Жер сілкінісі - қаҺарлы зілзалалық кездейсоқ құбылыс

Кенеттен пайда болатын және қас-қағым сәтте өтетін, күшті қиратушы дүлей зілзала - жер сілкінісі деп аталды.
Жер сiлкiнiсi - жер қыртысында немесе мантияның үстiңгi бөлiгiнде кенеттен болған қозғалыс пен жарылыс нәтижесiнде пайда болған және елеулi ауытқу түрiнде үлкен қашықтыққа таралатын жер асты дүмпуi мен Жер бетiнiң қозғалуы.
Жер сілкінісінің барысында адамдар қаза болады, үйлер, жолдар, көпірлер, арналар, тоғандар мен басқа да инженерлік ғимараттар - су құбырлары, канализация, электр беру жүйесі қирайды, байланыс бұзылады, қар көшкіні, сел, сырғыма қопарылыс пайда болады. Тау жыныстары жарылып, тастар құлайды, адамдарды үрей-дүрбелең билейді. Су асты және су жағалауындағы жер сілкінісі кезінде теңіз түбінің қозғалысы нәтижесінде теңіз гравитациялық толқындары - цунами пайда болып, құрлықта үлкен бүліншілік жасайды.
ЖАЛПЫ КЕҢЕСТЕР
Жер сілкінісі кезіндегі ғимарат ішіндегі кез-келген адам тірі қалу мүмкіндігін арттыру, жарақаттан сақтану үшін жер сілкінісі дүмпуі кезінде бас сауғалайтын жерді, қауіпсіз орынды алдын ала білуге тиіс, ал дүмпу аяқталғаннан кейін ғимараттан тез шығып кету керек.
Тәжірибеде салыстырмалы қауіпсіз орын - негізгі ішкі қабырғалардың ішіндегі бұрыштары, негізгі ішкі қабырғалардағы жерлер, коллоннадағы және каркас бағандарының асты, кіре-беріс есіктердің маңдайшаларының асты, берік үстелдер және т.б. екендігі дәлелденген.
Спитак жер сілкінісі кезінде (07.12.1988 ж.) ваннада болған 6 адам тірі қалған.
Жер сілкінісі кезінде қауіпті орындардың қатарына ішкі және сыртқы қабырғалардың әйнектелген терезелері, шеткі бөлмелер, әсіресе соңғы қабаттардағы, лифтілер, баспалдақтар алаңы мен балкондар жатады.
Үйде, жұмыста көшеде және өзге жерлерде жер сілкінісі кезінде өзіңіздің қалайша әрекет ететініңізді алдын ала ойластыруға тырысыңыз. Әсіресе жан-жақты, егжей-тегжейлі жоспар үйде де, жұмыста да болуға тиіс.
Ең алдымен өзіңіз тұратын немесе жұмыс істейтін ғимараттың сейсмикалық төзімділік дәрежесін ескеру қажет.
Өз ғимаратыңыздың, ғимарат шегінде өзіңіз тұрған жердің беріктігін және қатты жер сілкінісі кезінде сіздің құзырыңызда бар-жоғы 15-20 секунд қалатындығын назарға ала отыра сіз өзіңіз үшін ыңғайлы орынды алдын ала таңдап алуға, не болмаса ғимараттан тезірек шығып кетуге тырысуға, не оның ішіндегі салыстырмалы қауіпсіз орынға баруға әрекеттенесіз.
Алдын ала ойластырылған жоспар сізге жылдам және қисынды әрекет етуге
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. http://www.emer.kz
2. http://zhetysu-gov.kz
3. http://www.yandex.kz/
4.
        
        ЖЕР   СІЛКІНІСІ - ҚАҺАРЛЫ  ЗІЛЗАЛАЛЫҚ 
КЕЗДЕЙСОҚ    ҚҰБЫЛЫС
Кенеттен пайда болатын және қас-қағым сәтте өтетін, ... ... ... - жер ... деп аталды.
Жер сiлкiнiсi  - жер қыртысында немесе мантияның үстiңгi бөлiгiнде кенеттен
болған қозғалыс пен жарылыс нәтижесiнде пайда болған және ... ... ... ... ... жер асты ... мен Жер бетiнiң
қозғалуы.
Жер сілкінісінің барысында ... қаза ... ... ... ... ... мен ... да инженерлік ғимараттар - су құбырлары,
канализация, электр беру жүйесі ... ... ... қар ... ... қопарылыс пайда болады. Тау жыныстары жарылып, тастар ... ... ... Су асты және су ... ... кезінде теңіз түбінің қозғалысы нәтижесінде теңіз гравитациялық
толқындары - цунами пайда болып, құрлықта үлкен бүліншілік жасайды.
ЖАЛПЫ  КЕҢЕСТЕР
Жер ... ... ... ... ... адам тірі ... ... жарақаттан сақтану үшін жер сілкінісі ... ... ... ... ... ... алдын ала білуге тиіс, ал ... ... ... тез ... кету ... салыстырмалы қауіпсіз орын - негізгі ішкі қабырғалардың ішіндегі
бұрыштары, ... ішкі ... ... ... және ... ... ... есіктердің маңдайшаларының асты, ... және т.б. ... ... жер сілкінісі кезінде  (07.12.1988 ж.) ваннада болған 6 адам ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы
қабырғалардың әйнектелген ... ... ... ... соңғы
қабаттардағы, лифтілер, баспалдақтар  алаңы мен балкондар жатады.
Үйде, жұмыста көшеде және өзге жерлерде жер сілкінісі ... ... ... ... ... ала ойластыруға тырысыңыз. Әсіресе ... ... ... үйде де, жұмыста да болуға тиіс.
Ең алдымен өзіңіз тұратын немесе жұмыс істейтін ғимараттың сейсмикалық
төзімділік ... ... ... ғимаратыңыздың, ғимарат шегінде өзіңіз тұрған жердің ... ... жер ... кезінде сіздің құзырыңызда бар-жоғы 15-20 секунд
қалатындығын назарға ала ... сіз ... үшін ... ... ... ... ... не болмаса ғимараттан тезірек шығып кетуге тырысуға, не оның
ішіндегі салыстырмалы қауіпсіз орынға баруға әрекеттенесіз.
Алдын ала ... ... ... ... және ... ... ... Алайда, жағдайға байланысты оны жылдам өзгертуге дайын
болыңыз.
Дүмпулерден және өзіңіз тұрған ғимарат ... ... ... ол ... ... жекелеген плиталары немесе тірек қабырғаларының блоктары
құлауы мүмкін. Бұл ... ... жер ... ... ... ... ... ішінде болғаннан гөрі  едәуір қауіпсіз болуы мүмкін. 
Есіңізде болсын ... ... ... ... ... ... ... панелдерінің құлауы, ғимараттың толық
қирайтындығын ... ... ... ... ... ауданда тұратын адам кез-келген уақытта ... жер ... ... ... ойға ... ... Бұл ой ... жүмыстағы,
мектептегі және өзге жердегі күнделікті тіршілігімізден ажыратпауға,
кедергі жасамауға тиіс. (Тас ... ... ... ... тәуекелге
де дағдыландық қой!). Алайда, біз жер сілкінісі болған кезде алдын ала не
істеу керек екендігін  білсек, оның ... ... ... аламыз.
 
Жер сілкінісіне дейін не істеу керек? 
Жер сілкінісі кезінде не істеу керектігінің отбасылық жоспарын ... ... ... ... ... медициналық көмектің, өрт және авариялық қызметтердің, пәтер ... ... ... ... телефондары мен мекен-жайы
туралы ақпаратты;
. отбасы мен жақын-жуық туралы жалпылама ақпаратты;
. отбасы мен жақын-жуықтар  туралы ... ... апат ... ... сондай-ақ одан тысқары жерлерде көмектесе алатын
жақын таныстардың, туыстардың, араласатын адамдардың тегін, ... ... және ... ... және ... ... жоспарын, оның
ішінде отбасының әрбір мүшесі (балалар), егер олар үйге ... ... ... бару ... ... тиіс;
. электрді, су  мен газды кімнің, қайда және қалай ажырату керектігін;
. 2-3 аптаның бойында өз үйіңіздің инженерлік қамтамасыз ... - ... ... ... ... тіршілік ететіндігіңізді;
. егер сіздің отбасыңызда сәби, егде адам әрекетке қабілетсіз немесе қатты
сырқат ... ... ... ... ойластырыңыз;
. егер үйіңізде хайуанаттар болса, олар үшін ... пен су ... ... ... ... ... ... жоспарды балалар бақшасы мен мектептегі
өз балаларыңыздың жиналу және көшіру ... ... ... өзге мүшелерінің іс-әрекет жоспарымен сәйкестендіріңіз. Сонымен
қатар, сіз ата-аналар ... ... ... ... ұзақ ... ... егер ... зақымданған болса, балаларыңызды
қайдан алатыныңызды, егер ата-аналар келе алмаса балаларды қайдан алуға
болатынын дәл ... ... ... ... балалар бақшасының тәрбиешісіне ... ... ... ... ... ... немесе өзге
құжатқа қанның тобымен ... ... ... ... созылмалы ауруларын және денсаулықтың бұзылуын, ... тиым ... ... өзіңізге аса қажет дәрі-дәрмектерді
жазуды ұмытпаңыз:
- шкафты, сөренi, суырмаларды қабырғаға, еденге мықтап бекiтiңiз. Кереуеттi
терезенiң жанына ... ... ... ... ... астына
қоймаңыз. ЖиҺазды бөлмеден шығатын жердi жаппайтындай етiп орналастырыңыз;
- дәлiздi, өтетiн жердi баспалдақ торларын, есiк ... ... ... ... ... үйге кiре ... ... газды және суды ажыратуды
үйренiңiз;
- үйде консервiленген тағам мен суды, құм ... ... алып ... ... өрт ... ... алғашқы медициналық жәрдем
қобдишасын ұстаңыз. Алғашқы медициналық жәрдем беру тәсiлiн үйренiңiз;
- қауiптi ... (улы ... ... ... ... ... сынбайтын
немесе шашылмайтын сенiмдi жерге сақтаңыз;
- құжаттарды белгiлi бiр орынға сақтаңыз. Артық киiм, аяқ киiм ... шам, ... ... қобдиша, май шам, сiрiңке, тамақ салынған
жол қапшығын пәтерден шыға берiс жерде ұстаңыз;
- зақымданған жағдайда, өз ... ... ... ... табақ фанерді және
мықты пластикаларды дайындап қойыңыз, онымен ... ... және ... ... ... жағдай кезiнде өзара көмек және бiрлескен қимыл жасау туралы
көршiлермен келiсiңiз;
- ... ... және ... ... ... көлiк жайды, саяжайды күштi жер сiлкiнiсiнен кейiнгi алғашқы ... ... ... болады. Онда азық-түлiк пен киiмнiң артық ... үйде жер ... ... не ... ... ... жүйелі түрде әңгiме
және жаттығу өткiзiп отырыңыз.
ЖЕР СIЛКIНIСIНIҢ  ... ... ... қаупi жағдайында электр дабылдар, өндiрiстiк гудоктар мен
басқа да ... ... іске ... бұл ... назарына!" ескерту
дабылын бiлдiредi. Осы дабыл бойынша радио мен ... ... ... ... хабарды мұқият тыңдап, және жергiлiктi билiктiң, ... ... ... органының нұсқауын тиянақты орындау қажет.
Егер сiз үйде болсаңыз:
-  өрт сөндiргiштi тексерiңiз, жуынатын бөлмедегі ванна  мен ... ... ... ... ... киiм мен аяқ ... киiңiз;
-  пәтердегі газды, су мен электр жарығын ... ... ... ... ... ... ала ... заттар салынған ... ... ... жол ... ... ... ... бастыларға, ауру адамдарға көмектесiңiз, ғимараттан шығып, арнайы
жиналтын орынға барыңыз, алдағы нұсқауларды ... ... ... ... ... ... немесе төтенше жағдайлар
жөнiндегi басқару органының ... ... ... ... сiз ... жүретiн орындарда болсаңыз:
- сабыр сақтаңыз, дүрбелең-үрей туғызбаңыз, шығуға асықпаңыз, ... ... ... кептеме туғызбаңыз, аурулар мен мүгедектерге
көмектесiңiз;
-  әкiмшiлiк нұсқауларын орындаңыз. 
ЖЕР СIЛКIНIСI КЕЗIНДЕ
-Алғашқы дүмпу ... 1-ші ... ... ... дүрбелең-үрейсiз
ғимараттан шығуға, ал одан жоғары тұратындар бастарын ... ... ... ... баруға тиiс;
-дүмпу   аяқталған  бойда  арқаңызды   қабырғаға ... ... ... ... тез ... ... ... суды, электрдi ажыратуға
тырысыңыз, өзiңiзбен бiрге ... ... ... дәрі ... жол ... ... ... кiлтпен жабыңыз;
- егер көршi пәтерде балалар мен қарт адамдар қалса, олардың көшеге шығуына
көмектесiңiз. Сол ... ... ... ... ... көмек
көрсетiңiз;
- ғимараттан, электр желiлерiнен алысырақ ... ... ... ... Үзiлген ток өткiзгiштен (электр сымынан) сақтаныңыз, оған
балаларды жiбермеңiз;
- рөлде отырғанда ашық жерге ... ... ... ... ... ... отырған  орындарыңызда қалып,  дүмпу
аяқталғаннан кейiн жүргiзушiден есiктi ... ... ... шығып
кетiңiз.
ҚАТТЫ  ЖЕР  СIЛКIНIСIНЕН  КЕЙIН
- Зардап шегушiге алқашқы медициналық көмек көрсетiңiз;
- жеңiл үйiндiнiң ... ... ... ... ... қарттардың қауiпсiздiгiне назар аударып, оларды
жұбатыңыз;
-  ғимаратқа кiрерден бұрын ... ... ... қалу қаупiнiң
бар-жоқтығына назар аударыңыз. ... ... ... жақындамаңыз. 
Ашық отты  пайдаланбаңыз;
- пәтерге оралған бойда коммуналдық-техникалық қызметтiң ақаусыздығын
тексергенше электiрдi, газды және су ... ... ... аса қажет болмаса, көп ұстамаңыз;
-  зақымданған  ғимаратта үйiндiнi ашуға және  құтқару  жұмысын  жүргiзуге 
көмектесiңiз.
Бұл жағдайда мына ережелердi сақтау қажет: 
- Үйiндi ... ... ... ... тың-тыңдаудан басталады. Сол
үшiн мүмкiндiгiнше толық тыныштық жағдайын жасаңыз. Үйiндiлерге ... ... да бiр ... ... ... естiлген орынды анықтап,
мұқият тындаңыз;
- ... ... ... қалған адамға тар тесiк (саңлау) ... ... ... ... ашу кезiнде оны ауадан, яғни өмiрден айырмау үшiн
ұсақ шығыршық тас пен шаң ... үшiн ... ... немесе берiк
шланганы сұғыңыз;
 - үйiндiнi ашуды өте мұқият жүргiзу керек. Әуелi сынықтардың ... ... ... астындағысын, сосын одан кейінгісін біртіндеп алу
керек. Сынықтар үйiндiлерiнен бағананы, құрылыс құрылғысының iрi ... т.б. ... ... ... аса қауiптi. Үйiндi көміп, оның астындағы
адамдарды басып қалуы мүмкiн. Әуелi бағананы толық аршып ... ... ... оны ... әрекеттену керек. 
 Тасқа  қысып қалған адамды босату кезiнде мiндеттi түрде ең алдымен қолдың
немесе ... ... ... ... сына қою ... ... ... ұзақ
уақыт бойы сынық қыспағында болған адам қаза болуы мүмкiн.
 Үйiндiлердi аршу ... ... ... ... ... ... әлсiз алайда әлi құламаған қабырғасын итеру аса ... ... ... ... айырады.
Егер сiздi құлаған  қабырғалар немесе топырақ басып қалса:  
- ... ... ... және бiрқалыпты дем алыңыз. Аштық пен шөлге
шыдауға дайындалыңыз. Дауыспен ... ... ... ... аударыңыз.
Өзiңiздi табуды жеңiлдету үшiн кез-келген металл затын (жүзiк, кiлт және
т.б.) оңды-солды бұлғаңыз.
- егер сiздiң төңiрегiңiздегi ... ... бос ... ... май ... ... сақтаңыз.  Жаңа  үйiндiнiң құламауы  үшiн  мұқият  
қозғалыңыз, сырттан   келген   ауаның   қозғалысы  ... ... ... ... ... ... бұлшық етiңiздi еркiнсiтiп, ... ... ... аяғыңызды серпiп көтерiлiңiз. Өзіңіздің
қолыңызда бар заттардың көмегiмен (тақтай, кiрпiш және т.б.) ... ... және ... ... егер сiздi топырақ басып қалса, iшiңiзге қарай бұрылуға әрекеттенiңiз.
Өйткенi кеудеге және өкпеге қысым түспеуi керек;
- қысылған қол мен ... қан ... ... келу үшiн жиi үйкелеңiз.
Қатты шөлдеген жағдайда аузыңызға жалпақ шағын тасты немесе бет орамалдың
жыртындысын ... оны ... ... дем ... егер сiз ... астында қалсаңыз сақтықпен қол-аяғыңызды ... Бұл ... ... ... ... ... кiрпiштi, ағашты
және басқа заттарды алуға, ... ... ... ... ... тепе-тендiкке солар ұстап тұруы мүмкiн. Осындай "қоқысты"
алсаңыз жүздеген килограмм төмен құлауы мүмкiн. ... қол мен ... ... ... ... жөн. Босанған бойда бiр бүйiрмен жатып, аяқты
кеудеге қысып, ... ... ... ... иiлу ... ... жерге
етпетiнен, қатты бүгiлiп, тiземен шынтаққа сүйенiп жатуға ... егер сiз ... ... ... ... дауысын естiсеңiз, үйiндiден
өзiңiз шығуға әрекеттенудiң қажетi жоқ. Бұл қиын да қауiптi ... ... ... ең ... төзiмдiлiктi жоғалтпау керек. Адамның тiрi
қалу мерзiмi оның рухани жағдайына, күш-жiгерiне байланысты. Торыққан адам
- мойын ұсынып, ... ... ... Аса қиын ... өмiр үшiн ... тiрi қалу ... сақтайды.
ЖЕР СІЛКІНІСІ БОЛҒАН ЖАҒДАЙДА АДАМДАРДЫҢ ІС-ӘРЕКЕТІ
1. Үйіңіздің/пәтеріңіздің сызбасын сызыңыз және онда ... ... ... ... ... - ... орындарды, қауіпсіз
орындарды, шығу жолдарын, газды, ... ... ... ... ... ... ... үйден тез арада көше қалған жағдайда
әзірленіп қойылған дәрі-дәрмектердің, құжаттардың, ... ... ... 3 ай сайын отбасыңыз дын мүшелерімен жер сілкінісі болған ... қалу үшін ... ... ... жаттығулар
өткізіңіз.
3. Жер сілкінісі болу жағдайына үйіңіздің барынша ... ... ... ... ... ... қойып, қауіпті
материалдарды қауіпсіз жерде сақтаңыз, өтпелі жолдарды жауып тастамаңыз,
салмағы ауыр жиһаздарды ... ға және ... ... ... ... ауыр ... толтырыңыз.
4. Үйден шуғыл көшу жағдайына қажетті заттарды сөмкеге жинастырып, ... бір ... ... ... мына ... салыңыз: маңызды
құжаттардың (паспорт, туу туралы ... ... ... ... ... ... растайтын құжаттар, сақтандыру полистері, СТН мен зейнетақы
қорларының және т.б. ... ... ... ... қажет болатын қолшам мен қосалқы ... ... ... ... қобдишасы мен дәрі-дәрмектер, артық
шұлықтар мен жылы ... ... ... ... ... мен қағаз, алғашқы 1-
3 күнге жетерлік ауызсу мен айнымайтын тағамдар, артық көзілдіріктер ... егер ... ... ... ... ... мен арнайы
заттарын, сабын мен бірінші кезекте қажетті санитарлық-гигиеналық ... ... Егер жер ... Сіз ... ... болған жағдайда, барлық отбасы
мүшелеріңізбен қай жерде кездесетіндеріңізді және үйде ұзақ уақыт болмайтын
кезде әрқайсыңызға қандай ... ... ... ... ... ... ... толтырыңыз.
|Аты-жөні |Күні бойы болатын|Кездесетін жері ... |
| ... | ... |
| | | ... ... |  |  |  |
6. ... жер ... бірлесіп жасайтын қимылдарыңызды келісіп
алыңыз. Балаларыңызға жер сілкінісі кезінде ... ... ... ... ... ... ... Зілзала болған жағдайда Сіз туралы ... ... Сіз ... ... ... ... ... мен телефонын жазып
қойыңыз.
8. Жер сілкінісінен кейін мынандай іс-әрекет ... ... ... ... мен ... ... қалғандарды іздеуге
көмектесу, ... ... ... сөндіру, балалар мен өздігінен
әрекет жасауға қабілеті жоқ адамдарға ... ... ... ... 3-5 күндік азық-түлікпен қамтамасыз ету, ыстық
тамақ әзірлеу, ішек ... ... үшін ... ... ... жануарларына күтім жасау.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. http://www.emer.kz
2. http://zhetysu-gov.kz
3. http://www.yandex.kz/
4.

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ілияс Есенберлин10 бет
Ірі буржуазия өкімет басында64 бет
Абылай хан16 бет
Алпамыс батыр80 бет
Мәлік батыр10 бет
Олжас Сүлейменов өмірбаяны7 бет
Т. Ахтанов прозасындағы қаһарманның адамгершілік әлемі58 бет
Тұрар Рысқұлов өмірінің алғашқы кезеңдері20 бет
Фолклористикадағы миф, ондағы фетишизм мен анимизм табу наным-сенім мәселелері5 бет
Қаз дауысты Қазыбек4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь