Дамыған және дамушы елдердің зейнетақы нарықтары


ЖОСПАР:

1. ЧИЛИДІҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ НАРЫҒЫ

2. ДАМЫҒАН ЖӘНЕ ДАМУШЫ ЕЛДЕРДІҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ НАРЫҚТАРЫ
ӘР ТҮРЛІ ЕЛДЕРДІҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ НАРЫҚТАРЫ

1. Жоғарыда атап өткендей, ХХ ғасырдың 90-жылдарының басында көптеген елдер, соның ішінде Қазақстан да Чили үлгісіне негізделген зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесіне көшті. Чили зейнетақы жүйесінің қайта құрылуы ХХ ғасырдың 80-жылдарында болды. Бұған үрдіс ретінде мынадай себептер негіз болады. Чилидің экономикасы реттелген және құрылымдалған осы формасы сыртқы қарыздың дағдарысы жағдайында және бүгінгі таңдағы жаһандану жағдайында салыстырмалы табыстылықпен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл елдегі әрбір жұмысшы санына қарттар саны бір мезгілде тепе-тең келіп, демографиялық жағдай қарауындағы жандар үлесінің күрт құлдырауымен сипатталды. Жұмысшы күші нарығының даму құбылысына ресми емес секторлардағы жаңа жұмысшы күшін құрудың үлесі жоғары болды.
80-жылдардың басында қаржылық дағдарыс елдің импорттау қабілетінің күрт төмендегенін білдірді. Сыртқы қарыз дағдарысынан арылу үшін жасалынған стратегиялық шаралардан мынадай қорытынды шығарылды:
• экспортты ынталандыру саясаты арқылы ашық сауданың агрессиялық саясаты;
• қор шоттарын абайлап ашу.
Осы кезде коммерциялық банктер мен шетелдік жеке инвесторлардың ел экономикасына капитал салымдарын жүргізуге қызығушылығы болмады. Жағдай халықаралық қаржылық ұғым тарапынан төтенше сыртқы қаржыландыруға елеулі салымдар арқасында ғана дұрысталып отырды. Елдің экспорттық секторына инвестициялау жағдайының жақсаруынан кейін ғана 1986 жылы импорттың өсу қарқыны қалпына келтірілді. Шетелдік капитал ағымын жаңартқаннан кейін, яғни 1989 жылдан бастап елдің сыртқы экономикалық жағдайы біршама жақсарды. Экспорттық үлгі екі кезеңде дамыды:
• Чили тауарлары үшін жаңа шетелдік нарықты іздеуде мемлекеттік қолдау саясаты;
• нақты еңбекақының күрт төмендеуі, салыстырмалы пайдасы бар салалардың бәсекелестігінің өзіне әсер еткен айырбас бағамының күшті төмендеуі.
50-інші жылдары Чили қоғамы басынан өткізген бала туудың азаюы, экономикалық қызметке әйелдердің көптеп тартылуы, қарттардың орташа өмір сүру ұзақтығының тұрақты өсуі секілді демографиялық ауытқу өндірістегі жұмыспен қамтуды көздейтін экономикалық саясатты жасауға және қарттардың зейнетақысын қаржыландырудың қажетті механизмін жасап шығаруға алып келді.
Бірақ, Чили экономикасын жаңа халықаралық коммерциялық және қаржылық нарықтарға тартуда елеулі әлеуметтік шығындар болды. Бүгінгі таңда мемлекет экономикалық өсуге жағымсыз әсерін тигізбейтін, бөлуді біркелкі жақсартуға мүмкіндік беретін әдістерді қолдану міндетін қойып отыр.
Елдегі макроэкономикалық тұрақтылықтың және жалпы экономикалық өсу үрдісінің анықталған дәрежесіне жете отырып, қазіргі уақытта мемлекет халқын тұрақты түрде жұмыспен қамту үшін жаңа жұмыс орнын құру мен өмір деңгейін жоғарылатуға кіретін экономикалық дамуды күшейтуге бағытталады. Мысалы, ХХ ғасырдың аяғында жан басына шаққандағы ЖІӨ 37%-ға өсті. Бүгінгі таңда жан басына шаққандағы ЖІӨ 5300 долларға жетті. Орташа айлық инфляция 3-тен 0,55%-ға дейін төмендеді. Зейнетақы жинақтары 1990 жылы жалпы қоғамдық өнімнің 24%-ын құраса, қазіргі уақытта 40%-ын құрайды. 1990 жылғы салыстырмалы банктік зейнетақы активтері 24,5%-ды құраса, қазіргі уақыта инфляцияны есепке алмағанда бір жылда орташа зейнетақы қорлары пайдалылығының 50%-ға жуығын құрайды.
Чилидегі зейнетақы реформалары капитал нарығының, тұрғын үй құрылысы, сақтандыру және басқа да нарықтардың дамуына әсер етті.
Чили зейнетақы жүйесі – бұл салымшылар жүргізген зейнетақы жарнамаларының жеке капиталына негізделген ынтымақты рөлде біртіндеп өтеуі бар жеке жинақтаушы жүйе. Бұл кезде салымшылар әкімшілік акционерлері болып табылмайды және өз қарттығын қамтамасыздандыруға жауапты. Мемлекет тек ең аз шамадағы зейнетақыға кепілдік береді.
Чилиліктерде мемлекеттік және жеке қорлар арасында таңдау құқығы болмады. Оларда тек зейнетақы қорларының әкімшілігі (ЗҚӘ-AМP) деп аталатын жеке жинақтаушы қорлар арасында таңдау болды.
Белгілі бір жағдайларға байланысты жинақтаушы жүйеге енбеген азаматтар ескі жүйеде қалды. Бұл топты өткен екі жылда табысы болмағандар, шет елде жүргендер және тағы басқалар құрайды. Ескі жүйенің қызмет етуі шамамен 2040 жылға дейін жалғасады деген болжамды зейнетақыны қалпына келтіру институты (ЗҚКИ) ұсынады.
Жаңа жүйеге кіргендер танымдылықпен байланысты емес және алушының тілегі бойынша жинақтаушы жүйеге сатылуы немесе берілуі мүмкін ескі жүйеден тану (мойындау) бондарын алады. Көптеген жағдайларда олар жинақтаушы жүйеде зейнетақы белгілеген кезде жинақталған қаражаттарға қосылады.
Зейнетақы қорларының әкімшілігі толық операторлар болып табылады. Ол зейнетақы жарналарын тарту, сондай-ақ қаржылық құралдарға зейнетақы жинақтарын инвестициялаумен айналысады. Заңдардың сақталуы мен пруденциалдық нормативтердің орындалуын бақылауды, бағалы қағаздар бойынша суперинтенданттардың әдістемелік басқарылуын AFP жүзеге асырады. Чилидің Орталық банкі инвестиция портфелін диверсификациялауды белгілеу бөліміне бақылау жүргізіледі. Демек, AFP ең аз шамадағы табыстылық бойынша талаптарды орындауы қажет. Егер олар орындалмаса, онда AFP олардың орнын зейнетақы жинақтарынан 1%-ы мөлшерінде құрылуы тиіс резервті қорлар есебінен толтырылады. Егер
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Ысқақов У.М., Боқаев Д.Т., Рузиева Э.А.
Қаржы нарығы және делдалдары: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. – 298 бет.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жоспар:

1. ЧилидіҢ зейнетаҚы нарыҒы

2. ДамыҒан жӘне дамушы елдердіҢ зейнетаҚы нарыҚтары

ӘР ТҮРЛІ ЕЛДЕРДІҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ НАРЫҚТАРЫ

1. Жоғарыда атап өткендей, ХХ ғасырдың 90-жылдарының басында көптеген
елдер, соның ішінде Қазақстан да Чили үлгісіне негізделген зейнетақымен
қамтамасыз ету жүйесіне көшті. Чили зейнетақы жүйесінің қайта құрылуы ХХ
ғасырдың 80-жылдарында болды. Бұған үрдіс ретінде мынадай себептер негіз
болады. Чилидің экономикасы реттелген және құрылымдалған осы формасы сыртқы
қарыздың дағдарысы жағдайында және бүгінгі таңдағы жаһандану жағдайында
салыстырмалы табыстылықпен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл елдегі
әрбір жұмысшы санына қарттар саны бір мезгілде тепе-тең келіп,
демографиялық жағдай қарауындағы жандар үлесінің күрт құлдырауымен
сипатталды. Жұмысшы күші нарығының даму құбылысына ресми емес секторлардағы
жаңа жұмысшы күшін құрудың үлесі жоғары болды.
80-жылдардың басында қаржылық дағдарыс елдің импорттау қабілетінің күрт
төмендегенін білдірді. Сыртқы қарыз дағдарысынан арылу үшін жасалынған
стратегиялық шаралардан мынадай қорытынды шығарылды:
• экспортты ынталандыру саясаты арқылы ашық сауданың агрессиялық
саясаты;
• қор шоттарын абайлап ашу.
Осы кезде коммерциялық банктер мен шетелдік жеке инвесторлардың ел
экономикасына капитал салымдарын жүргізуге қызығушылығы болмады. Жағдай
халықаралық қаржылық ұғым тарапынан төтенше сыртқы қаржыландыруға
елеулі салымдар арқасында ғана дұрысталып отырды. Елдің экспорттық
секторына инвестициялау жағдайының жақсаруынан кейін ғана 1986 жылы
импорттың өсу қарқыны қалпына келтірілді. Шетелдік капитал ағымын
жаңартқаннан кейін, яғни 1989 жылдан бастап елдің сыртқы экономикалық
жағдайы біршама жақсарды. Экспорттық үлгі екі кезеңде дамыды:
• Чили тауарлары үшін жаңа шетелдік нарықты іздеуде мемлекеттік қолдау
саясаты;
• нақты еңбекақының күрт төмендеуі, салыстырмалы пайдасы бар салалардың
бәсекелестігінің өзіне әсер еткен айырбас бағамының күшті төмендеуі.
50-інші жылдары Чили қоғамы басынан өткізген бала туудың азаюы,
экономикалық қызметке әйелдердің көптеп тартылуы, қарттардың орташа өмір
сүру ұзақтығының тұрақты өсуі секілді демографиялық ауытқу өндірістегі
жұмыспен қамтуды көздейтін экономикалық саясатты жасауға және қарттардың
зейнетақысын қаржыландырудың қажетті механизмін жасап шығаруға алып келді.
Бірақ, Чили экономикасын жаңа халықаралық коммерциялық және қаржылық
нарықтарға тартуда елеулі әлеуметтік шығындар болды. Бүгінгі таңда мемлекет
экономикалық өсуге жағымсыз әсерін тигізбейтін, бөлуді біркелкі жақсартуға
мүмкіндік беретін әдістерді қолдану міндетін қойып отыр.
Елдегі макроэкономикалық тұрақтылықтың және жалпы экономикалық өсу
үрдісінің анықталған дәрежесіне жете отырып, қазіргі уақытта мемлекет
халқын тұрақты түрде жұмыспен қамту үшін жаңа жұмыс орнын құру мен өмір
деңгейін жоғарылатуға кіретін экономикалық дамуды күшейтуге бағытталады.
Мысалы, ХХ ғасырдың аяғында жан басына шаққандағы ЖІӨ 37%-ға өсті. Бүгінгі
таңда жан басына шаққандағы ЖІӨ 5300 долларға жетті. Орташа айлық инфляция
3-тен 0,55%-ға дейін төмендеді. Зейнетақы жинақтары 1990 жылы жалпы
қоғамдық өнімнің 24%-ын құраса, қазіргі уақытта 40%-ын құрайды. 1990 жылғы
салыстырмалы банктік зейнетақы активтері 24,5%-ды құраса, қазіргі уақыта
инфляцияны есепке алмағанда бір жылда орташа зейнетақы қорлары
пайдалылығының 50%-ға жуығын құрайды.
Чилидегі зейнетақы реформалары капитал нарығының, тұрғын үй құрылысы,
сақтандыру және басқа да нарықтардың дамуына әсер етті.
Чили зейнетақы жүйесі – бұл салымшылар жүргізген зейнетақы
жарнамаларының жеке капиталына негізделген ынтымақты рөлде біртіндеп өтеуі
бар жеке жинақтаушы жүйе. Бұл кезде салымшылар әкімшілік акционерлері болып
табылмайды және өз қарттығын қамтамасыздандыруға жауапты. Мемлекет тек ең
аз шамадағы зейнетақыға кепілдік береді.
Чилиліктерде мемлекеттік және жеке қорлар арасында таңдау құқығы
болмады. Оларда тек зейнетақы қорларының әкімшілігі (ЗҚӘ-AМP) деп аталатын
жеке жинақтаушы қорлар арасында таңдау болды.
Белгілі бір жағдайларға байланысты жинақтаушы жүйеге енбеген
азаматтар ескі жүйеде қалды. Бұл топты өткен екі жылда табысы болмағандар,
шет елде жүргендер және тағы басқалар құрайды. Ескі жүйенің қызмет етуі
шамамен 2040 жылға дейін жалғасады деген болжамды зейнетақыны қалпына
келтіру институты (ЗҚКИ) ұсынады.
Жаңа жүйеге кіргендер танымдылықпен байланысты емес және алушының
тілегі бойынша жинақтаушы жүйеге сатылуы немесе берілуі мүмкін ескі жүйеден
тану (мойындау) бондарын алады. Көптеген жағдайларда олар жинақтаушы жүйеде
зейнетақы белгілеген кезде жинақталған қаражаттарға қосылады.
Зейнетақы қорларының әкімшілігі толық операторлар болып табылады. Ол
зейнетақы жарналарын тарту, сондай-ақ қаржылық құралдарға зейнетақы
жинақтарын инвестициялаумен айналысады. Заңдардың сақталуы мен
пруденциалдық нормативтердің орындалуын бақылауды, бағалы қағаздар бойынша
суперинтенданттардың әдістемелік басқарылуын AFP жүзеге асырады. Чилидің
Орталық банкі инвестиция портфелін диверсификациялауды белгілеу бөліміне
бақылау жүргізіледі. Демек, AFP ең аз шамадағы табыстылық бойынша
талаптарды орындауы қажет. Егер олар орындалмаса, онда AFP олардың орнын
зейнетақы жинақтарынан 1%-ы мөлшерінде құрылуы тиіс резервті қорлар
есебінен толтырылады. Егер резервтік қорлар жеткіліксіз болса, онда
мемлекет айырманы жабады және қор жабылады да, зейнетақы жинақтары басқа
қорларға аударылады.
Зейнетақы активтерін басқаруды AFP-ның өзі жүргізді, ал кастодиан
тек есебін жасайды және бағалы қағаздарды сақтауды жүзеге асырады. Оған
зейнетақы жинақтарын орналастыру операциялары бойынша қызметтерді бақылау
жүктелмейді, былайша айтқанда, оларды үлестес ету мәселелері
қарастырылады – құрылтайшыларға инвестициялар шектеледі. 1994 жылы Чилидің
құндылықтар нарығын Реформалау туралы заңына сәйкес құпия ақпараттарды
жариялағандығы, өзі және басқалар үшін пайда табу мақсатында қолындағы
ақпараттарды қолданғандығы үшін бағалы қағаздар нарығының қатысушыларының,
атап айтқанда, азаматтық, әкімшілік, қылмыстық жауапкершілігі
қарастырылады.
AFP басқармасы жанында құрамында AFP басқармасының банктері мен
қаржылық ұйымдары, сақтандыру компаниялары, AFP-ның таңдаулы 4 өкілдері
кіретін жіктеуші компания құрылды. Тәуекелді жіктеуші комиссия мынадай
қызметтер атқарады:
• зейнетақы қоры қаражаттарынан меншіктенген бағалы қағаздарды
құптайды немесе мақұлдайды, тәуекелділік санатын анықтайды;
• Жылжымайтын мүлік және бағалы қағаздарң бойынша акционерлік
қоғамның акцияларын қабылдау рәсімдерін бекітеді.
• халықаралық нарықта жіктелінген қағаздарды салыстыру кезінде
эквивалент бекітеді және халықаралық жіктеуші институттардың
халықаралық жіктелінуін құрайды, мақұлдайды немесе өзгертеді. AFP
еңбекақыдан орта есеппен 30% көлемінде комиссиялық сыйақы алады.
2. Әр елдің зейнетақымен қамтамасыз ету индустриясының тарихында
әрбір елдің зейнетақымен қамтамасыз ету формасының, құрылымының,
мазмұнының, сондай-ақ міндеттемелерінің әр түрлі екені айтылады.
Зейнетақыны міндетті сақтандыру туралы бірінші заң АҚШ-та тек 1935 жылы
қабылданған.
Толық көлемде зейнетақы алу үшін американдықтар жыныс ерекшелігіне
қарамай-ақ 65 жасқа жеткенде зейнеткерлікке шығады. Сондай-ақ бұдан басқа —
зейнеткерлікке үш жыл бұрын шығу сияқты нұсқасы да бар, бірақ бұл жағдайда
зейнеткердің зейнетақысы үш жыл бойы 20%-ға кем болады. Американдық
зейнетақы көлемі жалпы еңбек өтіліне, оның үздіксіздігіне, еңбекақы
көлеміне тәуелді және әдетте, еңбекақыдан 50%-дан 80%-ға дейінгі шектерде
ауытқиды, яғни орта есеппен 700 доллар құрайды. Егер зейнетақы кедейшілік
деңгейінен ү - есе жоғарламаса, мұндай жағдайда мемлекет бюджеттен 280
доллар жәрдемақы төлейді. АҚШ-тағы мемлекеттік емес зейнетақы қорлары
жоғары даму деңгейіне жеткен. Көптеген корпорациялар пайданың бір бөлігін
аударып, сол арқылы өздерінің жұмысшыларын өз орындарын ұстап отыруы үшін
ынталандырады. Мұндай төлемдерге салық салынбайды және жұмыс берушінің
салық салынатын базасынан аспайды.
Фрациядағы зейнетақы жүйесі — Еуропадағы ең күрделі жүйелердің бірі
болып табылады. Азаматтар - ер адамдар да, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Дамыған және дамушы елдердің экономиканы мемлекеттік реттеуі
Дамыған елдердің банк жүйесі
Нашар дамыған елдердің салыстырмалы сипаттамасы
Дамыған елдердің салық салу ерекшеліктері
Дамыған елдердің бюджеттік – қаржылық бақылау органдарына сипаттама
Дамушы елдерді халықаралық несиелендіру және қаржыландыру
Халықаралық валюта және несие-қаржы нарықтары
Дамушы елдердегi экономикалық өсу және қазақстан экономикасы
Зейнетакы
Дамушы елдерге жалпы сипатама
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь