Биржа

Жоспар:

1. БИРЖАНЫҢ ФУНКЦИЯЛАРЫ МЕН НЕГІЗДЕРІ

2. ҚАЗАҚСТАН ҚОР БИРЖАСЫ: ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ САУДАНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ
ҚОР БИРЖАСЫ, ОНЫҢ ФУНКЦИЯЛАРЫ МЕН ҚҰРЫЛЫМЫ

1. Қор биржасы нарықтың ауыстырылмайтын қаржылық делдалы болып табылады, өйткені қаржылық құралдардың негізгі үлес салмағы сонда айналыста болады және ол ресурстардың бір субъектіден екіншісіне қозғалысын реттейді.
«Биржаң терминінің пайда болуы жайлы 2 түрлі түсінік қалыптасқан. Біріншісі жаңа латынның «bursaң, яғни әмиян деген сөзіне негізделеді. Сонымен қатар, француз тілінде «bourseң сөзі де әмиян және студенттік шәкіртақы мағынасын береді; неміс тілінде «burseң және итальян тіліндегі «borsaң да сол мағынаны береді.
Екіншісі белгиялық Брюгге қаласында тұрған Вандер Бурсе атты голландық көпестің атынан пайда болды делінеді. Ол тұрған үйде үш әмиянның суреті бар таңба болған. Оның үйі орналасқан жер сатушылардың жиналуына ыңғайлы алаң болатын, мұнда олар ақшаларын ауыстырып, өздерінің істерін жасайтын, сондықтан көпес мүмкіндігін жібермей өз үйін белгілі бір төлемге алғашқы биржашыларға берген.
Қазіргі заман талаптарына сай сырт көрінісі өзгергенмен, бұл сөздің мағынасы сол күйінде сақталған.
Егер заң тұрғысынан қарайтын болсақ, биржадағы операциялар қомақты табыс көзін әкеледі, бірақ ол өз клиенттеріне ғимараттар мен қызметтер ұсына отырып, тек қана өзін-өзі қаржыландыра алатын, шығынсыз мекеме болып қана отыр. Құқықтық қатынастардың тәуелсіз агенті бола отырып, биржа барлық түсімдерін қызметшілер жалақысына жібереді. Кірістер шығыстардан асып түскен уақытта, сол ақша қаражаттар сауда процессін жүргізуге және оған қызмет көрсетуге, ондағы айырма биржа қызметкерлеріне сыйақы беруге, сауда алаңдарын кеңейтуге, жаңа құралдарды сатып алуға, жаңа технологияны енгізуге және зерттеуге кетеді.
Биржаның табысы мен мүлігі листингтегі бағалы қағаздарды оны қалыпты ұстап тұру және тағы басқа қызмет көрсетуден түсетін түсімдерді қоспағанда, Есептік палатаға түсіп тұратын төлемдерден, пайлық қабылдау және жыл сайынғы биржа мүшелерінің төлемдерінен, биржалық операциялар алымдарынан, көрсетілетін қызметтер үшін төлемдерден, сауда ережесі бұзылғандығы үшін төленетін айыппұлдардан қалыптасады.
ҚР-сы «Бағалы қағаздар нарығы туралың Заңына сәйкес қор биржасы — акционерлік қоғам формасында бағалы қағаздардың кәсіби қатысушыларымен құрылған және қызметі өзін-өзі қаржыландыру қағидасына негізделген коммерциялық емес ұйым. Қор биржасы ҚР-сының мемлекеттік органдарына тәуелді емес. Оның қызметі ерекше болып саналады және басқа қызметтің түрлеріне сәйкес келмейді. Ол лицензия негізінде әрекет етеді және басқа биржалар қызметін атқара алмайды. Қор биржасы бағалы қағаздармен операциялар жүргізе алатын қосымша құрылымдық бөлімшелерді ашуға құқығы бар, сонымен қатар, филиалдар мен өкілдіктер аша алады.
Ұйымдастырушылық тұрғыдан қор биржасы төмендегілермен айналыса алады:
• бағалы қағаздармен мәмілелер жүргізуге арнайы құрылған сауда алаңын өз клиенттеріне ұсыну;
• бағалы қағаздар саудасын ұйымдастыру;
• бағалы қағаздарға баға белгілеу;
• өз мүшелеріне ұйымдастырушылық, ақпараттық кеңес беруші қызметін көрсету;
• жеке талдаулық зерттеулерді жүргізу;
• құқықтық-қатынастар субъектілері арасында клиринг жүргізу.
Экономикалық тұрғыда қор биржасы мына функцияларды атқарады:
• баға белгілеуші – биржа экономикалық негізделген бағаны белгілеуге мүмкіндік береді;
• бағаны болжау және ақпараттық-талдаулық – биржа мүмкін болатын сұраныс пен ұсыныстың даму үрдісін анықтау бойынша ғылыми-зерттеу орталығы болып табылады;
• тәуекелді сақтандыру (мерзімді биржа мәмілелеріне ғана тән);
• бағаны тұрақтандырушы функция – биржада бағаның ауытқу амплитудасы ескеріле отырып, күн сайынғы баға тербелісі анықталады. Мұның аясынан тыс әрекет ету мүмкін емес.
• қор биржасы кез келген заңды тұлға ретінде өз клиенттері алдында белгілі бір жауапкершілікте болады. Ол бағалы қағаздар нарығы субъектісінің шеккен зиянының орнын толтыруға және өз функциясын дұрыс орындамаған, заңды бұзған, биржалық сауда ережесін немесе коммерциялық құпияны ашып қойған жағдайда жауапқа тартылуы тиіс.

2. Бүгінгі таңда біздің елде қор биржаларының Еуроазиялық федерациясының (FEAS) мүшесі және қор биржаларының Халықаралық федерациясының (FJBV) корреспондент мүшесі болып табылатын жалғыз Қазақстан қор биржасы (KASE) бар. Биржалық сауданың техникалық ілгерілеуі мен биржа ісінің үнемі жетілуіне қарамастан Қор биржасының жұмысын ұйымдастыру өзгеріссіз қалып отыр.
1997 жылдың басында Қазақстанда 3 қор биржасы болған: Орталық Азия қор биржасы, Қазақстан қор биржасы, Қазақстандық Банкаралық қор биржасы. 1996 жылдың желтоқсанында жарияланған модельді қор биржасын таңдағанда Қазақстан қор биржасы мен ҚБҚБ-сы жеңген болатын, бірақ соңғысы кейінірек өз әрекетін тоқтатты.
1998 жылдың жазында Қазақстан қор биржасы листингтік емес бағалы қағаздармен мәмілені тікелей баға белгілеу әдісі арқылы жасау үшін арналған сауда жүйесін іске асырды. Бұл республикадағы биржадан тыс нарықтық баға белгілеудің ұйымдастырылуын құру мәселесін шешті.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Ысқақов У.М., Боқаев Д.Т., Рузиева Э.А.
Қаржы нарығы және делдалдары: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. – 298 бет.
        
        Жоспар:
1. БиржаныҢ функциЯлары мен негіздері
2. ҚазаҚстан Қор биржасы: ҚҰрылымы жӘне сауданы Ұйымдастыру
ҚОР БИРЖАСЫ, ОНЫҢ ... МЕН ... Қор ... ... ... қаржылық делдалы болып
табылады, өйткені қаржылық құралдардың негізгі үлес ... ... ... және ол ... бір ... ... қозғалысын реттейді.
«Биржаң терминінің пайда болуы ... 2 ... ... ... жаңа ... ... яғни әмиян деген сөзіне негізделеді.
Сонымен қатар, француз тілінде «bourseң сөзі де ... және ... ... ... ... ... «burseң және итальян тіліндегі
«borsaң да сол мағынаны береді.
Екіншісі белгиялық Брюгге қаласында ... ... ... атты голландық
көпестің атынан пайда болды делінеді. Ол тұрған үйде үш ... ... ... болған. Оның үйі орналасқан жер сатушылардың жиналуына ыңғайлы ... ... олар ... ... ... ... жасайтын,
сондықтан көпес мүмкіндігін жібермей өз үйін белгілі бір төлемге алғашқы
биржашыларға ... ... ... сай сырт ... өзгергенмен, бұл сөздің
мағынасы сол күйінде сақталған.
Егер заң ... ... ... ... ... ... табыс
көзін әкеледі, бірақ ол өз клиенттеріне ғимараттар мен ... ... тек қана ... ... ... ... мекеме болып қана
отыр. Құқықтық ... ... ... бола ... ... барлық
түсімдерін қызметшілер жалақысына жібереді. Кірістер шығыстардан асып
түскен уақытта, сол ақша ... ... ... ... және ... ... ондағы айырма биржа қызметкерлеріне сыйақы беруге, сауда
алаңдарын кеңейтуге, жаңа құралдарды ... ... жаңа ... және ... ... табысы мен мүлігі листингтегі бағалы қағаздарды оны қалыпты
ұстап тұру және тағы басқа ... ... ... ... қоспағанда,
Есептік палатаға түсіп тұратын төлемдерден, пайлық ... және ... ... ... ... ... операциялар алымдарынан,
көрсетілетін қызметтер үшін төлемдерден, сауда ережесі бұзылғандығы ... ... ... ... ... ... туралың Заңына сәйкес қор ... ... ... ... ... ... кәсіби қатысушыларымен
құрылған және қызметі өзін-өзі қаржыландыру қағидасына ... емес ... Қор ... ... мемлекеттік органдарына
тәуелді емес. Оның қызметі ... ... ... және ... қызметтің
түрлеріне сәйкес келмейді. Ол лицензия негізінде әрекет етеді және басқа
биржалар қызметін атқара ... Қор ... ... қағаздармен
операциялар жүргізе алатын қосымша ... ... ... ... ... қатар, филиалдар мен өкілдіктер аша алады.
Ұйымдастырушылық тұрғыдан қор биржасы төмендегілермен айналыса ... ... ... ... ... ... құрылған сауда алаңын өз
клиенттеріне ұсыну;
• бағалы қағаздар саудасын ұйымдастыру;
• бағалы қағаздарға баға белгілеу;
• өз мүшелеріне ... ... ... ... қызметін
көрсету;
• жеке талдаулық зерттеулерді жүргізу;
• құқықтық-қатынастар субъектілері арасында клиринг жүргізу.
Экономикалық тұрғыда қор ... мына ... ... баға ...... экономикалық негізделген бағаны ... ... ... ... және ... – биржа мүмкін болатын сұраныс
пен ұсыныстың даму үрдісін анықтау ... ... ... ... ... ... ... биржа мәмілелеріне ғана тән);
• бағаны тұрақтандырушы функция – биржада ... ... ... ... күн ... баға ... анықталады. Мұның аясынан
тыс әрекет ету мүмкін емес.
• қор биржасы кез келген заңды тұлға ретінде өз ... ... бір ... ... Ол ... ... ... шеккен зиянының орнын толтыруға және өз функциясын дұрыс
орындамаған, заңды бұзған, биржалық сауда ережесін ... ... ашып ... жағдайда жауапқа тартылуы тиіс.
2. Бүгінгі таңда біздің елде қор биржаларының Еуроазиялық федерациясының
(FEAS) ... және қор ... ... ... ... мүшесі болып табылатын жалғыз Қазақстан қор биржасы (KASE)
бар. Биржалық сауданың техникалық ... мен ... ... ... ... Қор ... жұмысын ұйымдастыру өзгеріссіз қалып
отыр.
1997 жылдың ... ... 3 қор ... болған: Орталық Азия қор
биржасы, Қазақстан қор биржасы, Қазақстандық Банкаралық қор биржасы. 1996
жылдың желтоқсанында жарияланған модельді қор ... ... ... ... мен ... ... ... бірақ соңғысы кейінірек өз әрекетін
тоқтатты.
1998 жылдың жазында Қазақстан қор биржасы листингтік емес ... ... ... баға ... әдісі арқылы жасау үшін арналған
сауда жүйесін іске асырды. Бұл республикадағы биржадан тыс нарықтық ... ... құру ... ... ... қағаздар нарығы туралың Заңына сәйкес, қор биржасының
мүшелері тек қана биржада орындары бар және осы қор ... ... ... ... ... қатысатын кәсіби қатысушылар ғана
бола алады. Биржа мүшелерінің саны оннан кем емес ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушысы мәртебесі бар
шетелдік заңды тұлғалар да ... ... ... мүшелікке қабылдау туралы
шешімді Биржалық Кеңес шығарады. Қазақстан қор биржасының жай күйі олардың
санаттарын, ... ... ... ... ... ... және уақытша тоқтатылуын, сонымен қатар биржа мүшелерінің
құқықтары мен ... ... ... ... ... бола ... Оның ... «Сң санатты
биржа мүшелерін қоспағанда, ҚР-сының шегінен тыс жерлерде заңды тұлға
ретінде ... ... ... ... ... жүзеге асыру
құқығына ие ұйымдар да болуы мүмкін.
KASE мүшелері қаржылық құралдардың түрлеріне қарай келесідей санаттарға
бөлінеді:
• «Рң – ... ... ... ... емес ... ... саудаға қатысу құқығы бар санат;
• «Нң – қор биржасының сауда жүйесінің ... емес ... ... айналысқа жіберілген мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы
қағаздармен саудаға және жеке ... ... ... ... ... ... құқығы бар;
• «Кң – қор ... ... ... ... ... қатысу құқығы бар;
• «Сң – қор биржасында айналыстағы мерзімді мәмілелермен ... ... ... «Вң – ... ... ... қатысу құқығы бар.
Бір ұйым қор биржасында бірнеше санаттар ... ... ие ... ... ... оған ... ... сәйкес қаржылық құралдар
бойынша саудаға қатысуы; қор биржасындағы оның қызметі үшін жеткілікті және
қажетті ... ... ... ... ... нарық бойынша
Биржалық кеңес Комитетіне, биржа мүшелерінің Жалпы жиналысы мен ... ... ... ... және ... да ... бойынша ұсыныстарды қарастыруға беруі, сонымен ... ... ... ... ... қор ... ... жалпы
жиналысының және оның акциясының жұмысына қатысуы мүмкін.
Сонымен қатар қор биржасы ... ... ... ... әрекет ететін заңдылықтардың, жарлықтың, басқа да ішкі құжаттардың
талаптарын орындауға;
• мүшелік салымдар мен ... ... оған ... мүшелік
санатына сәйкес биржада бекітілген мөлшерде, құрамда, мерзімде және
тәртіпте төлеу;
• өз ... ... және ең ... ... қор ... ... ... қаржылық құралдармен жасалатын мәмілелерді,
сонымен қатар қор биржасының ... мен оның ... ... ... ... ... ... басқа да ішкі
құжаттардың талаптарына негізделген басқа да міндеттерді орындау;
• үшінші тұлғаларға ... ... ... ... осы ... ... ... ішкі құжаттарына сәйкес коммерциялық құпия немесе
жасырын санатқа жатқызылатын ақпараттарды бермеу және таратпау;
... ... ... мен ... ... ... нотариалды куәландырылған көшірмелерін жедел түрде,
сонымен қатар толықтырулар мен өзгертулерді ... ... ... ... ... ... заңдылыққа сәйкес талап етілсе, мемлекеттік
тіркеуді куәландыратын құжаттарды ұсыну;
• өкілетті органдарға, оның ... және ... ... ... ... әрбір дисциплинарлық
әрекеттері туралы хабарлау;
• өзінің трейдерлер құрамының ... ... ... ... ... ... мәліметтерді уақытылы емес беру немесе бермеу нәтижелеріне
толық жауапкершілікте болу;
Қор биржасының ... ... ... оның ... ... өзінің орындарын қолдануға беруге тиым салынады.
Қор биржасының ұйымдық құрылымы: (22-сурет).
22-сурет. Қазақстан қор биржасының ұйымдық құрылымы*
ҚР-сының «Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... сонымен қатар бағалы қағаздары қор биржасының
листингіне кіргізілген акционерлік қоғамның лауазымды тұлғалары ... ... ... ... ... жиналыста өзі иеленген
акциялар санына тәуелсіз басқа акционерлермен тең дауысқа ие.
Биржалық кеңес акционерлерден, басқа да ... ... оның ... қалыптасады. Одан басқа оның құрамына тұрақты негізде ҚР-сының
қаржы нарығы мен қаржылық ... ... және ... ... ... дауыс құқығынсыз кіреді.
KASE айналымына жіберілетін бағалы қағаздар:
• мемлекеттік;
• листинг рәсімінен ... ... емес және ... ... ... ... тізіміне кіргізілген, соның ішінде ... ... және ... ... ... сәйкес
шығарылған бағалы қағаздар;
• ҚР-сында айналымға жіберілген басқа мемлекеттің мемлекеттік бағалы
қағаздары;
• жоғарыда ... ... ... ... ... ... келетін
туынды бағалы қағаздар.
Қор биржасындағы саудаға листинг рәсімінен өткен бағалы қағаздар ... ... қор ... ... ... ... туралы
жағдайына сәйкес осы рәсімнен өткеннен кейін, биржалық ... ... және ... ... ... басқа мемлекеттің заңдылығына
сәйкес эмитенттелген мемлекеттік емес бағалы қағаздар жіберіледі.
Листинг рәсімін ҚР-сының және ҚР-сында айналысқа ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздар, сонымен қатар ... ... ... үшін ... ... компанияның мәртебесін алушы заңды тұлғалар мынадай ... ... ... ... ... ... қағазды басқаға беруіне деген
ұстаушыларға шектеулер немесе қысымшылықтар ... ... ... заңды тұлғаға қатысты заңнамада белгіленген жарғылық капиталдың ең
төменгі мөлшері төленген және тіркелген болуы керек;
... да ... ... ... биржасындағы ресми тізімдегі санатта
белгіленген шарттармен анықталады.
Эмиссияланған бағалы қағаздарды ресми тізімге қосуда заңды тұлғаның
өтініші және ... ... ... ... ... Листингтік
комиссиясында қаралып қабылданады..
Сонымен қатар биржа ... ... ... мыналарға
міндеттеледі:
• ресми тізімге ... ... ... саудасын уақытылы
жүргізуге қажетті жағдай жасауға;
• бағалы қағаздар бойынша биржалық ... ... ... ... ... ... нәтижесінің көлемі туралы уақытылы
ақпарат беруге;
• эмитенттің жасырын немесе жариялауға берілмейтін ақпаратын ... ... ... ... етпеуге.
Листингтік компания Биржалық кеңестің эмиссиялаған бағалы қағаздарын
ресми тізімнен алуға, сондай-ақ саудада биржаның қызметін ... ... ... ... қызметі тоқтатылған жағдайда эмиссияланған бағалы қағаздарды
ресми тізімнен шығару туралы өтініш, листинг талаптарындағы ... ... ... ресми тізімге қосу туралы өтініште толық
ақпараттардың болмауы кезінде делистинг жүргізіледі. Листингтік ... ... ... 1 жыл ішінде мәміле болмаған ... ... ... күні ... қор ... мынадай қаржылық құралдар
айналыста:
• шетел валюталары: АҚШ ... ... ... ... (еуро);
• мерзімді өзара келісім: АҚШ долларына стандартталған жеткізілімсіздік
фьючерсі;
• ҚР-сының Қаржы министрлігінің шығарған мемлекеттік бағалы қағаздары;
• ҚР-сының Ұлттық Банкі шығарған ... ... ... атқарушы органның облигациялары;
• ҚР-сының Қаржы министрлігінің мемлекеттік ... және ... ... ... ... мемлекеттік акция пакеттері;
• екінші деңгейлі коммерциялық банктердің депозиттік сертификаттары;
• мемлекеттік емес бағалы қағаздар: облигациялар, ... жай, ... ... қор биржасында мемлекеттік және листингтік бағалы қағаздардың
саудасы — үздіксіз қарсы аукционның электронды ... ... ... ... ... ... котировкаларына сәйкестендірілген
анонимді контрпартнермен автоматты келісімге келуге негізделеді.
Листингтік емес бағалы қағаздар кезінде саудаға қатысушылардың ... ... ... ақпаратты Орталық депозитарийге немесе тәуелсіз
тізілім-ұстаушыға берумен, тікелей баға белгілеу әдісін қолданады.
Қазақстан қор биржасы бағалы қағаздардың сатушысы және ... ... ... ... ... ... Саудаға қатысатын
брокерлердің сәйкес лицензиясы болуы керек, демек, біліктілік, ... ... ... сай ... керек. Осыдан, қор ... ... ... ... ... ... кепілдік береді. Бұдан
басқа жасалып жатқан мәмілелерді аяқтау үшін биржаның есептеу органымен
және Орталық ... ... ... ... мәні жағынан қор биржасы — бағалы қағаздардың көтерме нарығы
болып ... ... ... өту және ... ... ... ... ол Қазақстанда экономикалық қатынастарды реттеуші
динамикалық органдардың бірі бола алады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Ысқақов У.М., Боқаев Д.Т., ... ... ... және ... Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. – 298
бет.
* Авторлар құрастырған.
-----------------------
Акционерлердің ... ... ... ... ... ... саудасының ережесін қабылдау және оны ҚР-сының қаржы нарығы мен
қаржылық реттеу және ... ... ... ... ... ... мен ... енгізу;
– биржалық кеңестің құрамы мен өкілеттілігін анықтау;
... ... есеп ... ... және ... ... ... басшылық
Ревизиялық комиссия

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АЖО еңбектің электрондық биржасы13 бет
Ақша нарығы және валюталық биржалар31 бет
Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері24 бет
Ақша нарығының және валюталық биржалардың ерекшеліктері 26 бет
Біржан мен Сара операсы жайлы3 бет
Біржан сал5 бет
Біржан сал және оның ақындық айналасы50 бет
Біржан сал Қожағұлұлы8 бет
Біржан Сал- тарихи этнографиялық тұлға5 бет
Біржан-айтыскер ақын5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь