үлгісінің негізінен үш түрі бар:
Реляциялық;
Желілік;
Иерархиялық.
МҚЖБ осы мәліметтер үлгісінің мүмкіндіктерін жүзеге асыруды қамтамасыз
етеді
Мәліметтер үлгісінің иерархиялық ... ... ... ететін «ДИАМС»,
«ИСХОД», «ОКА», «ИНЕС» жүйелерін атауға болады.
Мысалы «ОКА» жүйесінде тармақтардың әрбір ұшында сегмент деп аталатын
ақпараттық бірлік болады. Яғни, ... ... - аты бар ... ... ... ... ... аты бар бірігуін
мәліметтер қоймасының жазылуы деп ... ... ... ... ... ... сегментке бір бастапқы сегмент сәйкес келеді және
онымен келесі сегмент арасында тек бір байланыс ... Сол ... ... ... қисынды құрылымын бейнелеу үшін мәліметтерді сипаттау
тілінде әрбір сегмент үшін оған ... ... ... көрсету
мүмкіндігін қарастырған жеткілікті.
Иерархиялы үлгілерде әрбір бастапқы сегметке жалпы туындалған ... ... ... ... Ол ... ... 1:N ... қатынасты
бейнелеуде ыңғайлы. Иерархиялық құрылымды тек оның түбірлі ... ... ... жолда берілген сегментте жету үшін сегментті аттауға
болмайды.
Мысалы «ОКА» жүйесі ... ... ... ... ... ... сипатталады.
1.2-сурет. «ОКА» жүйесіндегі «Автотауар» мәліметтер қоймасының сипаты
Желістік үлгілердегі ... ... мен ... ақиқат
болмағандықтан, байланыстардың аттары мен бағыттары мәліметтер қоймасының
графикалық бейнеленулерінде және мәліметтерді ... ... ... ... Жазулар түрінің әрбір жұптары арасында 1:N қолданылады.
Мәліметтердің желістік үлгісінің схемасы 1.3-суретте көрсетілген.
Реляциялық үлгілер мәліметтер қоймасын (МҚ) тұрғызуда кең ... тек ... ... қана ... әрі ... жобалаудағы аралық көмекші
үлгі орнына қарастырылады.
Реляциялық үлгі мультиүлгілік жүйені тұрғызудағы виртуальді үлгі
орнына ... ... ... ақпараттық бірлікке домандер,
атрибуттар, қатынастар жатады.
Байланыс 4
Байланыс 1 Байланыс 5
Байланыс 2 ... ... ... ... схемасы
Атрибут - ақпарат бірлігінің элементі болып, және ол қандай да ... ... Егер Аi - ... ... ( a1, a2, ... an ) ... ... атрибут мәндері болып табылады. Мұндағы ( a1, a2, ... an ) ... ... ... ... R - ... ... қатынас деп аталынған кортеждер
жиыны сәйкес келеді де ол да R деп белгіленеді. Содан R ( А1, А2, ... Аn ... R ... ... деп ... ... ... белгілі бір уақыт
мезетіндегі объектілер тобының күйін бейнелейді. Әр ... ... ... ... ... ... ол кестенің аты мен ондағы
қатынастар нобайына ... граф ... ... кескін) атауларының тізімі
болады және қатынастар кортежі кесте қатарына сәйкес келедіі. Сонымен бірге
кестенің барлық қатары мен ... ... әр ... әрі ... ... ... реті ... түрде орналасады.
Реляциялық МҚ-ның қатынасы шектеулі шарттарды сақтау арқылы екі
өлшемді кесте ... ... ... ол адаға түсінікті, қарапайым.
Реляциялық МҚ-ның нобайы келесі құрамаларды қамтиды:
S(rel) = < A, R, Dom, Rel, V(s) ... A - ... ... жиыны;
R - қатынастар атының жиыны;
Dom - атрибуттардың денге енуі;
Rel - ... ... ... - ... ... жиыны.
Реляциялық МҚБЖ-дағы қатынастарға вмвлдар қолдану тілдері реляциялық
есептеу мен ... ... ... ... ... ... предикаттарды есептеуге негізделген. Олар
қолданушыларға МҚ-ға қажетті сұраныстарды жазу ... ... ... ... нәтиже туралы ақпарат қамтылады. Сұраныс
негізінде жаңа қатынастардың қалыптасуы арқылы МҚБЖ ... ... ... ... ... алгебраға (Кодд алгебрасына, α
алгебрасына) негізделген. Қатынастарға ... ... ... ... ... отырып, қажетті нәтиже алуға болады. Сол ... ... ... ... ... ... деп ... Реляйиялық есептеу тілдері
Нәтижелі қатынастарды қанағатандыратын қасиеттерді сипаттау, яғни
декларативті ... ... ... ... ... ... ... мағынасы бойынша ақиқат және жалған деп
ажыратуған болады. Мысалы: «Математика - жаратылыс тану ғылымына жатады»
сөйлемі ... ... ... ... ... - ... ... деп тұжырымдалған сөйлем жалған. Осы сөйлемдерден біріктіріп
күрделі сөйлемдер алуға болады, яғни ... ... ... », ... ... , онда ...» сөз ... қоямыз. Сонда әрбір сөйлемнің ақиқат
немесе жалған ... ... ... құрастырылған күрделі сөйлемнің
де ақиқат немесе жалған екенін анықтай аламыз. Сөйлемдер күрделенген ... ... ... ... мен ... ажырату қиынға
түсетіндіктен, бұл ... ... ... ... ... тілдерін -
математикалық логика элементтерін пайдаланамыз.
Реляциялық есептеуде көбінесе ... ... ... ... ... - ϖ», «дизьюнкция (немесе) - ω», «инверсия ... ... ... - |», ... - 6», «=», «〈», «>», «=», « ... ... ақиқат> жиыны үшін ϖ, ω, 1, 6
белгілеріне ... ... ... 3,1-кесте бойынша анықталады.
Ал, ?А ⇒⎤ ?⎤ А ... ... ... А» А-ны ... шығару
қажеттілігін теріске шығарады дегенді немесе ⎤ ? В ⇒⎤ ?(ВωА) ... ой ... ... ... кез келген В сөйлемі үшін А ... ... ... ... ... деген мағыналарды блдіреді. Бұл жердегі
? белгісі дезьюнкцияға ... ... ... «аса ... ... ... ... сипаттайды.
Реляциялық есептеу тілдері қолдаушыларға МҚ-ға «сұраныстарды» жазу
үшін ережелер жиынтығын ... ... ... ... |У |Х ϖ У |Х ω У |Х6У |Х⎤ У |
|0 |0 |0 |0 |1 |1 |
|0 |1 |0 |1 |1 |1 |
|1 |0 |0 |1 |0 |0 |
|1 |1 |1 |1 |1 |0 ... ... ... тілі ALFA Коддтың өңдеуі арқылы
қалыптасты. Соңғы уақыттарда реляциялық ... IBM ... ... тілі кеңірек қолданылып жүр.
1.3 Реляциялық алгебра тәсілімен қатынастарды өңдеу
Қатынастарға амалдар ... ... ... түрдегі жазулерды
немесе реляциялық МҚБЖ тегіндегі тілдер жазуларын қолдауға болады.
Қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... проекция, қосылу, таңдау жатады. Қатынастарға
осы амалдарды түгел жасау мүмкіндігі ... ... ... ... ... қарастырайық. Айталық, әр түрлі схемедағы
бастапқы қатынастар ... ... ... ... жүзеге
асырылғанда нәтижелік қатынастардың ... ... ... саны
бастапқы қатынастардың құрамына атрибуттардың қосындысына тең болып, ал
нәтижелік қатынастар ... саны ... ... ... тең ... Бұл ... ... кестелер мысал бола
алады. Ондағ бастапқы F1, F2 ... F - ... ... алынады:
F1 х F2 = F.
F1 ... ... ... Қ. ... Е. |
|ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... |04.01.01 ... тілі ... ... ... ... ... ... мерзімі |
|Балашов Қ. ... ... ... Қ. ... ... ... Қ. ... тілі ... ... Е. ... ... ... Е. ... ... ... Е. ... тілі ... ... ... ... ... ... амалы бірдей құрылымдағы бастапқы екі қатынас үшін орындалады.
Айталық Y1 және Y2 ... ... ... Ал Y - ... ... ... = Y1 χ ... Y2
|ТАҒАМДАР ... ... ... |25 ... ... |40 тг./л ... |290 ... |
|Тұз |20 ... ... |80 ... ... ... ... ... |1500 тг./дана |
|Қалпақ |500 тг./ дана ... |1000 тг./ дана ... |750 тг./ дана ... ... ... ... |25 ... |
|Сүт |40 тг./л ... |290 ... ... |20 ... |
|Қант |80 ... ... |1500 ... ... |500 тг./ дана |
|Орамал |1000 тг./ дана ... |750 тг./ дана ... ... амалына мысал
Қиылысу амалы орындалған да бар ... ... Егер R1, ... ... онда R ... ... ... ұқсас қатынастардан
тұрады:
R = R1 1 R2
Қиылысу амалының нәтижесі 3.6-суретте көрсетілген
R1
|Студент ... |Пән ... ... М. ... |3 ... Н. ... |5 ... Р. ... |5 ... Е. ... |3 ... А. ... тілі |5 ... А. ... |3 ... ... |Пән ... ... М. ... |3 ... Н. ... |5 ... Р. ... |5 ... А. ... тілі |5 ... А. ... |3 ... ... |Пән ... ... Н. ... |5 ... Р. |Тарих |5 ... А. ... тілі |5 ... А. ... |3 ... ... ... ... ... - ... ... қандай да бір қағида арқылы
басқара ... ... ... ... = D ... D - бөлу амалының белгісі;
T - бөлінетін қатынас;
L - бөлуші қатынас;
R3 - нәтижелік қатынас.
Бөлуші ... ... ... ... ... ... ал
нәтижелік қатынас болушы ... ... тек ... ... ... тиіс. Айталық, 3.4-суретте сипатталған
R1 қатынастары берілсін, одан ең ... ... ... тізімін бөліп алып
тастайық. Сонда R3 қатынасы қалыптасады (1.7-сурет).
R3
|Студент ... |Пән ... ... Н. ... |5 ... Р. |Тарих |5 ... А. ... тілі |5 ... Бөлу ... ... ... орындалуы арқылы екінші қатынастарға енбеген, тек
алғашқы қатынастардағы кортеждерді ғана ... ... ... ... R1, R2 ... осы амалды орындасақ, 1.8-
суретте көрсетілген нәтижелі R4 қатынасын аламыз:
R1 = R1 \ ... ... |Пән ... ... Е. ... |3 ... ... ... ... ... амалы арқылы нәтижелік ... ... ... орындау шартына сәйкес көрсетілген бағаналар енеді:
R5 = R1 |P|
мұндағы R5 - ... ... - ... ... - ... ... ... R1 қатынасын қарастырайық. Ондағы «Пән»
атрибуттаруна проекция ... ... ... ... R5
қатынасын аламыз.
|Студент ... ... ... |4 ... |5 ... |3 ... тілі |4 ... ... ... мысал
Қосылу амалын екі қатынасқа қолданып, нәтижесінде бі қатынас аламыз:
U = U1|p|U2,
U1, U2 - бастапқы қатынастар.
Бастапқы бірінші қатынастың ... ... ... ... ... ... де, егер қандай да бір жұптар қосу шартын
орындаса, онда олар ... ... ... ... ... ... U1 және U2 ... берілсін. Оларға қосылу амалын «Мамандық»
атрибуты ... ... ... Uқатынас бірінші және екінші
қатынастардың барлық атрибуттарын «Мамандық» атрибуты бойынша қамтиды (1.10-
сурет).
U1
|МАМАНДАР ... ... ... М. ... ... Н. ... ... Р. ... ... Ж. ... ... И. ... ... ... ... ... |35 ... |30 ... |34 ... ... ... |Жасы ... М. ... |35 ... Н. ... |30 ... Р. ... |34 ... ... ... ... ... бір қатынас үшін орындалады:
T = J|p|.
мұндағы T - нәтижелік ... - ... ... - ... шарты.
Бұл амалдың орындалуы барысында бастапқы қатынастан қандай да бір
таңдау ... ... ... ... ... арқылы нәтижелік
қатынас алынады. Мысалы оны, «Топтағы студенттерсаны» ∠18адам болатын
тандау шарты ... ... ... болады.
|СТУДЕТТЕР ТОБЫ ... ... ... саны ... ісі - 1 |20 ... ісі - 2 |19 ... - 1 |18 ... - 2 |18 ... - 3 |17 ... ... - 1 |16 ... қағаздар парағы - 1 |16 ... ТОБЫ ... ... ... саны ... - 3 |17 ... ... - 1 |16 ... ... ... - 1 |16 ... ... амалына мысал
1.4 Реляциялық мәліметтер қоймасы қатынастарының қасиеттері
Реляциялық мәліметтер қоймасындағы қатынастар оының мазмұнына қарай,
объектілік және байланыстық қатынастар болып ... ... ... ... мәліметтерді сақтайды. Объектілік
қатынаста атрибуттардың бірі бөлек объектіні бір мәнді ... ... ... атрибут немесе қатынастар кілті деп ... ... ... қарастырайық (1.12-сурет).
ҚЫЗМЕТКЕР
|Аты-жөні ... ... ... |Еңбек стажы ... Т.Т. ... ... |3 ... С.Е. ... ... |2 ... Ж.А. |05.06.1968 |Кәсіпкер |6 ... Н.Ф. ... ... |4 ... М.А ... ... |1 ... ... ... ... ... ... ... жатады. Ол кестенің
бірінші бағанасында орыналасқан да, ол ... ... осы ... ... ... қатынаста бірдей (ұқсас) тілттер қатары өзара қайталанбауы
тиіс. Бұл жағдай мәліметтердің реляциялық ... ... ... ... ... екі немесе одан да көп объектілік қатынастардың
кілтін сақтайды. ... ... ... ... ... ... ... мысал ретінде ЖҮРГІЗЕДІ (Қызметкер, көлік)
қатынасын қарастырайық. Ол үшін ҚЫЗМЕТКЕР ... ... ... ... ... және ... (Маркасы, Түсі, Шыққан мерзімі)
ообъектілік қатынастарынан тұратын мәліметтер қоймасы берілсін делік (1.12,
1.13-суреттер).
КӨЛІК
|Маркасы ... ... ... ... |Ақ |1990 ... |Көк |1996 ... |Ақ |1989 ... ... |1997 ... ... |1999 ... ... ... ... ... 1.14-суреттегі мәліметтерден құралады.
ЖҮРГІЗЕДІ
|Қызметкер ... ... Т.Т. ... ... С.Е. ... ... Ж.А. ... ... Н.Ф. ... ... М.А. ... ... ... ... ... ... ... кілттер деп аталады, себебі
олар басқа қатынастар үшін алғашқы тілттер болып келеді.
Реляциялық үлгі мәліметтердің бүтінділігі үшін кілттер шектеу ... ... - ... ... деп ... Бұл ... ... сыртқы кілтке
қандай да бір объектілік қатынастың қатары сәйкес келуі тиіс, себебі ... ... кілт ... ... ... ... мүмкін.
Реляциялық үлгі қоймасында әрбір қатынасқа қойылатын тағы бір шектеу -
олар қалыптастырылған болуы тиіс, яғни ... ... ... ... мәннен тұруы тиіс. Мысалы, қалыптастырылмаған қатынас түріне
айналдыру барысын қарастырайық (1.15, 1.16-суреттер).
ТАУАР
|Тауар түрлері ... |
| ... ... ... ... қабылдау |Тауарды түсіру ... ... ... ... сату ... ... тіркеу | ... ... ... | ... | | ... Қалыптастырылмаған тауар қатынасы
ТАУАР
|Тауар түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Тауарды сату ... ... ... | ... ... ... | ... | | ... ... ... қатынасы
1.15 және 1.16-суреттердегі ТАУАР қатынасындағы кілтке «Тауар ... ... ... қалыптастырылмаған қатынастың қалыптастырылған
қатынас түріне келтірілуін немесе барлық атрибуттары қарапайым қатынасты
бірінші ... ... ... (1ҚТ) деп ... ... ... келтірілген (1ҚТ) деп атайды қатынас әдетте екі
деңгейлі құрылымда болады. Құрылымда үш немесе оден да көп ... 1ҚТ үшін ... ... ... ... ... ... мәліметтердің реляциялық үлгідегі
қатынастары қатарына жатқызу үшін келесі шарттардың орындалуы қажет:
кестедегі бағаналар аты әр ... ... ал ... ... ... ... ... құрылымдарының бірдей болуы;
кестенің барлық қатарларының әр түрлі болуы;
кестедегі қатынастар басқа қатынасты құрамды бөлік ретінде қамтымауы;
сыртқы кілттер үшін сілтеме бүтінділіктің ... ... ... ... ... ... ... және
семантыкалық ақпаратты қамтиды. Құрылымдық ақпарат қатынастар схемасы
түрінде ... ал ... ... ... ... ... ... беріледі.
Мәліметтер қоймасының қатынастар атрибуттарының құрамында қажет емес
атқарымдық ... ... тиіс және ... ... ... ... ... етуі керек. Бұл
шарттардың орындалуы мәліметтер қоймасындағы қатынастардың қалыптастыруымен
байланысты. ... ... - ... ... ... ... қарапайым қатынастарға ыдырататын ағымдық кері ... жер де ... ... ... ... ... қарастырылады.
Жалпы түрде, егер кез келген уақыт мезетінде А-ның әрбір мәніне В-ның
жалғыз мәні ... ... онда ... да бір ... А атрибуты В
атрибутын атқарымды анықтайды ... А 6 В), ... В ... ... ... ... деп ... тәуелділіктер көмегімен ... ... ... ... ... ... ... әрбір объектіні
ерекше белгілеп көрсететін атрибут немесе атрибуттар бірігуінің мәнін кілт
деп атайды. Мәліметтерді өңдеу жүйесіндегі ... ... ... өз ... ... яғни оның ... басқаларынан
бөлек болуына сәйкес, әрбір объектілер жиынтығының кілті болады
Егер ... ... ... ... жоқ ... таңдап алынса, онда атрибуттар құрамына кілт ретіндегі арнайы
атрибут ендіріледі. Көптеген ... ол ... ... «ЖИНАҚ КАССАСЫ» үшін шоттарды белгілеуге арналған ШОТ НӨМІРІ
атрибуты ... ол ... ... ... ... ... ... білдіреді. Бір ғана объектілер жиынтығы бірнеше кілттерді ... ... ... ... ... жиынтығының алғашқы кілтті болып
тағайындалады. Оны кейде жазудың немесе кортеждің кілті деп ... ... ... ... осы жағдайда мүмкін болатын кілттер деп аталады.
Кілтті ... ... ... ... ... ... сәт.
Себебі, тандалатын кілт ең алдымен бір мәнді ... ... ... ... ... ... аз ... санын қамтуы тиіс.
Алғашқы кілт ұғымынан басқа, құрама кілт ... да ... кілт - екі ... одан да көп атрибуттардан тұрады. Екінші кілт -
объектілер жиынтығынан ... ... бар ... бөліп алуға
мүмкіндік береді.
Атқарымдық тәуелділіктің қарапайым түрі екі ... ... ... және ... аты» атты екі ... ... ... кілтті
қатынасты қарастырайық (1.17-сурет).
Ол үшін А және В атрибуттары арасындағы атқарылымдық ... А - 6 В. (В ... А ... ... ... В= ... ... отырған мысал үшін тәуелділік келесі түрде өрнектеледі:
Оқулық аты - 6 ... 7 - ... ... аты - 6 ... жол;
Оқулық аты - 6 Баспахана.
Қатынастар 1ҚТ күйінде болса, кілттік емес атрибуттардан тәуелді
болады. Егер ... емес ... ... тек бөлігінен тәуелді болса, онда
ол жартылай ... ... ... ... ... ... ... аты» атрибутынан тәуелді.
Кілттік емес атрибут барлық құрамды ... ... ... ... ... ... ... онда ол құрылымды кіттен толық
тәуелді.
|Нөмірі|Оқулық аты ... ... ... жыл|Беті |
|100 |Экономикалық |Әубәтіров Я.|Алматы: |1998 |479 |
| ... ... ... т.б. ... | | ... ... ... Н. |Алматы: |2001 |100 |
| ... ... ... т.б. |Нұр | | ... ... ... Н. ... |2000 |99 |
| ... ... т.б. ... | | ... ... |Дик В.В. ... |1996 |270 |
| ... в ... |ФиС | | ... ... - ... ... А, В, С ... А - 6 В мен В - 6 С ... кері ... ... онда ... ... ... ... Мысалы:
Оқулық аты - 6 Авторы - 6 Шыққан жол
Келесі көп мәнді тәуелділік жағдайын қарастырайық. Қандай да бір ... В ... А ... көп мәнді тәуелді (А - 6 - 6В)
болып тадылады, егер ... ... ... ешбір басқа атрибуттармен
байланысты емес В ... ... ... келсе.
Көп мәнді тәуелділік болуы үшін кем дегенде үш ... кілт ... кем емес ... ... атрибуттар болуы тиіс. Оған, мысалы
1.18-суреттергі ... ... |Топ ... ... Ж. |1 ... ... Д. |2 ... ... Ж. |1 ... ... Д. |1 ... ... Д. |2 ... ... ... қатынасы
бұл мысалда жетекші мен бірнеше топ арасындағы - ... ... ... 1:Х түрінде орнайды.
1 Х
Аты-жөні 7 - - - - 6 Топ
Егер жетекшілер де көп ... ... да ... ... онда ... ... M:N ... байланыс орнайды.
1.6 Қалыпты түрлер
Қалыпты түратқарымдық тәуелділіктің нақты шектен және мәліметтер
қоймасындағы қатынастармен амалдар ... ... ... ... ... ... ... қарастырайық (1.19-сутет).
ДҮКЕН-ТАУАР қатынасында «Дүкен», «Сипаты», «Телефон», «Тауар», «Бғасы»
атрибуттары «Нөмірі» құрама кілтінен аракідік тәуелді. Аракідік тәуелділік
мынадай тосын жайттарды болдыруы ... ... ... ... ... бір дүкендегі тауарлар
басқасында да сатылуы мүмкін;
мәліметтердің ... ... ... ... ... ... ... де өзгеруі мүмкін;
дүкендегі қатысты мәселелердің туындауы. Бұл жерде ... бір ... ... онда ... ... ... жағдайларға байланысты 1ҚТ-дағы қатынас әрі қарай түрлендіруді
қажет етеді.
Егер қандай да бір ... 1ҚТ ... ... және оның ... ... ... ... атқарымдық толығымен тәуелді болады, онда ол екінші
қалыпты түрді (2ҚТ) иемденеді.
|Нөмірі ... ... ... ... ... ... |
| | | | | | |тг |
|1 ... |Гинермаркет |587-575 |Телевизор |50*50 см2 |56000 |
|1 ... ... |587-575 ... |100*200 |10000 |
|2 ... ... |206-075 |Телевизор |см2 |41200 |
|3 ... ... |297-668 ... |45*45 см2 |1500 |
|4 ... ... |566-810 ... |54 р. |10000 |
|4 ... |Минирмаркет |566-810 |Көйлек |100*200 |1500 |
| | | | | |см2 | |
| | | | | |44 р. | ... ... ... қатынасында ДҮКЕН және ТАУАР ... ... (1.20, ... ... |Сипаты ... |
|1 ... ... |587-575 |
|2 ... ... |206-075 |
|3 ... ... |297-668 |
|4 ... ... |566-810 ... Дүкен қатынасы
ТАУАР қатынасында
|Нөмірі ... ... ... тг |
|1 ... |50*50 см2 |56000 |
|1 ... |100*200 см2 |10000 |
|2 ... |45*45 см2 |41200 |
|3 ... |54 р. |1500 |
|4 ... |100*200 см2 |10000 |
|4 ... |44 р. |1500 ... Тауар қатынасы
ДҮКЕН қатынасында транзитивті атқарылымдық тәуелділік байқалады:
Нөмірі 6 Сипаты
Бұл жағдайда дүкендер сипаты туралы ақпарат қайталанады.
Транзитивті ... бар ... ... ... бір
атрубуттың өзгерісі басқаларына әсер етуіне байланысты 2ҚТ-да әрі ... ... ... да бір қатынас 2ҚТ-да болып, ондағы кілттік емес
атрибуттарда ... ... ... ол ... үшінші қалыпты
түрде (3ҚТ) болады.
Мұндағы транзитивті атқарымдық тәуелділікті келесі екі атқарылымдық
тәуелділік ... ... ... ... кіттік емес атрибутты атқарымдық
түрде анық тайды:
екіншіден, қарастырылып отырған атрибут басқа кілттік емес ... ... ... ... ... ... ... арқылы мысал қарастырайық.
ТІЗІМ
|Аты-жөні ... ... тг ... Е. |Директор |14000 ... И. ... |8000 ... Д. ... |9000 ... А. ... |9000 ... Т. |технолог |8000 ... ... ... қатынасында келесі атқарымдық тәуелділіктер бар:
Аты-жөні 6 Қызметі
Қызметі 6 Жалақысы
Аты-жөні 6 Жалақысы
ТІЗІМ қатынасының кілті - Аты-жөні. Мұндағы ... 6 ... ... 6 ... ... транзитивті атқарымдық тәуелділікті
бірдіреді, әрі онда қайталанатын мәліметтердің атқарушылықтары байқалады.
Енді ТІЗІМ қатынасын ... ... (3.23, ... = ... ... ... = ... [Қызметі, Жалақысы]
Қызметі және Жалақы ... екі ... және ... ... ... Егер барлық қатынастар 3ҚТ-да болса, олардан түзілген
мәліметтер ... да ... ... ... ... Е. ... ... И. ... ... Д. ... ... А. ... ... Т. ... ... ... ... ... тг ... |14000 ... |8000 ... |9000 ... |9000 ... |8000 ... ... ... ... ... де басқа тәуелділіктер түрі бар болса, онда
3ҚТ тосын ауытқуларды қамтамасыз ете алмайды. Бұл жағдайларда ... ... ... қалыпты түрі (БҚҚТ) ққолданылады.
Дегенмен, R қатынастар схемасы F ... ... ... ... болуы үшін, R қатынастар схемасында Х 6 А тәуелдігі орнап және ... R ... ... ... да бір ... ... А атрибуты
Х-та жатпайтын болуы керек.
Мысалы, АВТОКӨЛІК ... ... ... ... ... жылы ... доллар ... |1992 |5800 ... |1993 |7500 ... |1994 |6400 ... |1995 |8000 ... |1996 |5800 ... |1996 |8500 ... |1999 |6100 ... ... ... қатынасы - «Көлік маркасы», «Шыққын ... ... ... ... ... ... ... түрдегі атқарымдық
тәуелділік бар:
Көлік маркасы, Шыққын жылы 6 Құны
Құны 6 Шыққын жылы
Соңғы тәуелділіктегі тосын жағдайда ... құны ... ... ... ... туралы мәліметті қамтитын ... ... мен ... ... және ... ... соң оның құны ... мәліметтерді
мәліметтер қоймасынан алып тастау шаралары туындайды.
Осы тосын жағдайды ... ... 6 ... ... ... ... Ол үшін ... қатынасын БҚҚТ күйінде екі
қатынасқа бөлеміз. Сонда пайда болған қатынастар 3ҚТ-да болып, әрі ... ... емес ... ... ... ... ... «ҚҰН» қатынастарын (1.26, 1.27-суреттер)
«Шыққын жылы» атрибуты бойынша біріктірсек, бастапқы ... ... ... ... жылы ... |1992 ... |1993 ... |1994 ... |1995 ... |1996 ... |1996 ... |1999 ... ... ... жылы ... ... ... |5800 ... |7500 ... |6400 ... |8000 ... |5800 ... |8500 ... |6100 ... Құн ... ... көп мәнді атқарымдық тәуелділік болса, ол ... ... (4ҚТ) ... Мысалы, «ЖУРНАЛ» қатынасын қарастырайық (1.28-
сурет).
Бұл қатынастан келесі ... ... ... ... саны ... ... оның ... кітіпханаларға түскені
туралы кортеж санын да қосуға тура келеді. Егер жаңа кітапхана ... бар ... ... де ... ... ... аты ... ... ... ... ... |2001, №1 ... кітапханасы |
|ҚазЭУ хабаршысы |2001, №1 ... ... |2001, №1 ... кітапхана |
|Таңшолпан |2001, №2 ... ... ... ... |2001, №3 ... ... Академиясы |
1.28-сурет. Журнал қатынасы
Тосын жағдайды жою үшін бастапқы қатынасты бір ... көп ... ... болатын бірнеше қатынастарға бөлуге болады(1.29, 1.30-суреттер).
ЖУРНАЛ - ШЫҚҚАН МЕРЗІМІ
|Журнал аты ... ... ... ... |2001, №1 ... |2001, №1 ... |2001, №2 ... |2001, №3 ... ... - ... мерзімі қатынасы
ЖУРНАЛ - КІТАПХАН
|Журнал аты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Академиясы ... ... ... ... ... Журнал - кітапхана қатынасы
Қатынас 4ҚТ-да болуы үшін ол БҚҚТ-да болып және онда және ... ... ... ... ... қалыптандыру - олардың нобайларын декомпозициялау немесе
ыдырату арқылы орындалады. Ыдырату - бастапқы қатынастардың проекцияларына
қосу ... ... ... оны кері ... мүмкіндік береді. Дегенмен
ыдырату барысы ұдайы кері қалыпқа келтіруді ... ... ... ... ... ... сол ... қалыпына келуі мүмкін,
егер ол қосылу бойынша тәуелді болса. Көп мәнді тәуелділіктегі қатынастарда
4ҚТ ... жоя ... ... ... ... ... қалыпты түр
(5ҚТ) қолданылады.
4ҚТ-дағы қатынасты 5ҚТ-ға ... ... ... ... тәуелділікті қанағаттандыруы тиіс. Яғни, 4ҚТ-дан алынатын әрбір
проекция бірден кем емес ... ... ... және бастапқы қатынастағы
кемінде бір кілттік емес атрибутты ... ... ... 5ҚТ-да қосылу
бойынша тәуелділік мүмкін ... ... ... 5ҚТ ... жаңартудағы тосын жағдайларды болдырмайды.
Сонымен, қатынастарды қалыптандыру кезеңі келесі түрдегі ... ... емес ... ... аракідік тәуелділігі;
кілттердің кілттік емес атрибиттардан тәуелділігі;
кілттік емес атрибуттардың кілттен транзитивті тәуелділігін және т.б.
осы тәуелділіктерді жою ... ... жене ... ... ... ... жүзеге асырады.
Мәліметтер қоймасын жобалау барысында қалыптандыру үрдісінің ... ... ... саладағы объектілерді және олардың ... ... үшін ... үлгілерін қолдану арқылы алдымен
мәліметтер қоймасы жобасының ... ... ... ... ... ... ... композициялау-де
композициялау жүзеге асырылып және қалыптандыру ережелеріне сәйкес, жаңа
қатынастардағы ... ... ... ... ... МҚБЖ жабдықтары арқылы
сипатталынып, компьютер жадына ендіріледі.
Жалпы, қалыптандыру ... ... ... ... ... әрі ... уақытын ұзартады, бірақ, мәліметтердің дұрыстылығына
және қайталануын жоюға байланысты мәліметтерге ену амалы жылдамдатылады.
2. БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ... ... ... ... ... Delphi – де қолданылатын мәліметтер қорының түрлері
Локалдік мәліметтер қорында мәліметтер қоры клиент машинасында, ал
файл – ... ... ... мәліметтер қоры файл – серверде болады.
Локалдік вариантта мәліметтермен жұмыс істеу бір пайдаланушы режимінде
болады. Бұл вариант корпоративтік жұмыста іс ... ... ... ... ... ... ... отырған пайдаланушы саны мен
мәліметтер қоры қөшірмесінің саны тең болатындай ... ... ... құрамын синхрондау қиын.
Файл-
Сервер
Локальдік машина ... ... ... ... құрылымы
Файл – сервер мәліметтер қорында мәліметтер желілік файл – ... ол бір ... ... ... ... істей алады,
сондықтан мұндай мәліметтер қорында қөп пайдаланушы режимінде пайдалануы
мүмкін. Мәліметтер қорында ғы ... ... ғана ... ... әр ... ... осы мәліметтердің локалдік қөшірмесімен жұмыс
істейді, мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... мәліметтердің локалдік қөшірмесін
негізгі мәліметтер қоры құрамымен синхрондауды жүргізуі тиіс.
Екеуінде де BDE ... ... ... және ... ... ... ... басқару жүйесін құрады, мұнда қөшірме саны ... саны тең ... ... ... орналасқан компьютерлермен
INTERNET желісіне шығуға болады. BDE локалдік және ...... ... ... ... ... ететін PLL- библиотека
жиынын білдіреді. Ол Delphi – де жазылған мәліметтер қорымен жұмыс істеу
үшін ... ... ... ... ... қондырылады.
Клиент – сервер архитектурасында BDE мен мәліметтер қоры ... қор ... ... ... мәліметтер қоры басқарады) –
деген маңызды аралық звено пайда болады.
Клиент – серверге реляциялық мәліметтер қоры (бір – ... ... ... ... ... ... үшін өндірістін стандарт болатын
SQL(Structured Query Language – құрылымдық сұраныс тілі) сұраныс ... ... SQL ... сұраныс интерпретациясын қамтамасыз етеді, оны
орындайды, нәтижесін ... және оны ... ... ... ... ... ... орындауға қатыспайды, ол тек қана сұранысты
мәліметтер қоры серверіне ... және ... ... ... ... ... ... келтіреді және пайдаланушыға береді. Клиенттің қосымшасына
тек қана сұранысты ... ... ... ал ... тек ... ... мәліметтер беріледі. Қорытындысында желіге жүктеме азаяды.
Сондай- ақ SQL-сервер алынған сұранысты тез ... ... үшін ... ... Мұның бәрі жүйенің орындалу ... ... ... ... күту ... ... сервердің қолдануымен транзакцияның қуатты аппараты бір мезгілде
бірнеше пайдаланушының бір мәліметті ... ... ... ... ... аяқталмаса бастапқы мәніне қайтып келуге мүмкіндік
жасайды.
МҚ
МҚ сервері
Желі
BDE ... ... ... ... ... қоры серверінде мәліметтер физикалық тұрғыдан бір ... ... ... ... ... ... үшін әрбір пайдаланушыға пароль
беріледі, бұл әдейі бұзу мен ұрлаудан ... ...... ... ... ... (ойы) мәліметтер қорын
ашық пайдаланудың үш звенолы архитектурасының пайда ... ... ... архитектурасы)
Клиент – сервер архитектурасы екі звенолы: бірінші ... ... ал ... қор ... мен мәліметтер қоры екінші звено
болады.
Үш звенолы ... ... ... ... онда бұрын
клиент қосымшасының меншігі болып есептелетін барлық ... ... ... – ақ ... компонеттер TDatabase және TSession
кіреді. Содан кейін бағдарлама COM немесе CORBA сервері ... ... ... ... қосымшасы болады. Клиент машинасында BDE болмауы мүмкін.
Серверлік мәліметті пайдалану үшін олар ... ... ... ... ... ... өткізеді.
Сервер машинасы ... ... ... қосымшасы
Желі
Бағдарлама ... ... ... – мен ... кез келген желілік машинада болуы мүмкін.Бұл
кезде ол орналасқан каталогке ... ... ... ... ашық
пайдалануға мүмкімдік жасалуы тиіс, ал ... ... ... ... ... жұмыс істеу периоды кезінде қосылуы тиіс.
Сондай – ақ мұнда мәліметті орналастырудың файл – сервер ... ... ... оң ... ... ... емес ... сервер
қосымшасы кері қайтарады, мәліметтер қоры серверіне жіберілмейді.
Клиент бағдараламасында мәліметтер қорының мәліметтер ... ... ... ... теру ... ... осы ... өзгертеді, қажет уақытқа дейін мәліметтер қорына
жіберілмейді. Сондай – ақ ... ... ... ... сервер
қосымшасынан бір мезгілде клиент ... ... ... ... ... ... ... қоюға болады. Бұның бәрі желі жүктемесін
азайтады, сұраныс нәтижесін күту уақытын азайтады.
2.2. Delphi-де мәліметтер қорымен ... ... ... ... ... ... негізі Borland Database
Engine (BDE)-Borlandфирмасы мәліметтер қорының процессоры ... ... қоры мен ... ... делдал қызметін
атқарады.Ол мәліметтер ... ... ... ... ... ... қоры реализациясын ауыстырғанда
қосымшаны өзгертуге болады.Delphi ... ... да ... ... ... ... BDE арқылы ғана жұмыс істейді.
Delphi қосымшасы мәліметтер қорымен байланысар кезде BDE-ге барады да,
мәліметтер ... ... және ... ... ... ... тіркестірілген кітапханалар Dle түрінде ұйымдастырылған.Олар,
басқа кітапханалар сияқты IDAPI ... Database ... ... деп аталатын API-мен Application Program Interface-қолданбалы
программалар интерфейсімен ... ... ... ... қорымен жұмыс істеу процедуралар мен функциялар тізімі.
|Delphi қосымшасы ... Database ... ... ...... ... ... ... ... ... қоры ... ... ... ... ... ... Delphi ... ... псевдоним арқылы көрсетілген мәліметтер қорына сәйкес драйвер
табады.Драйвер – бұл қандай да бір ... ... ... ... ... керек екенін көрсететін көмекші программа.Егер BDE-ның
мәліметтер қорын басқару жүйесіне сәйкес келетін ... ... бар ... BDE ... ... және ондағы қажет кестемен байланысады,
қолданушы сұранысын өңдейді және ... ... ... ... Access, Fox Pro, Paradox, dBase ... ... ... ене алады.
Егер BDE-нің өзінде қажет мәліметтер қорын басқару жүйесінің драйвері
болмаса, онда ODBC драйвері қолданылады.ODBC (Open Database ... BDE ... ... DLL, ... ... ... офистік
өнімдеріне ODBC қолдануын қосқан соң және ODBC үшін барлық мәліметтер қорын
басқару жүйесі драйверлер ... Borland ... ... ... беретін BDE қосты.Шындығында ODBC арқылы жұмыс ... ... ... ... ... жүйесінің өз драйверіне қарағанда жәй
жүргізіледі.Бірақ ODBC-пен қатынасқа байланысты Delphi ... ... Delphi ... ... ... ... ... жұмыс жасай
алады.
BDE SQL- сұраныстардың стандарт тілін қолдайды, ол Sybase, Microsoft
SQL, Oracle, ... ... SQL- ... мәліметтер алмасуға мүмкіндік
береді.Бұл мүмкіндік клиент/сервер платформасында жұмыс кезінде кеңінен
қолданылады.
Database Desctop BDE ... ... Delphi ... ... жаңа ... ... құруға және бар ... қоры ... ... ... ... және SQL сұраныстарымен және
мәліметтер қоры псевданимімен жұмыс жасауға арналған.
Мәліметтер қорының жаңа ... ... ... Database ... ... Енді оның ... ... мына пункттерді таңдаймыз:
File New Table ... Құру ... ... ... ... ... ... (1-суреттегі) диалогты терезе пайда болады.
Келісім бойынша ... Paradox 7 ... ... dBase IV типі
таңдалып, ОК батырмасы басылса, кесте ... ... жаңа ... ... ... Жаңа ... құру ... Кесте құрылымын құру терезесі.
Бұл терезенің мынадай мүмкіндіктері бар:
• Өрістерді құру және сипаттау;
• Кілттік өрістерді беру;
• Индекстерді беру;
... ... ... ... Параллельдер беру (егер олар қолданылса);
• Қолданылатын тілдік драйверді көрсету;
• Мәнді таңдау үшін кестені беру.
Реляциялық кестеде ең болмағанда бір өріс ... ... ... анықтау үшін кесте құрылымын құру терезесіндегі Field
Name (өріс аты) мәтіндік өрісіне кесте ... атын ... ... Type (Tun) өрісінде мәліметтердің типін көрсетеміз. Ең ... ... ... ... өріс ... ... анықталған соң индекстік өріс беріледі. Ол үшін ... құру ... оң ... Table ... ... ... тізімінде Indexes (индекстер) пункті таңдалады ... ... Define ... ... ... өрісті таңдап, ондағы мәннің ... ... ... қою ... ... ... ... таблицаны сақтауға болады, әзірше онда мәліметтер жоқ.Сақтау ... As… ... ... құрылған кестені енді программада қолдануға болады.Оны ашып, ішін
қарауды Database Desctop ... ... ... үшін Database ... ... ... ... File Open ... Ашу ... жаңа ... ... ... ... бар ... құрылымын
пайдаланып, оны жаңа кестеге көшіріп алуға болады. Ол үшін кесте құрылымын
беру терезесіндегі Boorrow… (меншіктеп алу) ... ... ... ... ... ... алғаннан бөтен, қосымша
информацияны да көшіруге болады.
2.3 TQuery ... ... ... қасиетінің ерекшелігі реляциялық мәліметтер қорымен
жұмыс істеуге арналған арнайы тіл SQL-ді пайдалану болып табылады. Бұл ... ... ... ... оны TQuery ... ... BDE-ге ... SQL құрылған интерпретаторы болады, ... ... ... орындайды.
Егер сұраныс BDE көмегімен құрылған қажет ... ... ... ... етсе, мәліметтер программаны іске қосу ... ... ... ... ... салынады да, TQuery осы кестенің
үстінен қарайтын болады.Уақытша ... ... ... делдал-
компанент арқылы визуальді компаненттерге беріледі де, ... ... ... ... көрсетіледі.Бірақ TTable-ден айырмашылығы
қолданушы оларды өзгерте алады, ... олар анық ... ... ... ... қорында сақталып тұрған информацияларды
өзгерту үшін TQuery BDE-ге ... ... ... ... ... BDE жаңаларын қалыптастырмайды, және алдында құрылған уақытша
кестелерді пайдаланбайды да, тек ... ... ... ... ... ... мәліметтер жүйесінің модификациясы жағдайында
сұраныстың программалық өзгеруін талап ету ... ... ... кейбір шектеулер қойғанда TQuery ”тірі” мәліметтер
жүйесін құруы мүмкін, яғни оған ... BDE ... ... ... TTable компоненті жасайтындай көрсетіледі.
Желілік немесе файл-серверлік мәліметтер қорымен жұмыс кезінде TQuery-
дің мәліметтерге ену ... ... ... ... қарағанда аз
болады, себебі TQuery өзімен жұмыс кезінде уақытша кестелер құрады. ... ... ... ... TQuery ... TTable көмегімен
алынбайтын мәліметтер жүйесін қамтамасыз етеді (мысалға, ... ... ... ... ... ... Серверлі
мәліметтер қорымен жұмыс кезінде TTable-дің қажеттілігі ... ... ... ол ... ... ... барлық серверлердің желілік
көшірмесі ... ... ... ... ... соң ... одан қажет
мәліметтер қорын құрады. Үлкен жергілікті кестелерді ... ... ... мен ... ... ... алуға қатысты TTable-дің ... оның ... ... жұмыс істеуін алып
тастайды.
Статикалық сұраныстар программаның қалыптасу ... ... ... сұраныстары орындалуы да ... ... ... ... ... ... компонент-өрістерді пайдалану мен
құру мүмкіндіктерімен, сонымен қатар, ондай сұраныстың SQL Builder құралы
көмегімен автоматты түрде құрылу ... ... ... қолмен құрастыру үшін обьекттер инспекторындағы
SQL жолындағы батырманы басқанда шақырылатын SQL қасиеттер ... SQL ... ... ... мәтіні.
TQuery кампоненті мәліметтер жиынын қайтара алады(егер кампонент
Select операторын ... яғни ... ... бір немесе бірнеше
кестелерін таңдау жүргізілсе) және мәліметтер қорының бір немесе бірнеше
кестелеріне ... ... ... ... жағдайында кампонент программа айдауы кезінде Open
әдісімен, ал құрылуы кезінде Active қасиетіне True мәнін қойғанда ашылады.
Егер ... Insert, Update ... Delete ... біреуі
қолданылса, мәліметтер жиыны қайтарылмайды. Мұндай сұраныс ExecSQL әдісімен
орындалады.
Select операторымен құрылған мәліметтер жиынын жабу Close ... Active ... false ... ... ... Айта ... жайт,
SQL қасиетінің кез-келген өзгерісі құрылу кезінде де, программа жүруі
кезінде де ашық ... ... ... ... ... ... жиынын
қайтармайтын TQuery кампоненті үшін close әдісінің орындалуы ешқандай әсер
етпейді, себебі ашық мәліметтер ... ... ... байланыспаған.
TQuery кампонентімен қайтарылатын мәліметтер жиыны ... ... ... ... ... ... Select ... орындалғаннан
кейін қайтарылатын мәліметтер жиынының өзгеру мүмкіндігі мәні ... ... ... ... ... қойылатын CanModify
қасиетімен анықталады:
• Request Live кампонентінің қасиеті True ... ... ... Мәліметтер жиыны тек бір ғана физикалық ... ... ... ... ... ... ... (яғни сұраныста ORDER BY секциясы
болмауы қажет);
• Мәліметтер жиынында мәндер SUM, CONT, AVG, MIN, MAX ... ... ... Мәліметтер жиыны кэштенбейді (CashedUpDates қасиетінде false ... ... Sybase SQL Server ... ... ... ... ... қайталанбайтын индекс болуы қажет.
Егер мәліметтер жиынына Post, Delete ... ... ... ... ... оның ... Refresh әдісімен
жаңартуға болады. Бірақ бұл жағдайда Select операторы мәліметтер ... ... үшін ... қажет және бұл кестеде қайталанбайтын
индекс ... ... ... ... ... жіберген сұраныс нәтижесінде
қайтарылған мәліметтер жиыны үшін Refresh әдісінің ... ... ... ... Request Live қасиеті еленбейді, егер жоғарыда
айтылған шарттардың ең ... ... ... ... ... ... ... көрсете алады, ал Insert, Edit және Delete ... ... ... ... ... ... өңдеу, қою және өшіру
үшін бұл жағдайда не TUpDateSQL арнайы кампоненттерін, не ... ... TQuery Exec SQL ... ... ... Update, Insert, ... ... пайдалану керек. Бұл жағдайда да, басқа жағдайда да
қолданушы экрандағы мәліметтерді сәйкес жаңартумен ... бір ... бар. ... ... бұл ... ... ... олардың
кескінделуінен тәуелсіз болады. DBGrid торы, мысалға, тек оларды бірнеше
кестелерден ... ... ... ... ... ... ... демонстрациялау үшін
TTable және TQuery кампоненттерінің Refresh әдісі қолданылады, ... ... ... ... ... ... ... салынады:егер
қолданушы экранда көрсетілген мәліметтерді жаңартқысы келсе, ол мәліметтер
жиынын жауып, оны қайтадан ашуы ... ... ... ... ... ... ... бұл уақыттың көп кетуіне әкелуі мүмкін, ал
егер жаңартып жиі ... ... ... ... ... емес ... бұл жағдайда кескінделмеген жазбаларды жаңартпай-ақ қандай да
бір әдіспен ... ... ... қажет ететіні туралы хабардар ету
керек. Бұл мақсаттарда көп жағдайларда қосымша батырма ... ... ... ... тек артынан өзгерту енгізген соң пайда
болады.Қолданушы көңілін жаңа интерфейстік объектіге ... үшін ... етіп ... ... ... белгі беру керек. Келесі
фрагментте TQuery классты quUpdame ... ExecSQL ... ... соң ... ... ... ... қажеттілігі туралы
хабардан тұратын TAlarm классты терезе-қалтқы шығады да, сол уақытта мынаны
жасай алатын bbRefresh батырмасы көрінетін ... Tform ... ... Exec SQL; // ... ... Create Form(TAlarm , Alaem);
Whith Alarm do
Begin // ... ... ... ... div 2;
(Scrun. Height-Height) div 2, Width,Height, swp-NoActivate);
end;
bb Refresh. Show; // ... ... ... ... // ... ... ... данных !’)
End
End;
Бірақ бұлардың барлығы күрделі мәліметтер жиынын жабу мен ... ... ... ... ... ... ... жаңарту тезірек
жүзеге асырылады, бірақ бұл жағдайда күрделі ... ... құру ... орында орындауға тура келеді, бұл жалпы жай ... ... ... ... ... әкеледі.
Айталық, мысалға, бірден үш кестеден таңдау жүргізілсін: ... ... ... құжаттарынан тұратын MoveDoc басты кестесінен
және жүктеу ... ... мен ... ... ... ... PARTNERLIST және SCLADLIST екі ... ... Novedoc. ...... Code мен ... – Sclad. Code жуық өрістермен байланысқан. Мұндай SQL-сұранымы
жаңартылмайтын мәліметтер ... ... ол ... DBGrid ... ... ... ... өрістердің байланысуы сервермен жүзеге асырылады:
Select
…… /* Movedoc кестесінен ... ... ... ... Name /* ... ... ... бар өріс */,
S. Name /* Қойма аты бар өріс */
Form
Movedoc M,
Partnerlist P,
Scladlist S,
Where
P.code=M. Partnercod
and S. Code=M. ... ... ... ... ... /* Movedoc ... ... өрістер тізімі */
form
Movedoc
Partnerlist және Scladlist мәліметтерінен тұратын екі ... ... ... бар fklookup ... ... ... құруға
болады. Соңғы қолданушы үшін нәтиже бірдей болады, бірақ мәліметтер жиынын
Edit…Post әдістерімен жаңартуға болады, бұл кезде ... ... ... және Open ... ... SQL-сұранысын қолдану керек
болады.Екінші мәліметтер ... ... ... ... ... ... ол ... үзілістерімен парақталады.
Select операторы жалпы ... Where ... ... ... ... ... ... қолданушы
жазбаларды енгізу мен өзгертуді Where ... ... етіп ... ... Бұл ... ... жиыны өзін
қалай ұстау керектігін Constrined қасиеті мәнімен анықтайды: егер онда True
болса, енгізілген немесе ... ... ... өткізіледі де,
мәліметтер жиынынан кетеді, қарсы жағдайда мәліметтер жиынында «дұрыс»
жазбалармен бірге ... ... ... ... қызметі
мен құжатта айтылған. Тәжірибеде бұлай емес: Constrained ... ... ... әсер ... TDBGrid ... ... Қасиеттері | ... ... ... ... жақтауларының стилін |
|TformBorderStyle=(bsNone |анықтайды:bsSingle-қалыңдығы 1 пиксель ... ... ... ... ... ... ... |
|TborderStyle= ... ... ... ... жақтауы; ... ... ... |
|BorderStyle:TborderStyle. |bsSizeable жақтауы. ... ... |DBGrid Columns ... ... |
|Columns; ... ... ... |
|Property ... көзі ... ... ... ... |компонентке сілтемеден тұрады. ... Default ... True ... тор ұяшықтарының |
|Drawing:Boolean; |ішіндегілер автоматты түрде ... |
| ... ... ... немесе |
| ... ... ... ... ... True ... ... ұяшықты F2 |
|EditorMode:Boolean; |немесе Enter ... соң ... ... Field ... ... ... ... | ... ... ... кампоненттерімен ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... ... | ... TDBGridOption= |Компонент әрекетінің ... ... show ... ... ... ... ... dgAlwaysShow |
|r,dgColumnRestze,dgCol |Editor-өрісті оны ... ... ... ... ... ... |
|ConfirmDelete,dgCanselonEx|өткізеді; dgTitles-бағандар тақырыбын ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді; ... of ... ... енін |
|TDBGrideOption; |қолымен өзгертуге ... ... dgCol ... ... ... тік сызықтарды ... ... ... ... ... ... ... dgTabs-Tab клавиші |
| ... ... ... ... ... |
| ... dgRowSelect-барлық таңдалған |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... егер кампонент енгізу |
| ... ... ... |
| ... ... керек; |
| ... ... ... |
| ... ... ... ReadOnly:Boolean;|True мәнін қабылдаса,мәліметтерді |
| ... ... ... ... ... ... байланысқан мәліметтер |
|SelectedField:Tfield; |жиынына енуге жол ашады. ... ... ... ... Columns ... |қасиетімен анықтайды. ... ... ... тақырыбының шрифтін анықтайды. |
| TDBGrid ... ... ... ... ... құрады және қайтарады. |
|Procedure RebuildColumns; |Объект-бағанның ескі анықтамасын жояды және|
| ... ... ... ... ... RestoreDefaults.|Барлық объект-бағандардың келісілген |
| ... ... ... |
| TColumn ... қасиеттері. |
|Type TcolumnButtonStyle= |Бағанға тағайындалған батырма типін ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... шақыратын батырмадан тұратын |
|tyle; ... ... ... ... ... Color:Tcolor; |Баған түсін анықтайды. ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... ... өзіне|
| ... ... ... Font:Tfont; |Баған ... ... ... ... ... ... анықтайды,егер|
| ... ... cbsAuto мәні |
| ... ... ... True ... ... ... ... ... ... ... ... басқаруға |
|Title:TcolumnTitle; ... ... ... |
| ... Font қасиеттерінің көрінбейтін |
| ... үшін ... |
| ... ... ... ... Visible:Boolean; |Егер False қабылдаса,баған торда |
| ... ... ... ... ені ... тұрады. ... Әдіс | ... ... ... DefaultDran |Кесте ұяшығының келісім бойынша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... State-кескінделу |
|Tcolumn; ... ... | ... ... қайтарады,егер FieldIndex индексті|
|ValidFieldIndex(FieldIndex:|калонкамен мәліметтер жиынының өрісі ... ... ... немесе |
| ... ... өріс ... |
| ... ... ... | ... байланысқан. |
|Type TDBGrid ClickEvent= ... ... ... ... ... |
|procedure(Column:Tcolumn) |болады. ... object; | ... | ... | ... | ... ... енгізу фокусын алу мезетінде |
|OnColEnter:TnotifyEvent; ... ... ... ... ... ... жоғалтпас бұрын пайда|
|OnColExit:TnotifyEvent; |болады. ... ... ... ... ... пайда |
|(Sender:Tobject;FromIndex,T|болады:FromIndex-ауысуға дейінгі баған ... of object; ... ... жаңа ... ... ... | ... | ... ... ... кескіндеу қажеттілігі туғанда |
|procedure(Sender:Tobject; |пайда болады: Rect-кескінде тікбұрышы; |
|constRect:Trect; ... ... ... ... |индексі; Column-баған; State-күй. ... | ... of | ... | ... | ... ... | ... ... ... басу ... ... ... |болады. ... ... ... басу кезінде пайда болады. ... ... | ... Object; | ... | ... ... | ... ... мәліметтер жиынының мазмұнын кестелік форматта
көрсету үшін қолданылады, онда жолдар мәліметтер жиынының жазбаларына, ... ... ... келеді. TDBGrid кампонентінің DataSource
қасиетінде ... ... ... ... ... ... аты тұрады. Орындалу кезінде DataSource қасиетінің мәнін өзгерте
отырып, ... ... ... ... ... үшін бір ... қолдануға болады. Қолданушымен алдын ала дайындалған ... ... ... ... қосымшаның құрылымдық күрделілігі мен
көлемін едәуір минимизациялауға болады.
TDBGrid бағандарының құрамын анықтау үшін бағандар редакторын (Columns
Editor) қолдануға болады. TDBGrid ... ... ... ... ... бағандар тізбегінің ретін анықтаумен анықталады.
Егер бағандар редакторы ... ... ... ... хабарланған өрістер алынады. Бұл кезде бағандар түрі TField
кампонентінің сәйкес қасиеттерімен анықталады, ал ... ... ... анықтамасы ретімен анықталады.
Мәліметтер жиыны үшін TField кампоненті құрылмаған жағдайда өрістердің
тізбектелу реті мен олардың ... ... құру ... ... қоры(ТМҚ) жазбаларының құрылымымен ... ... ... ... ... ... тізіміндегі бір мәліметтер жиынының
өрістеріндегі мәндерді таңдау үшін қолданылады.
Компонент ... ... | ... ... property ... ... ... екіншідегі мәндер |
|String; ... ... ... |
| ... ... ... property ... |Мәліметтер жиыны біреуімен байланысқан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|ght,daCenter); |жақ; ... жақ; ... ... property ... ... ... | ... | ... | ... property ... ... ... санын анықтайды. |
|Integer; | ... property ... енін ... ... | ... property ... |Мән ... ... ... 2 ... |
| ... ... ... ... ... ... өрісінің ағымдағы мәнінен |
| ... ... ... ... |
| ... мәні өзгерсе, осы қасиеттегі мәні бар |
| ... ... екі ... ... |
| ... ... ... property List ... ... ... мәні |
|FieldIndex:Integer; ... ... ... өріс |
| ... ... ... property ... ... ... ... ... | ... property List ... тізім ашылып тұрса, Trueмәнін |
|Visible:Boolean; ... ... property ... True ... ... ... |
|ReadOnly:Boolean; |өрісінің мәнін ... ... ... property ... ... ... ... текст |
| ... ... ... ... | ... ... ... CloseUp ... ... ... жабады.Accept параметірі |
|(Accept:Boolean); |DataField өрісі үшін тізімнің ағымдағы мәні |
| ... ... ... ... |Тізімді ашады. |
3 ... үй» ... ... ... ... ... іске қосылғаннан кейін бөлмелердің тізімі көрсетілген терезе
ашылады. Бқл терезенің жоғарғы бөлігінде орналасқан меню қатары арқылы ... ... ... қол ... болады. Программа
барлық дерлік құжаттарын шығарып береді. Қажет ... ... ... түрін
береді.
1-сурет. Басты терезе
Бұл терезеде қалған формаларға өтуге арналған командалар орналасқан.
3.2 Клиентпен жұмыс
Клиентпен жұмысқа: оны тіркеу, оған қызмет ... және оған ... ... ... есеп ... көрсетілген терезедегі тізімде қазіргі уақытта бос тұрған
бөлмелердің тізімін алуға болады. Осы ... ... ... ... екі рет ... ... терезе пайда болады. Бұл ... ... ... клиентке беруге болады.
2-сурет. Клиентке бөлме беру
Қажетті өрістерді толтырылғаннан кейін клиент өз бөлмесіне жайғаса
беруіне болады.
Оған қоса ... ... ... ... ... Атап ... болсақ:
тамақ, такси шақыру, неше түрлі сусын ... ... Ол үшін ... ... ... көрсету қатарын таңдаңыз. Содан кейін ... ... ... ... ... соң ... терезе
пайда болады. Осы терезе арқылы клиентке қызметіңізді көрсете беріңіз.
3-сурет. Клиентке қызмет көрсету.
Клиентке өзінің пайдаланған барлық қызметі үшін және оның ... ... ... ... үшін Есеп ... ... қатарын
таңдаймыз. Осдан кейін клиентке есеп-фактура шығарып беретін терезе ... ... ... ... мен ... ... ... жаңа бөлме немесе жаңа қызмет ... ... ... ... онда Сервис менюінен сәйкес қатарды таңдайсыз. Осы екі
форманың интерфейсі бір-біріне ... ... ... қажетті бөлмені
немесе қызметті таңдап, өшіру не ... ... ... таңдаймыз.
Егер қосықыңыз келсе Қосу өрісін таңдап, Қосу батырмасын басамыз.
5-сурет. Бөлмелер тізімі
3.4 Тұрып кеткен клиенттер туралы ақпарат
Егер қажетті жағдай ... ... ... ... ... ... ... Олар жеке бір кестеге сақталады. Оларды қарап, іздеу
үшін Есеп менюінен Есеп ... ... ... кейін 6-суреттегідей
терезе ашылады.
6-сурет. Есеп терезесі
Осыдан іздеу жұмыстарын жүргіуге болады. Ол үшін ... ... ... ... ... Іздеу батырмасына басу керек. Осыдан
кейін табылған нәтижелер тізімде көрсетілетін болады. Егер ... ... ... ... ол үшін де сәйкес батырма бар. Терезенің төменгі
бөлігінде есеп беру ... ... Ол ... сұраныс бойынша есеп
беріледі.
7-сурет. Сұраныс бойынша есеп
қорытынды
Жаңа ... ... ... ... ... оқу ... ... меңгеруі үшін оқу материалдарының
практикалық жағынан ... ... ... ... Бұл ... жету
жолында электрондық оқулықтар, тексеру программалары, оқыту ... ... ... ... ... Білім саласында компьютер оқушы
үшін оқу құралы, ал мұғалім үшін жұмысшы болып ... Оның ... ... үшін ... ... ... ... мұғалімнің және
оқушының алдына қойған мақсатына жетуін және шығару жолдарын қамтамасыз ету
керек.
Бүгінде біз орта білім ... одан әрі ... ... ... ол ... тұрғыда болады және компьютерлік
сауаттылықтан жеке ... ... ... ... операциялық
негіздеріне ауысуды білдіреді, мұнда әрбір оқушы ... ... ... ... ... қана ... оны ... қолдана
білуі, Интернет ғаламдық ақпарат желісін пайдалана алуы тиіс.
Алайда, ... беру ... ... және ... ... жүзінде үйлестіре қолдануда кемшіліктер кездеседі. Оның ... ... тез ... мәселені қиындата түседі. Жағдайды
жақсарту үшін білім беру ... мен ... ... ... ... ... педагог өзі білетін, жақсы
меңгерген, бейімделген техникалық құралдарды сабақта ... ... ... ... ... ... оқыту материалдарының
педагогикалық мазмұндылығы мен әркімнің өзінің ... ... ... зор. ... ... ... мен ... көбінесе өздігінен оқып
үйрену процесін ... ... мен ... ... сапасына
тәуелді болады.
Компьютер және ақпараттық технологиялар арқылы ... ... ... ... жаңаша ойлау қабілетін қалыптастырып, оларды жүйелік
байланыстар мен ... ... ... ... - ... ... қалыптасуына жол ашуы керек.
Бүгінгі таңдағы ақпараттық қоғам аймағындағы оқушылардың ... ... және ... ... ісін ... ... ... педагогикалық технологиялардың тиімділігі жоғары
деп есептейміз.
Дипломдық жұмыс қазіргі ... ... ... ... бірі – ... үй мәселесіне арналған болатын. Программа 5
кестемен өзара байланысқан мәліметтер қорынан тұрады. ... ... ... ... ... компьютер манипуляторы арқылы санаулы
уақытта ... ... ... ... ... В.В., ... П.В. Delpi5. Руководство разработчика базы данных
– М.: «Нолидж», 2000г.
2. Баженова И.Ю. Delphi5. ... ... – М.: ... ... ... ... ... Бегг, Анна Страган. Базы данных:
проектирование, ... и ... ... и практика, 2-е
изд.: Пер. с англ.: Уч. пос: - М.: издательский дом «Вильямс», 2000г.
4. Александровский А.Д., ... В.В. Delphi для ... ... ... 2000г. ... «для программистов»).
5. Вычислительные машины, системы и сети: Учебник/А.П. Пятибратов, С.Н.
Беляев, Г.М. Козырева и др.; Под ред. ... А.П. ... - ... и ... 1991. - 400 ... ... Н.Г. и др. Архитектура вычислительных систем и сетей: Учеб.
пособие / Н.Г. Черняк, И.Н. Буравцева, Н.М. Пушкина. - 2-е ... и доп. - М.: ... и ... 1986. - 318 ... ... В.Э. IBM PC для пользователя, 2-е изд., ... и доп. - ... и ... ... ... 1991. - 288 с.
8. Вычислительные машины, системы и сети: Учебник/А.П. Пятибратов, С.Н.
Беляев, Г.М. Козырева и др.; Под ред. ... А.П. ... - ... и ... 1991. - 400 ... Овечкин Ю.А. Микроэлектроника: Учебник для техникумов. - М.: Радио и
связь, 1982 - 288 с.
10. Каган Б.М. Электронные вычислительные ... и ... ... ... ... - 2-е изд., ... и доп. - М.: Энергоатомиздат, 1985. -
552 с.
11. Микропроцессоры: Учеб. Пособие В 5 кн./под ред. В.А. ... кн. ... ... ... О.Е. Вершинин. - М.: Высш. шк.,
1988. - 144 с.
12. Бедрековский М.А., ... Н.С., ... В.А. ... -
М.:Радио и связь, 1981. - 72 с.
13. Григорьев «Микропроцессор i80486» БИНОМ Москва 1993
Гук «Аппаратные средства IBM PC» Питер ... ... ... В.Г., ... Н.П., ... Г.Н. Введение в язык Паскаль. -
М.: Наука, 1988. - 320 с.
15. Абрамов С.А., Зима Е.В. ... ... на ... ... - ... 1987. - 112 с.
16. Вирт Н. Алгоритмы и структуры данных./Пер. с англ. М.: Мир, 1989. - ... ... П. ... на ... ... - М.: Мир, 1982. - 382 ... Дантеманн Дж., Мишел Дж., Тейлор Д. Программирование в ... ... с ... - ... НИПФ ... 1995. - 608 с.
19. Епанешников А., Епанешников В. Программирование в среде ... ... - М.: ... 1993. - 288 ... ... К., Вирт Н. ... ... для пользователя и описание
языка: Пер. с англ. - М.: Финансы и статистика, 1982. - 151 с.
21. Матчо Дж., ... Д.Р. Delphi: ... ... М.: ... 1995. - 464 с.
22. Орлик С.В. Секреты Delphi на примерах: - М.: ... - 316 ... ... О.Н. ... на языке Паскаль. - М.: Радио и связь,
1988. - 224 ... ... В.Н. ... упражнений по языку Паскаль: Учеб. пособие для
вузов. - М.: ... 1989. - 160 ... ... Д. ... на ... ... Практ. руководство. - М.:
Мир, 1987. - 232 с.
26. Рубенкинг Н. Турбо Паскаль для Windows: В 2 т.; Пер. с ... - М.: ... - 536 ... ... В.В. ... ... В 3-х книгах. Книга 1. Основы Турбо
Паскаля. - М.: Учеб.-инж.центр МВТУ-ФЕСТО ДИДАКТИК, 1992. - 304 ... ... В.В. ... и Windows. - М.: ... МВТУ-ФЕСТО
ДИДАКТИК, 1994. - 539 с.
29. Фаронов В.В. Практика Windows-программирования. М.: Информпечать, 1996.
- 247 с.
30. Федоров А., ... Д. Borland Pascal в ... Windows. - ... 1993. - 656 ... Форсайт Р. Паскаль для всех: Пер. с англ.- М.: Машиностроение, 1986. -
288 с.
қосымша
unit frmMain;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, ... ... Menus, DB, Grids, DBGrids, ... ... ShellAPI;
type
TForm1 = class(TForm)
Menu1: TMainMenu;
N1: TMenuItem;
N2: TMenuItem;
N3: TMenuItem;
N4: TMenuItem;
N5: TMenuItem;
N6: TMenuItem;
N7: TMenuItem;
N10: TMenuItem;
N11: TMenuItem;
N14: TMenuItem;
Query1: TQuery;
DBGrid1: TDBGrid;
DataSource1: TDataSource;
Label1: TLabel;
N16: TMenuItem;
N17: TMenuItem;
N18: ... ... ... ... ... ... ... N7Click(Sender: TObject);
procedure N5Click(Sender: TObject);
procedure DBGrid1TitleClick(Column: TColumn);
procedure N17Click(Sender: TObject);
procedure N18Click(Sender: TObject);
procedure N10Click(Sender: TObject);
procedure ... ... ... ... ... TObject);
procedure N11Click(Sender: TObject);
procedure FormResize(Sender: TObject);
procedure FormShow(Sender: TObject);
procedure N20Click(Sender: TObject);
private
{ Private ... ... Public ... ... ... of ... *.dfm}
uses
frmStudy,
frmServices,
frmArenda,
frmClSer,
frmCheque,
frmAbout,
frmReport,
frmSplash,
frmClient;
procedure TForm1.FormCreate(Sender: TObject);
begin
a[1]:=true;
query1.Open;
end;
procedure TForm1.N6Click(Sender: TObject);
begin
form2.ShowModal;
end;
procedure TForm1.N7Click(Sender: TObject);
begin
form3.ShowModal;
end;
procedure TForm1.N5Click(Sender: TObject);
begin
Close();
end;
procedure TForm1.DBGrid1TitleClick(Column: TColumn);
var i:0..2;
begin
for i:=0 to 2 do a[i]:=not a[i];
case ... ... if a[0] then ... by nm desc' ... by nm ... if a[1] then ... by numb desc' ... by numb asc';
2: if a[2] then query1.SQL[4]:='order by baga desc' else
query1.SQL[4]:='order by baga ... ... ... form4 ... ... ... ... '+datetostr(now())+' г.';
end;
end;
procedure TForm1.N18Click(Sender: TObject);
begin
form5.Show;
form1.Enabled:=false;
end;
procedure TForm1.N10Click(Sender: TObject);
begin
form6.Show;
form1.Enabled:=true;
end;
procedure TForm1.N15Click(Sender: TObject);
begin
ShellExecute(0, 'open',PChar(path+'\ref\tel.exe'), nil, PChar(pp),
sw_show);
end;
procedure TForm1.N9Click(Sender: TObject);
begin
ShellExecute(0, ... nil, ... ... ... ... ... TForm1.FormResize(Sender: TObject);
begin
dbgrid1.Width:=form1.Width-30;
dbgrid1.Height:=form1.Height-100;
dbgrid1.Columns[0].Width:=dbgrid1.Width div 2;
dbgrid1.Columns[1].Width:=dbgrid1.Width div 5;
dbgrid1.Columns[2].Width:=dbgrid1.Width div 4;
end;
procedure TForm1.FormShow(Sender: TObject);
begin
Form10.ShowModal;
end;
procedure TForm1.N20Click(Sender: TObject);
begin
form11.ShowModal;
end;
end.
-----------------------
ПЖ-ның
Ақпараттық үлгісінің ішкі нобайы
Мәліметтер қоймасы
Ақпараттық ... ... ... ... ... файл
Ішкі файл
Ішкі файл

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері. мәліметтерге ado арқылы қатынау26 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi-де мәліметтер қорын құру технологиялары жайлы ақпарат7 бет
Delphі ортасында жұмыс істеу технологиясы80 бет
Turbo Pascal тіліндегі мәліметтердің күрделі типтері50 бет
«Toyota» автосалон деректер қорына навигациялық тәсілдерді қолдану16 бет
«Центр Кредит банктың жинақтаушы зейнетақы қорының» ақпараттық жүйесі39 бет
Автоматтандырылған тест жүйесі41 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь