Сезгіш элементтердің жұмыстары және қолданылатын ортасы

Сұйықтың (электролиттің) концентрациясын өлшеу үшін қолданылатын өлшеу ұяларының электродтарынын өлшенетін ортамен гальваникалық жалғаста болу және болмауына байланысты екі топқа бөлінеді.
Егер де өлшеу ұялары конпентрациясын анықайтын ортамен тікелей жалғасып жатса сезгіш элементтер рөлін атқаратын электродтар сұйықтың ішінде орналасса, олар Кольрауштың элементтері деп аталынады. Ал, қалғандары электродты өлшеу ұяларына жатады. Ең қарапайым Кольрауш элементтері екі парлллель орналасқан элетродтардан тұрады.
Екеуінің ара қашықтығы d (с.м), ауданы S (см ) деп белгіленсе, онда меншікті электр өткізгіштігі & (Оm-1 см-1):
(2.10)
теңдігі арқылы анықталынады. Мұндағы k= d/S(cм-1) өлшеу ұясының геометриялық параметрі деп, не болмаса, оның тұрақтысы деп аталынады. Егер өлшеу ұясының электр өткізгіштігін W= 1/R белгілісек, онда меншікті өткізгіштік & төмендегіей теңдік арқылы өрнектелінеді:
&=k•W (2.11)
Өлшеу ұясының тұрақтысын (k) аньықтау оның геометриялық өлшемдерінің көмегімен есептелініп анықталынбайды. Ол үшін белгілі меншікті өткізгіштіктері бар сұйықтарды пайдалана отырып, жоғарғы дәлдікпен анықталынады. Біздің елде & бірлігі ретінде Сим/см, пайдалынса, шет елдерде, әсіресе, ағылшын тілдес елдерінде & бірлігі ретінде Мо/см қолданылады.
10-3 Сим/см = 1 милли Сим/см (1 мСим/см) = 1 ммо /см;
10-6 Сим/см = 1 микро Сим/см ( 1 мкСим/см)= 1 мкмо/см.
Өлшеу кезіндегі пайда болатын қателерге тоқталатын болсақ онда өлшеу ұясының алатын орны бөлекше. Себебі, оның ұяның электродтарының сұйықпен (электролитпен) тікелей жанасуының нәтижесінде әртүрлі қателердін пайда болуына әкеліп соғады. Сол қателердін бірі электродтардың
        
        Сезгіш элементтердің жұмыстары және қолданылатын ортасы
Сұйықтың (электролиттің) концентрациясын ... үшін ... ... ... ... ортамен гальваникалық жалғаста болу
және болмауына байланысты екі топқа бөлінеді.
Егер де ... ... ... ... ... ... ... сезгіш элементтер рөлін атқаратын электродтар
сұйықтың ішінде орналасса, олар ... ... деп ... ... ... өлшеу ұяларына жатады. Ең қарапайым ... екі ... ... ... тұрады.
Екеуінің ара қашықтығы d (с.м), ауданы S (см ) деп ... ... ... ... & (Оm-1 ... ... анықталынады. Мұндағы k= ... ... ... параметрі деп, не болмаса, оның тұрақтысы деп аталынады. ... ... ... ... W= 1/R ... онда ... & ... теңдік арқылы өрнектелінеді:
&=k·W ... ... ... (k) аньықтау оның геометриялық өлшемдерінің
көмегімен есептелініп анықталынбайды. Ол үшін ... ... бар ... ... ... ... ... Біздің елде & бірлігі ретінде Сим/см, пайдалынса, шет
елдерде, ... ... ... ... & ... ... Мо/см
қолданылады.
10-3 Сим/см = 1 милли Сим/см (1 мСим/см) = 1 ммо /см;
10-6 Сим/см = 1 ... ... ( 1 ... 1 ... ... пайда болатын қателерге тоқталатын болсақ онда өлшеу
ұясының алатын орны ... ... оның ... ... ... ... жанасуының нәтижесінде әртүрлі қателердін пайда
болуына әкеліп соғады. Сол қателердін бірі электродтардың ... ... ... ... ... ... ... электрод
пен сұйықтың арасында екі қабатты электрлік бет пайда болады. Бұл ... ... ... ... электр тізбегінде пайда болатын ток пен
кернеудің арасындағы фазасын ығыстырып қатенің пайда болуына жол ... ... ... ... ... ... ... өзгертеді. Сол процестердің бірі иондардың электродқа қарай
өте баяу жүретін диффузиясы. Бұл диффузия ... ... ... ... ... себепші.
Өлшеу ұясының құрылысының кейбір кешіліктері атап ... ... ... ... ... орналасуы; электродтарға
қарағанда сымдардың ... ... ... көзі ... ... барлығы сұйықтың нақты кедергісін анықтауға
мүмкіншілік бермейді. Сондықтан жоғарыда қарастырылған қателіктерді ... ... ... ішінен негізгі дегендерін келтіре кетейік.
Электродтардағы поляризация құбылысын төмендету үшін электродтардың
платина металынан жасалғаны жөн. ... ... ... ... ... ... аз. Сонымен қатар, айнымалы токты
пайдалану да поляризациялық ... ... ... ... ... ... өлшеу үшін, қателерді кеміту үшін электродтардың
материалын тандай білу керек, токтың қолайлы жиілігі мен ... ... ... ... қателердің азаюына электродтардын қолайлы аудандары
жеке өзара ара қашықтары да әсерін тигізеді.
2.1 суретте өлшеу ... ... ... ... ... өткізгіштігін өлшейтін өлшеу ұясының кедерпсі Rx кедергісінен және
сиымдылықтардан тұратын электр схемаға ... С1 ... ... ... бар. Ал. С2, мен R2 ... ... ... С2 мәні бірнеше микрофарада болса. R2 мәні, бар ... ... ... ... ... ... ... схемасы.
R1 кедергісі мен С4 сиымдылығы өлшеу ұясының құрылысы қолайлы ... ... ... С3 сиымдылығы болса сезгіш элемент пен сымдардың
сиымдылығын ескереді.
Өлшеу ұясының ... ... ... екі, үш және ... ... болып бөлінеді. Осы аталынған ... ... ... екі ... ... ұясы (2.2. ... ... Өлшеу ұясы.1 - сұйық;
2,3 - электродтар.
Өлшеу ұясының (2.2.сурет, а) сұйықтын концентрациясын ... ... ... ... төмендегідей түсіндіруге болады. Егер осы екі
электродтар мен электролиттің ... ... ... ... онда екі ... ... ... пайда болуының нәтижесінде өлшеу
ұясында әртүрлі электрохимиялық процестер жүреді. ... ... екі ... ... ... конденсатор есебінде қарастыруға болады. Ол
конденсатордың бір бетінің ролін ... ... ... ... осы ... ... ... иондардың тобын құрайды. Электролит
арқылы токтың бір ... ... ... оң және сол ... ... ... ... зарядтарын беріп атомдарға
айналады. Осындай процестердің нәтижесінде электролит арқылы өтетін токтің
мәні азая ... Мұны ... ... деп атаған. Егер өлшеу ұясы
арқылы ... ... ... ... ... құбылысы екі есе
төмендейді. Бұл өлшеу қателіктері де екі есе азаяды деген ... ... ... б) ... ... ... ... бұл өлшеу
ұясы сыртқы ортаның электромагниттік өрісінің ... ... ... ... үшін ... ... ... үшін төрт электродты өлшеу ... в) ... Бұл ... ұясына 2 электродтардың көмегімен
электр энергиясы әкелінетін болса, 3 электродтар арқылы электролитке ... ... ... шамасына байланысты анықталынатын ортаның
концентрациясын білуге негізделінген.
Қабыршықталынған ... ... ... ... ... ... өлшеу үшін жоғарғы (105 - 108
Гц.) және төменгі (1000 Гц. дейін) ... ... ... ... ұялары
қолданылады.
Coл өлшеу ұясының бірі ... ... ... ... ... трансформаторға ұқсас (2.3.сурет) құбыр
арқылы ағып отырады. Өлшеу ұясы қоздыру трансформаторы Тр1, мен ... Тр2 ... Тр, ... ... ток көзі ... Ал құбыр арқылы өтетін электролит ... ... ... ... ... ... ... Трансформатордың (Тр2)
бірінші орамы болып ... ... ... ... трансформаторы; 2-өлшеу трансформаторы; 3-
диэлектрик.
сұйықта электр қозғағыш күші (ЭҚК) ... ... Оның ... ... ... жанасып тұратын сезгіш элементтері бар өлшеу құралдары.
Электролиттердің концентрациясын ... ... ... ... ... үшін ... және ... көпірлі
схемаларынан тұратын өлшеу құралдары қолданылады. 2.4 суретте Уитсон өлшеу
көпірінің схемасы келтірілген. Бұл ... ... ... ... келетін Rx кедергісінің мәнін төмендегі теңдік арқылы анықтауға
болады:
(2.12)
мұндағы R3 мәні белгілі, Ом.
R1 мен R2 ... ... ... ... R1 мен ... ... отырып, өлшеу құралы арқылы өтетін токты ... ... бар. ... (жылжымалы тетік арқылы
кедергісін өзгертуге болатын кедергі) өлшеу ... ... ... Сол ... ... ... ... концентрациясына
байланысты алатын орыны электролиттің концентрациясына сәйкес келеді.
Бірақ 2.4.суретте келтірілген өлшеу схемасы өлшеу құралы арқылы өтетін
токтың ... ... ... ... ... Себебі, өлшеу ұясы
құрама (2.4 сурет) кедергіден тұратын ... ... ... ... әкеліп соқтырады. Сондықтан R3 кедергісіне параллель
етіп сиымдылықты қосу фазаның ығысуын бастапқы қалпына келтіреді. Және ... ... ... ол ... ... арқылы өтетін ток мәні де Rx
анықтауға қатысатындағында. Сондықтан ... ... ... ... ... үшін фазаны түзеткіштер пайдаланылады.
2.4. сурет. Уитсон көпірі.
2.5 суретте көрсетілінген өлшеу ... ... ... ... ... тұрақты кернеу өлшеу ұясына Rх Rk ...... мәні Rk ... ... аз. ... ... ... арқылы жүретін токтың І шамасын (2.13) теңдігі
арқылы анықтауға болады:
(2.13)
Бұл теңдікті электролиттің ... ... мен ... ұясының
тұрақты мәні k арқылы өрнектелінгеннен кейін (2.14) ... ... ... ... ... ... I (2.14) Rk арқылы өткенде кернеудің мәні
Uk = I Rk тең ... ... ... ... ... Uk мәні ... өткізгіштікке & пропорционалдығын ескерсек,
онда төмендегі теңдік арқылы электролиттің концентрациясын ... ... ... ... тетігі бар өлшеу схемасы.
Бұл схеманың (2.5 сурет) жоғарыда келтірілген ... ... аз да ... ... бар. ... U кернеуін өзгерте
отырып, не болмаса, Rk кедергісінің мәнін өзгертудін ... ... ... ... жақсарта түсуге болады. Электролиттің
температурасының ... ... ... тұру үшін ... тетіктер
қолданылады.
Төрт электродты өлшеу ұясы бар өлшеу құралын алатын болсақ (2.6 сурет)
сыртқы ортаның ... ... ... Поляризация құбылысы өлшеудің
дәлдігіне көп әсерін тигізбейді. 2.6.суреттің ... ... Rх пен ... екі Rа ... ...... ... мәні күшейтілініп реттелінетін кернеумен салыстырланады. ... ... ... ... реттелінетін кернеуден Uр, айырмашылығы
болған жағдайда ... ... мәні ... екі ... ... орнатылынады. Сезгіш элемент Rx арқылы өтетін токтың I
шамасы электролйттің электр өткізгіштігіне W пропорционал.
2.6.сурет. Төрт электродты ... ұясы бар ... ... ... ... элемент; 2- күшейткіш; 3- реттегіш; 4-генератор.
Бұл әдістің ерекше бір айырмашылығы ол сезгіш элементтер анықталынатын
ортамен ... ... ... ... ... ... ... болсақ, поляризацияның әсерінен пайда болатын ... ... ... т.б., өлшемнің шамасына әсерлерін тигізбейді.
Бірақ, бір айта кететін мәселе, ол өлшеу құралдарының электр схемаларынын
өте күрделі болатындығында.
Индуктивті ... ... ... ... 2.7 ... ... ... көмегімен электролиттің электр өткізгіштігін өлшеу жолдарын келтіре
кетейік. Ток өткізетін ... бар ... орта ... ... тұратып индуктивті сезгіш элемент арқылы өткенде онын екінші орамында
электролиттің кониентрациясына ... ... ... ... болады.
2.7. сурет. Элетролиттің электр өткізгіштігін өлшейтін индуктивті елшеу
схемасы. 1,2 - трансформаторлы ... ... ... жэне ... ... звено синналды көрсеткіш құралға жеткізеді. Кейбір кездерде бұл
звено күшейткіштің өңдейтін ... ... ... Ал, үшінші звено
болса, сезгіш элементтен салыстырғыш звено арқылы ... ... ... ... не ... ... тетік арқылы көрсетеді.
Биологияық жүйе ... ... ... ... рН ... ... ... ... ... (эл. ... ... ... іс ... ... ... ... ... ... пен технологиялық жүйелердің арасындағы ұқсастық.
Бұл мәліметтер, мүмкіндігінше сигналдың басқа бір ... ... ... ... ... өндіргіш немесе басқару, есептеу
машиналарына енгізілді.
Кез – келген өлшеу ... ... ... біріне сезгіш
элементтер жатады. Оның ең басты ... бірі ... ... ... туралы нақтылы мәліметтер жинау.
Мысалыға, техникада сезгіш элементтер ... аз ... ... тетіктерді жатқызады.
Сезгіш элементтің жұмыс істеуін толығырақ түсіну үшін төмендегі суретке
(1.14 сурет) жүгінейік.
Бағдарламалық жүйенің қандай бөлімдерден тұратынын сына 1.14 ... ... ... ... ... ... терең түсіну үшін 1.14. суреттегі
биологиялық жүйеге толығырақ түсініктеме берейік. Биологиялық жүйеде сезгіш
элементтердің ... көз, ... тіс, ... тері ... Біз ... ... осы ... элементтердің арқасында сигнал адамның
миына барып жетеді. Сол сигналғар байланысты адамда әртүрлі ... ... ... егер ... ... денесіне қонып, шаға бастады ... ... ... ... миы керекті мүшелерге белгілі бар
бұйрық береді. ... біз ... ... ... жібереміз, болмаса
өлтіреміз.
Осыған ұқсас қимылдарды техникалық жүйеден де ... ... ... Орталық есептеу (процессор) мен басқару мүшелері адамның басының
ролін атқарса, ... ... ... элементтер атқарады.
Осы кездегі машина жасау, мұнай өңдеу минералды тыңайтқыш өндіретін
зауыттарда, құрылыс заттар жасайтын ... ... ... ... ... ... үшін көптеген сезгіш элементтерді керек
етеді. Мысалыға, автомобиль жүргізіп келе жатқанымызда көз ... ... ... ... ... ... ... суытып
тұратын сұйықтың температурасын, қандай ... ... ... ... ... Неғұрлым машинаның құрылысы қиын болған сайын,
соғұрлым сезгіш элементтердің саны арта ... ... ... ... ... Адамның сезім мүшелерінің әсерлері.
Сонымен кез – келген процестерді басқару үшін сол процесте туралы
мәліметтер ... ... не ... ... ... кезде, өте үлкен емес, болмаса формалары қиын емес сезгіш
элементтер, ... ... ... ... ... жұмыс
істеулеріне әсерін тигізеді.
Сонымен қорыта келгенде, сезгіш элементтер дегеніміз өлшеу құралдарының
маңызды бір ... ... ... ... болып жатқан процестер туралы
мәліметтер жинауға, өңдеуге, сақтауға мүмкіншілік береді.
-----------------------
Орталық процессор (есептегіш)
Басқару жүйесі
Орындау орталығы
Сезгіш элемент
Тұтыну жүйесі
5
сезім
Адамның басы
Аяқ
қол
сезіну
Хк
сезіну
Хш

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Байыту фабрикалар мен мыс қорыту зауыттарында спектрлік әдіспен өнімдердегі ренийді анықтау әдістемесін өңдеу51 бет
Әрекеттесуші массалар заңын тотығу - тотықсыздану тепе - теңдігіне қолдану82 бет
Мұнайды тұрақтандыру қодырғысының технологиялық параметрлерін автоматты бақылау29 бет
"Түйсік пен қабылдаудың патологиясы."3 бет
«Цитрамон П» өндірісінің автоматты басқару жүйесі10 бет
Адам түйсігі, оның түрлері5 бет
Кванттық теорияның шығуы3 бет
Көмір сутекті газдарды тазалаудың технологиялық параметрлерін автоматты бақылау25 бет
Түйсік бейнелеудің алғашқы процесі және қоршаған болмысты тану29 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь