Валюталық операциялар жөнінде түсінік

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

I ТАРАУ.
1.1. Валюталық операциялар жөнінде түсінік.
1.2.Валюталық операция және позиция.
1.3. Хеджерлеу.
1.4. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу.

II ТАРАУ.
2.1. Қаржылық есеп беруді жасау және ұсыну.
2.2. Валюталық шот операцияларының есебі

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Валюталық операцияларды жүргізуге құқығы бар б/р өкілетті деп аталады. Валюталық нарықты барлық ролін анықтайтын негізгі факторлар банктің үлкендігі, репутациясы, филмал мен бөлімдердің шетелдік бөлімшесінің даму деңгейі, жүргізілетін халықаралық төмендердің көлемі болып табылады.Сонымен қатар мерзімді кіргізілетін валюталық шектеулердің, банк және оның валюталық саясаты орналасқан орынның телефонды және телексті байланысының жағдайы үлкен роль атұқарады. Ұлттық Банктің мәнді қатысуынсыз валюталық нарықта сұраныс пен ұсыныстың негізінде ұлттық валюта бағамының тұрақтануын көздейтін теңгенің айырбас курсының бос режиміне өтуі 2000жылдың сәуірінде Ұлттық Банкпен жүзеге асырылған. Бұл жағдайда валюталық реттеудің мәні көтерімді.Оның негізгі міндеттемелері :
 ҚР территориясында валюталық операция субъектінің құқығы мен міндеттемелерін , валюталық бұзұдың жауапкершілігін анықтайтын нормативті құқықтық актілерін дамыту;
 Валюталық заңды сақтауды бақылау(валюталық бақылау)
 Валюталық нарықтық жағдайын, істелген валюталық операциялардың көлемі мен структурасы
Валюталық реттеу есебін шешу үшін ҚР ҰБ келесі әдістерді пайдаланады:
 Валюталық операциялардың субъектілері мен объектілердің, валюталық операциялардың субъектілердің құқықтарының және міндеттерінің , валюталық құндылығымен пайдалану ережелерінің орнатылуының анықтауын көздейтін валюталық операцияларды жүргізу тәртібін орнату;
 Субъектілердің, объектілердің, көлемнің және тағы басқаға байланысты анықталған валюталық операцияларды жүргізуге шектер орнату;
 Шетел валютасын пайдаланумен байланысты лицензиялау ісі;
 Валюталық операцияларды тіркеу;
 Валюталық операциялар түрлі есеп анализі және жинағы;
 Валюталық заңның сақталуын бақылау, сонымен қатар экспортты-импортты мемлекеттің паспортизация процедураларын орнату жолымен және тексеру жүргізу(инспекция),
 Валюталық реттеу сұрақтары бойынша халықаралық келісім (көбінесе, 1992жылдың ортасынан Қазақстан халықаралық валюталық фондының(ҚВФ) ұлғасы болады, ал 1996 жылдың 16 шілдесінде ҚВФ-ң статьялар келісімінің VIIIстатьясына қосылды).
Валюталық реттеу жүйесінің негізі валюталық бақылау болып табылады. Валюталық бақылау мақсаты-ҚР резиденттері мен резиденттер емес тұлғалар арқасында валюталық операцияларды жүзеге асыру мен заңды сақтауды қамтамасыз ету. Валюталық бақылаудың негізгі бағыттары :
 Жүргізілетін валюталық операциялардың заңға сәйкестілігін анықтау және оларды жүзеге асыру үшін қажетті лицензиялар мен күәліктер;
 Шетел валютадағы төлемдерді және олардың келісім –шарт міндеттеріне сәйкес келетіндігін тексеру;
 Валюталық операция бойынша есеп беру мен есептің толықтығын тексеру.
Валюталық шоттарды ашу тәртібі; Шетел кәсіпкерлермен төлемді жүргізу үшін валюталық шот ашу қажет.Егер заңдытұлғада берілген банкте теңгелік счеты болмаса, ол үшін келесі құжаттар ұсынылады:
 Нотариуспен бекіттілген өкілетті құжаттардың көшірмелері;
 Валюталық счеттыашу үшін заңды тұлғылардың өтініші;
 өкілетті тұлғылардың қолдарының және мөрлердің үлгілері;
 салық төлеуші ретінде тіркелуі туралы анықтама;
 ҚР өкілетті органдарында тіркелу туралы күәлік.
Банк төлем жүргізілетін келісім шарттарының , келісімдердің көшірмелері бар заңды іс ашылады.
Кәсіпкерлік өнеркәсіппен айналысатын жеке тұлғалар банкте шот ашу үшін мына құжаттарды ұсынуы тиіс:
 Шот ашу туралы өтініш
 Жеке күәлік көшірмесі
 Салық есебінде клиенттің тіркеуде тұрғанын күәләндыратынсалық қызметі органынан берілген құжат
 Мемлекеттік тіркеуден өткен фактті куәландыратын өкілетті органнан берілген құжат немесе бұған теңестірілген құжат көшірмелері(лицензия,патент)
Шотқа түскен валюталық қаржылар заңды болу қажет: экспортты,валюталық табыс; жарғ. Капиталға жарналар, сыйлықтар;қаржылық көмек ; несие зайымдар, өкілеттің банк арқылы ішкі валюталық нарықта теңгеде сатып алынған валюта.Заңды тұлғалар несиені ---- резидент емес тұлғылармен төлем жүргізуге және алынған банк несие бойынша міндеттмелерді, жүргізу үшін ғана беріледі.Клиенттің валютаны сатып алуы (және кросс операциларяға) валюталық қаржыларды сатып алу туралы өтініш арқылы жүзеге асырады, ал сату – валюталық қаражаттарды сату, туралы өтініш –тапсырыс негізінде жүргізіледі.
Валюталық шоттан-импортты тауар бойынша контрактінің төлемін жүзеге асырған кезінде клиент банкке сәйкесстендірілген келісімдіұсыну міндетті.
Ұсынылған құжат негізінде валюталық шоты ашқан кезде 9 санды номер беріледі: 000.000.000., мұнда 1-валюта коды 2- шоттың баланстық номері; 3-клиенттің жеке номері;
Жоғары айтылғандай , шетел валютамен оларды жүргізу үшін банк лицензия алу керек.Лицензиялау заңға сәйкес ҚР ҰБ-мен жүргізіледі, Бүгінгі таңға нақты шетел валютада көтерме сауда мен, көрсетілетін қызметпен мемлекет заңында тіркелген шетел б/рі мен қаржы институттардың о/с құқықтары , және ҚР валютада шоттары бар, сонымен қатар резидент емес тұлғылардың пайдасына резиденттік валюталық құндылықтың өтуін көздейтін коп/ң қозғалысымен байланысты операциялары бар шетел банкілерінде және қаржылық институттарда резиденттердің шоттарды ашуымен іс жұмыстар лицензияланады.
4Кейбір шетел валютадағы операциялар ҰБ тіркеуге жатады, мыс,резидентемес тұлғадан резидент пайдасына 100.000 АҚШ долларынан асатын қаржының өтуін көздейтін капиталдық қозғалысымен байланысты.ҰБ –мен келесі валюталық операцияларды жүргізуге тіркеу тәртібі орнатылды:
 180 күннен артық мерзімге берілетін несиелер
 180 күннен артық мерзімге резидент емес тұлғылардың резиденттің экспортты мәліметтерді несиелеумен байланысты төлемдерді жүзеге асыру
 180 күннен артық мерзімге импортты мәлімет бойынша резидент емес тұлғылардың резидентті несиелеумен байланысты төлемдерді жүзеге асыру
 ҚР –да резидент еместердің инвесторы;
 Жылжымайтын мүлікке меншікті және басқа да құқықтардың төлеміне аударымдар
 Экспортты мәлім кезеңдегі мерзімді 180 күннен асатын уақытта резиденттің резидент емес тұлғыларды несиелеумен байланысты төлемдерді жүзеге асыру.
ҚР Қаржы Министрлігімен және статистиканың мемлекет өкілетті органдармен келісім бойынша ҚР ҰБ –мен валюталық операциялар бойынша есептің және есеп берудің формалары мен тәртібін орнатады және оны Қазақстандағы барлық заңды және жеке тұлғалар орындау қажет
Валюталық операцияларды жүргізу кезінде болар тәуекелге ұшырау мүмкін , 1-ден ,басқа валютада төленбегн, жабылмаған мәлімдердің болу мүмкіндігімен байланысты- ұзақ және қысқа позициялардың.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. Л.Л.Любимов, И.В.Липсиц “Основы экономики”, Москва "Просвещение", 1994 г.
2. Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю “Экономикс” т.1. 1992 ж.
3. М.С. Саниев “Ақша, Несие, Банктер”, Алматы-2001ж
4. Максимова В.Ф., Шишов А.Л. “Теория рыночной экономики” т.1. ч.2., Москва, Соминтэк, 1992г.
5. “Деньги и кредит” 12/1995г. Изд. “Финансы и статистика”.
6. Эдвин Дж.долан “Деньги, банки и денежно-кредитная политика”. Санкт-Петербург "Санкт-Петербург Оркестр" 1994г.
7. “Деньги, кредит, банки”. Справочное пособие. Под редакцией Г.И.Кравцовой, 1994г.
8. “Қазақстан Респудликасының Банк құқығы” Алматы, “Жеты Жаргы”, 2000г.
9. “Ақша, Несие, Банктер”, Г.С.Сейтқасымов, Алматы 1996г.
10. “Ақша, Несие, Банктер”, 2003-07.
11. “Ақша, Несие, Банктер”, 2002-11.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
I ТАРАУ.
1.1. Валюталық операциялар жөнінде түсінік.
1.2.Валюталық операция және позиция.
1.3. Хеджерлеу.
1.4. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп ... ... ... есеп ... ... және ... Валюталық шот операцияларының есебі
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
КІРІСПЕ
Валюталық операцияларды жүргізуге құқығы бар б/р ... ... ... ... ... ... анықтайтын негізгі факторлар
банктің үлкендігі, репутациясы, филмал мен ... ... даму ... ... халықаралық төмендердің көлемі
болып табылады.Сонымен қатар мерзімді кіргізілетін валюталық шектеулердің,
банк және оның ... ... ... ... ... және ... ... үлкен роль атұқарады. Ұлттық Банктің мәнді
қатысуынсыз валюталық нарықта ... пен ... ... ... ... тұрақтануын көздейтін теңгенің айырбас курсының бос режиміне өтуі
2000жылдың сәуірінде Ұлттық Банкпен жүзеге асырылған. Бұл ... ... мәні ... негізгі міндеттемелері :
➢ ҚР территориясында валюталық операция ... ... ... , валюталық бұзұдың жауапкершілігін анықтайтын
нормативті құқықтық актілерін дамыту;
➢ Валюталық заңды ... ... ... ... ... жағдайын, істелген валюталық операциялардың көлемі
мен структурасы
Валюталық реттеу есебін шешу үшін ҚР ҰБ келесі әдістерді пайдаланады:
➢ Валюталық операциялардың субъектілері мен ... ... ... ... және ... ... құндылығымен пайдалану ережелерінің орнатылуының анықтауын
көздейтін валюталық операцияларды жүргізу тәртібін орнату;
➢ Субъектілердің, объектілердің, көлемнің және тағы басқаға ... ... ... ... ... ... Шетел валютасын пайдаланумен байланысты лицензиялау ісі;
➢ Валюталық операцияларды тіркеу;
➢ Валюталық операциялар түрлі есеп анализі және жинағы;
➢ Валюталық заңның сақталуын ... ... ... ... ... процедураларын орнату жолымен және тексеру
жүргізу(инспекция),
➢ Валюталық реттеу сұрақтары ... ... ... ... ортасынан Қазақстан халықаралық валюталық фондының(ҚВФ)
ұлғасы болады, ал 1996 жылдың 16 ... ... ... ... ... ... жүйесінің негізі валюталық бақылау болып ... ... ... резиденттері мен резиденттер емес тұлғалар
арқасында валюталық операцияларды ... ... мен ... ... ету. ... ... негізгі бағыттары :
➢ Жүргізілетін валюталық операциялардың заңға ... ... ... жүзеге асыру үшін қажетті лицензиялар мен күәліктер;
➢ Шетел валютадағы төлемдерді және олардың келісім –шарт міндеттеріне
сәйкес ... ... ... ... ... есеп беру мен ... толықтығын тексеру.
Валюталық шоттарды ашу тәртібі; Шетел кәсіпкерлермен төлемді жүргізу
үшін валюталық шот ашу қажет.Егер ... ... ... ... ... ол үшін келесі құжаттар ұсынылады:
➢ Нотариуспен бекіттілген өкілетті құжаттардың көшірмелері;
➢ Валюталық счеттыашу үшін заңды тұлғылардың өтініші;
➢ өкілетті тұлғылардың ... және ... ... салық төлеуші ретінде тіркелуі туралы анықтама;
➢ ҚР өкілетті органдарында тіркелу туралы күәлік.
Банк төлем жүргізілетін ... ... , ... көшірмелері бар
заңды іс ашылады.
Кәсіпкерлік өнеркәсіппен айналысатын жеке тұлғалар банкте шот ашу үшін мына
құжаттарды ұсынуы тиіс:
➢ Шот ашу ... ... Жеке ... ... ... ... ... тіркеуде тұрғанын күәләндыратынсалық қызметі
органынан берілген құжат
➢ Мемлекеттік тіркеуден өткен фактті куәландыратын өкілетті ... ... ... ... теңестірілген құжат
көшірмелері(лицензия,патент)
Шотқа түскен валюталық қаржылар ... болу ... ... жарғ. Капиталға жарналар, сыйлықтар;қаржылық көмек ; несие зайымдар,
өкілеттің банк арқылы ішкі валюталық нарықта ... ... ... ... ... ---- ... емес тұлғылармен ... және ... банк ... ... ... жүргізу үшін
ғана беріледі.Клиенттің валютаны сатып алуы (және кросс ... ... ... алу туралы өтініш арқылы жүзеге асырады, ал сату
– валюталық ... ... ... ... ... ... шоттан-импортты тауар бойынша контрактінің төлемін жүзеге
асырған кезінде клиент банкке сәйкесстендірілген келісімдіұсыну міндетті.
Ұсынылған ... ... ... шоты ... ... 9 ... ... 000.000.000., мұнда 1-валюта коды 2- шоттың баланстық номері; 3-
клиенттің жеке номері;
Жоғары айтылғандай , ... ... ... ... үшін банк ... ... ... сәйкес ҚР ҰБ-мен жүргізіледі, Бүгінгі таңға нақты
шетел валютада көтерме сауда мен, көрсетілетін қызметпен ... ... ... б/рі мен ... институттардың о/с құқықтары , және ҚР
валютада ... бар, ... ... ... емес ... пайдасына
резиденттік валюталық құндылықтың ... ... ... ... операциялары бар шетел банкілерінде және қаржылық ... ... ... іс жұмыстар лицензияланады.
4Кейбір шетел валютадағы операциялар ҰБ ... ... ... ... ... 100.000 АҚШ долларынан асатын қаржының өтуін
көздейтін ... ... ... ... ... валюталық
операцияларды жүргізуге тіркеу тәртібі орнатылды:
➢ 180 ... ... ... ... ... 180 ... артық мерзімге резидент емес тұлғылардың резиденттің
экспортты ... ... ... ... ... асыру
➢ 180 күннен артық мерзімге импортты ... ... ... ... ... ... байланысты төлемдерді жүзеге асыру
➢ ҚР –да резидент еместердің инвесторы;
... ... ... және ... да құқықтардың төлеміне
аударымдар
➢ Экспортты мәлім кезеңдегі ... 180 ... ... ... ... емес ... ... байланысты төлемдерді
жүзеге асыру.
ҚР Қаржы Министрлігімен және статистиканың мемлекет өкілетті ... ... ҚР ҰБ ... ... ... бойынша есептің және есеп
берудің формалары мен тәртібін орнатады және оны Қазақстандағы барлық заңды
және жеке тұлғалар ... ... ... ... кезінде болар тәуекелге ұшырау мүмкін , 1-
ден ,басқа валютада төленбегн, жабылмаған мәлімдердің болу ... ұзақ және ... ... ... Валюталық операциялар жөнінде түсінік.
Валюталық операциялар түсінігініңмазмұны мен ... ашу ... ... ... анықтама берген жөн.Валюталық операцияларға
төмендегілер жатады:
Меншік құқығы мен басқа да құқықтарының валюталық ... ... ... ... ... ... мен ... құралы ретінде шетел
валютасын қолдануға байланысты операциялар.
Қазақстан ... ... ... ... және ... ақша ... ... асыру.
Бірақ бұл операциялармен ғана валюталық операциялартізімі шектелмейді.
Валюталық бақылау ... ... ... ... ... ... және ҚР-ның валютасында орындалатын операцияларды
қамтиды.
Шетел валютасындаорындалатын операциялар заңға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... есеп-айырысуды қамтамасыз етумен, валюта айырбастаумен, халықаралық
валюталық несие берумен, шетел валютасындағы бағалы ... сату ... алу ... ... ... ... операциялардың экономикалық негіздері.
Валюталық операциялар түсінігінің мазмұны мен мәнін толық ашу үшін негізгі
терминднрге анықтама беру қажет, соның ... ең ...... ... ... ... ... қазыналық билеттер, сәйкес шет мемлекетте заңды түрдегі төлем
құралы болатын және айналымдағы ... ... ... ... ... ... ... ақша белгілері;
шетел мемлекеттерімен халықаралық ақшалай немесе есеп- ... ... ... ... ... ... ... валютасы.
2 )Шетел валютасындағы бағалы қағаздар- төлем құжаттары (акция мен
облигациялар), және ... ... ... ... ... ... ... – алтын, күміс платина мен ... ... ... ... және ... ... ... мен ломнан басқа;
4) Табиғи бағалы металлдар- алмаз, рубин, изумрудтар, жемчуг және т.
б.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... бірақ айырбастауға
жататын ҚР Ұлттық банкінің билеттері мен тиындары ... ... ... банктеріндегі мен басқа да несиелік мекемелеіндегі
счеттарға орналасқан теңгелей қаржылар.
ҚР ... ... ... ... көрсетілген төлем құжаттары мен
қарыз міндеттемелер. Ұлттық және ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің «резидент»
пен «резидент емес» деген негізгі ... ... беру ... ... ... ... ... азаматтар мен
мекемелер кіреді:
ҚР территориясында тұратын тұлғалар
( белгілі бір мерзімде ҚР ... тыс ... ... ... ... ... және қР территориясында орналасқан заңды
тұлғалар;
Заңды тұлға ретінде саналмайтын, бірақ ... ... ... ... мен ... –ң ... тыс ... дипломатиялық және басқа да ресми
предстовительстволар.
ҚР территориясынан тыс жерде орналасқан резиденттердің ... ... ... ... тыс ... заңына сәйкес және ҚР да ... ... жайы ... ... ... болып табылмайтын мекемелер мен организациялар.
ҚР территориясында ... ... және ... да ... ... орналасқан резидент еместердің филиялдары.
Валюталық операциялар түсінігінің мазмұны мен ... ... ... ... анықтама берген жөн. Валюталық
операцияларға төмендегілер жатады:
Меншік құқығы мен ... да ... ... ... ... сонымен қатар төлем құжаттары мен төлем құралы ретінде ... ... ... операциялар.
Қазақстан Республикасының валюталық құндылықтарды ... және ... ақша ... ... асыру. Бірақ бұл операциялармен ғана
валюталық операциялар тізімі шектелмейді.Валюталық бақылау ... ... ... ... валюталық құндылықтармен және
Қазақстан Республикасының валютасында орындалатын операцияларды қамтиды.
Шетел валютасында орындалатын операциялар заңға ... ... ... әртүрлі мемлекеттердің шаруашылық субъектілері арасында ... ... ... ... ... айырбастаумен, халықаралық
валюталық несие берумен, шетел валютасындағы бағалы қағаздарды сату ... алу ... ... асыра алады.
Валюталық қатынасты реттеуде негізгі ролді арнайы
валюталық заң ... ... ... валюталық реттеудің
негізгі органы республиканың заңымен сәйкес валюталық ... ... ... Банк болып табылады. Басқарма мен басқа
мемлекеттік органдарзаңмен ... ... ... ... ... ... ... асырады. Валюталық реттеу бойынша негізгі
нормативті акт «Валюталық реттеу туралы» заңы ... мен ... 24 ... 1998 жылы шықты. Бұл Қазақстан территориясында
валюталық операцияларды атқару ... мен ... ... ... ... мен ... валюталық заң бұзылуының
жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... кезіндегі валюталық заңның сақталуын бақылаудың
міндеті жатқызылған банктер мен банктік емес қаржылық өнеркәсіптер. ... ... ... ... валюталық шектеулер әрекет етеді:
Резиденттер ... ... ... ... ... ... жүргізіледі, тек Ұлттық банктің, сонымен қатар салық
және кедендік заңмен бекіткен ... ... ... ... ... операцияларды атқаратын өкілетті банктер мен ұйымдардан,
сонымен қатар олардың айырбастау ( пункт) орындарынан тыс ... ... ... ... және айырбастауға тыйым салынады:
Резиденттердің тауар мен қызмет көрсету түрінде төлем ... ... ... ... несие түріндегі өкілетті банктерде ... ... ... егер ... ... ... ... басқалары да қарастырылмаса.
Қазақстан Республикасының президенті ... ... ... және ... ... ... шектеу
бойынша шешім қабылдауға ... кез ... ... ... ... ... Ұлттық банк ҚР Президенттік «ҚР Ұлттық банк
туралы» заңды күші бар ... ... ... ... ... атқаруға қажетті шектер қоюға, ... ... ... ... мен сыйақы мөлшерлеменің деңгейіне шек қоюға құқылы. ҚР.
Реттеу туралы ... ... ҚР ... банк ... ... ... ... шек қоюға құқы бар. Қазіргі жағдайда экспортты
табыс сатуға шекті уақытша алып ... ... ... ( ... банк пен ҚР-ның үкіметі)
және оның агенттері ( өкілетті банктер) валюталық бақылауды жүзеге ... ...... ... ... ... ... бақылау жасау болып табылады.
Валюталықбақылаудың негізгі жолдары мынадай:
Өткізілген валюталық операциялардың заңға сәйкестігін анықтау және ... мен ... бар ... ... ... ... ... резиденттердің міндеттемелерін
өтегенін, сонымен қатар ҚР ішкі ... ... ... ... ... міндеттемелерін тексеру.
Шетел валютасындағы төлемдердің негізділігін тексеру.
Валюталық операциялар бойынша есеп ақпардың толықтығы мен объективтілігін
тексеру.
Валюталық ... ... ... – ҚР ... ... ... Оның ... валютасы мен шетел валютасындағы ... ... ... ... мен ... ... мен ... емес тұлғалар үшін нормативті актілер шығарады.
Валюталық операциялардың барлық түрін орындайды.
Шетел валютасы мен ... ... ... ... резиденттер
мен резидент емес тұлғаларға жалпы ережелер анықтайды.
Банктерге және басқа да несиелік мекемелерге ... ... ... ... ... ... ... ақпар құжаттардың бір нысандылығын белгілейді.
Басқа да қызметтерді орындайды.
Валюталық бақылаудың ... ... ... ... ... ... еді.
Валюталықлегеталар беруде көптеген шығындарға ұшыратты, сонымен
қатар валюталық ... ... ... арқылы жолтару кең көлемде
орын алады.
Осы себептен қазірні валюталық бақылаудың көптеген кемшіліктерін
табу мақсатында қосымша ... ... яғни олар ... ... ... бұзған үшін жауапкершілікті күшейту қажет, сонымен қатар
көптеген басқа да нормативті материялдар шығару қажет.
Жоғарыда айтылғандай, ... ... ... ... ... ... табылады. Валюталық бақылаудың мақсаты резиденттер
мен резидент емес тұлғалар арқылы ... ... ... ... ... ... ... ету болғандықтан, оның негізгі бағыттары:
жүргізілетін валюталық операцияның заңға ... ... және ... асыру үшін қажетті лицензия мен куәліктер:
шетел валютасындағы төлемдерді және олардың ... шарт ... ... ... ... ... есеп толықтығын тексеру.
1.2. Валюталық операция және позиция.
Валюталық позиция – бұл банктің валютадағы міндеттерінің және ... ... бір ... бұлар тең болса, валюталық позиция жабық деп, ал
сәйкес болмаған жағдайда – ашық деп ... ... ... ... банк ... ... ... алуға
келісім –шартқа отырады және пайда көре отырып, тез арада оны ... ... ... ... ... шек орнатпайды.
Ашық валюталық позиция банктің шығын тәуекелімен байланысты, өйткені
валюта бағалы оған ... ... ... ... ҰБ оған ... және бөлек арнайы есеп беруді орнатады.
Ашық Ашық валюталық позиция қысқа болуы мүмкін, егер ... ... ... оған ... талаптан артық болса,ол ұзақ болады,егер
сатып алынған валюта бойынша талап міндеттемеден артық болса.
Тұрақты валюта бойынша ашық ... ... ... ... ... ... капиталынан 30% құрау керек, жұмсақ валюта
бойынша ұзақ валюталық позиция -5%,ал валюталық нетто – ... ... 50% ... ... ... операциясының классификациясы жалпы банктің
критериялары ... ... ... ... сол сияқты
валюталықоперациялсрға қатысты басқа да сипаты ... ... ... ... ... :
➢ ҚР территорияда атқарылатын
➢ Валюталық құндардың Қазақстанның шекарасын өтуімен байланысты
➢ Республикадан тыс банктің ... ... ... ... мен оның ... дүние дүние жүзілік
соғыстан кейін валюталық операциялардың көптеген түрлері кең дамыған.50-шы
жылдың соңынан өндік ... ... тез ... ... және жылдам мәлімелер банкы,сонымен қатар соңғысы ... ... ... ... жылдан биржа қатарында фьючерлі
және опционды валюталық мәлімелер дамиды - спекулятивті ... жаңа ... ... ... хеджиралдау . Нақты валюталық операцияларды
көптеген тез жеткізілуімен (спот) валюталық операциялар көп ... ... ... ... 90% көлемін құрайды.
Оның мәні мәлімнің құрылған кезіндегі бекіткен бағам бойынша құрған
мерзімнің 2-ші күнінде банк ... ... ... міндеттері
бойынша валютаны сату-сатып алуында құрылады.
«Свифт» байланыс электронды құрылының және ... ... ... кезң ... ... ... ... ЧАПС және
т.б. , біркүндік «бүгіннен ертеңге дейін» ... ... ... ... ... ... орналастыру сияқты операцияларды жылдам жүзеге
асыруға ... ... ... ... ... операциясы болып
«спот»мәмілесі және базалық бағам – ... ... ... деп аталатын
«спот» бағамы болып табылады.Осы бағамдардың базасында валюталық нарықта
мәлімнің басқа ... ... ... ... ... ... болатын бір реттік мәлуме үшін бағамдар.
Ұзаққа қалдырылмайтын жеткізумен валюталық операциялар валюталық
позицияның ең ... ... ... ... және онда тәуекел сақталады.
«Спот» операциясы ... ... ... ... валютадағы
сұраныстарын, капиталдың қозғалысын, соның ішінде «ыстық ақша» , ... ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз етеді.
Шетелдік валютамен жедел мәлімдер (форвардты, фьючерсті)-бұл бекітілген
бағам ... ... ... ... ... мерзім арқылы 2 жақ шетелдік
валютаның келісілген соманы жеткізу туралы келіскен валюталық мәміле.Бұдан
жедел валюталық ... 2 ... ... ... ... құрылу уақыты мен оны орындау мерзімі арасында қашықтық
бар, яғни валютаны жеткізу. Ол мәміленің құрылу ... соңы ... ... 1-2 апта , ... ай ... ... ... ішінде
✓ Кезең
✓ Кезкелген
2. Операцияның белгілі мерзімінен кейін атқарылатынына қарамастан,валюта
бағалы мәмілені құру кезінде ... және ... ... ... ... бағаның айырмасы жедел мәміле
бағаны төмен және және (репорт R) егер жоғары ... ... ... ... ... –Dis және ... –Д). Сый бұл ... бойынша
мерзім ішінде бағам нақты операыияларға ... ... ... бұл ... операциясы бойынша нақтыға қарағанда валюта
бағамы төмен екендігін білдіреді . ... ... ... сый ... ... ... ... .Сондықтан банкаралық нарықта ... ... ... ... тек ... белгілеу кезінде «спот »
бағамына қсылуы немесе одан шығуына сәйкес болатын дисконт ... ... ... ... ... ... ... ,ол сый
«спот» бағамынан шығады. Жедел мәліме бойынша валюта бағамы дисконт немесе
сый тәсілімен емес,санды ... ... . ... деп
аталады.Шет валютамен жедел мәліме келесі мақсатта атқарылады:
➢ Коммерциялық мақсатта валютаны айырбастау ,валюталық ... ала ... ... ... ... сақтандыруға
келешектегі төлем үшін шетелдік валютаны сатып алу
➢ Валюта бағамының төмендеу ... ... ... ... тікелеі сақтандыру ;
➢ Бағамды айырма есебінен спекулятивті пайда табу.
Валютамен «опцион» (лат optio , optionis – ... )-бұл ... ... 2 ... ... ... ... төлеуге шарт кезіндегі
келісілген мерзімнің аяқталуына дейінгі ... құру ... ... бойынша анықталған валюта көлемін не сату, не сатып алу ,яғни таңдау
құқығын беретін келісім . Опцият ... ... ... ... ... ... ол ... неғұрлым тиімсіз бағамды
орнатады.Опцион бойынша комиссия көлемі жедел мәміле ... ... соңы ... ... ... ... анықталады. Опционды
мәмілелер кмиссия көлемінен асатын бағамдық тұраңсыздық кезінде ... ... ... валюталық опцион тәуекелді сақтандыру үшін
қолданады.Опциондарды тек ... ... емес , ... ... да ... ... және тауарлық .
70-шы жылдардан батыс мемлекеттерде тұрақсыз валюталық бағама өтуімен
байланысты валюталық фьючерс кең ... ... ... ... ала ... бағам бойынша анықталған күні (келешекте) анықталған
валютаның стандартты көлемін сатуға ... ... ... ... келісім. Стандартты келісімдерде дарлық шоттар регламенттемді :
сапа, мерзім, кепіл, деп/рі төлем ... сату ... ... ... асырылады, ол өз кезегінде
сатып алушы үшін сатушы және ... үшін ... ... ... ... және жедел операцияларды құрайтын валюталық мәлім түрі «своп»
мәмілесі . ... (swap ...... ) – бұл ... мүдімге
біруақтылы контмәмілермен ұзаққа созылмайтын ... ... ... сату мен сатып алуын құрайтын валюталық операциялар . «Своп»
операциялары бойынша контмәмілелерде сый ... ... ... бағамның
қозғалысымен байланысты дисконтпен жөндейтін ... ... ... .
6. Бұл кезде клиент маржада үнемдейді – ... ... ... ... ... ... бағам арасындағы айырмашылығы . «своп» операиялары
1.3. Хеджерлеу.
Хеджерлеу - шығындардан ... ... ... - ... ... ... есеп айырысу уақытында болуға тиісті немесе талап
етілетін валюталық есеп ... ... ... ... ... асатын
мәмілелер.
Хеджерлеудің үш түрі бар: болашақтағы тапсырысқа хедж; жүкқұжат
бойынша хедж; ... ... ... «Қаржылық құралдар: мойындау және бағалау» 39 қаржылық
есеп берудің халықаралық стандарттарымен реттеледі.
Осы құжатқа сәйкес бухгалтерлік есепті хеджерлеу олардың әділ ... ... ... ақша ... ... немесе әділ бағасын
өзгертуді толығымен ... ... ... үшін ... ... ... бірнеше құралдарын пайдалануын білдіреді.
Әділ баға, құн - тәуелсіз тараптардың ... ... ... ... ... ... ауыстырылатын немесе
міндеттеме өтелетін сема.
Хеджерленетін бал - актив, міндеттеме, тұрақты ... ... ... ... ол:
а) кәсіпорынды әділ баға, құнды өзгерту немесе болашақтағы ақша ... ... ... ... ... есеп ... үшін ... ретінде белгіленген.
Хеджерлеудегі есеп мақсаттары үшін хеджерлеу құралдары - белгілі бір
туынды құрал немесе ... ... ... ... актив немесе
міндеттеме, әділ бағаның өзгеруі немесе белгілі бір хеджирленетін ... ... ... өтейді деп күтілетін әділ құн немесе ақшалай қаражат
ағыны (түсімі). Туынды емес қаржылық активтер немесе ... ... ... ... ... ... хеджерлеудегі есеп мақсаты
үшін хеджерлеу құралы ретінде белгіленуі мүмкін.
Хеджерлеудегі есепте хеджерлеу құралының әділ бағасындағы және ... ... ... есептелетін нәтижелері мойындалады.
Хеджерлеу қатынастарының үш түрі бар:
а) әділ құнды ... ... ... балансында
мойындалған әділ бағадағы өзгерістерден болған ... ... ... ... нақты тәуекелге жататын және есепті кезеңнің таза
пайдасына ... ... ... бір ... ... ақша ... ... баланста мойындалған активке немесе
міндетемеге (мысалы, өзгермелі проценттік көрсеткіштері бар ... ... ... ... болашақ проценттерін төлемдерді
хеджерлеу) немесе ... ... ... ... ... алу мен
сатуды хеджерлеу) байланысты нақты тәуекелге ... ... ... болған шығындарды хеджерлеу, сондай-ақ таза пайда немесе
есепті ... ... ... ... ... ... есеп беруде
қолданатын валюталық есепте көрсетілғен кесімді баға бойынша активті сатып
алу немесе сатуға арналған ... ... ... ... әділ баға ... ... қарамастан ақшалай ағынды
хеджерлеу ретінде саналады.
б) таза ... ... ... хеджерлеу
«Валюталық бағам өзгерістерінің ықпалы» ҚЕХС 21-ге ... ... ... ... ... ғана әділ ... арнайы есепті қолдана алады:
а) ... ... ... ... ... ... ... мен хеджерлеуді жүзеге асыру стратегиясы
ресми құжаттамада баяндалады. Бұл ... ... ... ... ... топ немесе мәміле, хеджерленетін тәуекелдің
сипатын анықтаған жөн. Сондай-ақ кәсіпорын ... ... ... ... ... әділ бағасын өзгерту ... ... ... ... ... ақшалай ағымынан
болатын шығынның азаюына орай ... ... ... ... ... әділ ... ... тәуекелі хеджерленуіне байланысты
өзара есепке алуды немесе хеджерлеудің осы ... ... үшін әуел ... ... ... ... сәйкес ақшалай ағынды
қамтамасыз ететін өте ... ... ... ... деп ... ... ... (түсімді) хеджерлегенде таза ... ... ... қорытындысына әсер ететін ақшалай ағынның
өзгерту тәуекелі ... ... ... ... ... ... ... ықтималдығы қажет.
в) Хеджерлеудің тиімділігін күмәнсіз сенімділіктің ... ... ... яғни әділ қүнды күмәнсіз сеніммен анықтауға
немесе хеджерленетін баптың ақшалай түсімін бағалауға, сондай-ақ хеджерлеу
құралының әділ ... ... ... Хеджерлеуді бағалау үнемі өткізілсе, нәтижесінде оның ... ... ... ... екендігі анықталды.
Егер есепті қезең ішінде әділ құнды хеджерлеу жоғарыда аталған
шоттарды қанағаттандырса, ол ... ... ... Әділ құн ... ... ... ... бағалаудан болған табыс
немесе шығынды ... таза ... ... ... ... ... ... баптың баланстық құнын хеджерленентін бап бойынша
табыс ... ... ... ... ... ... ... оларды таза пайдаға немесе шығынға бірден қосу қерек. Бұл
ереже хеджерленентін бапты бағалау әділ құн ... ... ал ... ... ... шотында тікелей танылатын жағдайда да ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілген
жағдайда да осылай болады.
Мысалы. Инвестор бірінші жылы «сату үшін қолда бар» ретінде жіктелетін
борыштық құнды қағаз ... ... шот ... ... ... шоттардағы ұлттық валютадағы ақша» шот
қредиті.
451 «Кассадағы ұлттық валютамен қолға берілетін ақша» 100
Жыл соңында ағымдағы әділ құн 110,0 өсуі мен ... ... ... шот ... 542, 543 ... ... бағалаудан
алынатын төленбеген қосымша қапитал» шот қредиттері 10,0
Құнды қағаздардың бағасын 110,0 ... ... ... ... құрал сатып алу жолымен хеджерлеуді іске асырады.
Екінші жылдың ... ... ... ... ... 5,0 құрайды, мұндай
жағдайда борыштық ... ... әділ ... ... ... ... ... және мердігерлермен есеп айырысу.
Жабдықтаушылар мен мердігерлерге шикізат, материал және тауарлы-
материалдық қорды жеткізушілер жатады, сондай-ақ әр ... ... ... ... қуатын буды, суды, газды және т.б. босатушы) жэне ... ... ... (күрделі жөндеу, жай жөндеу және т.б.)
жабдықтаушылар мен ... ... ... және ... есеп ... - не тауарлы-
материалдық құндылықтарды тиеу ... ... ... ... ... ... не олардың кэсіпорынмен келіеуі арқылы бір мезгілде
немесе олардың тапсырмасы бойынша, не ... ала ... ... ... ... ... ... тәртіппен газды, суды,
жылуды, электр энергиясын есептеу шотының қөрсетқіштері негізінде жэне т.б.
есептен шыгару ... ... ... үшін есеп айырысу құжатымен
төленеді. Есеп ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Жабдықтаушылармен есеп айырысу есебі әрбір фактура-шоты бойынша жэне
әрбір жеке ... ... ... Есеп ... ... алу
барысында олар Жабдықтаушылармен есеп айырысу кітапшасына ... ... ... бойьшша акцепт телем тапсырмасын жазады және оны ... ... ... ... ... есептелуі үшін банкке береді.
Төлем тапсырмасымен банк мекемелері арқылы ... жэне ... үшін ... ... есеп айырысу жүргізіледі. сондай-ақ
салықтық фактура-шотының нөмірі мен ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуді растайтын басқа құжаттарға, сонымен
бірге тауарлық емес ... ... ... ... есеп ... ... ... тапсырмасы - бұл қызмет
етілуі кәсіпорынның банкке ... ... ... арқылы өз шотынан
белгілі бір соманы басқа ... ... ... туралы нұсқау. Қаражатты 3
немесе одан да қөп алушыға аудару ... ... ... бір ... ... ... ... және мердігерлермен «сеп айырысу алынған тауарлы-
материалдық құндылықтар, орындалған жұмыстар мен қызметтер үшін ... ... ... ... чектер тәртібімен жүзеге асырылады.
Қаңтарда ақцептелінген шот:
Жабдықтаушылармен есеп ... ... бір айға ... 671 ... ... шоты бойынша №6 журнал-ордердегі төлемді талап ету-тапсырудың
әрбір фактура-шоты бойынша жүргізіледі. Бұл ... ... ... 671 кредит шоты бойынша жазудан басқа ... шоты қоса ... ... жэне ... айырысу бойынша дебеттік айналым да көрініс табады.
Айдың аяғында айналымдар ... ал ... ... бойянша
қалдықтары шығарылады.
II ТАРАУ.
2.1. Қаржылық есеп беруді жасау және ұсыну.
Қаржылық есеп ... ... ... оның ... шынайылығын
қамтамасыз ету үшін «Бухгалтерлік есеп жэне қаржылық есеп беру ... 24 ... ... ... бухгалтерлік есептің
стандартьша сәйкес субъект мүлікті және ... ... ... ... ... оның ... күнін, оның
әрбіреуін тексеретін мүлік тізбесін субъект белгілейді. Субъект түгендеуді
жүргізу міндетті мына жағдайларда ... ... ... есеп ... ... алдында, алайда есептік жылдың қараша
айынан бұрын бастамауы керек;
субъект мүлікті жалға, сатуға, сатып алуға, ... ... ... ... ... ... тұлға ауысқанда (істі қабылдау-тапсыру күні); талан-
тараж және ... ... ... ... ... - ... фактілерде дереу түгендеу;
төтенше жағдайдан болатын өрт немесе стихиялық (дүлей) апат ... ... ... ... ... ... ... алу;
тарату (бөліністік) балансы жасалмастан бұрын субъекті таратуда (қайта
ұйымдастыруда);
негізгі құралды және ... ... ... ... ... ... ... белгіленген мерзімде және Қазақстан
Республикасы заңында қарастырылған басқа жағдайлар;
Аяқталмаған құрылысты ... ... оның ... ... және ... ... ... сонымен бірге оның құрамына құрал-
сайман, құрастырылмай есептен ... ... ... немесе
кірмейтінін аныктау; құрылыс-монтаж жұмыстарының қүрамында - жоспарсыз
жұмыстың бар-жоғы анықталуы ... ... және ... ... объектілерінің жағдайын анықтайды.
Аяқталмаған күрделі жөндеулерді түгендеу нақты өндірістің заттай
жұмысын, оның көлемін және ... ... ... ақша қаражатын кассадағы қолда бар ақшаны белгілеу жолымен
және қатаң есеп берумен бланктерді полистік (сақтандыру ... ... ... ... ... жеке ... бар ақшаны түгендеу
актісімен» ресімдейді.
Кассаны түгендеу шаруашылық жүргізуші ... ... және ... ... ... ... Ережесіне сәйкес
жүзеге асырылады. Кассаны түгендеу, қатаң есеп берумен қркаттар ... (әуе – және ... ... ... май ... және т.б.) ... ... бас бухгалтер мен кассирдің Қатысумен
кенеттен болады. Түгендеу кезінде қолда бар ақша полистік ... ... ... ... да ... тексеріледі. Түгендеу басталғанша
(бірнеше касса) оларға сүргі салынады, яғни мөрленеді. Кассир түгендеу
сәтінде ... есеп ... ... керек және кассалық кітапша бойынша ақша
қаражатының қалдығын шыгаруы керек. ... ... ... және ... есеп ... ... және ... кірістелінбеген, есептен
шығарылмаған сома қалган жоқ, деген ... ... Ақша ... ... ... ақша ... ... актісі жасалады.
Түгендеу нәтижесі кассалық кітапша бойынша бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... және түгендеу нәтижесі бойынша ары карай шешім туралы субъект
басшысының қарары жазылады.
Түгендеу барысында мыналарды ... аса ... ... ... ... ... келісімшарт бекітілді ме, касса талапка
сай жарақталған ба, сейф кілттерінің ... ... ... қайда
сақталады.
Мысалы. Кассаны түгендеу барысында 150 теңге артық шыкты. Мүндай
жағдайда ... ... ... ... мына жазулар ... ... ... ... ... 451 ... ұлттық валюта түріндегі колма-кол ақшалар»
шот дебеті
727 ... емес ... ... ... ... шот кредиті 150
теңге
Егер кассаны түгендеу кезінде 5 000 теңге кем шыкса, ... ... ... кем ... кассалык шығыс ордері жазылады:
334 «Бүлінген құндылық шығыны, кем шығу» шот дебеті
45 «Кассадағы ұлттык валюта ... ... ... шот кредиті
5000 теңге;
... ... ақша ... ... ... орнын толтыру бойынша есеп айырысу» шот
дебеті
334 «Бүлінген кұндылык шығыны, кем шығу» шот кредиті 5000 ... ... кем ... жабу ... кіріс ордері жазылады): 451
«Кассадагы ұлттык валюта түріндегі колма-қол ақшалар» шот дебеті
333 ... ... ... ... ... есеп ... ... 5000 теңге.
Банктегі шот, несие ... ... ... банкпен есеп
айырысу, бюджетпен, ... ... ... ... және ... ... берушілермен бастапқы кұжаттардың
негізінде түгенделеді, мұнда ... ... ... бүл ... ... мүқият тексереді. Берешеқтің пайда болтан мерзімін, оның
нақтылыгын, талап мерзімін өткізіп ... ... ... Барлық
дебиторлармен және кредиторлармен кәсіпорын қағаздық шоттан үзінді қөшірме
алмасуы ... жэне ... ... ... ... ... ... есептеп шыгаруын тексеріп, 3 жылдың ішінде
өндіріп алу мүмкіндігін бақылауды жүзеге асыру аса қажет.
Егер айырысуларды ... ... жэне ... ... ... және ... ... төлеуге, тұрақсыздық төлеміне
(айыбы) және күмәнді қарыз бойынша резерв ... ... жол ... үшін
төлем тәртібінің сақталуын қадағалау, бекітілген келісімшарт бойынша өзара
есеп айырысу, төлем ... ... ... жүргізіледі.
Тексеруге жататындар:
есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу - ... ... ... ... және ... ... орнын толтыру нормасына,
субъектінің кассалық операцияларды жүргізу ... ... ... және ... шығындарына арналған ақшалай қаражатты ... ... ... ... ... беру жэне шағын
кәсіпорындардағы 24 «Шағын ... ... ... ... ... ... ... алу және өтеу бойынша банкпен есеп айырысу - ... ... ... ... жинақ шоттары мен оларға тіркелген қосымша
ақтау құжаттарына қатысты банк ... ... ... ... ... мерзіміне жэне процент телеміне (кредиттік
келісімшартпен анықталады) ... ... ... және тапсырыс берушілермен, жабдықтаушылар және
мердігерлермен «сеп ... - ... ... ... саясатқа сәйкес
тексереді. Мынаны есте ұстау керек: талап қою ... 3 ... ... ... ... ... 178-бабы, Салық кодексінің 219-
бабы, 1-тармағы, 1-тармақшасы). Талап қою мерзімі келісімшарт негізінде
қарызды кешіктіру (қарызды төлеу мерзімін ... алу) ... ... қою ... ... ... ... дебиторлық берешек субъект
басшысыньщ шешімі бойынша резерв есебінен ееептен шығарылады (БЕС 5 ... оған ... ... болып табылатын «Күмәнді қарыздар бойынша
пайда болған резерв») немесе резерв құрылмаған ... онда ... ... ... ... салғанда түзетуге кіреді (Салық
кодексінің 219-бабы);
еңбекақы бойынша субъектінің қызметкерге берешегі - ... ... ... уақыт үшін есептелген соманы тексереді (Салық кодексінің
149-бабы, 2-тармағы);
есептеудің дұрыстығы, мөлшерлеме көлемі және ... ... ... ... қоры үшін ... сондай-ақ бұлардың бухгалтерліқ
есеп шоттарында көрініс табуы;
алдағы ... ... - ... ... шотта көрініс табатын сома, сонымен
бірге шығынға жатқызылатын сома белгіленеді;
жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу - ... ... бір ... жэне ... жоқ ... ... ... құнды қағаздарға жұмсалған шығынды растайтын
құжаттар, олардың дұрыс ресімделуі, ... ... ... ескерілген
құнның нақтылығы, уақтьшығы және құнды қағаз бойынша алынған табыстардың
бухгалтерлік есепте толық ... ... ... емес ... ... ... ... дұрыс әрі
уақтылы көрініс табуы, субъектінің оны пайдалану құқын растайтын ... ... ... және т.б.) ... қолда бар болуы
тексеріледі.
Материалдық емес активтерді ... ... ... ... ... және уақтылы жасалынуы (уақтылы жасалынған ба), ... ... ... аударымның анықталуы мен есептелуі және басқа
да аса қажетгі деректер тексеріледі.
Мысалы. Түгендеу нәтижесінде артык шыккан материалдық емес ... деп ... және ... ... 101-106 ... ... шот ... «Негізгі емес кызметтен алынатын баскадай табыс» шот ... ... ... бойынша кем шыккан кұндылык анықталып, ол
материалдық-жауапты түлғаның мойнына койылды:
а) кем шыққан ... ... ... 334 «Бүлінген құндылык
шығыны, кем шығу» шот дебеті
101-106 ... емес ... шот ... 10 000 ... кем ... құндылық материалдық-жауапты тұлғаның мойнына койылды:
333 «Материалдык зиянды өтеу бойынша есеп айырысу» шот дебеті
334 ... ... ... кем шыгу» шот кредиті 10 000 ... ... ... ... ... кем шыққан кұндылық кезең
шығынына жатқызылады: 821 «Жалпы және әкімшілік шығындар» шот дебеті
334 ... ... ... ... шот ... ... шот ... есебі.
Резиденттер арасындағы операциялар бойынша нормативті ... ... ... ... ... тек ... жүзеге асу
керек. Қазақстан Республикасында резидент және ... ... ... ... ... банк пен ... емес ... арқылы жүзеге асады. Валюталық операцияларды жүргізудің негізі
№115 2001ж. 20 ... ... Банк ... бекітілген Қазақстан
Республикасының «Валюталық реттеу туралы» № 54-1 1996ж. 24 ... және ... ... ... операцияларды жүргізу
ережелері» болып табылады. ... ... ... ... ... Ұлттық Банк болып табылады. Өкілетті банктерде заңды
түлғалар - ... ... ... ... ... ... жабылуы №266 2000ж. 2 маусымдағы «Қазақстан Республикасының банк
клиенттерінің банктік ... ... ... және ... ... ... күрсетілген тәртіпте жүзеге асады. Заңды ... ... ... (жұмыс, қызмет) экспорты үшін түсетін валюталық
сомасы экспорт күнінен ... 120 күн ... ... ... банк ... ... ... Заңды түлғалар - резиденттер резидент емес тұлғаға
төлем ақы жүргізген кезде үкілетті ... ... ... ... инвойстар, коноссаменттер т.б.) үхынуы тиіс. ... ... ... ... ... мақсатында жүзеге асып ... ... ... ... ... ... пен ... талап
етуге қүқылы. Ағымдағы валюталық операциялар үкілетті банктер арқылы
шектеусіз ... 2001ж. 31 ... №88 ... ... Банк Басқармасымен бекітілген 1996ж. 24 желтоқсандағы «Валюталық
реттеу туралы» Заңға және ... ... ... ... тіркеу ережелеріне» сәйкес ... ... ... ... ... ... мен есебін ұйымдастырудың тәртіптері бекітілген.
100 мың АҚШ доллар эквиваленттен ... ... ... Қазақстан
Республикасына келіп түсетін, капитал қозғалысымен ... ... ... ... ... ... тиісті:
- 120 күннен астам резидент еместерден несие алу;
- экспорт-импорт мэмілелерін резидент еместермен несиелеу;
- ... ... ... ... ... ... инвестициялар түрінде инвестициялар;
- Интеллектуалды меншік ... ... ... резидент еместердің ақысын түлеуі;
- Жылжымайтын мүлікке ... ... ... еместердің ақысын түлеуі;
Аталған операциялардың тіркелімі сэйкес келісім-шартты (кредиттік
немесе инвестициялық мәміле, ... ... ... ... сайынғы қаражаттардың қозғалысы туралы есеп беруді қамтиды
Заңды тұлғалар - ... емес ... ... ... -
резиденттермен шетел валютасындағы есеп айырысулар қолма — қолсыз түрде
валюталық шоттағы қаражаттар көлемнің шегінде ғана ... ... ... ... ... ... ... экспортты валюталық түсім;
- жарғылық ... ... ... ... ... ... (гранттар);
- үкілетті банктердің, шетел банктердің, қаржылық ұйымдардың
және басқа да ... ... ... ... несиелері;
- үкілетті банктер мен үкілетті ... ... ішкі ... ... ... ... жұмыстар мен күрсетілген қызметтерге шетелдік валюта, яғни
шетелдің ақшасы арқылы есеп айырысу сол ... ... күні ... ... Банк мекемесі белгілеген ақша айырбастау курсы бойынша
Қазақстан Республикасының Ұлттық валютасымен (теңгемен) күрсетілуі тиіс.
Шаруашылық субьектілері ақша ... ... және ... ... ... ... ... (шетелдік басқа валюталарға еркін және
шектеусіз айырбастал атын);
3) түйық ... ... ... ... мен
дамушы елдердің үлттық валюталары);
4) клиринг валютасында (қарсылама талаптар мен ... ... алу ... ... есеп ... қатысушылар
келіскен валютада) операциялар жасайды.
ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 1997 ... 2 ...... бекітілген «Қазақстан Реслубликасында валюталық ... ... ... ... ... жасау үшін заңды және
жеке тұлғалар үкілетті банктердің бірінде валюталық шот ашады. Шотты ... ... ... түмендегі құжатты тапсырады:
1) Валюталық шотты ашу туралы ... ... ... ... ... күшірмесі;
3) Өкілетті түлғалардың қойған ... мен ... ... ... тіркеу туралы куэлік;
5) Салық түлеуші ... ... ... ... ... анықтамасы.
Резидент заңды тұғалардың валюталық шотты, жүргізуі және жабуы
«Клиенттердің ... ... ... банк ... ашу, ... ... ... туралы» 1997 жылғы 4 наурыздағы №61 нұсқаулықта көзделген
тәртіппен жүргізіледі.
9- ... ... ... ... БЕС - ына ... ... ... табылады. Мүндай кезде субъект:
1. Мүлікті (тауарлы - материалдық қорларды, негізгі құралдарды және
т.б. ... ... ... ... ... ... немесе сатады.
2. Түленуге немесе алынуға тиіс сомасы шетелдік валютада белгіленген
несиелерді алады немесе ... ... ... ... ... ... ... алады
немесе сатады, шетелдік валютамен үзіне ... ... ... ... ... ... ... тұлға - резиденттерге валюталық оп ерация бойынша есеп ... ... ... асыруға рұқсат берілмейді. Валюталармен
операциялар жүніндегі бухгалтерлік есептегі жазулар ... ... ... жасалған күнгі Ұлттық Банктің бағамына қайта ... ... ... ... ... ... ... шоттардағы ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы және шетелдік валютадағы басқа операциялар
бойынша талдамалы шоттағы жазулар сонымен бірге есеп ... ... ... ... тиісті.
Шетелдік валютамен есеп айырысу әдетте мынадай нысандарда жүргізіледі:
1) Банктік аударым - бұл бір банктің төлем тапсырмасының ... ... ... телеграф бойынша салып ... ... ... ... - бүл импортшыдан (түлеушіден) ақша сомасын
немесе тауар құжаттарына ... ... бір ... ... ... ... ... банкіне берген талсырмасы;
3) Құжаттамалық аккредитив - ... ... ... ... ... ... ... міндеттеме.
Валюталық шоттар ... ... ... ... ... ... (түсім, пайдаланыпмаған сома, ... ... және ... келіп түсуі ... ... ... ... ... ... (шығысы) - валюталық ... ... ... шетелдік жүрген бенефициарға (алушыға) валюта қаражатын аудару
аударым үтінішімен ресімделеді.
Валюталық шоттар бойынша ... ... ... активтік
шоттары бойынша жүргізіледі:
- 431-«Ел ішіндегі валюталық шоттардағы қолма-қол ақшалар»
- 432 «Шетелдегі ... ... ... ... ... ... ... бар заңды түлғалар пайдаланады. Мүндай шотты
ашу және сол ... ... ... ҚР ... ... ... алдын ала
рүқсаттың болуын талап етеді. Бұл орайда шаруашылық жүргізуші субъектісі
аталған шоттардағы ... ... ... және ... да ... ... ҚР ... Банкі белгілеген ... ... ... ... 431 ... ... ... бастапқы
қалдық, ақша қаражаттарының түсуі және ... ... ... ... кредиті бойынша субьектінің валюталық шотынан қаражаттардың есептен
шығарылуы (аударылуы, берілуі) күрініс ... 431- ... ... ... банк күшірмесінің негізінде №2 журнал-ордерге, 431-шоттың
дебеті бойынша №2 ... ... ... ... мен ... ... Бас ... күшіріледі.
431 - шот бойынша түмендегідей шаруашылық операциялары жүргізіледі:
1. Экспортқа жүнелтілген ... мен ... ... ... ... алушылардан түсім түскен кезде Д-т 431 К-т 301;
2. Әртүрлі шетелдік дебиторлардан берешектің ... ... Д-т 4312 ... ... ... берілген аванстардың түсуі (қайтарылуы) Д-т 431 К-т 351,352;
4. Шетелдік валютадағы шоттан ел ... ... ... ... Д-т 431 К-т 432
5. Қүрылтайшылардың жарғылық капиталға салымы ... ... ... Д-т 431 К-т ... ... ... ... займ алу Д-т 431 К-тр 601-603;
7. Шетелдік ... ... ... Д-т 431 К-т ... ... ... ... жеткізуге, жұмыс және қызмет үшін
шетелдік валютамен ... ... ... ала ... Д-т 351, 352 К-т ... Шетелдік валюта аккредетивке есептелді Д-т 421 К-т 431;
10. Банктерден қолма қол шетел валютасын алу Д-т 452 К-т ... ... ... ... ... ... Д-т 601-603 К-т ... Шетелдік жеткізушілердің шотын түлеу Д-т 671 К-т 431;13
13. Өзге кредиторларға берешектерді үтеу Д-т 687 К-т ... ... ... және ... ... ... берешектерді үтеу Д-т 641-643 К-т 431;
15. Теріс бағамдық ... Д-т 844 К-т ... ... мен ... шот боынша операциялардың есебін келесі
беттегі №1 сызбадан күруге болады.
Есеп айырысу мен валюталық шоттар операцияларын есепке алудың
сызбасы.1[2]
| | | |
| | | |т | |
| ... ... ... №2 ... 431, | |
| | |432, 441 ... ... журнал ордер | |
| | | |г | |
| |Бас ... | |
| | | | | |г | | | | | ... ... есеп беру | ... ... ... басқарушылық шешім түйсікТік (интуициялық) сипатта
қабылданады. Субъекті өзінің өндірістік және ұйымдастырушылық тӘжірибесіне
жиі жүгінеді.
Шешім қабылдау ... ... ... ... ... ... анықтаудан басталады. Бұған бастапқы басқарушылық ақпараттарды
іріктеу мен таңдаулы шешім алгоритм! байланысты (тәуелді) болады.
Шешім қабылдау ... ... ... багасын және субъект
шаруашылық қызметінің мақсатында әлдеқайда ... ... ... ... ... алуды ұйғарады. Бұл үшін барлық, оның ішінде алдағы
кезеңдегі баламалық нұсқалар бойьшша ... ... ... ... ... кәсіпорын жіберіп алған пайда да қіруі мүмкін. ... ... ... ... назарға ілінбей қалуы мүмкін.
Басқарушылық ақпараттар базасында оперативтік міндеттер (тапсьфмалар)
(залалсыздық нүктесінің есебі (расчет точки ... ... оның ... (өнім түрлерін) жоспарлау, ... бас ... ... алу ... баға ... сондай-ақ ұзақ
мерзімді стратегиялық ... бар ... ... ... ... қаржы жұмсалымы (капиталовложения) туралы, бизнесті
қайта құрылымдау (реструктуризация) туралы, өнімнің жаңа түрлерін ... ... ... ... Басқарушылық есептің әдісі мен
тәсілін ... ... ... мэселелерді шешуде дұрыс ұсыныс (кеңес)
табуға ... ... ... ... ... ... Есептің халықаралық жүйесіне көшу қолға ... ... ... ... ... ... жэне басқарушылық есепті
енгізу үшін нормативті құжаттар әзірленді.
Қазіргі ... ... жэне ... есепті нормативтік
реттеудің бес деңгейлік жүйесі пайда болды:
заңды деңгей (Азаматтық кодекс, «Бухгалтерлік есеп және ... есеп ... Заң жэне ... есеп ... әдістемелік ұсыныс;
шаруашылық жүргізуші субъектінің есеп саясаты; субъектінің ... ... ... ... ... ... ... экономики”, Москва "Просвещение", 1994
г.
2. Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю “Экономикс” т.1. 1992 ж.
3. М.С. Саниев “Ақша, Несие, Банктер”, Алматы-2001ж
4. ... В.Ф., ... А.Л. ... ... ... т.1. ... ... 1992г.
5. “Деньги и кредит” 12/1995г. Изд. “Финансы и статистика”.
6. Эдвин Дж.долан “Деньги, банки и ... ... ... ... Оркестр" 1994г.
7. “Деньги, кредит, ... ... ... Под редакцией
Г.И.Кравцовой, 1994г.
8. “Қазақстан Респудликасының Банк ... ... ... Жаргы”, 2000г.
9. “Ақша, Несие, Банктер”, Г.С.Сейтқасымов, Алматы 1996г.
10. ... ... ... ... ... ... ... 2002-11.
-----------------------
[1]
' ҚР Әділет Министрлігінде тіркеліп, ҚР нормативті кұқықтық актілерді
мемлекеттік тіркеу Реестріне енгізілген 25.06.2001ж. №1555

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валюталық және бағалы қағаздар операциялары жөнінде түсінік19 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Валюталық нарықтар12 бет
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу ерекшеліктері48 бет
Төлем балансының ұғымы және оның маңыздылығы36 бет
Қазақстан Республикасында валюта нарығын реттеу24 бет
Қазақстан Республикасындағы валюталық нарықтың қалыптасуы мен дамуы4 бет
Қазақстан Республикасының валюта нарығының қалыптасу кезеңдері7 бет
ҚР валюта жүйесінің экономикаға әсер етуші факторлары46 бет
Қр-ғы валюталық операциялар жайлы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь