Қайталану операторлары


МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1. ҚАЙТАЛАНУ ОПЕРАТОРЛАРЫ
1.2. Алдыңғы шартты цикл (әзірше циклінің түзілісі) 4
1.2. Соңғы шартты цикл (дейін циклінің түзілісі) 8
1.3. Параметрлі цикл 12
1.4. Цикл ішіндегі циклдер 20

ҚОРЫТЫНДЫ 25

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
26
КІРІСПЕ
Компьютер белгілі бір есептерді шешу үшін адам тарапынан сол есепті қандай жолмен және қалай шығару керектігі түралы тапсырма алуы қажет. Бұл тапсырмалар бір жағынан компьютерге түсінікті болып жазылуы керек болса, екінші жағынан тапсырма беруші кісіге де ыңғайлы болғаны жөн. Осындай компьютерлік тілде жазылған тапсырмалар мен командалар жинағы бағдарлама деп аталады. Ал бағдарламалық текстерді жазу үшін пайдаланылатын символдардың жиынтығы компьютерлік тіл алфавитін құрайды.
Кез келген бағдарламалық тіл символдардан, сөздерден, сөз тізбектері және сөйлемдерден(операторлардан) тұрады. Сөздер символдардан құралады, ал операторлар сөз тіркестерінен тұрады. Қазіргі кезде бағдарлама жазу үшін көптеген бағдарламалау тілдері қолданылады. Солардың бірі -Turbo Pascal тілі құрылымының қарапайымдылығы мен игеруге жеңілдігінің арқасында бағдарламалаушылардың арасында кеңінен қолданылады.
Енді бірер ауыз сөз тілдің тарихына тоқталатын болсақ алгоритімдік тіл АЛГОЛ 1950-1960 жылдары өңделді. Паскаль АЛГОЛ-дың ұрпағы болып саналады. Оны өңдеген швециялық,жоғары техникалық училищесінің профессоры Никлаус Вирт болды. Ол бұл тілді дүние жүзінде алғаш есептеу машинасын жасаған ұлы француз ғалымы Блез Паскальдың құрметіне «Паскаль» деп атаған. Паскальдың туған уақыты 70 жылдардың басы болатын. АЛГОЛ-мен салыстырғанда Паскаль түсінікті әрі өте жеңіл. АЛГОЛ-да жоқ болған нәрселердің барлығы Паскальда бар. Онда көптеген жақсы өңделген мәліметтер және қорытылып жаңа үлгіде тұрғызылған процедуралары бар.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Абрамов С. А., Зима Е.В. Начало программирования на языке Паскаль. М, 1987.
2. Епанешников А. М., Епанешников В. П. Программирование в среде Турбо Паскаль. Диалог мифе ,1996.
3. Зубов В.С. Турбо Паскаль.
4. Лапчик М.П. Вычисление. Алгоритмизация. Программирование.
5. Марченко Турбо Паскаль 7.0
6. Мұқашева М.Ө. Турбо Паскаль тілінде программалау негіздері.
7. Фаронов Турбо Паскаль 7.0

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3
1. ҚАЙТАЛАНУ ОПЕРАТОРЛАРЫ
1.2. Алдыңғы шартты цикл (әзірше циклінің түзілісі) 4
1.2. Соңғы шартты цикл (дейін циклінің түзілісі) 8
1.3. Параметрлі цикл 12
1.4. Цикл ішіндегі циклдер 20
ҚОРЫТЫНДЫ 25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 26

КІРІСПЕ

Компьютер белгілі бір есептерді шешу үшін адам тарапынан сол есепті
қандай жолмен және қалай шығару керектігі түралы тапсырма алуы қажет. Бұл
тапсырмалар бір жағынан компьютерге түсінікті болып жазылуы керек болса,
екінші жағынан тапсырма беруші кісіге де ыңғайлы болғаны жөн. Осындай
компьютерлік тілде жазылған тапсырмалар мен командалар жинағы бағдарлама
деп аталады. Ал бағдарламалық текстерді жазу үшін пайдаланылатын
символдардың жиынтығы компьютерлік тіл алфавитін құрайды.
Кез келген бағдарламалық тіл символдардан, сөздерден, сөз тізбектері
және сөйлемдерден(операторлардан) тұрады. Сөздер символдардан құралады, ал
операторлар сөз тіркестерінен тұрады. Қазіргі кезде бағдарлама жазу үшін
көптеген бағдарламалау тілдері қолданылады. Солардың бірі -Turbo Pascal
тілі құрылымының қарапайымдылығы мен игеруге жеңілдігінің арқасында
бағдарламалаушылардың арасында кеңінен қолданылады.
Енді бірер ауыз сөз тілдің тарихына тоқталатын болсақ алгоритімдік
тіл АЛГОЛ 1950-1960 жылдары өңделді. Паскаль АЛГОЛ-дың ұрпағы болып
саналады. Оны өңдеген швециялық,жоғары техникалық училищесінің профессоры
Никлаус Вирт болды. Ол бұл тілді дүние жүзінде алғаш есептеу машинасын
жасаған ұлы француз ғалымы Блез Паскальдың құрметіне Паскаль деп атаған.
Паскальдың туған уақыты 70 жылдардың басы болатын. АЛГОЛ-мен салыстырғанда
Паскаль түсінікті әрі өте жеңіл. АЛГОЛ-да жоқ болған нәрселердің барлығы
Паскальда бар. Онда көптеген жақсы өңделген мәліметтер және қорытылып жаңа
үлгіде тұрғызылған процедуралары бар.

1. ҚАЙТАЛАНУ ОПЕРАТОРЛАРЫ

Øàðòòû´ ñàµòàëó êåç°íäå êîìàíäàëàð ñåðèÿñûí µàéòàëàï îðûíäàóà
áåð°ëåò°í í¾ñµàóëàðäû µàéòàëàíó êîìàíäàñû, µûñµàøà öèêë äåï àòàéäû.
Àëãîðèòìä°ê ò°ëäå öèêëä°´ ²ç°ðøå, äåé°í, ¸ø°í äåï àòàëàòûí ò¸ð
³çãåøåë°êòåð° áàð.

1.1. Àëäû´û øàðò öèêë (¢ç°ðøå öèêë°í°´ ò¸çåë°ñ°)

Îïåðàòîðëàðäû´ µ¾ðûëûìû:
WHILE øàðò DO(*²ç°ðøå øàðò ñàµòàëûï ò¾ðàí êåçäå*)
WHILE, DO (²ç°ðøå, îðûíäàó ò¸é°íä° ñ³çäåð; öèê°ëä°´ äåíåñ°(µàéòàëàíûï
îðûíäàëó òè°ñ îïåðàòîð)).
Æàçûëó ò¸ð°:
WHILE P DO S

²ç°ðøå áóüëä°ê æàé íåìåñå µ¾ðàìà
åðíåê îðûíäàó îïåðàòîð(öèêë äåíåñ°)

WHILE P DO-öèêë òàµûðûáû; (DO ñî´ûíà í¸êòåë° ¸ò°ð µîéûëìàéäû)
WHILE öèêëäå á°ðíåøå ðåò Ð-í°´ ì²í° òåêñåð°ëåä° äå, åãåð ì²í TRUE
áîëñà (øàðò ñàµòàëñà), îðûíäàëûï, áàñµàðó µàéòàäàí Ð øàðòûíû´ µàéòàëàíó
êåçäåã° ñàµòàëóûí òåêñåðóãå áåð°ëåä°. Åãåð
Ð ì²í° FALSE áîëñà, S îðûíäàëìàé áàñµàðó (öèêë°) WHILE öèêë°íåí ñî´
êåçäåñåò°í á°ð°íø° îïåðàòîðà ê³øåä°.

1 ìûñàë. n! ì²í°í åñåïòåó êåðåê (n=1*2*3..n;-n8)
program fAKT;
uses crt;
var
R, P, K:integer;
begin
clrscr ;
Write (*n!-?* );
readln (n);
k :=1;
R:=1
while k=n do
begin
r:=r*k;
k:=k+1;
end;
write(*n!=*,R)
end.

̾íäàû k=n öèêëä°´ îðûíäàëó øàðòû; k-ì²í° öèêëä°´ µàéòàëàíûï
îðûíäàëó ñàíûí á°ëä°ðåò°í àéíûìàëû. ̾íäàé àéíûìàëûíû öèêë ñàíàóøû äåéä°, r-
áàñòàïµû ì²í°.

2-ìûñàë Áåðiëãåí íàòóðàë ñàííû´ N öèôðëàð ñàíûí åñåïòå´äåð.
Øåøói: Ñàííû´ öèôðëàðûíû´ ñàíûí ñàíàóäû ñî´û öèôðûíàí áàñòàéìûç.
Öèêëäi´ êåëåñi µàäàìûíäà ñàíàóûøòû´ öèôðií áiðãå àðòòûðàìûç äà, àë ñàíäû 10
åñå êåìiòåìiç (ñ³éòiï, ñàííû´ ñî´û öèôðûíàí µ¾òûëàìûç), ²ði µàðàé øûµµàí
ñàíà îñû ²ðåêåòòi æàëàñòûðà áåðåìiç æ²íå ò.ñ.ñ., ñàí í³ëãå òå´ áîëàíà
äåéií.

program Example7;
var
m,n: Longint;
k: Integer; { öèôðëàðäû ñàíàóûø}
begin
writeln (‘Íàòóðàë ñàíäû åíãiç’);
{Íàòóðàë ñàíäû åíãiçåìiç}
readln (n);
m:=n;
k:=0;
while m 0 DO {²çið (while) ñàí m îðûíäà (DO)}
begin
inc (k); {k:=k+1}
m:=m div 10; {ñàííû´ ñî´û öèôðií “àëûï òàñòàéìûç”}
end;
Writeln (‘ñàíäa’, n,’-‘, k,’ öèôð’); {öèôðëàð ñàíûí øûàðó}
readln;
end.

Îñû ïðîãðàììàíû´ îðûíäàëóûí µàðàñòûðàéûµ
n m   k
65387 65387 0
65387 6538 1
65387 653 2
65387     65 3
65387 6 4
65387 0 5
Ïðîãðàììàíû´ àòµàðûëó í²òèæåñií ýêðàííàí ê³ðåìiç:
63387 ñàíûíäà–5 öèôð.

3-ìûñàë. Áîñ åìåñ íàòóðàë ñàíäàð îíàí ñî´ í³ë êåëåòií òiçáåãi áåðiëãåí.
Òiçáåêòi´ å´ êiøi ýëåìåíòiíi´ ðåò í³ìiðií òàáû´äàð.
Øåøói: x ïåí i àðµûëû òiçáåêòi´ êåëåñi ýëåìåíòií æ²íå îíû´ í³ìiðií
áåëãiëåéiê; min æ²íå ê òiçáåêòi´ å´ êiøi ýëåìåíòi ìåí îíû´ í³ìiði.
Ýëåìåíòòåðäi ñàíàó 0 øûµµàíà äåéií æ¸ðåäi, ÿíè õ 0. Òiçáåêòi´ áàñòàïµû
å´ êiøi ì²íi áiðiíøi ýëåìåíò àðµûëû àíûµòàëàäû: êåëåñi åíäiðiëåòií ýëåìåíò
àûìäàû min ýëåìåíòïåí ñàëûñòûðûëàäû, åãåð min ýëåìåíò àûìäàû ýëåìåíòòåí
¸ëêåí áîëñà, îë àûìäàû ýëåìåíòïåí àëìàñòûðûëàäû, àûìäàû ýëåìåíòòi´
í³ìiði åñòå ñàµòàëàäû ò.ñ.ñ.

program Example8;
var
x, i, min, k: integer;
begin
writeln (‘òiçáåêòi´ áiðiíøi ýëåìåíòií åíãiç’);
read (x);
k:=1;
min:=x;
i:=2;
while x DO
begin
if x min then
begin
min: =x;
k: =i-1
End;
writeln (‘Òiçáåêòi´’, i, ‘ ýëåìåíòií åíãiçi´äåð’)
read (x);
inc (i);
end;
writeln (‘Å´ êiøi ýëåìåíòòi´ í³ìåði-’,ê);
end.

1.2. Сî´û øàðòòû öèêë (“äåéií” öèêë°í°´ ò¸çåë°ñ°)

“Äåé°í” öèêë°í°´ ò¸çåë°ñ° “²ç°ðøå” öèêë°í°´ ò¸çåë°ñ° ñèÿµòû, á°ðàµ
ì¾íäà øàðòòû´ ñàµòàëóûí òåêñåðó öèêë äåíåñ°í á°ðíåøå ðåò îðûíäàóäàí ñî´
æ¸ðã°ç°ëåä°, ñóðåòòåí ê³ðóãå áîëàäû.
“Äåé°í”
öèêë°í°´ ò¸çåë°ñ°
(Ð) äåé°í
µàéòàëàó (s).
(Ð) øàðòûíû´
ñàµòàëóû
àÿµòàëàíà
äåé°í S-ò° µàéòàëàï îðûíäàó.
Ð åìåñ Ð).

“Äåé°í”-í°´ Ïàñêàëüäàû æàçûëó ò¸ð°:

REPEAT S UNTIL (Q)

öèêë òàµûðûáû öèêë äåíåñ° öèêëä°´ àÿµòàëó øàðòû

REPEAT (µàéòàëàó), UNTIL (äåé°í)-µûçìåòø° ñ³çäåð. Îëàð îïåðàòîðëûµ
æàµøàëàð ð³ë°í àòµàðàäû. (UNTIL-ä°´ àëäûíäàû îïåðàòîðäàí ñî´ í¸êòåë° ¸ò°ð
µîéûëìàéäû, UNTIL-äåí ñî´ æàçûëàòûí øàðòòû æàµøàà àëìàó äà ì¸ìê°í).
Q-NOT P, ÿíè Q-P øàðòûíà êåð° øàðò Q ì²í° TRUE áîëàí êåçäå
öèêëä° îðûíäàó àÿµòàëàäû.

4-ìûñàë. Æàëïû ì¸øåñ° Àê=1(k^2+3) áîëàòûí ò°çáåêò°´ àëàøµû n ì¸øåñ°
ìåí îëàðäû´ µîñûíäûñûí òàáó êåðåê.

PROGRAM tizbek;
VAR
n,k : integer;
a,s : real;
BEGIN
write ('n=?');
READLN (n) :
k:=1;
S:=0;
REPEAT
a:=1(k*k+3);
writeln ('a=', a : s: 6);
s:=s+a;
k:=k+1:
Until (kn);
write('S=', s:8:6);
End.

̾íäàû S:=0 îïåðàòîðû-S àéíûìàëûñûíû´ ì²í°í åíä°ðóãå àðíàëàí ÎÆ-
íû´ ¾ÿøûûí àëäûí àëà òàçàëàï àëó

5- ìûñàë. Æàëïû ì¸øåñ° An=Al*q^(n-1)ôîðìóëàñû àðµûëû áåð°ëåò°í øåêñ°ç
êåì°ìåë° ïðîãðåñèÿíû´ eps-òåí êåì åìåñ ì¸øåëåð°í°´ µîñûíäûñûí òàáó êåðåê
(0q1; eps=0,001) q0 êåç°íäå q^(n-1) ä²ðåæåí°´ ì²í° ¸ø°í exp((n-1)*ln(q))
³ðíåã°í°´ ì²í° àëûíàòûíäûµòàí, ïðîãðàììàíû ìûíàäàé ò¸ðäå µ¾ðóà áîëàäû:

program geomprogr; (*Êåì°ìåë° ãåîìåòðèÿëûµ ïðîãðåññèÿ*)
uses
crt;
var
a, g, eps,
s:real;
n: integer;
begin
clrscr;
write ('a,q,eps=?');
readln (a,q,eps);
n:=1:
S:=0;
repeat
a:=a*exp((n-1)*ln(q));
S:=s+a;
n:=n+1:
until (abs(a)eps);
write ('S=',S);
end.

Åñêåðòó. Öèêëä° µ¾ðó êåç°íäå îíû´ àÿµòàëó øåã° áîëàòûíûí àëäûí àëà òåêñåð°ï
àëàí æ³í. n-µàäàì, ê öèêë ïàðàìåòð°.

6. ìûñàë. Áåðiëãåí øàìàäàí àñïàéòûí µàðæûà ä¸êåííåí òîâàð ñàòûï àëó
ïðîãðàììàñûí µ¾ðó.
Øåøói: X ïåí k àðµûëû òîâàðäû´ áààñû ìåí ñàíûí, ð- áàð µàðæûíû, S-
ñàòûï àëûíàí òîâàðäû´ µ¾íû äåï áåëãiëåéiê. Áàñòàïµûäà S=0 òå´. Áàð µàðæû
êëàâèàòóðà àðµûëû ìàøèíàíû´ æàäûíà åíãiçiëåäi. Òà´äàï àëûíàí òîâàðäû´
áààñû ìåí ñàíûí µàéòàëàï áiëå îòûðûï, îíû´ µ¾íûí åñåïòåï, æàëïû µ¾íûí
ýêðàíà øûàðûï, ²ðåêåòòi S ð-äàí àñµàíà äåéií îðûíäàó êåðåê.

program Example9;
var
x,k,p,s: integer;
begin
writeln (‘Áàð µàðæûíû´ øàìàñû –‘);
readln (P);
S: = 0 ;
repeat
writeln (‘Òîâàðäû´ áààñû ìåí ñàíûí åíãiç’);
readln (x,k);
S:=S+x*k;
writeln (‘Ñàòûï àëûíàí òîâàð µ¾íû’,S);
until Sp;
writeln (‘Ñàòûï àëûíàí òîâàðà æ¾ìñàëàí µàðæû áàð µàðæûäàí
àñûï êåòòi’);
end.

7- ìûñàë. ͳëãå òå´ åìåñ íàòóðàë õ,ó ñàíäàðû áåðiëãåí. d=EÓÎÁ(õ,ó)-òi æ²íå
d=q*x+ w*y áîëàðëûµòàé q æ²íå w á¸òií ñàíäàðûí òàáû´äàð.
p, q, r, s, m æ²íå n (ñàíäàðûí) àéíûìàëûëàðäû åíãiçåìiç àë
àéíûìàëûëàð ¸øií m=p*à+q*â, n=r*a+s*â øàðòû îðûíäàëóû òèiñ. Áàñûíäà m=a=x,
n=â=y , áîëóû êåðåê.

program Example;
var
x,y: integer {áàñòàïµû áåðiëãåíi}
P,q,r,s,m,n,: integer; {åíãiçiëãåí ê³ìåêøi àéíûìàëûëàð}
ê: integer; {P,q,r,s ì¸íäåðií ³çãåðòó ¸øií}
d: integer; {å´ ¸ëêåí îðòൠá³ëãiøòi´ ì²íi}
begin
read (x,y);
m:=x;
n:=y;
p:=1;
q:=0;
r:=0;
s:=1;
repeat
if m n Then
begin
k:= m div n;
m:= m mod n;
p:=p-k*r;
q:=q-k*s
end
else
begin
k:=n div m;
n:=n mod m;
r:=r-k*p;
s:=s-k*q
end;
until (m=0) or (n=0);
if m=0 Then
Begin
d:=n;
q:=r;
w:=s;
nd
else
begin
d:=m;
q:=p;
w:=q;
еnd;
Writeln (d,’=’,q,‘*,’x,’+’,w,’*’,y);
End.

1.3. Ïàðàìåòðë° öèêë

Öèêë äåíåñ°í°´ µàéòàëàíó ñàíû áåëã°ë° áîëñà, ïðîãðàììàäà “¸ø°í”
öèêë°í ïàéäàëàíó û´àéëû. ̾íäàé öèêëä° ïàðàìåòðë° öèêë íå FOR öèêë äåï
àòàéäû. Îíû´ æàçûëó ¸ëã°ñ°:
for ö.ï:=á.ì. to ñ.ì. do ö.ä.
FOR ö.ï.-öèêë ïàðàìåòð°; á.ì.-áàñòàïµû ì²í; ñ.ì.-ñî´û ì²í ö.ä.- öèêë
äåíåñ°.
FOR(öèêë ïàðàìåòð°):=(áàñòàïµû ì²í)
TO(ñî´û ì²í) DO S íå
FOR(öèêë ïàðàìåòð°):=(áàñòàïµû ì²í)
DOWNTO(ñî´û ì²í) DO íå

̾íäàû S-öèêë äåíåñ° (æàé íå µ¾ðàìà îïåðàòîð);
FOR... DO-öèêë òàµûðûáû;
FOR(¸ø°í), TO(äåé°í), DOWNTO(ò³ìåíãå äåé°í)-µûçìåòø° ñ³çäåð;
Öèêë ïàðàìåòð°-REAL òèï°íåí áàñµà êåç êåëãåí ñêàëÿðëûµ òèïò° àéíûìàëû
(ê³á°íåñå INTEGER òèïò° àéíûìàëû ïàéäàëàíàäû );
Áàñòàïµû ì²í, ñî´û ì²í-ïàðàìåòðä°´ µàáûëäàéòûí ì²íäåð°í°´ øåêòåð°. Îëàð
³ðíåê ò¸ð°íäå áåð°ëó° äå ì¸ìê°í.
FOR öèêë°íäå ïàðàìåòð INTEGER òèïò° áîëñà, îíû´ µàäàìû 1 íå –1äåí
áàñµà áîëóû ì¸ìê°í åìåñ (FOR-TO öèêë°íäå µàäàì 1-ãå FOR-DOWNTO öèêë°íäå
µàäàì –1ãå òå´). ¥àäàìíû´ áàñµà ì²íäåð°íäå WHILE íå REPEAT öèêë°í
ïàéäàëàíó êåðåê.
Ïàðàìåòð°-k, îíû´ áàñòàïµû æ²íå ñî´û ì²íäåð° àðµûëû áåëã°ëåíãåí FOR
öèêë°í°´ áëîê ñõåìàñû ò³ìåíã°äåé (k+1 ìåí òà´áàñû FOR-TO ¸ø°í, k-1
ìåí FOR-DOWNTO ¸ø°í, áåéíåëåíãåí.

8- ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қайталану командалары
Delphi операторлары
Шартты цикл операторлары C++
Турбо Паскаль тілінің операторлары
Turbo Pascal тілінің операторлары
Паскаль тілінің негізгі операторлары
С++ программалау ортасының негізгі операторлары
Паскаль программалау тілінің негізі операторлары
Биологиялық ырғақтың қайталану кезеңі
Turbo Pascal тілінің операторлары жайлы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь