Ақпаратты-іздестіру жүйесі және оның дамуы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

1 АҚПАРАТТЫ.ІЗДЕСТІРУ ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.1. АІЖ.нің қалпы және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.2. АІЖ.не қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
1.3. АІЖ қолдану аясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18

2 БАҒДАРЛАМАНЫ ҚҰРУҒА АРНАЛҒАН АСПАПТЫҚ ҚҰРАЛ ... 32
2.1. Delphi.де қолданылатын мәліметтер қорының түрлері ... ... ... ...32
2.2. Delphi.де МҚ байланысты ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... 33
2.3. TQuery компонентімен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
2.4. TDBGrid компонентін қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47

3 «ОҚУ ОРНЫ АІЖ» БАҒДАРЛАМАСЫН СИПАТТАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .56
3.1. Бағдарламаның негізгі сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... .56
3.2. Оқу орындарын іздеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .57
3.3. Мәліметтерді қосу, өзгерту және өшіру ... ... ... ... ... ... .60
3.4. Сұрау бойынша есеп ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63
3.5. Сұрыптау түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
3.6. Мамандықтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 69

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...72
КІРІСПЕ
Қазіргі уақытта қоғамдық өмірде ақпараттың таралу қарқыны өте жылдам дамып келеді. Ақпараттық процесстер - адамдар арасында, тірі организмдерде, техникалық құрылғыларда, қоғамдық өмірде ақпарат тасымалдау, жинақтау мен түрлендіру процесстері.
Ақпаратты басқару компюьтерлерді қолданудың негізгі саласы болып табылады және де, болашақта үлкен роль атқарады.
Мәліметтер қоры - қоғамның қандай да бір саласындағы немесе оның бөлігіндегі нақты объектілер туралы мәліметтер жиынтығы. Мәліметтер қорын басқару жүйесі компьютерлік техниканың даму жолдарына байланысты жетілдіріліп тұрды, пайдаланушының қойған барлық күрделі деңгейдегі талаптарын орындауға бейімделді.
Қазіргі қоғамның талаптарына сәйкес жаңа техналогиялардың даму барысында ақпаратты-іздестіру жүйесі негізгі мәселелердің бірі. Өнеркәсіптерде, мемлекеттік және жеке шаруашылық мекемелерде, оқу орындарында және басқа да салаларда ақпараттандыру жүйесін кеңейту және ақпаратты-іздестіру жүйесі мәселелері алға қойылып отыр. Автоматтандыру үшін көптеген автоматтандырылған бағдарламалық жүйелер мен құрылғылар қолданылады, олардың ішінде бухгалтерлік есептеулер жүйесі, электронды деканат, оқу жүктемесін есептеу, қызметкерлер, студенттер туралы электронды мәліметтер қоры және тағы да басқалар бар.
Дипломдық жұмыс Delphi обьектілі бағытталған тілінде жазылған және мәліметтер қорын басқару жүйесі ретінде Paradox қосымшасы қолданылады. Қазіргі уақытта Delphi корпоративтік пайдалану үшін қолданылатын мәліметтер қоры қосымшасын құруда бірден-бір кеңінен таралған құрылғы болып есептелінеді. Delphi-де МҚ қосымшаларын өңдеуші бизнес-логика және программа интерфейсі реализациясы әдістерін таңдай алу мүмкіндігі ғана емес, МҚ-мен өзара іс-әрекет архитектурасы және мәліметтерге ену мүмкіндігі да бар. Бұл тіл визуалды бағдарламалау ортасы, бағдарламалауға тиімді және қолайлы болып табылады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының қойылымы:
Оқу орындары туралы ақпаратты-іздестіру жүйесін құру.
Мақсаты мен міндеті:
Бұл программада Қазақстан мен Ресейдің белді оқу орындарының тізімі берілген. Сол тізімнен өзімізге ыңғайлы тәсілмен қажетті оқу орынын іздеп табуға мүмкіндік береді
Дипломдық жұмыстың құрылымы
Жұмыс негізінен үш тараудан тұрады:
1-тарауда Дербес ЭЕМ негізінде ақпаратты-іздестіру жүйесінің дамуы және қойылымы туралы жазылды.
2-тарауда Бағдарлама және онымен қалай жұмыс істеу жөнінде қолданушыға нұсқау жазылды.
3-тарауда бағдарламалық өнімді құруға қолданылған инструментальды құрылғылар: мәліметтер қорын басқару жүйесіндегі Paradox 7 механизмі мен Delphi бағдарламалау ортасы және ондағы басты компоненттер туралы жазылды.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
......................6
1 АҚПАРАТТЫ-ІЗДЕСТІРУ ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ
ДАМУЫ.......................................................................
....................8
1. АІЖ-нің қалпы және
дамуы..............................................8
1. АІЖ-не қойылатын
талаптар............................................17
3. АІЖ ... ... ... ... ... ... Delphi-де қолданылатын мәліметтер қорының түрлері ……………32
2. Delphi-де МҚ байланысты ұйымдастыру …………………………..33
3. TQuery компонентімен жұмыс ……………………………....…...…40
4. TDBGrid компонентін қолдану ……………………………………...47
3 «Оқу орны АІЖ» ... ... ... ... ... …………….......…………...56
3.2. Оқу орындарын іздеу …………………………………….......57
3.3. Мәліметтерді қосу, өзгерту және өшіру………………....…60
3.4. Сұрау бойынша
есеп.......................................................63
3.5. Сұрыптау
түрлері...........................................................65
3.6. Мамандықтар
.................................................................66
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... қоғамдық өмірде ақпараттың таралу қарқыны өте жылдам
дамып келеді. Ақпараттық процесстер - ... ... тірі ... ... ... ... ... тасымалдау, жинақтау мен
түрлендіру процесстері.
Ақпаратты басқару компюьтерлерді қолданудың негізгі саласы ... және де, ... ... роль атқарады.
Мәліметтер қоры - қоғамның қандай да бір ... ... ... ... ... ... мәліметтер жиынтығы. Мәліметтер қорын
басқару жүйесі ... ... даму ... ... ... пайдаланушының қойған барлық күрделі деңгейдегі
талаптарын орындауға бейімделді.
Қазіргі қоғамның ... ... жаңа ... ... ... ... негізгі ... ... ... және жеке шаруашылық ... ... және ... да ... ақпараттандыру жүйесін кеңейту және
ақпаратты-іздестіру жүйесі ... алға ... ... Автоматтандыру
үшін көптеген автоматтандырылған бағдарламалық жүйелер мен құрылғылар
қолданылады, олардың ... ... ... ... ... оқу ... есептеу, қызметкерлер, студенттер туралы электронды
мәліметтер қоры және тағы да ... ... ... Delphi ... ... ... ... және
мәліметтер қорын басқару жүйесі ретінде Paradox ... ... ... Delphi ... пайдалану үшін қолданылатын мәліметтер
қоры қосымшасын құруда ... ... ... ... ... ... МҚ ... өңдеуші бизнес-логика және
программа интерфейсі реализациясы ... ... алу ... ... ... өзара іс-әрекет архитектурасы және мәліметтерге ену мүмкіндігі
да бар. Бұл тіл ... ... ... бағдарламалауға тиімді және
қолайлы болып табылады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының қойылымы:
Оқу орындары туралы ақпаратты-іздестіру жүйесін құру.
Мақсаты мен міндеті:
Бұл программада Қазақстан мен ... ... оқу ... ... Сол ... ... ыңғайлы тәсілмен қажетті оқу орынын іздеп
табуға мүмкіндік береді
Дипломдық ... ... ... үш ... ... ... ЭЕМ ... ақпаратты-іздестіру жүйесінің дамуы және
қойылымы туралы жазылды.
2-тарауда ... және ... ... ... істеу жөнінде қолданушыға
нұсқау жазылды.
3-тарауда бағдарламалық ... ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі Paradox 7 механизмі мен
Delphi бағдарламалау ортасы және ондағы басты компоненттер туралы жазылды.
1 АҚПАРАТТЫ-ІЗДЕСТІРУ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... және дамуы
Электрониканың дамуы есептеуіш машиналардың жаңа класының Дербес ЭЕМ-
нің пайда болуына әкелді. ... ... ... ... оның төмен
бағасы жєне сонымен ќатар жоғары сапалылығы. Мысалы, 60-шы жылдардың
басындағы ... ... ... 70-ші ... басындағы кіші ЭЕМ-
дің жєне 80-ші жылдардағы Дербес ЭЕМ-дің шығарылу ... ... ... ... ... Дербес ЭЕМ-ң төмен бағасы, сенімділігі
адам тұрмыс ... ... ... ... ... ... ЭЕМ ќолданылатын ұжымдыќ тұрмыста жатады
1-сурет. Дербес ЭЕМ-нің жалпы схемасы:
1-микропроцессор, 2-негізгі жады, 3-сыртқы жады, ... ... ... ... ... ... магистраль.
ЭЕМ-нің ќолданылуы:
• мамандардың информацияны өңдеумен байланысты еңбек сапасын өсіруге
шынымен мүмкіндік берді. Бұл аспект ерекше ... ... ... ... ... ... ... сапасының жоғарылығы өте жай ќадаммен
өсіп келді. Осылайша ол ... 30 жыл ... 2-3 есе ... ал ... ... 14-15 есе ... ... уаќытта єртүлі салалар
мамандарының басќару жєне ой еңбегінің интенсификациясы үшін Дербес ЭЕМ-
нің негізінде функционалданатын АІЖ өте кең ... ... ... ... ... ... ... негізгі ќұраушы
элементтерін, басќару тұрмысын жєне т.б. олардың ќолданылуының ... ... ... ... ... негізін ќұрайтын
Дербес ЭЕМ-нің жалпы схемасы көрсетілген.
• Дербес ЭЕМ-нің ... ... ... құрамындағы әртүрлі
операциялардың орындалуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ең кең ... таралған 32-разрядты
процессорлар, бірақ көп ... ... ... ... келеді. Разрядтылық елілік кодтағы жұмысшы сөзінің
ұзындығын білдіреді. Микропроцессорлар разрядтылығынан басқа ... де ... ... ... пен разрядтылық неғұрлым
үлкен болса, соғұрлым процессордың сапасыжоғары болады. Бір секундта
ондаған миллиондаған операцияларды ... ... ЭЕМ үшін ... ... ... ... ... сонымен қатар жұмыс істейтін
жадының ... де ... Жады ... және ... ... ... жады 2 компоненттен тұрады: тұрақты есте сақтау құрылғысы(ROM
немесе ПЗУ) және ... есте ... ... (RAM ... ОЗУ) ЖЕҚ- ... ... информациясы және өңделетін мәліметтер сақталады.
Компьютерді сөндіргенде ЖЕҚ ... ... ... өшіріліп
қалады. ТЕҚ-сы ЖЕҚ-ға қарағанда кішірек, онда информация ұзаққа ... оны ... ... емес, немесе оны арнайы құрылғылардың көмегімен
өзгертуге болады (ТЕҚ-прогматтары). Сыртқы есте сақтау құрылғылары ... ... әр ... ... ... Сызықтық жинағыштар информацияны
магниттік таспаға жазу үшін қолданылады.
Қазіргі кезде бірнеше гигабайтқа дейін ... ... ... Бұл ... ... шыққанына қарамастан, олар әлі де
кең көлемде қолданылады, оның ең басты себебі көлемінің ... ... ... ... ... және ұзақ уақыт сақтауға арналған.
Дисктік жинағыштар да қазіргі кезде кең ... ... ... топтарға
бөліп тастауға болады:
а) иілгіш дисктегі жинағыштар (флоппи дисктегі) дискеталар салыстырмалы
түрде сыйымдылығының өте төмен ... ... ... арзандығына
байланысты кең таралған.
б) Қатты дискідегі жинағыштар (винчестер) олар ... ... ... қолданылады, бірақ қатты дискілердің мәліметтерді жіберу жылдамдығы
күшті және сыйымдылығы жоғары ... ... ... ... ал ... және сыйымдылығы өсуде. Бұл айтылғандардың барлығы қазіргі кез-
келген ДЭЕМ-нің ең басты атрибуты болып ... ... ... ... да осы ... ... таралып келеді.
(CD-ROM) өзінің кемшіліктеріне байланысты CD-ROM информацияны сақтау
орнының үлкендігіне байланысты информацияны ... ... ... ... орны ерекше (700 мгб).
г) Қазіргі кезде көп қолданыс ... ... да ... СЕҚ да ...... ... ... дисктері, WORM-дисктері, Mobile
дисктері және т.б.). Кейбір жинағыштар ... ... ... және т.б.). ... ... ... қалған және соңғы
ДЭЕМ-де олар мүлдем қолданылмайды.
• Дисплей информацияны қарауға арналған ... ... Ол ... ... ... ... ... енгізуге арналған негізгі құрылғы.
Сонымен бірге оператордың жұмысын жеңілдететін қосымша құрылғылар да
бар. Олар тышқан және т.б. ... ... үшін ... қатар
сканер де қолданылады. Информацияны қабылдау және талдау құрылғылары
мен ... ... ... ... болашағы өте үлкен.
• Дербес ЭЕМ-нің барлық құрылғылары ... ... ... қатынас
жасай алады. Бірақ информация әуелі ... ... ... ... ... оған ену мүмкіндігін ала алады. ... ... ең ... ... ол ... ЭЕМ-ның негізінде нақты АІЖ-ң
мамандарын ұйымдастыру, бұл әдіс адам мен ... ... ... ... ... ... сұрақтарға жауап беру керек:
• Маманның информациялық есептік сұраныстарын қанағаттандырады.
... ... ... ал сұраныстар қолданушынікі.
• Қолданушы дайындау деңгейіне және оның профессионалды ... ... ... тез қабылдау, көмек берудің қарапайымдылығы және
сенімділігі.
• Қолданушыға шыдамдылықпен қарау.
• Қолданушыны тез ... ... ... ... құрамындағы жұмыстың мүмкіндігі. АІЖ-ның жалпыланған
схемасы 2-суретте көрсетілген.
Жалпы ... ... (ПҚ) ... ... және жаңа программалардың қосылуын және өңделуін
қамтамасыздандырады. ... ... ... ... ... анықталады. (ФПҚ) дәл осы жерде нақты маманға
бағыт ... ... ... ... ... шешіледі. ФПҚ-ды
өңдеу барысында үлкен көңіл "адам-машина" қатынасын ұйымдастыру сұрақтарына
аударылады. Қолданушы ... ... ... өз ... ... ... сезіну керек. Әйтпесе, адамдар жұмысына деген жағымсыз сезімдер
пайда болуы мүмкін.
Диалогты жүйелерді талдау осы диалогты ... ... ... ... ... ... болады:
• Командалық тілі бар жүйелер.
• "Адам объектілер әлемінде".
• "Меню" формасындағы диалог.
Қолданбалы желілерді командалық тілді қолдану мини және микро ЭЕМ ... ... құру ... ... Оның ... ерекшелігі
құрылуының қарапайымдылығы мен жүзеге асырылуына, ал ... ... ... еске сақтау, қате енгізулерді
қайталау, командаларға әр түрлі деңгейде ену мүмкіндігін шектеу және ... ... ... ... ... меңгеруге тиіс.
"Меню" негізгі менюіндегі ... ... ... ... ... ұсынады. Ол ішінен өзіне ең керегі таңдап ала
алады. Қазіргі кезде ең көп таралған қолданушылар ... онда ... орны үш ... ... ... Біріншісі (жоғарыда орналасқан
жол) немесе мәзір жолағы деп аталады. Оның көмегімен ... ... ... әр түрлі мәзірлерді жүргізе алады, ... ... ... ену ... ... ... Екінші бөлігі
(төменгі жақта немесе кейбір кішігірім программалардың болмауы да мүмкін)
қалып-күй ... деп ... Оның ... өте жиі ... ... ... ... көріну мүмкін. Үшінші бөлігі жұмыс беті (стол
беті) деп аталады, ол ең ... ... ... мәзірде немесе қалып-күй
қатарынан шақырылатын командалардың көбісі шақырыла алады. Адам ... ... ... ... ... өте ... ... табылады және ол
өте жиі қолданылады. Кез-келген жағдайда ол СИА ... ... ... АІЖ-ні өңдеу үшін қолданылатын 2 подходты қарастырайық.
1) функционалдық қарапайым функциялардың автоматтандырылуы:
Функционалдық ПҚ-ны нақты қолдану шарттарына қалай ... ... ... әр ... ... ... базалық
болып табылатын программаық жабдықтарды атап өткен жөн.
Ең бірінші болып техникалық жеке тұлға еңбегін ... ... ... жабдықтар пайда болады. Бұған ең қарапайым мысал
текссік редакторлар (процессорлар). Олар информацияны тез ... ... ... ... ... жіне мәтінді басып шығаруға дайындауға
мүмкіндік береді. Тексттік редактрлерде қолдану басып шығарушылардың
еңбегінің ... ... ... әр ... құжаттарды дайындауға мәліметтерді табу үшін үлкен
көлемді информациялармен жұмыс істеуге тура ... Осы ... ... ... яғни бұл жұмысты жеңілдету үшін арнайы МҚБЖ пайда болады(СУБД:
DBASE, RBASE, ORACLE және т. б.). МҚБЖ өте үлкен ... ... және ең ... ... ... дер ... табуға мүмкіндік
береді. Мысалы, картотекамен жұмыс жасағанда қажетті информацияны табу үшін
өте үлкен мәліметтер ... үзу ... ... ... ... ретпен сұрыпталған. Ал МҚБЖ бұл әрекетті санаулы секундтар ішінде
орындай алады.
Мамандардың көпшілігі сонымен бірге әртүрлі ... ... ... ... көп ... экономикалық информациялар кестелік
құжат түрінде көрсетіледі. КЭТ (ҮЭК) ... ... ... ... ... дайындауға көмектеседі. Қорытындылық немесе аралық
мәліметтерді тез арада енгізіп, кейбір өзгертулерді пайда ... ... ... ... ... ... ... тұрмысын координациялау және бақылау
үшін арналған программалық жабдықтардың АІЖ-ның рөлі ... ... ... ... бір ... жиынтығы болып есептеледі, олардың єрќайсысының
басталу жєне біту мерзімі бар. Єр ... ... ... ... байланыста, осылайша жұмыстың аяќталу уаќытын еске салып
тұрады.
Мекемелік тұрмыста үлкен орынды мєліметтердің оперативті ... ... ... ... 95%-ға ... ал ... 53%-ға ... уаќытын
алады. Осыған байланысты «электрондыќ почта» типті программалыќ жабдыќтары
кең тараған. Оларды ќолдану бізге үлкен мүмкіндіктер ... ... ... ... жіберу, әртүрлі жұмыс орындарынан хабарламаларды
алу жєне оларды ... ... ... өткізу жєне т. б.
Мєліметтердің алмасу проблемасы ... ... ... ... жұмысымен тығыз байланысты.
Ќазіргі уаќытта тексттік редакторлар, кестелер, графиктік редакторларды
өзіне сыйдыратын бөліктенген ... ... ... ... ... ... ... үшін ќолданылады жєне олар осы типті
мєліметтерді бір бүтіндей етіп ... ... ... екі ... шапшаң дамуы жүріп жатыр (дыбыстыќ жєне видео ... ... ... ғана тєн ... ќұрылған, мүмкін алдағы уаќытта
информацияның бұл түрлері көптеген МЌ-ң ажырамас бөлігі болып кетер.
Ќазіргі ФПЌ ... ... ... ... ... ... ... да ПЌ-ға жаңа өңдеулер мен
өзгертулер енігзу өте ... ... еді. ... жаңа ... ... екі ... ПЌ-ң ... мен жаңа
мамандыќтар үшін жаңа программалыќ ќамсыз дандыруын ќұру. Ќазіргі ... ... ... ... Ол ... түрде сипатталады:
• шешілетін мєселелер есебі.
• басќа жұмысшылармен өзара іс-єрекет.
• профессионалды єдеттер мен бағыттарды ... тек ФПЌ ... ... ... ќұрылғыларда да өңдеу (тышќан, желі,
телефон номерлерін автоматы түрде алу жєне т. ... ... ... ... ... ... ... экономикалыќ информацияны өңдеу жылдамдығын көтеруге мүмкіндік
береді.
1.2. Ақпаратты-іздестіру жүйесіне қойылатын талаптар
Ақпаратты-іздестіру жүйесінің қызмет ... деп, ... ... адам мен ... ... ... функция мен
жүктелімнің дұрыс бөліну ... ... ... ... ... ... болады. Сонда ғана ақпаратты-іздестіру жүйесі басқарудың
тиімділігін және ... ... ... ... ғана ... ... ... жұмыс жасауына мүмкіндік жасайды.
Әр түрлі басқару ... ... ... ... ақпаратты-іздестіру жүйесі болуы керек. ... ... ... құру ... ортақ болуы қажет. Ақпаратты-
іздестіру жүйесі жалпы мынадай принциптерге сүйенуі қажет:
• жүйелілік;
• икемділік ;
• орнықтылық;
• тиімділік.
Жүйелілік принципі – ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Икемділік принципі – қандайда бір модуль арқылы құрылатын жүйе ішінде
барлық жүйелерді қайта құру және ... ... бір ... ... принципі – ақпаратты-іздестіру жүйесі мүмкін болатын ... ... әсер ... ... байланыссыз негізгі қызметтерді орындау
керек.
Тиімділік принципі – ... ... және оны ... кеткен шығынға
қатысты ақпаратты-іздестіру жүйесі жоғарыда келтірілген принциптерін іске
асуын интегралды түрде қарастыру.
Ақпаратты-іздестіру жүйесіне қойылатын талаптар ... ... ... және ... ... ... ... автоматтандыру уақытты ұту қажеттілігінен туындайтындықтан қолданушының
сұранысына аз уақыт ішінде жауап беру;
- пайдаланушының дайындалу деңгейіне және оның профессионалдық ... ... ... жүйесінің функцияларын үйренудің қарапайымдылығы,
сенімділігі;
- пайдаланушыға байланыс бойынша шыдамдылықты қамтамасыз ету;
- пайдаланушының тез үйренуінің маңыздылығы;
- есептеуіш желі ... ... ... ... АІЖ ... аясы
АІЖ – жаңа ақпараттық технология құралдарының енуі – ... ... ... ... бірі ... ... АІЖ ... технологиялар мен ... ... ... ... қашықтан оқыту жүйесі жедел
қарқынмен дамуда, бұған бірнеше ... ең ...... ... ... ... ... қамтылуы және Интернеттің дамуы
мысал бола алады.
АІЖ-н ... ...... ... сапасын көтеруді
жүзеге асыруға бағытталған процесс, яғни еліміздің ұлттық білім жүйесінің
барлық ... ... ... ... жаңа ... технологияларына алмастыру, оларды сүйемелдеу және дамыту,
нақты жүзеге асыру шаралары.
АІЖ-н ақпараттандыруды ... деп ... ... ғылыми-
техникалық және материалды- техникалық жобалардан тұратын ... ... ... ... ... ... негіздерінің бірі болып білім алу
саласына ... ... ... ... ... ... ... ақпараттандыруды басқаша түсіну қаупін ... оны ... тек ... ... ... ғана әкеліп соқтыратыны
белгілі. Міне осы ... ... беру ... алға ... ... ... ... информатика терминдері арқылы емес, білім
саласының мақсаттары мен ... ... ... қажет.
Ақпараттандыру ісінде білім жүйесінің адамзат тіршілігінің ... ... ... және олардың бір-біріне әсер етуі толық
бейнеленеді. АІЖн ақпараттандыру ісі жаңа оқыту ... ... ... ... беруді ақпараттандырудың теориясы мен әдістемесі мынадай
зерттеу бағыттарынантұрады:
- қазіргі ақпараттық қоғам мен ... ... ... ... ... міндеттеріне сәйкес оқытудың ұйымдық ... ... ... беру ... ... әдіснамасы мен стратегиясын
жетілдіру;
- оқушының ақыл-ой әлеуетін дамытуды, оқу ақпаратын жинау, өндеу, сақтау,
беру, ... ... ... ... әрекет түрлерін жүзеге асыра білуді
қалыптастыру бойынша оқу әрекетін қамтамасыз ететін педагогикалық
технологияны, ... ... ... ... ... ... ... мен ғаламдық коммуникациялар базасында
жұмыс істейтін «виртуалдық» ... беру ... ... ... қол ... ашық ... беру ... таратылған
ақпараттық ресурстарының әлеуетін пайдалану;
- оқу- тәрбие ісін ақпараттық - әдістемелік қамтамасыз ету ... ... ... (оқу ... жүйесін) ұйымдық басқаруды автоматтандыру
негізінде АІЖн басқару механизмдерін жетілдіру, ғылыми – ... ... ... мен ... ... әдістемелік
материалдарды,коммуникациялық желілерді пайдалану;
- есептеу техникасы, ақпараттандыру және коммуникация құралдарын білім
беру ... ... әрі ... ... ... шарттарын анықтау;
- оқушының ақыл-ой қуатының деңгейін белгілеудің, оның ... ... ... және бағалаудың компьютерлік тестілеуші,
диагностикалаушы әдістемелерін жасап пайдалану.
Бүгінгі күні ... ... кең ... ... ... ұйымдастыру қызметінде барлық республикалық жоғарғы оқу
орындарында (ЖОО-да) қолданылады.
ЖОО-дағы ақпараттандырылған жоғарғы ... ... ... саны ... тек қана қажетті жұмыс пен нақты оқу орындарына
ғана емес, сонымен ... ... ... жүйесіне пайдалы. Электронды
оқулықтар, көмекші құралдар, компьютерлік тапсырмалар, ... ... ... ... ... ... ... және пайдаланады. Электрондық форма ғылыми практика мен әдістемелік
жетілдіруде қолданылады. Әрі қарай даму оқыту қызметінің жаңа ... ... жаңа ... ... ... ... ішінде бірінші
кезекке аралық білім жатады.
Ақпаратты технологияны кеңінен ... ... ... ... ... ... табылады. Оның көптеген автоматтандырылған
программалық жүйелері мен ... және де ... ... ... ... ... есеп жүйелері, студенттер мен
оқытушылар туралы электрондық қоры көптеген оқу жүйелерінде ... ... ... ... желі арқылы әдістемелік
оқу білімімен ғана ... етіп ... ... саласының жеткілікті
болып, оның жүйелі түрде жоғарылауын қамтыған болар еді.
Бірақ, іс жүзінде ойдан шыға бермейді. Атап ... тура ... ... ... болмауына байланысты практикада ақпараттық
ресурстар қолданылмайды.
Автоматтандырылған ақпараттық жүйелерде ... ... ... ... ... және ... салаларында білім мен
талаптардың ... күш ... ... оқу ... ... әсер ... ... да ақпарат сапасы теория мен практикада ... ... ғана ... сол ... ... мен ... де жетіспейді.
Көпртеген зертеулерге қарағанда ақпараттық ... ... және ... жаңа ... орта ... есептелініп
“Ақпараттық білім ортасы” – деген атаққа ие болып отыр.
Ақпараттық білім беру ... ... ... оның аумағын
көптеген ережелеріне қарамастан нақты ... ... ... ... беру ортасынла мынадай тұжырымға келуге болады: жоспарлы
коммуникатциялық ... ... ... ... оқушылар, оқытушылар,
ата – аналар және оқу ... ... алу үшін ... маңызын
тигізеді. Сондықтанда оқуда және одан тыс ... ... ... ... алу ... ... бойынша осы тәрізді ақпарат комплексі теқ қана
жеке кафедра, факультет, ЖОО-да ғана ... Осы ... ... ... білім беру ортасында жеке облыстар мен
республика деңгейінде ... өте ... ... ... ... ҚР басшылығының 2001 жылдың 6-шы тамызында № 1037 “2002 – 2004
жылдарды ҚР-да білім жүйесін ... ... ... ... ... ... білімдерін қолданбай фундаментальды
сапалы білім алуы мүмкін емес. Осыған байланысты кез келген оқу ... ... беру ... ... қарастыруы керек. Электронды
кітапхана ортасы салыстырмалы ... ... ... ... ... ... және келесі негізгі тапсырмаларды шешуші роль атқарады:
- білім жинақталуы (ақпаратты ... және ... ... ... ... көзін анықтау, тез қамту және қажетті көп
аспектілі деректерді іздеу).
ЖОО-ның оқу процесінің кітапхана ... ... ... ... ... беру ... “оқу процесінің” компоненттері мен
электронды кітапхананың ақпараттық ... ... ... ... ... ... оқулықтар, лабораториялық
практикумдар, анықтамалар және де басқа университеттің оқу процесінде
қолданылатын ... ... ... ... көп ... ... ... жаңа
ақпараттық технологиясы» термині пайда болды. Жалпы айтқанда, кез келген
педагогикалық технология – бұл ... ... ... ... ... ... ақпарат және оның өзгерісі ... ... ... технологиясына «компьютерлік технология» термині дәл
келеді. Компьютерлік технологиялар ... ... ... ... ... ... және ... бірегей
мүмкіндіктерімен байланысты жаңа, әлі зертелмеген технологиялық ... ... ... ... ... – бұл ... арқылы
ақпаратты дайындау және беру процесі.
Компьютерлік технология төмендегі үш жағдайда орындалады:
І – «ойына ... ... ... ... ... ... есептер үшін жеке тақырыптар, бөлімдер арқылы пайдалану).
ІІ – қолданып отырған технологияның ішіндегі ең маңыздысын анықтайтын
негізгісі ретінде.
ІІІ – ... ... (бұл ... ... ... процесстері,
барлық оқыту процесстерін басқару, диагностиканың барлық ... ... ... ... ... ... Қолдану деңгейі бойынша: жалпыпедагогиклық.
2. Философиялық негізі бойынша: бейімделгіш + технократиялық.
3. Дамудың негізгі факторы бойынша: ... + ... ... ... бойынша: ассоциативті – рефлекторлы.
5. Тұлға құрылысына бағдары бойынша: ақпараттық + ... ... ... ... ойға жету кез ... мазмұн үшін
жарамды.
7. Танымдық қызметті меңгеру типі бойынша: компьютерлік.
8. Ұйымдық формалар бойынша: даралық + кішкене топтар жүйесі.
9. Оқушыға ... ... ... ... әдіс ... ақпараттық + операциялық, диалогтық +
программалап оқыту.
11. ... ... ... ... мен ... тиімділігі.
12. Оқушылардың дәрежесі бойынша: барлық категориялар.
• Ақпаратпен жұмыс жасай білуді қалыптастыру, коммуникативтік қаблетті
дамыту.
... ... ... ... ... ... көп материалдар беру.
• Зерттей білушілік, ... ... ... ... ... Оқыту – бұл оқушының компьютермен қарым-қатынасы.
• Бейімділік принципі: оқушының даралық ... ... ... ... сипаты.
• Басқарылуы: кез келген уақытта оқыту процесінің оқытушысымен қатынасуы
мүмкін.
• Оқушының компьютермен қарым-қатынасы барлық тип ... ... ... ... Жеке және топтық жұмыстардың тиімді сәйкестігі.
• Оқушының компьтермен ... ... ... сая күйін
қуаттау.
• Шектелмеген оқыту: мазмұны, оның интерпретациясы және ... ... ... ... ... ... және компьютер жадында сақталған мазмұнның кейбір
формализациялық моделін қолдануға және телекоммуникациялық жүйе
мүмкіндігіне негізделген.
Білім мазмұнының фактологиялық жағының негізгі ... ... ... ... ... ... бар ... ақпараттық
орта, гипертекст және мультимедиа, микромирлер, имитациялық оқыту,
электрондық коммуникациялар, эксперттік ... ... ... компьютерлік әдістерін интерактивті деп атайды, себебі
олардың мұғалім мен оқушының әрекетіне “дыбыс беру”, олармен диалог
“жүргізу” қаблеті бар. Бұл ... ... ... ең ... ... табылады.
Компьютерлік технологияның І және ІІ варианттарында компьютер мен
басқа технология элементтерінің ... ... ... ... аса
маңызды.
Компьютер оқыту процесінің барлық этаптарында ... ... ... ... ... ... ... дағдыларын бақылағанда. Сонымен қатар оқушы үшін ол әр ... ... ... жұмыс құралдарының, оқыту объектісінің,
ұжымның қызметін, ойын ортасын.
Мұғалім қызметінде компьютер:
- оқыту ... көзі ... және ... ... ... ... ... көрнекі құрал (мультимедиа және телекоммуникация мүмкіндіктерімен сапалы
жаңа деңгейде);
- дербес ақпараттық кеңістік;
- тренажер;
- диагностика және ... ... ... ... ... ... дайындау және оларды сақтау құралы;
- тексттік редактор;
- графиктер тұрғызушы, графиктік редактор;
- үлкен мүмкіндіктері бар ... ... ... ... ... қызметінде компьютер:
- берілген процессте компьютерді программалауды оқытуда;
- программалық өнімдерді ... әр ... ... ... қолдануды жүзеге асырудағы құрал.
Компьютерлік технологиядағы мұғалімнің жұмысына келесі функцияларды
енгізуге ... ... ... және пән деңгейінде оқу процесін ұйымдастыру (оқу процесінің
графигі, сыртқы диагностика, қорытынды бақылау).
• Классішілік белсенділікті және ... ... ... ... ... ... жүйені басқару және т.б.).
• Оқушыны жеке бақылау, жеке көмек көрсету, оқушымен жеке қарым-қатынас.
Компьютердің көмегімен визуалды және есту ... ... ... ... ... ... болады.
• Ақпараттық ортаның компоненттерін дайындау (оқыту, демонстрациялау
құралдарының әр ... ... ... және ... ... және т.б.), оның ... бір оқу ... пәндік мазмұнымен
байланысы.
• Оқытуды информатизациялау мұғалімдер мен оқушылардан компьютерлік
сауаттылықты ... ... оНы ... ... ... ... бөлігі ретінде қарастыруға болады. Компьютерлік технология
(компьютерлік сауаттылық) ... ... ... ... ... және ... ... негізгі түсініктерін білу;
- принципті құрылысын және ... ... ... ... ... ... жүйелердң және олардың негізгі коммандаларын білу;
- қазіргі ... ... және ... ... операциялық
жүйелерді және олардың функцияларын білу;
- ең ... бір ... ... ... ... ... тілі және пакеті туралы алғашқы түсінік;
- қолданбалы программалардың ... ... ... ... ... және мәдениетпен қарым-қатынасы үшін бірден бір
мүмкіндікті ... ... Internet ... ... Жер ... әрбір бөлігіндегі адамдармен хат алмасу;
• Барлық банктерден, мұражайлардан, әлем ... ... және ... ... Интерактивті қарым-қатынас, халықаралық серверлер арқылы болып жатқан
оқиғаларды бақылау.
Бүгінгі таңда білім беруді ақпараттандыру ... мен ... ... ... ... оқыту процесін мүмкіңдігінше дидактикалық жағынан
тиімді ұйымдастыру. ... ... қол ... үшін ... ... және телекоммуникациялық ... ... ... ... өз ... ... ... білім алу сияқты әр
түрлі салаларда қолдану қажет.
Оқу процесінде ақпараттық және телекоммуникациялық құралдар
мүмкіндігін комлексті түрде ... ... ... көп функционалды
электрондық оқу құралдарын құру және қолдану кезінде ғана мүмкін болады.
Осындай ... ... ... ... ... ... білім беру, білімді бекіту, дағды мен ... ... ... ... функционалды электрондық оқулықтар:
• Оқушылардын өз бетінше білім алу қызметің ұйымдастыруға;
• Әр ... ... ... ... ... объектілерді, құбылыстарды
модельдеу сияқты, оқыту қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... мүмкіңдіктерін пайдалануға;
• Оқу процесінде мультимедия технологияларын, гипертекстік және гипермедия
жүйелерін пайдалануға;
• Оқушылардың интеллектуалды мүмкіндіктерін, білім, ... ... ... ... ... ... ... басқаруға, оқу қызметінің, тестілеудің нәтижелерін бақылау
процесің автоматтандыруға интеллектуалдық денгейіне ... ... ... өз ... оқу ... ... асыру үшін жағдай жасауға;
• Қазіргі заманда телекоммуникациялық орталарда жұмыс жасауға, ақпараттық
ағындарды басқаруды қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ретінде мыналарды
қарастыруға болады:
• Сервистік программалық құралдар;
• Оқушылардың білім деңгейін, іскерлігі мен ... ... ... ... ... құралдар;
• Электрондық тренажерлар;
• Математикалық және имитациялық моделдеу үшін прграммалық құралдар;
• Автоматтандырылған оқтушы ... ... ... оқытушы жүйелер (ЭОЖ);
• Интелектуалдық оқытушы жүйелер (ИОЖ);
Оқушылардың білім ... ... және ... ... ... құрылу жеңілдігіне байланысты кең қолданыс тапты. Тіпті,
программалау негіздерімен таныс емес кез ... ... өз пәні ... мен ... ... ... ... алатын бірқатар
инструментальді жүйелер бар. Оқушының есебі ұсынылатын жауаптардын ішінен
дұрысын тандау. Бұндай ... ... ... ... ... ... тексеру жұмысынан босатады. Оқу материалын бекіту
үшін бұл программаларды бір неше рет қолдануға болады.
Электрондық тренажерлар практикалық ... мен ... ... ... қатар олар есепті шығару іскерліктері мен
дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді . Бұл ... олар ... ... ... әр ... ... өз ... жұмысты ұйымдастыруды
қамтамассыз етеді.
Математикалық және имитациялық моделдеу үшін арналған программалық
құралдар, тәжірибелік және теориялық ... ... ... ... тәжірибемен толықтыруға мүмкіндік береді. Бір
жағдайларда ... ... ... - ... ... ... құралдар қымбат лабораториялық құрылғыларды сатып
алуға кететін шығынды ... ... ... оқу ... ... ... оқыту жүйелері оқушыларды теориялық материалмен
таныстырып, білім деңгейін бақылауға ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы денгейлі жүйелерге жатады және
жасанды интелект идеясында жүзеге асырлады. ИОЖ ... ... ... шешу ... ... ... шешімнің тиімділігін бағалауға дейін,
оқу есебінің барлық сатыларында басқаруды жүзеге асыруға мүмкіңдік береді.
Бұндай жүйелер ... ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынас ұйымдастыруға мүмкіңдік береді. Диалог барысында тек орындалатын
әректтер дұрыстығы ғана ... ... ... ... іздеу стратегиясы
әрекеттерді жоспарлау және т.б. талқылануы мүмкін.
Білімді ақпараттандырудың актуальді ... бірі ... ... ... ... ... болып табылады. Бұндай
классификация бірнеше әр түрлі критерийлер негізінде жүргізілуі ... оқу ... ... оқытушы электрондық құралдарды(ОЭҚ) келесі
түрлерге бөлуге болады:
• Стандарттарға сәйкес дәстүрлі жүйеде ... ... ... ... жұмыстарға арналған ОЭҚ;
• ОЭҚ - үй репетиторлары;
• Оқу қызметінің нәтижелерін бақылаушы және ... ... ... және ... ... ... ... жүйесінде оқытушы электрондық құралдарды қолдануға
арналған программалық құралдардын барлық типтерін қамтуы ... ... ... оқыту жүйесі ОЭҚ-ды оқушылардын өз бетінше жұмысында
қолдануға үлкен мүмкіндіктер береді.
Факультатив жұмысында ... және бір пән ... ... ... ОЭҚ ... ... ... бағытталған ОЭҚ- ға ұқсас.
Негізгі ерекшелігі ҚР БМ стандарттары мен программаларынан тыс ... ... ... ... ... мен ... компоненттерің былай
классификациялауға болады:
• Оқытушы (білімдерді хабарлайды, іскерліктер мен дағдылар қалыптастырады);
• Тренажерлар ... ... ... ... бекітуге арналған);
• Бақылаушы (Оқу материалын меңгеру деңгейің бақылауға арналған);
• Ақпараттық ... және ... ... ... ... ... беріп, іскерліктер мен дағдылар қалыптастырады);
• Демонстрациялық ... ... мен ... ... ... функционалдық сипаттарын зерттеу үшін нақты бір
шындық аспектісін бенейлейді);
• Моделдеуші (зерттеу ... ... ... ... ... мүмкідік береді);
• Есептеуіш (есептеулерді автоматтандырады);
• Оқытушы-ойындық (оқушылардың қызметін ойын түрінде ұйымдастырады);
• Ойындық (жадыны, назарын дамытуға арналған).
Сабақты ұйымдастыру формасына ... да ... ... ... Оларды
дәріс, лабороториялық, практикалық сабақтарда, ғылыми зерттеу жұмысында
курстық және дипломдық проектілерге пайдаланылатын деп ... ... ... ... қарай білімді
қалыптастыру, мәліметтерді хабарлау, ... ... ... ... ... ... ... болады.
Сонымен қатар электрондық оқулықтарды құруда технологиялық ... ... ... төмендегідей сатылары ескерілуі керек:
• Қабылдау;
• Білімді бекіту;
• Жеке ... ... ... ... және ... ... оқулықтар және оларға қажетті материалдар дидактикалык
денгейіне байланысты негізгі төрт ... ... ... ... баспа материалдары және олардың көшірмелері, аудио және
видео касеталар жатады. ... ... ... ... ... материалдардың оқыту текстінен және оларға ... ... ... үшін ... ... жинағынан
құралады.
Екінші топқа элетрондық оқулықтар, виртуальді оқу кабинеттері және
компьютерлік желілер жатуы мүмкін.
Үшінші топқа виртуальді оқу ... және сол ... ... да
компьютерлік жүйелер кіреді. Бұндай жүйелердің ерекшелігі – ... ... ... ... ... ... ... Үшінші топтағы ОЭҚ-рдың дидактикалық мақсаты
объектілер және процесстердің қасиеттерін зерттеу.
Төртінші топтың кәсіби қызметі автоматтандырудың ... ... ... ... программалар пакеті түріндегі оқытушы аналогтары.
Олар курстық немесе дипломдық проектілеу барысында әр ... ... ... мүмкін. Бұл топтын ОЭҚ-рын ... ... ... ... ... ... өтеді және сипаты бойынша маманның кәсіби қызметіне
жақын болады.
Элетрондық оқу құралдарын құру ... ... ... ... деесепке алу керек. Осы принциптерге сәйкес электрондық оқу
құралдарын құруда ... ... ... Оқу ... ... мен ... нақты анықтау;
• Студенттердің қызметін детальді түрде жоспарлау;
• Оқу - ... ... құру ... студенттердің қабылдау,
ойлау, есте сақтау сияқты психологиялық ... ... ... пен ... ... мен оқу материалы арасында кері байланысты
ұйымдастыру;
• Өз ... ... ... жасау іскерліктерін қалыптастыру.
2 БАҒДАРЛАМАНЫ ҚҰРУҒА АРНАЛҒАН АСПАПТЫҚ ... ... ... мәліметтер қорының түрлері
Локалдік мәліметтер қорында мәліметтер қоры клиент машинасында, ал файл
– сервер мәліметтер ... ... қоры файл – ... ... ... ... ... істеу бір пайдаланушы режимінде
болады. Бұл вариант корпоративтік жұмыста іс жүзінде кездеспейді, себебі
бір ... ... ... ... ... ... саны мен
мәліметтер қоры қөшірмесінің саны тең болатындай бірнеше мәліметтер ... ... ... қиын.
Файл-Сервер
Локальдік машина ... BDE ...... ... қорында мәліметтер желілік файл – ... ол бір ... ... пайдаланушы жұмыс істей алады,
сондықтан мұндай мәліметтер қорында қөп ... ... ... Мәліметтер қорында ғы мәліметтердің жалғыз ғана сақталады, әрбір
клиент әр уақыт мезетінде осы ... ... ... ... ... ... ... клиент бағдарламасына
жүктеледі.Олар әрбір ... ... ... ... қөшірмесін
негізгі мәліметтер қоры құрамымен синхрондауды жүргізуі тиіс.
Екеуінде де BDE клиент машинасында болады, және бағдарламамен бірігіп
локалдік мәліметтер қорын ... ... ... мұнда қөшірме саны мен
пайдаланушы саны тең ... ... ... ... ... ... шығуға болады. BDE локалдік және ...... ... ... ... қамтамасыз ететін PLL- библиотека
жиынын білдіреді. Ол Delphi – де жазылған мәліметтер қорымен ... ... ... ... ... әрбір компьютерге қондырылады.
Клиент – серверлік мәліметтер қоры.
Клиент – сервер архитектурасында BDE мен ... қоры ... қор ... ... ... ... қоры ...
деген маңызды аралық звено пайда болады.
Клиент – ... ... ... қоры (бір – ... ... ... ... мәліметтер қоры) үшін өндірістін стандарт болатын
SQL(Structured Query Language – ... ... ... ... тілінде
сұраныс құрады. SQL сервер сұраныс интерпретациясын ... ... ... ... құрады және оны клиентке жібереді. Мұнда ... ... ... орындауға қатыспайды, ол тек қана сұранысты
мәліметтер қоры серверіне жібереді және нәтижені алады, ... ... ... ... ... және ... береді. Клиенттің қосымшасына
тек қана сұранысты орындау ... ... ал ... тек ... ... мәліметтер беріледі. Қорытындысында желіге жүктеме азаяды.
Сондай- ақ SQL-сервер алынған сұранысты тез арада ... үшін ... ... ... бәрі ... ... әрекетін күшейтеді
және сұраныс нәтижесін күту уақытын азайтады.
SQL сервердің қолдануымен транзакцияның қуатты ... бір ... ... бір ... ... ... бермейді және
өзгеріс енгізудұрыс аяқталмаса ... ... ... ... ... ... сервері
Желі
BDE BDE ... ... ... ... қоры ... мәліметтер физикалық тұрғыдан бір үлкен файл
түрінде дискіде сақталады, жұмыс істеу үшін ... ... ... бұл ... бұзу мен ... ... ... қосымшасымен біріккен архитектура.
Клиент – сервер архитектурасын дамыту идеясы (ойы) ... ... ... үш звенолы архитектурасының пайда болуына әкелді.(N-tier
немесе multi-tier архитектурасы)
Клиент – сервер архитектурасы екі ... ... ... ... ал ... қор ... мен ... қоры екінші звено
болады.
Үш звенолы ... ... ... құрылады, онда бұрын клиент
қосымшасының меншігі болып есептелетін барлық мәліметті теру ... – ақ ... ... ... және TSession ... Содан кейін
бағдарлама COM немесе CORBA сервері ретінде тіркеледі, ары ... ... ... Клиент машинасында BDE болмауы ... ... ... үшін олар сервер қосымшасына жүгінеді, ол қажетті
мәлімет алмасуды ... ... ... ... ... ... ... қосымшасы BDE – мен жабдықталған кез келген желілік машинада болуы
мүмкін.Бұл кезде ол орналасқан каталогке ... ... ... ... ... ... ... тиіс, ал машина сервер қосымшасы тұрған
мәлімет серверімен жұмыс істеу периоды кезінде қосылуы тиіс.
Сондай – ақ мұнда мәліметті орналастырудың файл – ... ... ... ... оң ... Мұнда дұрыс емес мәліметтерді сервер
қосымшасы кері қайтарады, ... қоры ... ... ... мәліметтер қорының мәліметтер бөлігінің
көшірмесін білдіретін клиенттік мәліметтер теру ... ... осы ... ... ... ... ... мәліметтер қорына
жіберілмейді. Сондай – ақ ... ... ... ... ... бір ... клиент экранында орналаса ... ... ... ... ... қоюға болады. Бұның бәрі желі ... ... ... күту ... ... ... МҚ байланысты ұйымдастыру
Delphi-де мәліметтер қорымен жұмыс істеуінің негізі Borland ... ... ... ... ... ... мәліметтер қоры мен қосымша арасында ... ... ... ... ... ... ... байланысты мәліметтер қоры ... ... ... ... ... ... да мәліметтер қорымен
тікелей жұмыс істемей, BDE арқылы ғана ... ... ... ... ... ... кезде BDE-ге барады да,
мәліметтер қорының псевдонимін және ондағы ... ... ... ... ... Dle түрінде ұйымдастырылған.Олар,
басқа кітапханалар сияқты IDAPI (Integerated Database Application Program
Interface) деп ... ... ... Program Interface-қолданбалы
программалар интерфейсімен қамтамасыз етілген.Бұл қосымша пайдаланатын
мәліметтер қорымен жұмыс істеу процедуралар мен ... ... ... |
|Borland Database ... ... ...... ODBC ... ... ... ... ... қоры ... ... кесте кесте ... ... ... ... ... ... қорына сәйкес драйвер
табады.Драйвер – бұл қандай да бір анықталған ... ... ... ... ... ... ... көмекші программа.Егер BDE-ның
мәліметтер қорын басқару жүйесіне ... ... ... ... бар ... BDE ... ... және ондағы қажет кестемен байланысады,
қолданушы сұранысын өңдейді және ... ... ... хабарлайды.BDE
Microsoft Access, Fox Pro, Paradox, dBase ... ... ... ене ... ... өзінде қажет мәліметтер қорын басқару жүйесінің драйвері
болмаса, онда ODBC драйвері қолданылады.ODBC (Open Database ... BDE ... ... DLL, ... ... өзінің офистік
өнімдеріне ODBC қолдануын қосқан соң және ODBC үшін ... ... ... ... ... ... Borland ... ODBC-ты қолдануға
мүмкіндік беретін BDE қосты.Шындығында ODBC ... ... ... ... ... қорын басқару жүйесінің өз драйверіне қарағанда ... ... ... ... Delphi ... ... Delphi ... мәліметтер қорын басқару жүйесімен жұмыс жасай
алады.
BDE SQL- сұраныстардың стандарт тілін қолдайды, ол Sybase, ... Oracle, ... ... SQL- ... ... алмасуға мүмкіндік
береді.Бұл мүмкіндік клиент/сервер платформасында жұмыс кезінде кеңінен
қолданылады.
Database Desctop ... Desctop BDE ... ... Delphi ... ... ... ... қорын құруға және бар мәліметтер қоры ... ... ... ... және SQL ... ... қоры псевданимімен жұмыс жасауға арналған.
Мәліметтер қорының жаңа кестесін құруды қарастыру. Database ... ... Енді оның ... ... мына ... ... ... Осыдан кейін құрылатын кесте типін
таңдайтын (1-суреттегі) диалогты терезе ... ... ... бойынша
программа Paradox 7 типін ұсынады.Егер dBase IV типі ... ОК ... ... ... құратын жаңа терезе (2-сурет) ашылады.
1-сурет. Жаңа кестені құру терезесі.
2-сурет Кесте құрылымын құру терезесі.
Бұл ... ... ... бар:
• Өрістерді құру және сипаттау;
• Кілттік өрістерді беру;
• Индекстерді беру;
• Өрістер мәніне шектеулер қою;
• Параллельдер беру (егер олар қолданылса);
... ... ... ... ... ... үшін кестені беру.
Реляциялық кестеде ең болмағанда бір өріс болуы керек.Кесте
құрылымында өрісті ... үшін ... ... құру ... Field
Name (өріс аты) мәтіндік өрісіне кесте өрістерінің атын енгіземіз. Содан
соң Type (Tun) ... ... ... ... Ең соңында Size
(өлшемі) мәтіндік өрісінде өріс өлшемін береміз.
Құрылымы анықталған соң ... өріс ... Ол үшін ... құру ... оң ... Table Properties (кесте қасиеттері)
төгілмелі тізімінде Indexes (индекстер) пункті таңдалады ... ... Define ... ... ... ... таңдап, ондағы мәннің қайталанбауын Unique (уникальды)-
ге жалауша қою арқылы ... ... ... ... ... болады, әзірше онда мәліметтер жоқ.Сақтау үшін Save As…
батырмасы басылады.
Бұл құрылған кестені енді программада ... ... ... ... Database Desctop ... ... ... үшін Database Desctop
программасының басты менюінен таңдалады. File(Open(Table…
(Файл ( Ашу ( Кесте)
Тікелей жаңа ... ... ... ... бар кесте құрылымын
пайдаланып, оны жаңа кестеге көшіріп алуға болады. Ол үшін ... ... ... ... (меншіктеп алу) батырмасы қолданылады.
Өріс құрылымы туралы мәліметтерді көшіріп алғаннан ... ... да ... ... TQuery ... ... компоненті қасиетінің ерекшелігі реляциялық мәліметтер қорымен
жұмыс істеуге арналған арнайы тіл SQL-ді ... ... ... Бұл ... ... SQL-сұраныстарды құрады, оны TQuery мәліметтер қоры
машинасы BDE-ге ... SQL ... ... ... ... ... іс-әрекеттерді орындайды.
Егер сұраныс BDE көмегімен құрылған қажет ... ... ... ... ... ... программаны іске қосу каталогінің
уақытша файлы түрінде желілік кестеге салынады да, TQuery осы ... ... ... кестедегі мәліметтер TDataSource делдал-
компанент арқылы ... ... ... де, ... ... ... сияқты көрсетіледі.Бірақ TTable-ден ... ... ... алады, себебі олар анық мәліметтердің тек
көшірмесі болады. Мәліметтер қорында ... ... ... үшін TQuery BDE-ге ... ... сұраныстар қалыптасады. Бұл
жағдайда BDE ... ... және ... құрылған уақытша
кестелерді пайдаланбайды да, тек ... ... ... оның
нәтижесін хабарлайды. Демек мәліметтер жүйесінің модификациясы жағдайында
сұраныстың программалық ... ... ету ... ... көрсетеді.
SQL-сұранысқа кейбір шектеулер қойғанда TQuery ”тірі” мәліметтер
жүйесін құруы мүмкін, яғни оған ... BDE ... ... ... TTable ... ... көрсетіледі.
Желілік немесе файл-серверлік мәліметтер қорымен жұмыс кезінде TQuery-
дің мәліметтерге ену жылдамдығы жалпы жағдайда, ... ... ... ... TQuery ... ... ... уақытша кестелер құрады. Бір
жағынан SQL-дің қуатты ... TQuery ... TTable ... ... жүйесін қамтамасыз етеді (мысалға, мәліметтер
жүйесінде ... ... ... кестелерін біріктіру). Серверлі
мәліметтер ... ... ... TTable-дің қажеттілігі төмендейді, себебі
бұл жағдайда ол төменгі ... ... ... ... желілік
көшірмесі болатын уақытша кесте құрады, содан соң ... одан ... ... ... ... ... ... құруда уақыттың көп
кетуі мен күрделі ... ... ... ... TTable-дің аз
мүмкіндіктері оның клиент-сервер қосымшаларымен ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу кезінде құрылады (ал
Select сұраныстары орындалуы да ... ... ... ... редакторы арқылы компонент-өрістерді пайдалану ... ... ... ... ондай сұраныстың SQL Builder құралы
көмегімен автоматты түрде құрылу мүмкіндігімен байланысты.
Статикалық сұранысты қолмен құрастыру үшін ... ... ... батырманы басқанда шақырылатын SQL қасиеттер редакторы
қолданылады. SQL қасиеттер редакторындағы SQL-сұраныс мәтіні.
TQuery-ді ашу және ... ... ... ... ... алады(егер кампонент
Select операторын қолданса, яғни мәліметтер қорының бір ... ... ... жүргізілсе) және мәліметтер қорының бір немесе бірнеше
кестелеріне ... ... ... ... ... кампонент программа айдауы кезінде Open
әдісімен, ал ... ... Active ... True ... ... ... SQL-сұранымда Insert, Update немесе Delete операторының ... ... ... ... ... ... ExecSQL ... операторымен құрылған мәліметтер жиынын жабу Close ... Active ... false ... жүзеге асырылады. Айта кететін жайт,
SQL қасиетінің кез-келген өзгерісі құрылу кезінде де, ... ... де ашық ... ... автоматты түрде жабады. Мәліметтер
жиынын қайтармайтын TQuery кампоненті үшін close ... ... әсер ... ... ашық ... жиыны онымен ешқандай
байланыспаған.
Өзгертілетін мәліметтер жиыны.
TQuery кампонентімен қайтарылатын мәліметтер жиыны жазбалары TTable
кампоненті жүретін ... ... ... Select ... орындалғаннан
кейін қайтарылатын мәліметтер ... ... ... мәні ... ... ... автоматты түрде қойылатын ... ... Request Live ... ... True ... ... қажет;
• Мәліметтер жиыны тек бір ғана ... ... ... ... ... ... ... сұрыпталмайды (яғни сұраныста ORDER BY секциясы
болмауы қажет);
• Мәліметтер жиынында мәндер SUM, CONT, AVG, MIN, MAX ... ... ... ... ... кэштенбейді (CashedUpDates қасиетінде false мәні
болуы қажет);
• Sybase SQL Server серверіне кіргенде төменгі мәліметтер ... ... ... ... ... ... жиынына Post, Delete әдістерімен енгізілген өзгертулер
мәліметтер жиынында ... оның ... Refresh ... жаңартуға
болады. Бірақ бұл жағдайда Select операторы мәліметтер ... ... үшін ... ... және бұл кестеде қайталанбайтын индекс ... ... ... ... ... сұраныс нәтижесінде қайтарылған
мәліметтер жиыны үшін Refresh ... ... ... ... кoмпонентінің Request Live қасиеті еленбейді, егер жоғарыда
айтылған шарттардың ең болмағанда біреуі бұзылса. Мұндай ... ... ... көрсете алады, ал Insert, Edit және Delete әдістерінің
біреуін шақыру ерекше жағдай ... ... ... қою және өшіру
үшін бұл жағдайда не ... ... ... не ... SQL-
серверге TQuery Exec SQL әдісі көмегімен берілетін Update, Insert, Delete
сәйкес сұраныстарын пайдалану керек. Бұл ... да, ... ... ... ... ... сәйкес жаңартумен байланысты бір үлкен
мәселе бар. ... ... бұл ... жазбаларды жаңарту олардың
кескінделуінен тәуелсіз болады. DBGrid торы, ... тек ... ... ... ... ... ... мәліметтер қорындағы жазбаларды демонстрациялау ... және TQuery ... Refresh ... қолданылады, бірақ бұл
әдісті серверлі мәліметтер қорында ... ... ... экранда көрсетілген мәліметтерді жаңартқысы келсе, ол мәліметтер
жиынын ... оны ... ашуы ... Мыңдаған жазбалардан тұратын күрделі
сұраныстарды кескіндеу үшін, бұл ... көп ... ... ... ... ... жиі ... тұрса, жаңарту мүлделі мүмкін емес болады.
Әрине, бұл жағдайда кескінделмеген жазбаларды жаңартпай-ақ қандай ... ... ... ... ... қажет ететіні туралы хабардар ету
керек. Бұл мақсаттарда көп жағдайларда қосымша батырма пайдаланылады. Ол
алғашқыда ... ... тек ... ... ... соң пайда
болады.Қолданушы көңілін жаңа интерфейстік объектіге ... үшін ... етіп ... ... дыбыстық белгі беру керек. Келесі
фрагментте TQuery классты quUpdame ... ExecSQL ... ... соң терезе ортасында мәліметтерді жаңарту қажеттілігі туралы
хабардан тұратын TAlarm классты терезе-қалтқы шығады да, сол ... ... ... ... батырмасы көрінетін болады:
Procedure Tform 1.bbUpdate Click(sender:Tobject);
Begin
……….
try
quUpdate. Exec SQL; // ... ... Create ... , ... Alarm ... // ... ... ілеміз
Show;
SetWindowPos(Handle,hwnd_TopMost,(Scrun. Width-Width) div 2;
(Scrun. Height-Height) div 2, Width,Height, swp-NoActivate);
end;
bb Refresh. Show; // ... ... ... // ... ... ... данных !’)
End
End;
Бірақ бұлардың барлығы күрделі мәліметтер жиынын жабу мен ... ... ... ... “Тірі” мәліметтер жиынын жаңарту тезірек
жүзеге асырылады, бірақ бұл жағдайда күрделі мәліметтер жиынын құру жұмысын
клиентті ... ... тура ... бұл ... жай ... ... ... едәуір кідіруге әкеледі.
Айталық, мысалға, бірден үш ... ... ... ... ... ... құжаттарынан тұратын MoveDoc басты кестесінен
және жүктеу ... ... мен ... ... ... ... ... және SCLADLIST екі ... ... Novedoc. ...... Code мен ... – Sclad. Code жуық өрістермен байланысқан. Мұндай SQL-сұранымы
жаңартылмайтын мәліметтер жиынын ... ол ... DBGrid ... тез
парақталады, себебі қажет өрістердің байланысуы сервермен жүзеге асырылады:
Select
…… /* Movedoc кестесінен таңдалатын өрістер тізімі */,
P. Name /* ... ... ... бар өріс ... Name /* ... аты бар өріс */
Form
Movedoc M,
Partnerlist P,
Scladlist S,
Where
P.code=M. Partnercod
and S. Code=M. Scladcode
Мұның орнына жаңартылатын мәліметтер жиынына:
Select
….. /* Movedoc ... ... ... ... ... және ... ... тұратын екі ... ... ... бар fklookup типті обьект-өрістер қосып құруға
болады. Соңғы қолданушы үшін нәтиже бірдей болады, бірақ ... ... ... ... ... бұл ... бірінші сияқты соңында
Close және Open болатын Update(Insert,Delete) SQL-сұранысын қолдану керек
болады.Екінші мәліметтер ... ... ... ... ... болғандықтан, ол байқалатын үзілістерімен парақталады.
Select операторы жалпы жазбаларды Where ... ... ... електен өткізеді.Өзгертілетін сұраныстарда қолданушы жазбаларды
енгізу мен өзгертуді Where секциясы шарттарын қанағаттандырмайтындай етіп
жасай алады. Бұл ... ... ... өзін ... ... ... ... мәнімен анықтайды: егер онда True болса, енгізілген
немесе модификацияланған жазба електен ... де, ... ... ... ... мәліметтер жиынында «дұрыс» жазбалармен бірге
қатысады.Бұлай Delphi-дің құрылған ... ... мен ... Тәжірибеде бұлай емес: Constrained мәліметтер жиыны әрекетіне
ешқандай әсер ... TDBGrid ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ... 1 пиксель |
|bsSingle,bsToolWindow,bsSi|жақтау;bsSizeable-өзгертілетін өлшемді ... ... ... ... ... ... ... тақырыпты |
|bsNone...bsSingle; |bsSingle жақтауы; ... ... ... |
|BorderStyle:TborderStyle. |bsSizeable жақтауы. ... ... |DBGrid Columns ... обьект-бағандардың |
|Columns; ... ... ... ... ... көзі ... TdataSource типті |
|DataSource:TDataSource; |компонентке сілтемеден тұрады. ... Default ... True ... тор ... |
|Drawing:Boolean; ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... True ... ... ұяшықты F2 |
|EditorMode:Boolean; |немесе Enter ... соң ... ... Field ... ... ... ... | ... ... ... ... |
|Fields[Integer:Integer]: ... ... ... ... ашады.|
|Tfield; | ... ... ... түсін анықтайды. |
|FixedColor:Tcolor; | ... ... ... ... ... ... show |анықтайды:dgEditing-мәліметтер жиыны |
|Editor,dgTitles,dgIndicato|өзгеруіне рұхсат береді; dgAlwaysShow ... ... оны ... кезінде |
|lines,dgRowlines,dgTabs,dg|редакциялау режиміне автоматты ... ... ... ... |
|it,dgRowSelect,dgAlwas |көрсетеді; dgIndicator-сол жақтағы ... ... ... ... ... |
|Selection,dgMultiSelect); |индекаторын көрсетеді; ... of ... ... енін |
|TDBGrideOption; ... ... ... ... dgCol ... ... ... тік сызықтарды |
|Options:TDBGrideOptions. |көрсетеді; dgRowlines-бөліп тұрған ... ... ... ... ... |
| ... бағаннан бағанға өтуге рұхсат |
| ... ... ... |
| ... түспен бөлуге рұхсат береді; |
| ... ... |
| ... сақталады, егер кампонент енгізу |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... береді. ... ... ... қабылдаса,мәліметтерді |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жол ашады. ... ... ... ... Columns ... ... анықтайды. ... ... ... ... шрифтін анықтайды. |
| TDBGrid ... ... ... ... ... ... және ... |
|Procedure RebuildColumns; |Объект-бағанның ескі анықтамасын жояды ... ... ... ... құрады. |
|Procedure ... ... ... |
| ... ... келтіреді. |
| TColumn ... ... ... TcolumnButtonStyle= |Бағанға тағайындалған батырма типін ... ... ... ... ... тұратын баған; ... ... ... ... шақыратын батырмадан тұратын ... ... ... ... ... ... Color:Tcolor; |Баған түсін анықтайды. ... ... ... тұрады. ... | ... ... ... байланысқан мәліметтер жиыны өзіне|
| ... ... ... ... ... ... анықтайды. ... ... ... элементтерін анықтайды,егер|
| ... ... cbsAuto мәні |
| ... ... ReadOnly:Boolean;|Егер True қабылданса,бағандағы мәліметтерді|
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Aliynment,Caption,Color |
| ... Font ... ... |
| ... үшін стандартты |
| ... ... ... ... ... |Егер False қабылдаса,баған торда |
| ... ... ... ... ені ... ... ... Әдіс | ... ... ... ... ... ұяшығының келісім бойынша |
|ColumnCell(Const ... ... ... ... ... Datacol-баған индексі; |
|DataCol:Integer:Column: |Column-ұяшық бағаны; State-кескінделу |
|Tcolumn; ... ... | ... ... ... FieldIndex индексті|
|ValidFieldIndex(FieldIndex:|калонкамен мәліметтер жиынының өрісі ... ... ... ... |
| ... ... өріс ... |
| ... ... ... | ... ... ... TDBGrid ClickEvent= |Тышқанда ұяшықта басқан кезде пайда ... ... ... object; | ... | ... | ... | ... ... ... ... алу ... ... |пайда болады. ... ... ... ... ... ... пайда|
|OnColExit:TnotifyEvent; |болады. ... ... ... ... ... пайда ... ... ... ... of object; ... ... жаңа ... |
|Property OnColumnMoved: | ... | ... ... ... ... қажеттілігі туғанда |
|procedure(Sender:Tobject; |пайда болады: Rect-кескінде тікбұрышы; |
|constRect:Trect; ... ... ... ... ... Column-баған; State-күй. |
|Column:Tcolumn; | ... of | ... | ... | ... ... | ... ... ... басу ... пайда |
|TnotyfiEvent; ... ... ... |Тақырыпқа басу кезінде пайда болады. |
|procedure (Column:Tcolumn) | ... Object; | ... | ... ... | ... ... мәліметтер жиынының мазмұнын кестелік форматта
көрсету үшін қолданылады, онда жолдар мәліметтер жиынының ... ... ... ... ... TDBGrid ... DataSource
қасиетінде сәйкес мәліметтер жиынына сілтеме жасайтын кампонент-көзі
DataSource аты тұрады. Орындалу кезінде ... ... ... ... ... ... ... мазмұнын көрсету үшін бір TDBGrid
кампонентін қолдануға болады. Қолданушымен алдын ала ... ... ... кезінде құрылатын қосымшаның құрылымдық күрделілігі ... ... ... ... ... ... ... үшін бағандар редакторын (Columns
Editor) қолдануға болады. TDBGrid ... ... ... ретін
бағандар редакторындағы бағандар тізбегінің ретін анықтаумен анықталады.
Егер бағандар редакторы ... ... ... ... ... ... ... Бұл кезде бағандар түрі ... ... ... ... ал ... тізбектелу
реті олардың анықтамасы ретімен анықталады.
Мәліметтер жиыны үшін TField кампоненті ... ... ... реті мен ... қасиеттері кестені құру мезетінде ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді.
TDBLookup ComboBox компоненті.
TDBLookup компоненті мәндер ... бір ... ... ... ... үшін қолданылады.
Компонент қасиеттері:
| Қасиеттер | ... ... property ... ... жиыны екіншідегі мәндер ... ... ... ... |
| ... тұрады. ... property ... ... ... ... байланысқан |
|TDataSource; ... ... ... ... ... терезесіне қатысты төгілмелі |
|TDropDownAlign=(daleft,daRi|тізімнің орналасуын анықтайды:daleft-сол |
|ght,daCenter); |жақ; ... жақ; ... ... property ... |бойынша. ... | ... | ... | ... property ... |Тізім элементтерінің санын анықтайды. |
|Integer; | ... property ... енін ... ... | ... property ... |Мән алынатын мәліметтер жиыны 2 өрісіне |
| ... ... ... ... ... |Байланыс өрісінің ағымдағы мәнінен |
| ... ... ... кезінде |
| ... мәні ... осы ... мәні бар |
| ... жиыны екі жазбасын іздеуге |
| ... ... ... property List ... ... ... мәні ... ... ... ... өріс |
| ... ... ... property ... ... ... ... ... | ... property List ... ... ашылып тұрса, Trueмәнін |
|Visible:Boolean; ... ... property ... True қабылдаса, компонент DataField |
|ReadOnly:Boolean; ... ... ... ... ... property ... ... редактор терезесінде текст |
| ... ... ... ... | ... ... |
|Procedure CloseUp ... ... ... жабады.Accept параметірі |
|(Accept:Boolean); ... ... үшін ... ... мәні |
| ... ... ... ... ... ... |
3 ... ... ... ... ... ... негізгі сипаты
Есептің қойылымы бойынша ЖОО-ң контактілі нүктелерімен олардың
мамандықтары туралы ... ала ... ... ... шығу керек
болды. Жасалған жұмысқа анализ жасай кетсем.
Алдымен оқу орындары туралы ... ... ... соң ... ... ақпарат жинадым. Қолыма қажет ақпараттың барлығы дерлік
тигеннен соң, бағдарламаны құруға ... ... ... функция болу керек жөнінде ойластырдым.
Содан соң ... ... ... жүзінде сыздым. Бағдарламаны жүзеге
асыратын құралды таңдадым. Көп параметр бойынша келетін орта деп ... ... 3 ... ... бар, ... ... мәлметтерді
басқару, сұрау бойынша есеп. Бірақ олардың бәрі бірдей жұмыс істемейді,
мысалы мәлметтерді ... үшін ... ... сөзді енгіземіз. Себебі,
дипломдық жұмыстың тақырыбы ақпаратты-іздестіру жүйесі болғандықтан.
Әрине ақпаратты-іздестіру жүйесі негізінде ... ... ... ... дипломдық жұмысты қорғау кезінде көп қиындықтар туғызады. Сондықтан да
мен ақпаратты-іздестіру жүйесінің клиентік түрін жасадым. Сол ... ... сөз ... ... қабылдадым.
Бағдарламада 5 форма бар: негізгі, мәлметті қосу/өгерту, құпия ... ... есеп ... программа туралы. Бағдарламаның негізгі
формасында мынандай компоненттер бар:
• меню қатары – негізгі командаларды ... ... ... ... ...... оңай ... үшін;
• іздеу қатары – іздеу параметрлерін беріп, нәтижені көру үшін;
• нәтиже алаңы – ... ... ... алынған нәтижені
шығаратын контейнер;
• қалып күй қатары – бағдарламаның негізгі қалып-күйін көрсететін
қатар.
Бағдарламаның негізгі артықшылықтары:
... ... ... ... ... ... беру ... анықтау;
• әр түрлі форматта есеп алу;
• бір емес екі бірдей елдіегі жоғарғы оқу ... ... ... яғни конфигурациялық файл арқылы жаңа елді қосуға
алып тастауға мүмкіндік;
• көлемі және файлдар ... ... аз ... ... есесіне көп функцияның ықшамадлуына себеп
болу.
Сонымен, 3 негізгі функцияға тоқталатын болсақ.
3.2. Оқу орындарын іздеу
Ақпаратты-іздестіру жүйелерінің бәрінде бір ... ... ... ... ... ... ... Әсіресе бір кілттік сөзбен іздеу
жүйесі көп қолданылады, себебі ол қодлануға өте ... және өте ... ... ... өте ... ... болмағандықтан бөліп жармиай
бірге қолдануды жөн санадым.
Сонымен бұл бағдарламада үш параметр бойынша іздеу қарастырылған.
Олыр: қала ... оқу ... аты ... оқу ... типі ... ... ... және т.б.).
Алдымен қала бойынша қалай іздеу керек екенін қарастырайық. Ол үшін
мәтіндік өріске қала атын енгізесіз. Мысалы, ... ... ... ... ... оқу ... тізімін шығарып береді. Алдымен бізге
сұрау бойынша ... оқу орын ... ... ... ... ... ... болады:
Содан соң табылған оқу орындарының тізімі шығады:
Бірақ қала атын толық жазу міндет емес. Мысалы, Акт ... ... ... акт сөзі ... оқу ... ... ... оқу орындарын аты бойынша ... ... онда ... ... қолдануға болады, яғни оқу орнының толық атын енгізбей-
ақ ішінде кездесетін сөздерді енгізсе болғаны. ... ... ... онда ... ... ... басқаша етіп көрсетеді:
Егер сіз басқа елді таңдағыңыз келсе, онда сіз мәтіндік ... ... ... ... атауы бар компонентке шертіңіз. Ашылған
тізімнен қалаған еліңізді таңдап, сол ... ... оқу ... ... бар. ... ... екі ел қарастырылған, олар:
Қазақстан мен Ресей.
Тағы да атап кетерлік жәйт: егер сіз ... оқу ... ... келсе, онда мәтіндік өрісті бос қылып, іздеу батырмасын ... ... ... ... және өшіру
Мәліметтерді басқару үшін алдымен құпя сөзді ... ... ... мен жоғарыда түсіндіріп кеткен болатынмын. Сонымен құпия сөзді
енгізу процесі былай орындалады: Файл ( ... ... ... ... не
болмаса ыстық бернелерін қатар басыңыз. Содан соң ашылған ... ... ... ... ... соң ... ... және құрал-саймандар
қатарындағы алғашқы үш батырманың екпінді болғанын көреміз. Бұл ... ... ... ... және өзгертуге мүмкіндік деген сөз. Алдымен жаңа
оқу орнын қосу қалай жүргізетініне көз жүгіртсек.
Алыдымен құрал-саймандар қатарындағы ... не ... ( Жаңа оқу ... қосу не ... ыстық пернелер көмегімен
Оқу ... қосу ... ... ... терезеде жаңа оқу орнының мәліметтерін толтырып, оны Қосу
батырмасы арқылы МҚ-на қосыңыз.
Ал өзгерту үшін ... ... ... оқу ... ... ... алыңыз. Содан соң құрал-саймандар қатарындағы
батырмасына не ... ... ( ... ... не ... ... ... Сол сәтте негізгі форада қалай өзгерту керек екендігі
жөнінде көмекші ақпарат пайда болады.
Өзгертіп болғасын батырмасын ... ... ... ол ... ... Оны қай ... ... кейін өзгерткіңіз келген оқу орнына маус көрсеткішін ... рет ... Оқу ... ... ... ... ... болады:
Қалағаныңызша өзгерту Өзгерту батырмасын басыңыз.
Мәлметтерді өшіру үшін ... ... оқу ... ... ... ... ... не болмаса Сервис ( Белгілегенді
өшіру не болмаса пернесін басыңыз. Сол кезде ... ... ... Сіз ... ... бересіз.
3.4. Сұрау бойынша есеп
Кез-келген мәліметтер қорымен ... ... ... ... ... ... ... да бұл бағдарламада есеп беру функциясы
қалыс қалған емес.
Алдымен есеп алу үшін қажетті оқу ... ... ... соң Есеп меню ... ... қатарыңызды таңдап ешртесіз. Онда
• Қарапайым есеп түрі – Делбфидегі көпшілік қолданаты ... ... ... ... QuicRep компонентінің арқылы
есеп беру.
• HTML форматындағы есеп түрі – ол ... ... ... ... Өте ыңғайлы.
• Word форматындағы есеп түрі – көпшілік ... ... ... ... Excel ... есеп түрі – ... ... бар
бағадарламаның файлында сақтау, бұл өзі дұрыс шешім ... ... ... ... ... ... түрінде беріп кетсек:
|Команданың аты ... ... |
| | ... ... есеп | |F2 ... форматындаы есеп | |F3 ... ... есеп | |F4 ... ... есеп | |F5 ... Сұрыптау түрлері
Алынған мәліметтерді сұрыптау үшін, сұрыптағыңыз келген өрістің
атына бір рет шертесіз. Сол ... ... ... ... ашық ... ... Мамандықтар
Оқу орнының мамандықтар тізімін қарау Ғ9 батырмасының көмегімен жүзеге
асады. Яғни кез-келген оқу орнын таңдайсыз да ... ... Сол ... ... оқу ... ... ... шығады.
Барлық мамандықтар тізімін өзгерту үшін құрал саймандар қатарынан
батырмасын ... ... ... Бұл ... ... үш ... бар. ... және өшіру. Қосу және өзгерту батырмасын бассаңыз ... ... ... атын ... ... ... басамыз. өзгерткен кезде
де осындай әрекеттер тізімі орындалады. Ал өшіру пронцессі терезенің оң жақ
жоғарғы бұрышында орналасқан ... ... ... ... ... рұқсат
сұрау терезесіндегі Иә батырмасын басу арқылы орындалады.
Енді таңдалған ЖОО ... ... ... ... ... ... басқандағы ашылған терезеде орындалады.
Осы терезедее ЖОО орнына мамандық қосқыңыз келсе, онда сол ... ... ... екі рет ... Ал ... алып ... онда оң ... орналасқан тізімге маус көрсеткішін апарып екі рет
шертесіз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Соңғы кездері ... ... өте ... және көп ... құралдардың бірі болып табылады. ... ... ... ... ... ... онда ... жүйесімен жұмыс жасау
неғұрлым қарапайым болса, оны құру соғұрлым ... та ... ... ... кензінде ақпарат таратушылар
ақпаратты-іздестіру жүйесіне ақпаратын ... ... ... ... ... ... ... қараңыз ақпаратты-іздестіру жүйесі ақпаратты
өздері жинаса онда жұмысы мардымсыз болар еді ғой. Сол себепті де ... өте ... ... жасалынған, себебі компьютермен жұмыс істеу
шамасы өте төмен адамдар ... ... ... ... үшін ... ... дипломдық жұмысымда ақпаратты өзім жинастырдым, сондықтанда
менің диплоидық жұмысымда шикі ... ... ... ... жоқ. Мен ... ... ... болғандықтан бағджарламаның сапасына көп мән ... та ... бір ... ... ... көп секілді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты өндірістік мәліметтер қорын, соның ішінде
"Оқу орындары туралы АІЖ" бағдарламасы арқылы мәліметтер ... ... ... ... ... ... Берілген талаптарды орындап
Қазақстан мен Ресей оқу ... ... ... ... ... ... өзіне қажетті мәліметтерді қосу/алу жұмыстарын жүргізе
алады.
Сонымен қатар мамандықтар тізімі де келтірілген. Қолдану еш ... ... ... ... ... сай ... ... орынмен орналасуы соның айғағы.
Бағдарламаның құпия сөзбен қорғалуы да ... ... ... әкеледі.
Бағдарлама қолдану жағынан өте түсінікті және ... ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Дипломдық жұмысты жазу барысында алға қойған мақсатқа жету үшін мынадай
жағдайларды:
1) ... ... ... ... Delphi ... ... ... осы ортадағы мәліметтер
қорын ұйымдастыруды және өңдеуді;
3) Оқу орындары туралы мәлметтер жинастырдым;
4) Экспорт процедурасын бір күйге келтіруді
қамтыдым. ... ... ... ... ... істей
алатындығы.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. “Информационно-поисковая система в системе управления предприятием”,
Сборник научных трудов, Ленинград, 1989г.
2. ...... ... для ... ... ... И.Л.Кантарь. “Информационно-поисковая система ... ... ... И.Ю. Delphi 6. ... ... – М.: ...... –432с.
5. Архангельский А.Я. Разработка прикладных программ для Windows в Delphi5
–М: Бином 1999-256с. ил-(Все о ... ... А.Я. Язык SQL в Delphi 5. –М: ... 2000 ... ил-(Все о
Delphi)
7. Бобровский С. Delphi 7 Учебный курс. – СПб.: ... ... ... С.П. Delphi 6. Базы ... ... ... и упражнения
/Кандзюба С.П., Громов В.Н. -М: Диа-Софт. 2001-576с.
9. ... ... Delphi 5 для ... СПб.: ... 2001-944с:ил-/в
пер.
10. А. Я. Архангельский. Программирования в Delphi 6 – М.: ... ... 2003 г. – 1120 с., ... ... ... ... Бег, Анна Страган. Базы данных: проектирование,
реализация и сопровождение. Теория и ... 2-е изд.: Пер. с ... Пос: -М.: ... дом ... ... ... И.Э., Хомененко А.Д. Delphi 5.-СПб.: БХВ-Санк-Петербург. 2000г.
13. Фаронов В.В., Шумаков П.В. Delphi 5. ... ... ... –М.: ... ... К. ... ... и Model Driven Architecture” Разработка
приложений баз ... – СПб.: ... 2004. – 348 с.: ... ... Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, DB, DBTables, Grids, DBGrids, StdCtrls, DBCtrls, Buttons,
ComCtrls, Menus, ImgList, ToolWin, ExtCtrls,INIfiles,ShellAPI;
type
TForm1 = class(TForm)
DataSource1: ... ... ... ... ... ... ... TLabel;
RadioButton1: TRadioButton;
RadioButton2: TRadioButton;
RadioButton3: TRadioButton;
StatusBar1: TStatusBar;
MainMenu1: TMainMenu;
N1: TMenuItem;
N2: ... ... ... ... ... ... TMenuItem;
HTML1: TMenuItem;
N6: TMenuItem;
N7: TMenuItem;
N8: TMenuItem;
ToolBar1: TToolBar;
ToolButton1: TToolButton;
ToolButton2: TToolButton;
ToolButton3: TToolButton;
ToolButton4: TToolButton;
ToolButton5: TToolButton;
ToolButton6: TToolButton;
ToolButton7: TToolButton;
ToolButton8: TToolButton;
ToolButton9: TToolButton;
ImageList2: TImageList;
N9: ... ... ... ... ... ... ... TObject);
procedure N7Click(Sender: TObject);
procedure FormResize(Sender: TObject);
procedure ComboBox1Change(Sender: TObject);
procedure RadioButton1Click(Sender: TObject);
procedure RadioButton2Click(Sender: TObject);
procedure RadioButton3Click(Sender: TObject);
procedure ToolButton2Click(Sender: TObject);
procedure N4Click(Sender: TObject);
procedure DBGrid1DblClick(Sender: TObject);
procedure N11Click(Sender: ... ... ... BitBtn2Click(Sender: TObject);
procedure BitBtn1Click(Sender: TObject);
procedure N8Click(Sender: TObject);
procedure ToolButton4Click(Sender: TObject);
procedure ToolButton5Click(Sender: TObject);
procedure ... ... ... TObject);
procedure N6Click(Sender: TObject);
procedure DBGrid1TitleClick(Column: TColumn);
private
{ Private declarations ... Public ... ... ... of ... frmAdd,frmPassword,frmRep,frmAbout;
{$R *.dfm}
procedure TForm1.FormShow(Sender: TObject);
var pp:string;
f:TIniFile;
i:integer;
begin
GetDir(0,pp);
f:=TIniFile.Create(pp+'\config.ini');
ComboBox1.Items.Clear;
Query1.DatabaseName:=pp;
with Query1.SQL do
begin
Clear;
add('Select *');
add('from ... ... ... ... ... kaz');
add('where');
add('(nm='''')');
add('order by nm asc');
end;
Query1.Open;
i:=1;
while not (f.ReadString('contry','c'+IntToStr(i),'0')='0') do
begin
ComboBox1.Items.Add(f.ReadString('contry','c'+IntToStr(i),'0'));
inc(i);
end;
ComboBox1.ItemIndex:=0;
end;
procedure ... ... ... ... ... TObject);
begin
StatusBar1.Panels[2].Text:='Таңдалған ел: '+ComboBox1.Text;
end;
procedure TForm1.RadioButton1Click(Sender: TObject);
begin
StatusBar1.Panels[3].Text:='Таңдалған типі: қала бойынша';
end;
procedure TForm1.RadioButton2Click(Sender: TObject);
begin
StatusBar1.Panels[3].Text:='Таңдалған типі: аты бойынша';
end;
procedure TForm1.RadioButton3Click(Sender: ... ... типi ... TForm1.ToolButton2Click(Sender: TObject);
begin
N4.Checked:=ToolButton2.Down;
Image4.Visible:=ToolButton2.Down;
Label3.Visible:=ToolButton2.Down;
Form2.bool:=N4.Checked;
end;
procedure TForm1.N4Click(Sender: TObject);
begin
N4.Checked:=not N4.Checked;
ToolButton2.Down:=N4.Checked;
Image4.Visible:=ToolButton2.Down;
Label3.Visible:=ToolButton2.Down;
Form2.bool:=N4.Checked;
end;
procedure TForm1.DBGrid1DblClick(Sender: TObject);
begin
if N4.Checked then
begin
form2.Show;
form1.Enabled:=false;
form2.Edit1.Text:=dbgrid1.Fields[0].AsString;
form2.Edit3.Text:=dbgrid1.Fields[1].AsString;
form2.Edit4.Text:=dbgrid1.Fields[2].AsString;
Form2.ComboBox1.ItemIndex:=ComboBox1.ItemIndex;
Form2.bool:=true;
end;
end;
procedure TForm1.N11Click(Sender: TObject);
begin
form3.Show;
form1.Enabled:=false;
end;
procedure TForm1.ToolButton10Click(Sender: TObject);
var nm:string;
begin
nm:=DBGrid1.Fields[0].AsString;
if nm='' then exit;
if ... оқу ... ... бе?',
mtConfirmation, [mbYes, mbNo], 0) = mrNo then exit;
with Query1.SQL do
begin
Clear;
add('delete from kaz where (nm='''+nm+''')');
end;
Query1.ExecSQL;
formshow(self);
end;
procedure TForm1.BitBtn2Click(Sender: TObject);
var ... ... ... not eof(f) ... //7 таңбалы номер
//t:=IntToStr(100000+random(490000)); //6 таңбалы
insert('-',t,4); //7 таңбалы
insert('-',t,7); //7 таңбалы
//insert('-',t,3); //7 таңбалы
//insert('-',t,6); //7 таңбалы
with Query1.SQL ... into kaz ... values ... ... TObject);
begin
if RadioButton1.Checked then
begin
Query1.SQL[3]:='(upper(adr) like "%'+Ansiuppercase(edit1.Text)+'%") and
(bool='+inttostr(ComboBox1.ItemIndex)+')';
end;
if RadioButton2.Checked then
begin
Query1.SQL[3]:='(upper(nm) like ... ... ... ... like ... and
(bool='+inttostr(ComboBox1.ItemIndex)+')';
end;
Query1.Open;
MessageDlg('Сіздің сұрауыңыз бойынша '+inttostr(Query1.RecordCount)+' оқу
орны табылды !!!', mtInformation, [mbOk], 0);
StatusBar1.Panels[1].Text:='Табылған нәтиже:
'+inttostr(Query1.RecordCount);
end;
procedure TForm1.N8Click(Sender: TObject);
begin
Form2.bool:=false;
form2.Show;
Form1.Enabled:=false;
end;
procedure TForm1.ToolButton4Click(Sender: ... ... ... ... бойынша табылған нәтижелер');
writeln(f,'№');
for i:=0 to DBGrid1.Columns.Count-1 do
begin
writeln(f,''+DBGrid1.Columns[i].Title.Caption+'');
end;
writeln(f,'');
Query1.First;
for i:=1 to Query1.RecordCount do
begin
writeln(f,''+inttostr(i)+'');
for j:=0 to ... ... ... nil, PChar(path),
sw_show);
end;
procedure TForm1.ToolButton6Click(Sender: TObject);
var f:textfile;
i,j:integer;
path:string;
begin
assignfile(f,'current.doc');
rewrite(f);
writeln(f,'');
writeln(f,'Сұрау бойынша табылған нәтижелер');
writeln(f,'№');
for i:=0 to ... ... i:=1 to ... do
begin
writeln(f,''+inttostr(i)+'');
for j:=0 to DBGrid1.Columns.Count-1 do
writeln(f,''+DBGrid1.Fields[j].AsString+'');
writeln(f,'');
Query1.Next;
end;
writeln(f,'');
closefile(f);
getdir(0,path);
ShellExecute(0, 'open',PChar(path+'\current.doc'), nil, PChar(path),
sw_show);
end;
procedure ... ... ... ... табылған нәтижелер');
writeln(f,'№');
for i:=0 to DBGrid1.Columns.Count-1 do
begin
writeln(f,''+DBGrid1.Columns[i].Title.Caption+'');
end;
writeln(f,'');
Query1.First;
for i:=1 to ... ... j:=0 to ... ... ... nil, ... ... TObject);
begin
Form5.ShowModal;
end;
procedure TForm1.DBGrid1TitleClick(Column: TColumn);
var i:0..2;
begin
for i:=0 to 2 do a[i]:=not a[i];
case Column.Index of
0: if a[0] then ... by nm desc' ... by nm ... if a[1] then ... by adr desc' else
query1.SQL[4]:='order by adr asc';
2: if a[2] then ... by tel desc' ... by tel ... ... ... схемасы
Жаңа бағдарламалық құрылғыларды құруға арналған құрылғылар
Есептеу жүйесінің ... ... ... жұмысты қамтамасыз ету
Функциональдық БЖ
Жалпы БЖ
Ақпаратпен жабдықтау және методикалық құжаттар
Бағдарламалық құрылғы
Техникалық құрылғы
АІЖ

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақпараттық желілер құрудағы дамыған елдердің тәжірибесі, даму мәселелері мен негізгі бет алысы10 бет
Ғаламтор желіcіндегі ақпараттарды іздестіру65 бет
Қонақ үй бизнесі жайлы57 бет
"қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістері"26 бет
60-90 жылдардағы қазақ поэзиясындағы көркемдік ізденістер29 бет
Іздер. Мұхтар Әуезов28 бет
Іздеу алгоритмі14 бет
Іздеу есептерінің шешілімі6 бет
Іздеу есептерінің шешілімі. Іздеу: қайтару арқылы теріп алу4 бет
Іздеу есептерінің шешілімі. Іздеу: қайтару арқылы теріп алу жайлы8 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь