Мәдениет ұғымы

Қазіргі заманғы сөзддіктерде мәдениетке төмендегідей анықтамалар берілген: а) мәдениет – белгілі бір халықтың қол жеткен табыстары мен шығармашылығының жиынтығы; ә) мәдениет – адамзат қауымының белгілі бір тарихи кеңістіктегі қызметі мен өзіндік ерекшеліктері (палеолит мәдениеті,критмикен мәдениеті, қазақ мәдениетіжәне т.б.); б) мәдениет – адамдық әрекеттің белгілі бір саласының жетілу деңгейі (сөйлеу мәдениеті, еңбек мәдениеті, құқық мәдениеті және т.б.); в) мәдениет - агромәдениет (дәнді өсімдіктер мәдениеті, цитрустық мәдениеті және т.б.).
Мәдениет ұғымы тарихи қалыптасудың ұзақ даму жолын өтті.
Алғашқы қауымдық құрылыс адам баласының өсіп дамуындағы, адамдық жолға түсе бастауының ең алғашқы кезеңі болды және оның жүздеген мыңжылдықтарға созылғаны ақиқат. Оған басты дәлел ретінде адамдардың ең алғаш еңбек құралдарының пайда болғанына 2,5 млн. Жылға жуық уақыт өткендігін айтсақ та жеткілікті.
Дүние жүзінде жүргізіліп жатқан археологиялық жұмыстардың нәтижесінде алғашқы адамдардың қоныстары ашылып, олардың тастан жасалған құрал-саймандары көптеп табылуда. Олай болса, археология ғылымының ғылыми зерттеулерінің дәл осы тас құралдардан басталуыда тегіннен-тегін емес сияқты. Ғылымдардың пікірінше, алғашқы қауымдық құрылыс үш дәуірге бөлінеді. Олар: тас дәуірі, қола дәуірі және темір дәуірі.
Бріншіден, көне және орта палеолит дәуірлерінде алғашқы адамдардың биологиялық эволюциясы аяқталып «нағыз адам» қалыптасты. Екішіден, тастан және т.б. жасалған түрлі құралдар көбейіп қана қоймай, сапалық өзгерістерге де ұшырады. Үшіншіден, кейінгі палеолит дәуірінің ең басты жаңалығы – экзогания болды да, ендігі жерде неке қарым-қатынастарынан ең жақын туысқандар – ата-аналары мен балалар, туған ағалары мен қарындастары шығарылып тасталды. Инцестке (қан араласу деген сөз) тыйым салу неке қарым-қатынастарының қоғамдық тұрғыдан тәртіпке келтірудің бастамасы болды. Осындай түбегейлі қоғамдық-әлеуметтік
        
        Мәдениет ұғымы
     Қазіргі заманғы сөзддіктерде мәдениетке төмендегідей анықтамалар
берілген: а) мәдениет – белгілі бір ... қол ... ... ... ... ә) ... – адамзат қауымының белгілі бір
тарихи кеңістіктегі ... мен ... ... (палеолит
мәдениеті,критмикен мәдениеті, қазақ мәдениетіжәне т.б.); б) ... ... ... ... бір ... жетілу деңгейі (сөйлеу мәдениеті,
еңбек мәдениеті, құқық мәдениеті және т.б.); в) мәдениет - ... ... ... ... мәдениеті және т.б.).
   Мәдениет ұғымы тарихи қалыптасудың ұзақ даму ... ... ... ... ... адам ... өсіп дамуындағы, адамдық
жолға түсе бастауының ең алғашқы ... ... және оның ... ... ... Оған басты дәлел ретінде адамдардың ең
алғаш еңбек құралдарының пайда ... 2,5 млн. ... жуық ... айтсақ та жеткілікті.
    Дүние жүзінде жүргізіліп жатқан археологиялық жұмыстардың ... ... ... ... ... тастан жасалған құрал-
саймандары көптеп табылуда. Олай ... ... ... ... дәл осы тас ... ... тегіннен-тегін емес
сияқты. Ғылымдардың пікірінше, ... ... ... үш ... ... тас ... қола дәуірі және темір дәуірі.
     Бріншіден, көне және орта палеолит дәуірлерінде алғашқы адамдардың
биологиялық эволюциясы аяқталып ... ... ... ... ... т.б. жасалған түрлі құралдар көбейіп қана қоймай, сапалық өзгерістерге
де ұшырады. Үшіншіден, кейінгі палеолит дәуірінің ең ... ... ... болды да, ендігі жерде неке қарым-қатынастарынан ең ...... мен ... ... ... мен ... ... Инцестке (қан араласу деген сөз) тыйым салу неке ... ... ... ... ... ... болды.
Осындай түбегейлі қоғамдық-әлеуметтік өзгерістердің нәтижесінде ру ... ... ... Ал, ... сонау көне заманның өзінде-ақ өмірге икемді, ... ... ... ... бағытталған  сирек 
кездесетін білім беру жүйесін жасады. ... ... ... ... ... ... бар, оның ... мәдени процестердің 
мақсаты үшін күресетін адам идеалы жатыр. Бұл жөнінде В.Йегер былай ... ... ... ... «Грек мәдениетінің идеяларынсыз ертедегі дүние
тарихы кезең болып өмір сүре алмас еді де, ал ... ... ... келмеген болар еді».  Грекияда ... ... ... түрі ... ... ал оның ... ... жатыр. Ақсүйектік қасиеттер мен қатар, «адамзаттық»
қасиеттерге де ... ... ... Басты мақсатқа апарар жол – білім жолы
болды.
    Көне Египет мәдениетінің ең ... ...... ... ... ... ... немесе мәңгілік өмір ... ... ... бүкіл діни санасына тереңдей еніп, оның мәдениеті мен өнерін
қалыптастыруда айрықша рөл атқарды.
    ... ...... ... ... бірі – біздің
заманымызға келіп жеткен Египеттің ең көне жазу ... Олар – ... ету мен ... ... ... ... Көне ... тамаша туындыларының бірі – «Өмірден түңілген адамның ... ... деп ... Қытай мәдениетіне келетін болсақ, даосизм адамзатты табиғатпен бірлікке
шақырды. Даосизмнің ... ...... өз заманында «кәрі дана»
деген атаққа ие болған. Дао – жер бетіндегі тіршілік ... ... ... ... мен ... ... қайнар көзі. Дао ілімінде
жеке адамның ... ... ... - өзін ... ортамен
үйлесімділігімен байланыста ... ... бұл ... қағидалары «О пути к  добрадетели» атты еңбегінде жан-
жақты баяндалады.
    ... ... ... бір ... ...... ... болып
саналады. Оның негізін қалаушы Кун Фу-цзы, яғни Кун – ... ... 551 ж. ... ... ... ... ... бөлігі - өнер.  Таңбалы тастағы кескіндер мен
тағы адамдардың ырым билерінен бастап,  Рафаэль мен ... ... ... ... ... ... туған
талай сұлу дүниелерсіз,  өнер  әлемінсіз,  қандай мәдениеттің болсын рухын
сезіне алмаймыз. Шынында да, өнер ... ... ... ... білдіретін ғажап көріністердің бірі – оның ... ... ... дейін  қарастырылған анықтамалардан бір түйінді ой айтуға
болады: мәдениет -  адам ... ... ... ... адам ... ... , ... мәдениетті жан.        
   Мәдениет  ұғымын  тереңірек  түсіну  үшін,  оған мағыналық  жақындығы 
бар  кейбір  басқа ұғымдармен арақатынасын қарастырып  ... Осы ... ... ... ... ұғым - ... Өркениет    
(цивилизация)  семантикалық  жағынан  алғанда латынның  «civilis»  сөзі 
азаматтық  дегенді   білдіреді.  Римдіктер  бұл  ... ... ... ... ... ... мен  мемлекеттерден  айырмашылықтарын 
көрсету  мақсатында  қолданған.  Яғни, ... ... ... ... қоғамы,  қалалық  мәдениеті,  заңға  негізделген 
басқару  тәртібі  бар  Рим  империасының  ... ... ... ... ... ... осы  екі  ... мағыналарын 
төмендегідей  топтастыруға  болады:
1. Мәдениет пен өркениет бір,  олар ... ... ...... ... ... кәрілік  шағы, 
руханилықтың  антиподы (Ж.Ж.Руссо, Ш.Фурье, О.Шпенглер).
3. Өркениет – мәдениеттің  прогресі, ... бой  ... ... ... (Ф.Вольтер,Д.Белл).
4. Өркениет – тағылық пен варварлықтан кейінгі тарихи-мәдени саты
(Л.Морган).
5. Өркениет – этностар мен мемлекеттерге тән ... ... ... ... және ... Өркениет – мәдениеттің техникалық даму деңгейі, оның материалдық
жағы.
        Бұдан көретініміз, мәдениет пен ... ... ... ... ... еңбектің қоғамдық жолмен бөлінуі, қалалардың пайда
болуы, жазбаша мәдениеттің дамуы, қолөнер мен ... ... ... мен ... орнауы жатады.
Мәдениет- бүкіл адамзаттың тарихында жасалған материалдық және ... ... ... мәдениетіміздің жаңа мәдениетке ауысуы қоғам
тарихының заңды, ... ... ... ... саналады. Мәдениет
сананың, білім мен тәрбиенің, қоғамның жаңашыл даму кезеңіндегі дәрежесін
көрсетеді.
        ... ... ... ... негізгі мазмұны халық мұңы, оның
ауыр тұрмысы еді. Ел мұңы ән мен күй ... ... ... аспаптарының
сазымен елден елге, жұрттан-жұртқа жайылып, өз арнасымен таралып жатты. Оны
таратушылар халықтың ішінен суырылып ... өнер ... ... күйші,
жыршы, қобызшы, сырнайшы сияқты өнерпаздар болды.
      Еуразияда түркі тілдес халықтар қоныстанған жер аумағы, ... ... ... ... оңтүстік-батыста Босфор шығанағына дейінгі,
шамамен алғанда 13-14 миллион шаршы километр аймақты алып жатыр.
      Түркі тілдес халықтар ... мен ... ... қоныстанып, Шығыс пен
Батысты байланыстырып тұрған ежелгі көшпелі ... ... ... Кең байтақ өлкеде көшіп-қонған олар ... ... ... ... ал ... ... ... отырықшы мәдениетінің арқасында арасында ... ... ... ... ... ... тілдес халықтардың ежелден мекендеп, қалыптасқан жері Еуразияның
дәл кіндік тұсы Орталық Азия, ... ... Еділ бойы және Орал ... ... ... ... ұлттар мен ұлыстардың 25-нен ... ... ... ... ... және Кіші Азия мен ... ... мен Әзірбайжан) жаңа қоныстану аймақтары пайда болды. Түркі
халықтары сонымен ... саны көп ... ... ... ... ... ... Қаптауда (Кавказда) Балқан түбегінде және Дунай мен Дон
өзендерінің аралығында шағын ... ... ... ... ... ... өз тілдерін, өз елдігін сақтады. Түркілердің ішінде
өзбек, түрік, әзірбайжан, түрікмен, қырғыз және қазақ ... ірі ... ... шор, ... қарайым, қыпшақ сияқты ұсақ ұлыстар да болды. 
Олардың тарихи тағдыры мен ... өз ... ... әр түрлі
қалыптасты.
    Орта Азия халықтарының көп ... ... ... ... ... ... қайтадан өрлей бастады.  Мәдениетімізді дамытудағы
жаңа өрлеуге жағдайлар жасалды.  ХV-XVII ... ... ... кітап миниатюрасы өркендеді.  Орта Азия ... ... ... және ағаш пен ... ... салу мектебі ашылып көрнекті
орын алды.  Сондай-ақ ... ... ... ... ... қолданылған
каллиграфия да асқан шеберлікке қол жеткізді.
      Өзбек музыкасы фольклорлық ... өте бай ... . ... ... ашула (суырыпсалмалық сипаттағы лирикалық ән), ... жыр), ... ... ... тұратын вокальды аспапты шығарма),
лапар (бимен қосылып орындалатын әзіл сықақ әні). Музыка ... ... ... ... копшай (үрмелі ағаштан жасалған), карнай
(үрмелі жезден жасалған), доира, нагара, сафаиль, кайрак (соқпалы) аспап.
      ... ... өмір ... ... ... Әбу ... әл-
Фараби,    Ибн Сина, Жәми музыка трактаттарына ... ... ...    ... мен ... ... мен қоғамдық ой ертедегі Орта
Азия мен Иранда ... ... ... ... ... ... Оған ғылыми философиялық ойдың өкілдері әл-Хорезми, Әбу
Насыр әл-Фараби, Ибнт Сина, Әбу Райхан ... ... зор ... қатарлы ұлы ойшыл ақын Әлішер Науаидың (1441-1501ж.) шығармаларында
дамытылды.  Темір мен Темір әулеттері билеген ... ... ... ... ... ... ... «Шайбанинама», «Шайбанияда»
т.б. көлемді шығармалар пайда болды.
  Түрікмен халқы музыка өнерінің ежелгі ескерткіштеріне бай, олар б.з.б ІІІ-
ІІ ... ... ... ... ... - Ниса қаласының
орнынан музыкалық аспапта ойнаушы ... ... ... ... ... ... ... эллинистік дәуірлерден белгілі.  Түрікмен
жерінде түркі тілдес тайпалардың келуімен түрікмен халқының ... ... ... ... ... негізі қаланды.
    ХІІ-ХІІІ ғасырдың басында өрістеген ... ... ХІV ... фольклорында халық хәне ... ... ... ... ән өнері бір дауысты болып келеді.  Оның құрамына ... ... ... ... ... ... және еңбек әндері
енді. Зікір жанры ерекше ... ... ... ... ... ... Олар: дуптар, гиджак
(ішекті), ... ... ... ... т.б. музыкалық аспаптары бар.
    Қорыта келгенде Түрікменменияда оғыздардың келісімімен кемелденген орта
ғасырлар кезеңінде (әсіресе ХІ-ХІІ ғ.) ... ... ... бастады.
   ХVІ ғасырдағы қырғыз фольклорының шырқау биігі - «Манас» эпосы. Манас
эпосы туралы дерек Молла-ад ... ... - тау арих атты ... ... жазба түрінде ұшырысады. «Манас» эпосынан басқа «Кердейхан»,
«Қожаш», «Жаңыл мырза», «Ертөстік» және т.б. жыр ... ... ... өзге халықтар сияқты қырғыз халқының фольклорында да аңыз,
ертегі, мақал-мәтел, тұрмыс салт жырлары кеңінен өріс алып мол ... ... ... ... фольклорлық тұрғыда дамыды. Вокальдық
музыка бір дауысты ән ... ... ... музыкасы жеті сатылы
диатоникалық латқа құрылды. Эпикалық және тұрмыс салт ... ... ... ... ... ... ... жырлары, әзіл-сықақ,
балалар әндері және т.б.жанрларға ... ... ... ... ... ... қыл қиақ       (2-ішекті), ағаш қомыз, темір
қомыз, ... ... ... және ... ... ... - ... музыкалық мәдениеті негізінен қомызшылар мен ... ... ... ... ... ... түркі тілдес елдер ішіндегі
өзінің мәдениетке қосқан үлесімен ерекшеленеді.
      Қазақ халқының мәдениеті - ... ... ... ... ... ... ... халқын құраған ұлыстар мен тайпалардың материалдық мәдениті
мен рухани мәдениетінің заңды жалғасы және жаңа заман ... сай ... ... XVIII-XIX ғ. феодалдық - патриархалдық қоғамның кемшіліктерін айтқан А.
Левшиннің өзі қазақ халқының ... ... ... ... ... ... ақын және ... болып туады» - деп мойындауға мәжбүр болған.
    Қазақ халқының музыкалық мәдениетінің ежелден келе ... және ... ... жезтаңдай әнші, бармағы майысқан күйші болғанын тарихшыларымыз
орынды сөз еткен. Өнердің халыққа кең тараған түрінің бірі ән мен ... ... ... қай ... ... шолу ... ... өмір
жастарымызға рухани тәрбие беруде зор мәні бар екенін білеміз.
    Қазақ музыка мәдениетінің қайраткерлері классикалық , ... ... ... ... ... шығармашылығының сарқылмас қазынасын түгел
пайдалана отырып, өз ... ... ... ... ... жырлайды.
    Қазақтың ұлттық музыка мәдениетінің ішінде ән салу мен ән ... ... ... ... ... ... ХІХ-ғасырдың ортасы мен
екінші жартысында қазақ халқының арасынан шыққан өнер тарландарымыз ... ... ... ... ақын ... аз ... Олар: 
Құрманғазы, Дәулеткерей, Тәттімбет, Дина, Сүгір және т.б. көптеген ұлы
күйшілерімізді айта аламыз.  Қазақ халқының ... ... ... үлес ... әнші ... ... Мұхит, Естай, Нартай, Жаяу
Мұса, Майра, Жамбыл, Кенен, Әміре Қашаубаев сияқты ұлы әншілерімізді мақтан
етіп айта аламыз.
    1925 жылы ... ... ... ... ... өнер
шеберлерінің жарысында - Одақ халықтарының атынан ... ... ... ... ... таң ... қазақ мәдениетін әлемге паш етті.  Әміре
Қашаубаев бастап берген сонау жиырмасыншы жылдардағы шет ... ... ... ... ... ... ... отыр.
     1910-1912ж. бастап қазақ жастары әуесқой спектакльдер, концерттік
бригадалар, халық ... ... ... ... ... Бұл ... театрдың профессионалды өнер салаларын құрудағы
алғашқы қадамдары болды.
    Қазақ ... ... ... шеберлері ұлттық театр мен ... ... ... ... ... Қ .Қ.Байсейітовтар, Ә.Үмбетбаева, Ш.Байсекова және т.б. көптеген
өнер ... ... ... ... ... ... ... заман талабына сай жаңашылдық жолдармен өркендеп, адамгершілік
рухта, музыкалы-эстетикалық  ауызбіршілік пен ... ... ... ұрпағымыздың алдында тұрған міндеттері жауапкершіліктері өте
көп.  Біз өз күшімізді, асыл уақытымызды, бойға біткен талантымызды ... ... ... ... ... ең ... тақырыптарды, ең
күрделі жоспарларымызды жүзеге асыра аламыз»  - деп ... ... ... шыққан композитор өнер тарланы Ғазиза Жұбанова. ... ... ... ... бірі ... бірі ... бері одан ... де
ұлт, халық ,ел саналғалы бері қаншама мыңдаған жылдар өтіп келеді. ... ... ... ... ... ... дүниесіндегі
үндестіктерден, сыйластықтардан қимастықтар туып отыр. Ұлы мекен ... ... ... ... міне ... ... яғни ХХІ-ғасырға аман-
есен жетіп ауызбірлік,  ынтымақтастыққа келіп отырмыз. Мұның бір ... ... ... ... оның көпірі-бауырмашылдық .      Орта
Азия мен Қазақстанның мәдениеті өркендеп ... ... орын ... ... сай ... ... жетіп отыр.
       Бүгінгі таңда Орта Азия мен ... ... ... ... құрап, рухани байлықтары мен  ұлттық сана сезімдері өрістеп,
дамыған өркениетті халықтар  қатарына еніп ... ... ... алда қола ғасыры мен темір ғасыры – ... ... жаңа ... ... Оның ... ... қадамы дүниежүзілік мәдениеттің ірге тасының қалануына тікелей әсер
етті. ... ... ... ... ... ... жаңа мазмұнға,
жаңа формаларға ие болды, металл өндірістерінің әдістері одан әрі ... және ... ... ұлы төңкерістерге даңғыл жол ашты.
Адамзат баласының даму жолындағы қарышты қадамының ... ... баға ... ... өнер туындылары болашақ ұрпаққа мәдени мұралар
болып қала берді. Адамзат даналығы мен ... ... ... ... көтерілді.   

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Мәдениет» ұғымы4 бет
«Мәдениет» ұғымының тарихи қалыптасуы және философиялық мағынысы22 бет
Мәдениеттану ұғымы4 бет
Саяси мәдениет ұғымы6 бет
Тілдік санадағы мәдениет ұғымы64 бет
Мәдениет дегеніміз не?5 бет
Мәдениетаралық қарым –қатынас және аутенттік мәтіндер87 бет
Педагогтың қарым-қатынастық мәдениеті7 бет
Мәдениеттану : пәндік ерекшеліктері, құрылымы, негізгі ұғымдары және әлеуметтік қызмет24 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь